रामायण · अध्याय 5.065

एवम् उक्तस् तु हनुमान् राघवेण महात्मना
सीताया भाषितं सर्वं न्यवेदयत राघवे

इदम् उक्तवती देवी जानकी पुरुषर्षभ
पूर्ववृत्तम् अभिज्ञानं चित्रकूटे यथा तथम्

सुखसुप्ता त्वया सार्धं जानकी पूर्वम् उत्थिता
वायसः सहसोत्पत्य विरराद स्तनान्तरे

पर्यायेण च सुप्तस् त्वं देव्यङ्के भरताग्रज
पुनश् च किल पक्षी स देव्या जनयति व्यथाम्

ततः पुनर् उपागम्य विरराद भृशं किल
ततस् त्वं बोधितस् तस्याः शोणितेन समुक्षितः

वायसेन च तेनैव सततं बाध्यमानया
बोधितः किल देव्यास् त्वं सुखसुप्तः परंतप

तां तु दृष्ट्वा महाबाहो रादितां च स्तनान्तरे
आशीविष इव क्रुद्धो निःश्वसन्न् अभ्यभाषथाः

नखाग्रैः केन ते भीरु दारितं तु स्तनान्तरम्
कः क्रीडति सरोषेण पञ्चवक्त्रेण भोगिना

निरीक्षमाणः सहसा वायसं समवैक्षताः
नखैः सरुधिरैस् तीक्ष्णैर् माम् एवाभिमुखं स्थितम्

सुतः किल स शक्रस्य वायसः पततां वरः
धरान्तरचरः शीघ्रं पवनस्य गतौ समः

ततस् तस्मिन् महाबाहो कोपसंवर्तितेक्षणः
वायसे त्वं कृत्वाः क्रूरां मतिं मतिमतां वर

स दर्भं संस्तराद् गृह्य ब्रह्मास्त्रेण न्ययोजयः
स दीप्त इव कालाग्निर् जज्वालाभिमुखः खगम्

स त्वं प्रदीप्तं चिक्षेप दर्भं तं वायसं प्रति
ततस् तु वायसं दीप्तः स दर्भो ऽनुजगाम ह

स पित्रा च परित्यक्तः सुरैः सर्वैर् महर्षिभिः
त्रींल् लोकान् संपरिक्रम्य त्रातारं नाधिगच्छति

तं त्वं निपतितं भूमौ शरण्यः शरणागतम्
वधार्हम् अपि काकुत्स्थ कृपया परिपालयः

मोघम् अस्त्रं न शक्यं तु कर्तुम् इत्य् एव राघव
ततस् तस्याक्षिकाकस्य हिनस्ति स्म स दक्षिणम्

राम त्वां स नमस्कृत्वा राज्ञो दशरथस्य च
विसृष्टस् तु तदा काकः प्रतिपेदे खम् आलयम्

एवम् अस्त्रविदां श्रेष्ठः सत्त्ववाञ् शीलवान् अपि
किमर्थम् अस्त्रं रक्षःसु न योजयसि राघव

न नागा नापि गन्धर्वा नासुरा न मरुद्गणाः
तव राम मुखे स्थातुं शक्ताः प्रतिसमाधितुम्

तव वीर्यवतः कच्चिन् मयि यद्य् अस्ति संभ्रमः
क्षिप्रं सुनिशितैर् बाणैर् हन्यतां युधि रावणः

भ्रातुर् आदेशम् आदाय लक्ष्मणो वा परंतपः
स किमर्थं नरवरो न मां रक्षति राघवः

शक्तौ तौ पुरुषव्याघ्रौ वाय्वग्निसमतेजसौ
सुराणाम् अपि दुर्धर्षौ किमर्थं माम् उपेक्षतः

ममैव दुष्कृतं किं चिन् महद् अस्ति न संशयः
समर्थौ सहितौ यन् मां नापेक्षेते परंतपौ

वैदेह्या वचनं श्रुत्वा करुणं साश्रुभाषितम्
पुनर् अप्य् अहम् आर्यां ताम् इदं वचनम् अब्रुवम्

त्वच्छोकविमुखो रामो देवि सत्येन ते शपे
रामे दुःखाभिभूते च लक्ष्मणः परितप्यते

कथं चिद् भवती दृष्टा न कालः परिशोचितुम्
इमं मुहूर्तं दुःखानाम् अन्तं द्रक्ष्यसि भामिनि

ताव् उभौ नरशार्दूलौ राजपुत्राव् अरिंदमौ
त्वद्दर्शनकृतोत्साहौ लङ्कां भस्मीकरिष्यतः

हत्वा च समरे रौद्रं रावणं सह बान्धवम्
राघवस् त्वां महाबाहुः स्वां पुरीं नयते ध्रुवम्

यत् तु रामो विजानीयाद् अभिज्ञानम् अनिन्दिते
प्रीतिसंजननं तस्य प्रदातुं तत्त्वम् अर्हसि

साभिवीक्ष्य दिशः सर्वा वेण्युद्ग्रथनम् उत्तमम्
मुक्त्वा वस्त्राद् ददौ मह्यं मणिम् एतं महाबल

प्रतिगृह्य मणिं दिव्यं तव हेतो रघूत्तम
शिरसा संप्रणम्यैनाम् अहम् आगमने त्वरे

गमने च कृतोत्साहम् अवेक्ष्य वरवर्णिनी
विवर्धमानं च हि माम् उवाच जनकात्मजा
अश्रुपूर्णमुखी दीना बाष्पसंदिग्धभाषिणी

हनुमन् सिंहसंकाशौ ताव् उभौ रामलक्ष्मणौ
सुग्रीवं च सहामात्यं सर्वान् ब्रूया अनामयम्

यथा च स महाबाहुर् मां तारयति राघवः
अस्माद् दुःखाम्बुसंरोधात् तत् समाधातुम् अर्हसि

इमं च तीव्रं मम शोकवेगं रक्षोभिर् एभिः परिभर्त्सनं च
ब्रूयास् तु रामस्य गतः समीपं शिवश् च ते ऽध्वास्तु हरिप्रवीर

एतत् तवार्या नृपराजसिंह सीता वचः प्राह विषादपूर्वम्
एतच् च बुद्ध्वा गदितं मया त्वं श्रद्धत्स्व सीतां कुशलां समग्राम्