रेवाखाण्ड (संशोधित पाठ) · अध्याय 40

॥ इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे श्रीनर्मदामाहात्म्ये कपिलातीर्थमाहात्म्यवर्णनं नामैकोनचत्वारिंशो ऽध्यायः ॥
र्क्व् अध्याय 40
श्रीमार्कण्डेय उवाच:
ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र करञ्जेश्वरम् उत्तमम् ।
यत्र सिद्धो महाभागो दैत्यो लोकेषु विश्रुतः

युधिष्ठिर उवाच:
यो ऽसौ सिद्धो महाभाग तत्र तीर्थे महातपाः ।
कस्य पुत्रः कथं सिद्धः कस्मिन्काले वद द्विज

मार्कण्डेय उवाच:
पुरा कृतयुगे राजन्मानसो ब्रह्मणः सुतः ।
वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो मरीचिर्नाम नामतः

तस्यापि तपसो राशेः कालेन महतानघ ।
पुत्रो ऽथ मानसो जातः साक्षाद् ब्रह्मेव चापरः

क्षमा दमो दया दानं सत्यं शौचम् अथार्जवम् ।
मरीचेश्च गुणा ह्येते सन्ति तस्य च भारत

एवं गुणगणाकीर्णं कश्यपं द्विजसत्तमम् ।
ज्ञात्वा प्रजापतिर् दक्षो भार्यार्थे स्वसुतां ददौ

अदितिर्दितिर्दनुश्चैव तथाप्येवं दशापराः ।
यासां पुत्राश्च संजाताः पौत्राश्च भरतर्षभ

अदितिर्जनयामास पुत्रान् इन्द्रपुरोगमान् ।
जातास्तस्य महाबाहो कश्यपस्य प्रजापतेः

यैस्तु लोकत्रयं व्याप्तं स्थावरं जङ्गमं महत् ।
तथान्यस्य महाभागो दनोः पुत्रो व्यजायत

सर्वलक्षणसम्पन्नः करञ्जो नाम नामतः ।
बाल एव महाभाग चचार स महत्तपः

नर्मदातटमाश्रित्य चातिघोरम् अनुत्तमम् ।
दिव्यं वर्षसहस्रं च कृच्छ्रचान्द्रायणं नृप

शाकमूलफलाहारः स्नानहोमपरायणः ।
ततस्तुष्टो महादेव उमया सहितः किल

वरेण छन्दयामास त्रिपुरान्तकरः प्रभुः ।
भोः करञ्ज महासत्त्व परितुष्टो ऽस्मि ते ऽनघ

वरं वृणीष्व ते दद्मि ह्यमरत्वमृते मम

करञ्ज उवाच:
यदि तुष्टो महादेव यदि देयो वरो मम ।
तर्हि पुत्राश्च पौत्राश्च सन्तु मे धर्मवत्सलाः

तथेत्युक्त्वा महादेव उमया सहितस् तदा ।
वृषारूढो गणैः सार्द्धं तत्रैवान्तरधीयत

गते चादर्शनं देवे सो ऽपि दैत्यो मुदान्वितः ।
स्वनाम्नात्र महादेवं स्थापयित्वा ययौ गृहम्

तदाप्रभृति तत्तीर्थं सर्वतीर्थेष्वनुत्तमम् ।
स्नानमात्रानरस्तत्र मुच्यते सर्वपातकैः

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत् पितृदेवताः ।
सो ऽग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोत्य् असंशयम्

अनाशकं तु यः कुर्यात् तस्मिंस्तीर्थे नराधिप ।
अनिवर्त्या गतिस्तस्य रुद्रलोकं स गच्छति

अथवाग्निजले प्राणान्यस्त्यजेद् धर्मनन्दन ।
अयुतद्वितयं वस्ते वर्षाणां शिवमन्दिरे

ततश्चैव क्षये जाते जायते विमले कुले ।
वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञः सर्वशास्त्रविशारदः

राजा वा राजतुल्यो वा जीवेच्च शरदः शतम् ।
पुत्रपौत्रसमोपेतः सर्वव्याधिविवर्जितः

एवं ते सर्वमाख्यातं पृष्टं यद्यत्त्वयानघ ।
तीर्थस्य तु फलं तस्य स्नानदानेषु भारत

एतत्पुण्यं पापहरं धन्यं दुःस्वप्ननाशनम् ।
पठतां शृण्वतां चैव तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम्

यस्तु श्रावयते श्राद्धे पठेत् पितृपरायणः ।
अक्षयं जायते पुण्यमित्येवं शङ्करो ऽब्रवीत्