રેવાખાણ્ડ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 40

॥ ઇતિ શ્રીસ્કાન્દે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પઞ્ચમ આવન્ત્યખણ્ડે રેવાખણ્ડે શ્રીનર્મદામાહાત્મ્યે કપિલાતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણનં નામૈકોનચત્વારિંશો ઽધ્યાયઃ ॥
ર્ક્વ્ અધ્યાય 40
શ્રીમાર્કણ્ડેય ઉવાચ:
તતો ગચ્છેત્તુ રાજેન્દ્ર કરઞ્જેશ્વરમ્ ઉત્તમમ્ ।
યત્ર સિદ્ધો મહાભાગો દૈત્યો લોકેષુ વિશ્રુતઃ

યુધિષ્ઠિર ઉવાચ:
યો ઽસૌ સિદ્ધો મહાભાગ તત્ર તીર્થે મહાતપાઃ ।
કસ્ય પુત્રઃ કથં સિદ્ધઃ કસ્મિન્કાલે વદ દ્વિજ

માર્કણ્ડેય ઉવાચ:
પુરા કૃતયુગે રાજન્માનસો બ્રહ્મણઃ સુતઃ ।
વેદવેદાઙ્ગતત્ત્વજ્ઞો મરીચિર્નામ નામતઃ

તસ્યાપિ તપસો રાશેઃ કાલેન મહતાનઘ ।
પુત્રો ઽથ માનસો જાતઃ સાક્ષાદ્ બ્રહ્મેવ ચાપરઃ

ક્ષમા દમો દયા દાનં સત્યં શૌચમ્ અથાર્જવમ્ ।
મરીચેશ્ચ ગુણા હ્યેતે સન્તિ તસ્ય ચ ભારત

એવં ગુણગણાકીર્ણં કશ્યપં દ્વિજસત્તમમ્ ।
જ્ઞાત્વા પ્રજાપતિર્ દક્ષો ભાર્યાર્થે સ્વસુતાં દદૌ

અદિતિર્દિતિર્દનુશ્ચૈવ તથાપ્યેવં દશાપરાઃ ।
યાસાં પુત્રાશ્ચ સંજાતાઃ પૌત્રાશ્ચ ભરતર્ષભ

અદિતિર્જનયામાસ પુત્રાન્ ઇન્દ્રપુરોગમાન્ ।
જાતાસ્તસ્ય મહાબાહો કશ્યપસ્ય પ્રજાપતેઃ

યૈસ્તુ લોકત્રયં વ્યાપ્તં સ્થાવરં જઙ્ગમં મહત્ ।
તથાન્યસ્ય મહાભાગો દનોઃ પુત્રો વ્યજાયત

સર્વલક્ષણસમ્પન્નઃ કરઞ્જો નામ નામતઃ ।
બાલ એવ મહાભાગ ચચાર સ મહત્તપઃ

નર્મદાતટમાશ્રિત્ય ચાતિઘોરમ્ અનુત્તમમ્ ।
દિવ્યં વર્ષસહસ્રં ચ કૃચ્છ્રચાન્દ્રાયણં નૃપ

શાકમૂલફલાહારઃ સ્નાનહોમપરાયણઃ ।
તતસ્તુષ્ટો મહાદેવ ઉમયા સહિતઃ કિલ

વરેણ છન્દયામાસ ત્રિપુરાન્તકરઃ પ્રભુઃ ।
ભોઃ કરઞ્જ મહાસત્ત્વ પરિતુષ્ટો ઽસ્મિ તે ઽનઘ

વરં વૃણીષ્વ તે દદ્મિ હ્યમરત્વમૃતે મમ

કરઞ્જ ઉવાચ:
યદિ તુષ્ટો મહાદેવ યદિ દેયો વરો મમ ।
તર્હિ પુત્રાશ્ચ પૌત્રાશ્ચ સન્તુ મે ધર્મવત્સલાઃ

તથેત્યુક્ત્વા મહાદેવ ઉમયા સહિતસ્ તદા ।
વૃષારૂઢો ગણૈઃ સાર્દ્ધં તત્રૈવાન્તરધીયત

ગતે ચાદર્શનં દેવે સો ઽપિ દૈત્યો મુદાન્વિતઃ ।
સ્વનામ્નાત્ર મહાદેવં સ્થાપયિત્વા યયૌ ગૃહમ્

તદાપ્રભૃતિ તત્તીર્થં સર્વતીર્થેષ્વનુત્તમમ્ ।
સ્નાનમાત્રાનરસ્તત્ર મુચ્યતે સર્વપાતકૈઃ

તત્ર તીર્થે તુ યઃ સ્નાત્વા તર્પયેત્ પિતૃદેવતાઃ ।
સો ઽગ્નિષ્ટોમસ્ય યજ્ઞસ્ય ફલં પ્રાપ્નોત્ય્ અસંશયમ્

અનાશકં તુ યઃ કુર્યાત્ તસ્મિંસ્તીર્થે નરાધિપ ।
અનિવર્ત્યા ગતિસ્તસ્ય રુદ્રલોકં સ ગચ્છતિ

અથવાગ્નિજલે પ્રાણાન્યસ્ત્યજેદ્ ધર્મનન્દન ।
અયુતદ્વિતયં વસ્તે વર્ષાણાં શિવમન્દિરે

તતશ્ચૈવ ક્ષયે જાતે જાયતે વિમલે કુલે ।
વેદવેદાઙ્ગતત્ત્વજ્ઞઃ સર્વશાસ્ત્રવિશારદઃ

રાજા વા રાજતુલ્યો વા જીવેચ્ચ શરદઃ શતમ્ ।
પુત્રપૌત્રસમોપેતઃ સર્વવ્યાધિવિવર્જિતઃ

એવં તે સર્વમાખ્યાતં પૃષ્ટં યદ્યત્ત્વયાનઘ ।
તીર્થસ્ય તુ ફલં તસ્ય સ્નાનદાનેષુ ભારત

એતત્પુણ્યં પાપહરં ધન્યં દુઃસ્વપ્નનાશનમ્ ।
પઠતાં શૃણ્વતાં ચૈવ તીર્થમાહાત્મ્યમુત્તમમ્

યસ્તુ શ્રાવયતે શ્રાદ્ધે પઠેત્ પિતૃપરાયણઃ ।
અક્ષયં જાયતે પુણ્યમિત્યેવં શઙ્કરો ઽબ્રવીત્