रामायण · अध्याय 4.010

ततः क्रोधसमाविष्टं संरब्धं तम् उपागतम्
अहं प्रसादयां चक्रे भ्रातरं प्रियकाम्यया

दिष्ट्यासि कुशली प्राप्तो निहतश् च त्वया रिपुः
अनाथस्य हि मे नाथस् त्वम् एको ऽनाथनन्दनः

इदं बहुशलाकं ते पूर्णचन्द्रम् इवोदितम्
छत्रं सवालव्यजनं प्रतीच्छस्व मयोद्यतम्

त्वम् एव राजा मानार्हः सदा चाहं यथापुरा
न्यासभूतम् इदं राज्यं तव निर्यातयाम्य् अहम्

मा च रोषं कृथाः सौम्य मयि शत्रुनिबर्हण
याचे त्वां शिरसा राजन् मया बद्धो ऽयम् अञ्जलिः

बलाद् अस्मि समागम्य मन्त्रिभिः पुरवासिभिः
राजभावे नियुक्तो ऽहं शून्यदेशजिगीषया

स्निग्धम् एवं ब्रुवाणं मां स तु निर्भर्त्स्य वानरः
धिक् त्वाम् इति च माम् उक्त्वा बहु तत् तद् उवाच ह

प्रकृतीश् च समानीय मन्त्रिणश् चैव संमतान्
माम् आह सुहृदां मध्ये वाक्यं परमगर्हितम्

विदितं वो यथा रात्रौ मायावी स महासुरः
मां समाह्वयत क्रूरो युद्धाकाङ्क्षी सुदुर्मतिः

तस्य तद् गर्जितं श्रुत्वा निःसृतो ऽहं नृपालयात्
अनुयातश् च मां तूर्णम् अयं भ्राता सुदारुणः

स तु दृष्ट्वैव मां रात्रौ सद्वितीयं महाबलः
प्राद्रवद् भयसंत्रस्तो वीक्ष्यावां तम् अनुद्रुतौ
अनुद्रुतस् तु वेगेन प्रविवेश महाबिलम्

तं प्रविष्टं विदित्वा तु सुघोरं सुमहद् बिलम्
अयम् उक्तो ऽथ मे भ्राता मया तु क्रूरदर्शनः

अहत्वा नास्ति मे शक्तिः प्रतिगन्तुम् इतः पुरीम्
बिलद्वारि प्रतीक्ष त्वं यावद् एनं निहन्म्य् अहम्

स्थितो ऽयम् इति मत्वा तु प्रविष्टो ऽहं दुरासदम्
तं च मे मार्गमाणस्य गतः संवत्सरस् तदा

स तु दृष्टो मया शत्रुर् अनिर्वेदाद् भयावहः
निहतश् च मया तत्र सो ऽसुरो बन्धुभिः सह

तस्यास्यात् तु प्रवृत्तेन रुधिरौघेण तद् बिलम्
पूर्णम् आसीद् दुराक्रामं स्तनतस् तस्य भूतले

सूदयित्वा तु तं शत्रुं विक्रान्तं दुन्दुभेः सुतम्
निष्क्रामन्न् एव पश्यामि बिलस्य पिहितं मुखम्

विक्रोशमानस्य तु मे सुग्रीवेति पुनः पुनः
यदा प्रतिवचो नास्ति ततो ऽहं भृशदुःखितः

पादप्रहारैस् तु मया बहुशस् तद् विदारितम्
ततो ऽहं तेन निष्क्रम्य यथा पुनर् उपागतः

तत्रानेनास्मि संरुद्धो राज्यं मार्गयतात्मनः
सुग्रीवेण नृशंसेन विस्मृत्य भ्रातृसौहृदम्

एवम् उक्त्वा तु मां तत्र वस्त्रेणैकेन वानरः
तदा निर्वासयाम् आस वाली विगतसाध्वसः

तेनाहम् अपविद्धश् च हृतदारश् च राघव
तद्भयाच् च महीकृत्स्ना क्रान्तेयं सवनार्णवा

ऋश्यमूकं गिरिवरं भार्याहरणदुःखितः
प्रविष्टो ऽस्मि दुराधर्षं वालिनः कारणान्तरे

एतत् ते सर्वम् आख्यातं वैरानुकथनं महत्
अनागसा मया प्राप्तं व्यसनं पश्य राघव

वालिनस् तु भयार्तस्य सर्वलोकाभयंकर
कर्तुम् अर्हसि मे वीर प्रसादं तस्य निग्रहात्

एवम् उक्तः स तेजस्वी धर्मज्ञो धर्मसंहितम्
वचनं वक्तुम् आरेभे सुग्रीवं प्रहसन्न् इव

अमोघाः सूर्यसंकाशा ममेमे निशिताः शराः
तस्मिन् वालिनि दुर्वृत्ते पतिष्यन्ति रुषान्विताः

यावत् तं न हि पश्येयं तव भार्यापहारिणम्
तावत् स जीवेत् पापात्मा वाली चारित्रदूषकः

आत्मानुमानात् पश्यामि मग्नं त्वां शोकसागरे
त्वाम् अहं तारयिष्यामि कामं प्राप्स्यसि पुष्कलम्