सूर्य सिद्धान्त · अध्याय 5

मध्यलग्नसमे भानौ हरिजस्य न सम्भवह्।
अक्षोदङ्मध्यभक्रान्तिसाम्ये नावनतेर् अपि॥

देशकालविशेषेण यथावनतिसम्भवह्।
लम्बनस्यापि पूर्वान्यदिग्वशाच् च तथोच्यते॥

लग्नं पर्वान्तनाडीनां कुर्यात् स्वैर् उदयासुभिह्।
तज्ज्यान्त्यापक्रमज्याघ्नी लम्बज्याप्तोदयाभिधा॥

तदा लङ्कोदयैर् लग्नं मध्यसंज्ञं यथोदितम्।
तत्क्रान्त्यक्षांशसंयोगो दिक्षाम्ये +अन्तरम् अन्यथा॥

शेषं नतांशास् तन्मौर्वी मध्यज्या साभिधीयते।
मध्योदयज्ययाभ्यस्ता त्रिज्याप्ता वर्गितं फलम्॥

मध्यज्यावर्गविश्लिष्टं दृक्क्षेपह् शेषतह् पदम्।
तत्त्रिज्यावर्गविश्लेषान् मूलं शङ्कुह् स दृग्गतिह्॥

नतांशबाहुकोटिज्ये +अस्फुटे दृक्क्षेपदृग्गती।
एकज्यार्धगतश् छेदो लब्धं दृग्गतिजीवया॥

मध्यलग्नार्कविश्लेषज्या छेदेन विभाजिता।
रवीन्द्वोर् लम्बनं ज्ञेयं प्राक्पश्चाद् घटिकादिकम्॥

मध्यलग्नाधिके भानौ तिथ्यन्तात् प्रविशोधयेत्।
धनम् ऊने +असकृत् कर्म यावत् सर्वं स्थिरीभवेत्॥

दृक्क्षेपह् शीततिग्मांश्वोर् मध्यभुक्त्यन्तराहतह्।
तिथिघ्नत्रिज्यया भक्तो लब्धं सावनतिर् भवेत्॥

दृक्क्षेपात् सप्ततिहृताद् भवेद् वावनतिह् फलम्।
अथवा त्रिज्यया भक्तात् सप्तसप्तकसङ्गुणात्॥

मध्यज्यादिग्वशात् सा च विज्ञेया दक्षिणोत्तरा।
सेन्दुविक्षेपदिक्षाम्ये युक्ता विश्लेषितान्यथा॥

तया स्थितिविमर्दार्धग्रासाद्यं तु यथोदितम्।
प्रमाणं वलनाभीष्टग्रासादि हिमरश्मिवत्॥

स्थित्यर्धोनाधिकात् प्राग्वत् तिथ्या(?)न्तलाल् लम्बनं पुनह्।
ग्रासमोक्षोद्भवं साध्यं तन्मध्यहरिजान्तरम्॥

प्राक्कपाले +अधिकं मध्याद् भवेत् प्राग्रहणं यदि।
मौक्षिकं लम्बनं हीनं पश्चार्धे तु विपर्ययह्॥

तदा मोक्षस्थितिदले देयं प्रग्रहणे तथा।
हरिजान्तरकं शोध्यं यत्रैतत् स्याद् विपर्ययह्॥

एतद् उक्तं कपालैक्ये तद्भेदे लम्बनैकता।
स्वे स्वे स्थितिदले योज्या विमर्दार्धे +अपि चोक्तवत्॥
[छेद्यक]