शिव पुराण · अध्याय 2.2.8

सूत उवाच ॥
इत्याकर्ण्य वचस्तस्य ब्रह्मणो हि प्रजापतेः ॥
प्रसन्नमानसो भूत्वा तं प्रोवाच स नारदः

नारद उवाच ॥
ब्रह्मन् विधे महाभाग विष्णुशिष्य महामते ॥
धन्यस्त्वं शिवभक्तो हि परतत्त्वप्रदर्शकः

श्राविता सुकथा दिव्या शिवभक्तिविवर्द्धिनी ॥
अरुंधत्यास्तथा तस्याः स्वरूपायाः परे भवे

इदानीं ब्रूहि धर्मज्ञ पवित्रं चरितं परम् ॥
शिवस्य परपापघ्नं मंगलप्रदमुत्तमम्

गृहीतदारे कामे च दृष्टे तेषु गतेषु च ॥
संध्यायां किं तपस्तप्तुं गतायामभवत्ततः

सूत उवाच ॥
इति श्रुत्वा वचस्तस्य ऋषेर्वै भावितात्मनः ॥
सुप्रसन्नतरो भूत्वा ब्रह्मा वचनमब्रवीत्

ब्रह्मोवाच ॥
शृणु नारद विप्रेन्द्र तदैव चरितं शुभम् ॥
शिवलीलान्वितं भक्त्या धन्यस्त्वं शिवसेवकः

अहं विमोहितस्तात यदैवांतर्हितः पुरा ॥
अचिंतयं सदाहं तच्छंभुवाक्यविषार्दितः

चिंतयित्वा चिरं चित्ते शिवमायाविमोहितः ॥
शिवे चेर्ष्यामकार्षं हि तच्छृवृणुष्व वदामि ते

अथाहमगमं तत्र यत्र दक्षादयः स्थिताः ॥
सरतिं मदनं दृष्ट्वा समदोह हि किञ्चन

दक्षमाभाष्य सुप्रीत्या परान्पुत्रांश्च नारद ॥
अवोचं वचनं सोहं शिवमायाविमोहितः

ब्रह्मोवाच ॥
हे दक्ष हे मरीच्याद्यास्सुताः शृणुत मद्वचः ॥
श्रुत्वोपायं विधेयं हि मम कष्टापनुत्तये

कांताभिलाषमात्रं मे दृष्ट्वा शम्भुरगर्हयत् ॥
मां च युष्मान्महायोगी धिक्कारं कृतवान्बहु

तेन दुःखाभितप्तोहं लभेहं शर्म न क्वचित् ॥
यथा गृह्णातु कांतां स स यत्नः कार्य एव हि

यथा गृह्णातु कांतां स सुखी स्यां दुःखवर्जितः ॥
दुर्लभस्य तु कामो मे परं मन्ये विचारतः

कांताभिलाषमात्रं मे दृष्ट्वा शंभुरगर्हयत् ॥
मुनीनां पुरतः कस्मात्स कांतां संग्रहीष्यति

का वा नारी त्रिलोकेस्मिन् या भवेत्तन्मनाः स्थिता ॥
योगमार्गमवज्ञाप्य तस्य मोहं करिष्यति

मन्मथोपि समर्थो नो भविष्यत्यस्य मोहने ॥
नितांतयोगी रामाणां नामापि सहते न सः

अगृहीतेषुणा चैव हरेण कथमादिना ॥
मध्यमा च भवेत्सृष्टिस्तद्वाचा नान्यवारिता

भुवि केचिद्भविष्यंति मायाबद्धा महासुराः ॥
बद्धा केचिद्धरेर्नूनं केचिच्छंभोरुपायतः

संसारविमुखे शंभौ तथैकांतविरागिणि ॥
अस्मादृते न कर्मान्यत् करिष्यति न संशयः

इत्युक्त्वा तनयांश्चाहं दक्षादीन् सुनिरीक्ष्य च ॥
सरतिं मदनं तत्र सानंदमगदं ततः

ब्रह्मोवाच ॥
मत्पुत्र वर काम त्वं सर्वथा सुखदायकः ॥
मद्वचश्शृणु सुप्रीत्या स्वपत्न्या पितृवत्सल

अनया सहचारिण्या राजसे त्वं मनोभव ॥
एषा च भवता पत्या युक्ता संशोभते भृशम्

यथा स्त्रिया हृषीकेशो हरिणा सा यथा रमा ॥
क्षणदा विधुना युक्ता तया युक्तो यथा विधुः

तथैव युवयोश्शोभा दांपत्यं च पुरस्कृतम् ॥
अतस्त्वं जगतः केतुर्विश्वकेतुर्भविष्यसि

जगद्धिताय वत्स त्वं मोहयस्व पिनाकिनम् ॥
यथाशु सुमनश्शंभुः कुर्य्याद्दारप्रतिग्रहम्

विजने स्निग्धदेशे तु पर्वतेषु सरस्सु च ॥
यत्रयत्र प्रयातीशस्तत्र तत्रानया सह

मोहय त्वं यतात्मानं वनिताविमुखं हरम् ॥
त्वदृते विद्यते नान्यः कश्चिदस्य विमोहकः

भूते हरे सानुरागे भवतोपि मनोभव ।
शापोपशांतिर्भविता तस्मादात्महितं कुरु

सानुरागो वरारोहां यदीच्छति महेश्वरः ॥
तदा भवोपि योग्यार्यस्त्वां च संतारयिष्यति

तस्माज्जायाद्वितीयस्त्वं यतस्व हरमोहने ॥
विश्वस्य भव केतुस्त्वं मोहयित्वा महेश्वरम्

ब्रह्मोवाच ॥
इति श्रुत्वा वचो मे हि जनकस्य जगत्प्रभोः ॥
उवाच मन्मथस्तथ्यं तदा मां जगतां पतिम्

मन्मथ उवाच ॥
करिष्येहं तव विभो वचनाच्छंभुमोहनम् ॥
किं तु योषिन्महास्त्रं मे तत्कांतां भगवन् सृज

मया संमोहिते शंभो यया तस्यानुमोहनम् ॥
कर्तव्यमधुना धातस्तत्रोपायं परं कुरु

ब्रह्मोवाच ॥
एवंवादिनि कंदर्पे धाताहं स प्रजापतिः ॥
कया संमोहनीयोसाविति चिंतामयामहम्

चिंताविष्टस्य मे तस्य निःश्वासो यो विनिस्सृतः ॥
तस्माद्वसंतस्संजातः पुष्पव्रातविभूषितः

शोणराजीवसंकाशः फुल्लतामरसेक्षणः ॥
संध्योदिताखंडशशिप्रतिमास्यस्सुनासिकः

शार्ङ्गवच्चरणावर्त्तश्श्यामकुंचितमूर्द्धजः॥
संध्यांशुमालिसदृशः कुडलद्वयमंडितः

प्रमत्तेभगतिः पीनायतदोरुन्नतांसकः ॥
कंबुग्रीवस्सुविस्तीर्णहृदयः पीनसन्मुखः

सर्वांगसुन्दरः श्यामस्सम्पूर्णस्सर्वलक्षणैः ॥
दर्शनीयतमस्सर्वमोहनः कामवर्द्धनः

एतादृशे समुत्पन्ने वसंते कुसुमाकरे ॥
ववौ वायुस्सुसुरभिः पादपा अपि पुष्पिताः

पिका विनेदुश्शतशः पंचमं मधुरस्वनाः ॥
प्रफुल्लपद्मा अभवन्सरस्यः स्वच्छपुष्कराः

तमुत्पन्नमहं वीक्ष्य तदा तादृशमुत्तमम् ॥
हिरण्यगर्भो मदनमगदं मधुरं वचः

ब्रह्मोवाच ॥ एवं स मन्मथनिभस्सदा सहचरोभवत् ॥
आनुकूल्यं तव कृतः सर्वं देव करिष्यति

यथाग्नेः पवनो मित्रं सर्वत्रोपकरिष्यति ॥
तथायं भवतो मित्रं सदा त्वामनुयास्यति

वसंतेरंतहेतुत्वाद्वसंताख्यो भवत्वयम् ॥
तवानुगमनं कर्म तथा लोकानुरञ्जनम् । ४७ ॥
असौ वसंतशृंगारो वासंतो मलयानिलः ॥
भवेत्तु सुहृदो भावस्सदा त्वद्वशवर्त्तिनः

विष्वोकाद्यास्तथा हावाश्चतुष्षष्टिकलास्तथा ॥
रत्याः कुर्वंतु सौहृद्यं सुहृदस्ते यथा तव

एभिस्सहचरैः काम वसंत प्रमुखैर्भवान् ॥
मोहयस्व महादेवं रत्या सह महोद्यतः

अहं तां कामिनीं तात भावयिष्यामि यत्नतः ॥
मनसा सुविचार्यैव या हरं मोहयिष्यति

ब्रह्मोवाच ॥
एवमुक्तो मया कामः सुरज्येष्ठेन हर्षितः ॥
ननाम चरणौ मेऽपि स पत्नी सहितस्तदा

दक्षं प्रणम्य तान् सर्वान्मानसानभिवाद्य च ॥
यत्रात्मा गतवाञ्शंभुस्तत्स्थानं मन्मथो ययौ

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां सतीचरित्रे द्वितीये सतीखंडे वसंतस्वरूपवर्णनं नामाष्टमोऽध्यायः