શિવ પુરાણ · અધ્યાય 2.2.8

સૂત ઉવાચ ॥
ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તસ્ય બ્રહ્મણો હિ પ્રજાપતેઃ ॥
પ્રસન્નમાનસો ભૂત્વા તં પ્રોવાચ સ નારદઃ

નારદ ઉવાચ ॥
બ્રહ્મન્ વિધે મહાભાગ વિષ્ણુશિષ્ય મહામતે ॥
ધન્યસ્ત્વં શિવભક્તો હિ પરતત્ત્વપ્રદર્શકઃ

શ્રાવિતા સુકથા દિવ્યા શિવભક્તિવિવર્દ્ધિની ॥
અરુંધત્યાસ્તથા તસ્યાઃ સ્વરૂપાયાઃ પરે ભવે

ઇદાનીં બ્રૂહિ ધર્મજ્ઞ પવિત્રં ચરિતં પરમ્ ॥
શિવસ્ય પરપાપઘ્નં મંગલપ્રદમુત્તમમ્

ગૃહીતદારે કામે ચ દૃષ્ટે તેષુ ગતેષુ ચ ॥
સંધ્યાયાં કિં તપસ્તપ્તું ગતાયામભવત્તતઃ

સૂત ઉવાચ ॥
ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્તસ્ય ઋષેર્વૈ ભાવિતાત્મનઃ ॥
સુપ્રસન્નતરો ભૂત્વા બ્રહ્મા વચનમબ્રવીત્

બ્રહ્મોવાચ ॥
શૃણુ નારદ વિપ્રેન્દ્ર તદૈવ ચરિતં શુભમ્ ॥
શિવલીલાન્વિતં ભક્ત્યા ધન્યસ્ત્વં શિવસેવકઃ

અહં વિમોહિતસ્તાત યદૈવાંતર્હિતઃ પુરા ॥
અચિંતયં સદાહં તચ્છંભુવાક્યવિષાર્દિતઃ

ચિંતયિત્વા ચિરં ચિત્તે શિવમાયાવિમોહિતઃ ॥
શિવે ચેર્ષ્યામકાર્ષં હિ તચ્છૃવૃણુષ્વ વદામિ તે

અથાહમગમં તત્ર યત્ર દક્ષાદયઃ સ્થિતાઃ ॥
સરતિં મદનં દૃષ્ટ્વા સમદોહ હિ કિઞ્ચન

દક્ષમાભાષ્ય સુપ્રીત્યા પરાન્પુત્રાંશ્ચ નારદ ॥
અવોચં વચનં સોહં શિવમાયાવિમોહિતઃ

બ્રહ્મોવાચ ॥
હે દક્ષ હે મરીચ્યાદ્યાસ્સુતાઃ શૃણુત મદ્વચઃ ॥
શ્રુત્વોપાયં વિધેયં હિ મમ કષ્ટાપનુત્તયે

કાંતાભિલાષમાત્રં મે દૃષ્ટ્વા શમ્ભુરગર્હયત્ ॥
માં ચ યુષ્માન્મહાયોગી ધિક્કારં કૃતવાન્બહુ

તેન દુઃખાભિતપ્તોહં લભેહં શર્મ ન ક્વચિત્ ॥
યથા ગૃહ્ણાતુ કાંતાં સ સ યત્નઃ કાર્ય એવ હિ

યથા ગૃહ્ણાતુ કાંતાં સ સુખી સ્યાં દુઃખવર્જિતઃ ॥
દુર્લભસ્ય તુ કામો મે પરં મન્યે વિચારતઃ

કાંતાભિલાષમાત્રં મે દૃષ્ટ્વા શંભુરગર્હયત્ ॥
મુનીનાં પુરતઃ કસ્માત્સ કાંતાં સંગ્રહીષ્યતિ

કા વા નારી ત્રિલોકેસ્મિન્ યા ભવેત્તન્મનાઃ સ્થિતા ॥
યોગમાર્ગમવજ્ઞાપ્ય તસ્ય મોહં કરિષ્યતિ

મન્મથોપિ સમર્થો નો ભવિષ્યત્યસ્ય મોહને ॥
નિતાંતયોગી રામાણાં નામાપિ સહતે ન સઃ

અગૃહીતેષુણા ચૈવ હરેણ કથમાદિના ॥
મધ્યમા ચ ભવેત્સૃષ્ટિસ્તદ્વાચા નાન્યવારિતા

ભુવિ કેચિદ્ભવિષ્યંતિ માયાબદ્ધા મહાસુરાઃ ॥
બદ્ધા કેચિદ્ધરેર્નૂનં કેચિચ્છંભોરુપાયતઃ

સંસારવિમુખે શંભૌ તથૈકાંતવિરાગિણિ ॥
અસ્માદૃતે ન કર્માન્યત્ કરિષ્યતિ ન સંશયઃ

ઇત્યુક્ત્વા તનયાંશ્ચાહં દક્ષાદીન્ સુનિરીક્ષ્ય ચ ॥
સરતિં મદનં તત્ર સાનંદમગદં તતઃ

બ્રહ્મોવાચ ॥
મત્પુત્ર વર કામ ત્વં સર્વથા સુખદાયકઃ ॥
મદ્વચશ્શૃણુ સુપ્રીત્યા સ્વપત્ન્યા પિતૃવત્સલ

અનયા સહચારિણ્યા રાજસે ત્વં મનોભવ ॥
એષા ચ ભવતા પત્યા યુક્તા સંશોભતે ભૃશમ્

યથા સ્ત્રિયા હૃષીકેશો હરિણા સા યથા રમા ॥
ક્ષણદા વિધુના યુક્તા તયા યુક્તો યથા વિધુઃ

તથૈવ યુવયોશ્શોભા દાંપત્યં ચ પુરસ્કૃતમ્ ॥
અતસ્ત્વં જગતઃ કેતુર્વિશ્વકેતુર્ભવિષ્યસિ

જગદ્ધિતાય વત્સ ત્વં મોહયસ્વ પિનાકિનમ્ ॥
યથાશુ સુમનશ્શંભુઃ કુર્ય્યાદ્દારપ્રતિગ્રહમ્

વિજને સ્નિગ્ધદેશે તુ પર્વતેષુ સરસ્સુ ચ ॥
યત્રયત્ર પ્રયાતીશસ્તત્ર તત્રાનયા સહ

મોહય ત્વં યતાત્માનં વનિતાવિમુખં હરમ્ ॥
ત્વદૃતે વિદ્યતે નાન્યઃ કશ્ચિદસ્ય વિમોહકઃ

ભૂતે હરે સાનુરાગે ભવતોપિ મનોભવ ।
શાપોપશાંતિર્ભવિતા તસ્માદાત્મહિતં કુરુ

સાનુરાગો વરારોહાં યદીચ્છતિ મહેશ્વરઃ ॥
તદા ભવોપિ યોગ્યાર્યસ્ત્વાં ચ સંતારયિષ્યતિ

તસ્માજ્જાયાદ્વિતીયસ્ત્વં યતસ્વ હરમોહને ॥
વિશ્વસ્ય ભવ કેતુસ્ત્વં મોહયિત્વા મહેશ્વરમ્

બ્રહ્મોવાચ ॥
ઇતિ શ્રુત્વા વચો મે હિ જનકસ્ય જગત્પ્રભોઃ ॥
ઉવાચ મન્મથસ્તથ્યં તદા માં જગતાં પતિમ્

મન્મથ ઉવાચ ॥
કરિષ્યેહં તવ વિભો વચનાચ્છંભુમોહનમ્ ॥
કિં તુ યોષિન્મહાસ્ત્રં મે તત્કાંતાં ભગવન્ સૃજ

મયા સંમોહિતે શંભો યયા તસ્યાનુમોહનમ્ ॥
કર્તવ્યમધુના ધાતસ્તત્રોપાયં પરં કુરુ

બ્રહ્મોવાચ ॥
એવંવાદિનિ કંદર્પે ધાતાહં સ પ્રજાપતિઃ ॥
કયા સંમોહનીયોસાવિતિ ચિંતામયામહમ્

ચિંતાવિષ્ટસ્ય મે તસ્ય નિઃશ્વાસો યો વિનિસ્સૃતઃ ॥
તસ્માદ્વસંતસ્સંજાતઃ પુષ્પવ્રાતવિભૂષિતઃ

શોણરાજીવસંકાશઃ ફુલ્લતામરસેક્ષણઃ ॥
સંધ્યોદિતાખંડશશિપ્રતિમાસ્યસ્સુનાસિકઃ

શાર્ઙ્ગવચ્ચરણાવર્ત્તશ્શ્યામકુંચિતમૂર્દ્ધજઃ॥
સંધ્યાંશુમાલિસદૃશઃ કુડલદ્વયમંડિતઃ

પ્રમત્તેભગતિઃ પીનાયતદોરુન્નતાંસકઃ ॥
કંબુગ્રીવસ્સુવિસ્તીર્ણહૃદયઃ પીનસન્મુખઃ

સર્વાંગસુન્દરઃ શ્યામસ્સમ્પૂર્ણસ્સર્વલક્ષણૈઃ ॥
દર્શનીયતમસ્સર્વમોહનઃ કામવર્દ્ધનઃ

એતાદૃશે સમુત્પન્ને વસંતે કુસુમાકરે ॥
વવૌ વાયુસ્સુસુરભિઃ પાદપા અપિ પુષ્પિતાઃ

પિકા વિનેદુશ્શતશઃ પંચમં મધુરસ્વનાઃ ॥
પ્રફુલ્લપદ્મા અભવન્સરસ્યઃ સ્વચ્છપુષ્કરાઃ

તમુત્પન્નમહં વીક્ષ્ય તદા તાદૃશમુત્તમમ્ ॥
હિરણ્યગર્ભો મદનમગદં મધુરં વચઃ

બ્રહ્મોવાચ ॥ એવં સ મન્મથનિભસ્સદા સહચરોભવત્ ॥
આનુકૂલ્યં તવ કૃતઃ સર્વં દેવ કરિષ્યતિ

યથાગ્નેઃ પવનો મિત્રં સર્વત્રોપકરિષ્યતિ ॥
તથાયં ભવતો મિત્રં સદા ત્વામનુયાસ્યતિ

વસંતેરંતહેતુત્વાદ્વસંતાખ્યો ભવત્વયમ્ ॥
તવાનુગમનં કર્મ તથા લોકાનુરઞ્જનમ્ । ૪૭ ॥
અસૌ વસંતશૃંગારો વાસંતો મલયાનિલઃ ॥
ભવેત્તુ સુહૃદો ભાવસ્સદા ત્વદ્વશવર્ત્તિનઃ

વિષ્વોકાદ્યાસ્તથા હાવાશ્ચતુષ્ષષ્ટિકલાસ્તથા ॥
રત્યાઃ કુર્વંતુ સૌહૃદ્યં સુહૃદસ્તે યથા તવ

એભિસ્સહચરૈઃ કામ વસંત પ્રમુખૈર્ભવાન્ ॥
મોહયસ્વ મહાદેવં રત્યા સહ મહોદ્યતઃ

અહં તાં કામિનીં તાત ભાવયિષ્યામિ યત્નતઃ ॥
મનસા સુવિચાર્યૈવ યા હરં મોહયિષ્યતિ

બ્રહ્મોવાચ ॥
એવમુક્તો મયા કામઃ સુરજ્યેષ્ઠેન હર્ષિતઃ ॥
નનામ ચરણૌ મેઽપિ સ પત્ની સહિતસ્તદા

દક્ષં પ્રણમ્ય તાન્ સર્વાન્માનસાનભિવાદ્ય ચ ॥
યત્રાત્મા ગતવાઞ્શંભુસ્તત્સ્થાનં મન્મથો યયૌ

ઇતિ શ્રીશિવમહાપુરાણે દ્વિતીયાયાં રુદ્રસંહિતાયાં સતીચરિત્રે દ્વિતીયે સતીખંડે વસંતસ્વરૂપવર્ણનં નામાષ્ટમોઽધ્યાયઃ