रेवाखाण्ड (संशोधित पाठ) · अध्याय 41

॥ इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवन्त्यखण्डे रेवाखण्डे नर्मदामाहात्म्ये करञ्जेश्वरतीर्थमाहात्म्यवर्णनं नाम चत्वारिंशो ऽध्यायः ॥
र्क्व् अध्याय 41
श्रीमार्कण्डेय उवाच:
ततो गच्छेच्च राजेन्द्र कुण्डलेश्वरमुत्तमम् ।
यत्र सिद्धो महायक्षः कुण्डधारो नृपोत्तम

तपः कृत्वा सुविपुलं सुरासुरभयंकरम् ।
पौलस्त्यमन्दिरे चैव चिक्रीड नृपसत्तम

युधिष्ठिर उवाच:
कस्मिन्युगे समुत्पन्नः कस्य पुत्रो महामतिः ।
तपस्तप्त्वा सुविपुलं तोषितो येन शङ्करः

एतद्विस्तरतस्तात कथयस्व ममानघ ।
शृण्वतश्च न तृप्तिर् मे कथामृतमनुत्तमम्

श्रीमार्कण्डेय उवाच:
त्रेतायुगे ब्रह्मसमः पौलस्त्योनाम विश्रवाः ।
तपः कृत्वा सुविपुलं भरद्वाजसुतोद्भवः

पुत्रं पौत्रगणैर् युक्तं पत्न्या भक्त्या सुतोषितः ।
धनदं जनयामास सर्वलक्षणलक्षितम्

जातमात्रं तु तं ज्ञात्वा ब्रह्मा लोकपितामहः ।
चकार नाम सुप्रीत ऋषिदेवसमन्वितः

यस्माद् विश्रवसो जातो मम पौत्रत्वम् आगतः ।
तस्माद् वैश्रवणो नाम तव दत्तं मयानघ

तथा त्वं सर्वदेवानां धनगोप्ता भविष्यसि ।
चतुर्थो लोकपालानामक्षयश्चाव्ययो भुवि

तस्य भार्या महाराज ईश्वरीति च विश्रुता ।
यक्षो यक्षाधिपः श्रेष्ठस्तस्य कुण्डो ऽभवत् सुतः

स च रूपं परं प्राप्य मातापित्रोरनुज्ञया ।
तपश् चचार विपुलं नर्मदातटमाश्रितः

ग्रीष्मे पञ्चाग्निसंतप्तो वर्षासु स्थण्डिलेशयः ।
हेमन्ते जलमध्यस्थो वायुभक्षः शतं समाः

एवं वर्षशते पूर्णे एकाङ्गुष्ठे ऽभवन् नृप ।
अस्थिभूतः परं तात ऊर्ध्वबाहुस्ततः परम्

अतपच्च घृतश्वासः कुण्डलो भरतर्षभ ।
चतुर्थे वर्षशतके तुतोष वृषवाहनः

वरं वृणीष्व भो वत्स यत्ते मनसि रोचते ।
ददामि ते न सन्देहस्तपसा तोषितो ह्यहम्

कुण्डल उवाच:
यक्षाधिपप्रसादेन तस्यैवानुचरः पुरे ।
विचरामि यथाकाममवध्यः सर्वशत्रुषु

तथेत्युक्त्वा महादेवः सर्वलोकनमस्कृतः ।
जगामाकाशमाविश्य कैलासं धरणीधरम्

गते चादर्शनं देवे सो ऽपि यक्षो मुदान्वितः ।
स्थापयामास देवेशं कुण्डलेश्वरमुत्तमम्

अलंकृत्वा जगन्नाथं पुष्पधूपानुलेपनैः ।
विमानैश्चामरैश्छत्रैस् तथा वै लिङ्गपूरणैः

तर्पयित्वा द्विजान्सम्यगन्नपानादिभूषणैः ।
प्रीणयित्वा महादेवं ततः स्वभवनं ययौ

तदाप्रभृति तत्तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ।
उत्तमं परमं पुण्यं कुण्डलेश्वरनामतः

तत्र तीर्थे तु यः कश्चिद् उपवासपरायणः ।
अर्चयेद् देवमीशानं सर्वपापैः प्रमुच्यते

सुवर्णं रजतं वापि मणिं मौक्तिकमेव च ।
दद्याद् भोज्यं ब्राह्मणेभ्यः स सुखी मोदते दिवि

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा ऋग्यजुःसामगो ऽपि वा ।
ऋचमेकां जपित्वा तु सकलं फलमश्नुते

गां प्रयच्छति विप्रेभ्यस्तत्फलं शृणु पाण्डव ।
यावन्ति तस्या रोमाणि तत्प्रसूतिकुलेषु च

तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते ।
स्वर्गे वासो भवेत्तस्य पुत्रपौत्रैः समन्वितः

तावन्ति वर्षाणि महानुभावः स्वर्गे वसेत् पुत्रपौत्रैश्च सार्द्धम् ।
तत्रान्नदो याति महेशलोकमसंख्यवर्षाणि न संशयो ऽत्र

स वै सुखी मोदते स्वर्गलोके गन्धर्वसिद्धाप्सरःसम्प्रगीते ।
एवं तु ते धर्मसुत प्रभावस्तीर्थस्य सर्वः कथितश्च पार्थ

श्रुत्वा स्तुवन्मुच्यते सर्वपापैः पुनस्त्रिलोकीम् इह तत्प्रभावात्