रामायण · अध्याय 4.033

तम् अप्रतिहतं क्रुद्धं प्रविष्टं पुरुषर्षभम्
सुग्रीवो लक्ष्मणं दृष्ट्वा बभूव व्यथितेन्द्रियः

क्रुद्धं निःश्वसमानं तं प्रदीप्तम् इव तेजसा
भ्रातुर् व्यसनसंतप्तं दृष्ट्वा दशरथात्मजम्

उत्पपात हरिश्रेष्ठो हित्वा सौवर्णम् आसनम्
महान् महेन्द्रस्य यथा स्वलंकृत इव ध्वजः

उत्पतन्तम् अनूत्पेतू रुमाप्रभृतयः स्त्रियः
सुग्रीवं गगने पूर्णं चन्द्रं तारागणा इव

संरक्तनयनः श्रीमान् विचचाल कृताञ्जलिः
बभूवावस्थितस् तत्र कल्पवृक्षो महान् इव

रुमा द्वितीयं सुग्रीवं नारीमध्यगतं स्थितम्
अब्रवील् लक्ष्मणः क्रुद्धः सतारं शशिनं यथा

सत्त्वाभिजनसंपन्नः सानुक्रोशो जितेन्द्रियः
कृतज्ञः सत्यवादी च राजा लोके महीयते

यस् तु राजा स्थितो ऽधर्मे मित्राणाम् उपकारिणाम्
मिथ्याप्रतिज्ञां कुरुते को नृशंसतरस् ततः

शतम् अश्वानृते हन्ति सहस्रं तु गवानृते
आत्मानं स्वजनं हन्ति पुरुषः पुरुषानृते

पूर्वं कृतार्थो मित्राणां न तत् प्रतिकरोति यः
कृतघ्नः सर्वभूतानां स वध्यः प्लवगेश्वर

गीतो ऽयं ब्रह्मणा श्लोकः सर्वलोकनमस्कृतः
दृष्ट्वा कृतघ्नं क्रुद्धेन तं निबोध प्लवंगम

ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चोरे भग्नव्रते तथा
निष्कृतिर् विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः

अनार्यस् त्वं कृतघ्नश् च मिथ्यावादी च वानर
पूर्वं कृतार्थो रामस्य न तत् प्रतिकरोषि यत्

ननु नाम कृतार्थेन त्वया रामस्य वानर
सीताया मार्गणे यत्नः कर्तव्यः कृतम् इच्छता

स त्वं ग्राम्येषु भोगेषु सक्तो मिथ्या प्रतिश्रवः
न त्वां रामो विजानीते सर्पं मण्डूकराविणम्

महाभागेन रामेण पापः करुणवेदिना
हरीणां प्रापितो राज्यं त्वं दुरात्मा महात्मना

कृतं चेन् नाभिजानीषे रामस्याक्लिष्टकर्मणः
सद्यस् त्वं निशितैर् बाणैर् हतो द्रक्ष्यसि वालिनम्

न च संकुचितः पन्था येन वाली हतो गतः
समये तिष्ठ सुग्रीव मा वालिपथम् अन्वगाः

न नूनम् इक्ष्वाकुवरस्य कार्मुकाच् च्युताञ् शरान् पश्यसि वज्रसंनिभान्
ततः सुखं नाम निषेवसे सुखी न रामकार्यं मनसाप्य् अवेक्षसे