रामायण · अध्याय 4.045

गतेषु वानरेन्द्रेषु रामः सुग्रीवम् अब्रवीत्
कथं भवान् विनाजीते सर्वं वै मण्डलं भुवः

सुग्रीवस् तु ततो रामम् उवाच प्रणतात्मवान्
श्रूयतां सर्वम् आख्यास्ये विस्तरेण नरर्षभ

यदा तु दुन्दुभिं नाम दानवं महिषाकृतिम्
परिकालयते वाली मलयं प्रति पर्वतम्

तदा विवेश महिषो मलयस्य गुहां प्रति
विवेश वाली तत्रापि मलयं तज्जिघांसया

ततो ऽहं तत्र निक्षिप्तो गुहाद् वारिविनीतवत्
न च निष्क्रमते वाली तदा संवत्सरे गते

ततः क्षतजवेगेन आपुपूरे तदा बिलम्
तद् अहं विस्मितो दृष्ट्वा भ्रातृशोकविषार्दितः

अथाहं कृतबुद्धिस् तु सुव्यक्तं निहतो गुरुः
शिलापर्वतसंकाशा बिलद्वारि मया कृता
अशक्नुवन् निष्क्रमितुं महिषो विनशेद् इति

ततो ऽहम् आगां किष्किन्धां निराशस् तस्य जीविते
राज्यं च सुमहत् प्राप्तं तारा च रुमया सह
मित्रैश् च सहितस् तत्र वसामि विगतज्वरः

आजगाम ततो वाली हत्वा तं दानवर्षभम्
ततो ऽहम् अददां राज्यं गौरवाद् भययन्त्रितः

स मां जिघांसुर् दुष्टात्मा वाली प्रव्यथितेन्द्रियः
परिलाकयते क्रोधाद् धावन्तं सचिवैः सह

ततो ऽहं वालिना तेन सानुबन्धः प्रधावितः
नदीश् च विविधाः पश्यन् वनानि नगराणि च

आदर्शतलसंकाशा ततो वै पृथिवी मया
अलातचक्रप्रतिमा दृष्टा गोष्पदवत् तदा

ततः पूर्वम् अहं गत्वा दक्षिणाम् अहम् आश्रितः
दिशं च पश्चिमां भूयो गतो ऽस्मि भयशङ्कितः
उत्तरां तु दिशं यान्तं हनुमान् माम् अथाब्रवीत्

इदानीं मे स्मृतं राजन् यथा वाली हरीश्वरः
मतङ्गेन तदा शप्तो ह्य् अस्मिन्न् आश्रममण्डले

प्रविशेद् यदि वा वाली मूर्धास्य शतधा भवेत्
तत्र वासः सुखो ऽस्माकं निरुद्विग्नो भविष्यति

ततः पर्वतम् आसाद्य ऋश्यमूकं नृपात्मज
न विवेश तदा वाली मतङ्गस्य भयात् तदा

एवं मया तदा राजन् प्रत्यक्षम् उपलक्षितम्
पृथिवीमण्डलं कृत्स्नं गुहाम् अस्म्य् आगतस् ततः