रामायण · अध्याय 4.034

तथा ब्रुवाणं सौमित्रिं प्रदीप्तम् इव तेजसा
अब्रवील् लक्ष्मणं तारा ताराधिपनिभानना

नैवं लक्ष्मण वक्तव्यो नायं परुषम् अर्हति
हरीणाम् ईश्वरः श्रोतुं तव वक्त्राद् विशेषतः

नैवाकृतज्ञः सुग्रीवो न शठो नापि दारुणः
नैवानृतकथो वीर न जिह्मश् च कपीश्वरः

उपकारं कृतं वीरो नाप्य् अयं विस्मृतः कपिः
रामेण वीर सुग्रीवो यद् अन्यैर् दुष्करं रणे

रामप्रसादात् कीर्तिं च कपिराज्यं च शाश्वतम्
प्राप्तवान् इह सुग्रीवो रुमां मां च परंतप

सुदुःखं शायितः पूर्वं प्राप्येदं सुखम् उत्तमम्
प्राप्तकालं न जानीते विश्वामित्रो यथा मुनिः

घृताच्यां किल संसक्तो दशवर्षाणि लक्ष्मण
अहो ऽमन्यत धर्मात्मा विश्वामित्रो महामुनिः

स हि प्राप्तं न जानीते कालं कालविदां वरः
विश्वामित्रो महातेजाः किं पुनर् यः पृथग्जनः

देहधर्मं गतस्यास्य परिश्रान्तस्य लक्ष्मण
अवितृप्तस्य कामेषु रामः क्षन्तुम् इहार्हति

न च रोषवशं तात गन्तुम् अर्हसि लक्ष्मण
निश्चयार्थम् अविज्ञाय सहसा प्राकृतो यथा

सत्त्वयुक्ता हि पुरुषास् त्वद्विधाः पुरुषर्षभ
अविमृश्य न रोषस्य सहसा यान्ति वश्यताम्

प्रसादये त्वां धर्मज्ञ सुग्रीवार्थे समाहिता
महान् रोषसमुत्पन्नः संरम्भस् त्यज्यताम् अयम्

रुमां मां कपिराज्यं च धनधान्यवसूनि च
रामप्रियार्थं सुग्रीवस् त्यजेद् इति मतिर् मम

समानेष्व्यति सुग्रीवः सीतया सह राघवम्
शशाङ्कम् इव रोहिष्या निहत्वा रावणं रणे

शतकोटिसहस्राणि लङ्कायां किल रक्षसाम्
अयुतानि च षट्त्रिंशत् सहस्राणि शतानि च

अहत्वा तांश् च दुर्धर्षान् राक्षसान् कामरूपिणः
न शक्यो रावणो हन्तुं येन सा मैथिली हृता

ते न शक्या रणे हन्तुम् असहायेन लक्ष्मण
रावणः क्रूरकर्मा च सुग्रीवेण विशेषतः

एवम् आख्यातवान् वाली स ह्य् अभिज्ञो हरीश्वरः
आगमस् तु न मे व्यक्तः श्रवात् तस्य ब्रवीम्य् अहम्

त्वत्सहायनिमित्तं वै प्रेषिता हरिपुंगवाः
आनेतुं वानरान् युद्धे सुबहून् हरियूथपान्

तांश् च प्रतीक्षमाणो ऽयं विक्रान्तान् सुमहाबलान्
राघवस्यार्थसिद्ध्यर्थं न निर्याति हरीश्वरः

कृता तु संस्था सौमित्रे सुग्रीवेण यथापुरा
अद्य तैर् वानरैर् सर्वैर् आगन्तव्यं महाबलैः

ऋक्षकोटिसहस्राणि गोलाङ्गूलशतानि च
अद्य त्वाम् उपयास्यन्ति जहि कोपम् अरिंदम
कोट्यो ऽनेकास् तु काकुत्स्थ कपीनां दीप्ततेजसाम्

तव हि मुखम् इदं निरीक्ष्य कोपात् क्षतजनिभे नयने निरीक्षमाणाः
हरिवरवनिता न यान्ति शान्तिं प्रथमभयस्य हि शङ्किताः स्म सर्वाः