સૂર્ય સિદ્ધાંત · અધ્યાય 5

મધ્યલગ્નસમે ભાનૌ હરિજસ્ય ન સમ્ભવહ્।
અક્ષોદઙ્મધ્યભક્રાન્તિસામ્યે નાવનતેર્ અપિ॥

દેશકાલવિશેષેણ યથાવનતિસમ્ભવહ્।
લમ્બનસ્યાપિ પૂર્વાન્યદિગ્વશાચ્ ચ તથોચ્યતે॥

લગ્નં પર્વાન્તનાડીનાં કુર્યાત્ સ્વૈર્ ઉદયાસુભિહ્।
તજ્જ્યાન્ત્યાપક્રમજ્યાઘ્ની લમ્બજ્યાપ્તોદયાભિધા॥

તદા લઙ્કોદયૈર્ લગ્નં મધ્યસંજ્ઞં યથોદિતમ્।
તત્ક્રાન્ત્યક્ષાંશસંયોગો દિક્ષામ્યે +અન્તરમ્ અન્યથા॥

શેષં નતાંશાસ્ તન્મૌર્વી મધ્યજ્યા સાભિધીયતે।
મધ્યોદયજ્યયાભ્યસ્તા ત્રિજ્યાપ્તા વર્ગિતં ફલમ્॥

મધ્યજ્યાવર્ગવિશ્લિષ્ટં દૃક્ક્ષેપહ્ શેષતહ્ પદમ્।
તત્ત્રિજ્યાવર્ગવિશ્લેષાન્ મૂલં શઙ્કુહ્ સ દૃગ્ગતિહ્॥

નતાંશબાહુકોટિજ્યે +અસ્ફુટે દૃક્ક્ષેપદૃગ્ગતી।
એકજ્યાર્ધગતશ્ છેદો લબ્ધં દૃગ્ગતિજીવયા॥

મધ્યલગ્નાર્કવિશ્લેષજ્યા છેદેન વિભાજિતા।
રવીન્દ્વોર્ લમ્બનં જ્ઞેયં પ્રાક્પશ્ચાદ્ ઘટિકાદિકમ્॥

મધ્યલગ્નાધિકે ભાનૌ તિથ્યન્તાત્ પ્રવિશોધયેત્।
ધનમ્ ઊને +અસકૃત્ કર્મ યાવત્ સર્વં સ્થિરીભવેત્॥

દૃક્ક્ષેપહ્ શીતતિગ્માંશ્વોર્ મધ્યભુક્ત્યન્તરાહતહ્।
તિથિઘ્નત્રિજ્યયા ભક્તો લબ્ધં સાવનતિર્ ભવેત્॥

દૃક્ક્ષેપાત્ સપ્તતિહૃતાદ્ ભવેદ્ વાવનતિહ્ ફલમ્।
અથવા ત્રિજ્યયા ભક્તાત્ સપ્તસપ્તકસઙ્ગુણાત્॥

મધ્યજ્યાદિગ્વશાત્ સા ચ વિજ્ઞેયા દક્ષિણોત્તરા।
સેન્દુવિક્ષેપદિક્ષામ્યે યુક્તા વિશ્લેષિતાન્યથા॥

તયા સ્થિતિવિમર્દાર્ધગ્રાસાદ્યં તુ યથોદિતમ્।
પ્રમાણં વલનાભીષ્ટગ્રાસાદિ હિમરશ્મિવત્॥

સ્થિત્યર્ધોનાધિકાત્ પ્રાગ્વત્ તિથ્યા(?)ન્તલાલ્ લમ્બનં પુનહ્।
ગ્રાસમોક્ષોદ્ભવં સાધ્યં તન્મધ્યહરિજાન્તરમ્॥

પ્રાક્કપાલે +અધિકં મધ્યાદ્ ભવેત્ પ્રાગ્રહણં યદિ।
મૌક્ષિકં લમ્બનં હીનં પશ્ચાર્ધે તુ વિપર્યયહ્॥

તદા મોક્ષસ્થિતિદલે દેયં પ્રગ્રહણે તથા।
હરિજાન્તરકં શોધ્યં યત્રૈતત્ સ્યાદ્ વિપર્યયહ્॥

એતદ્ ઉક્તં કપાલૈક્યે તદ્ભેદે લમ્બનૈકતા।
સ્વે સ્વે સ્થિતિદલે યોજ્યા વિમર્દાર્ધે +અપિ ચોક્તવત્॥
[છેદ્યક]