Patna Dharmapada · भाग 2140

134 ध्प्46
फेनोपमं लोकम् इमं विदित्ता मरीचिधम्मं अभिसंबुधानां ।
छेत्तान मारस्स प्रपुष्पकानि अद्दंशनं मच्चुराजस्स गच्छे ॥
उव्18:18
फेनोपमं कायम् इमं विदित्वा मरीचिधर्मं परिबुध्य चैव ।
छित्वेह मारस्य तु पुष्पकानि त्व् अदर्शनं मृत्युराजस्य गच्छेत् ॥
135 ध्प्58
यथा संकारकूटम्हि उज्झितम्हि महापथे ।
पदुमं उब्भिदं अस्स शुचिगन्धं मनोरमं ॥
उव्18:12
यथा संकारकूटे व्युज्झिते हि महापथे ।
पद्मं तत्र तु जायेत शुचिगन्धि मनोरमम् ॥
136 ध्प्59
एवं संकारभूतेसु अन्धभूते पृथुज्जने ।
अतिरोचन्ति प्रंञाय संमसबुद्धसावका ॥
उव्18:13
एवं संकारभूते ऽस्मिन्न् अन्धभूते पृथग्जने ।
प्रज्ञया व्यतिरोचन्ते सम्यक्संबुद्धश्रावकाः ॥
पुष्पवर्ग्गः
***** तह्न *****
137 ध्प्334
मनुजस्स प्रमत्तचारिणो तह्ना वद्धति मालुता इव ।
सा प्राप्लवते हुराहुरं फलमेषी व वनम्हि वान्नरो ॥
उव्3:4
मनुजस्य प्रमत्तचारिणस् तृष्णा वर्धति मालुतेव हि ।
स हि संसरते पुनः पुनः फलम् इच्छन्न् इव वानरो वने ॥
138 ध्प्335
यं चेसा सहते जंमी तह्ना लोके दुरच्चया ।
शोका तस्स प्रवद्धंति ओवट्ठा बेरुणा इव ॥
उव्3:9
य एतां सहते ग्राम्यां तृष्णां लोके सुदुस्त्यजाम् ।
शोकास् तस्य प्रवर्धन्ते ह्य् अववृष्टा बीरणा यथा ॥
139 ध्प्336
यो चेतां सहते जंमिं तह्नां लोके दुरच्चयां ।
शोका तस्स विवट्टन्ति उदबिन्दू व पुक्खरे ॥
उव्3:10
यस् त्व् एतां त्यजते ग्राम्यां तृष्णां लोके सुदुस्त्यजाम् ।
शोकास् तस्य निवर्तन्ते उदबिन्दुर् इव पुष्करात् ॥
140 ध्प्337
तं वो वदेमि भद्रं वो यावंत्-इत्थ समागता ।

तह्नां समूलां खणथ उषीरात्थी व बेरुणिं ।
तह्नाय खतमूलाय नास्ति षोका कतो भयं ॥
उव्3:11
तद् वै वदामि भद्रं वो यावन्तः स्थ समागताः ।
तृष्णां समूलां खनथ उशीरार्थीव बीरणाम् ।
तृष्णायाः खातमूलाय नास्ति षोकः कुतो भयम् ॥
141
तह्नबितियो पुरुषो द्रीघम् अद्धान संसरि ।
एत्थभावंञथाभावं तत्थ तत्थ पुनप्पुनो ॥
उव्3:12
तृष्णाद्वितीयः पुरुषो दीर्घम् अध्वानम् आशया ।
इत्थंभावान्यथीभावः संसारे त्व् आगतिं गतिम् ॥
142
एतम् आदीनवं न्यात्ता तह्ना दुक्खस्स संभवं ।
वीततह्नो अनादानो सतो भिक्खू परिव्रजे ॥
उव्3:18
एतद् आदीनवं ज्ञात्वा तृष्णा दुःखस्य संभवं ।
वीततृष्णो ह्य् अनादानः स्मृतो भिक्षुः परिव्रजेत् ॥
143 ध्प्345
न तं दृढं बन्धनम् आहु धीरा यद् आयसं दारुजं बब्बजं वा ।
सार्त्तरत्ता मणिकुण्डलेसु पुत्रेसु दारेसु च या अपेखा ॥
उव्2:5
न तद् दृढं बन्धनम् आहुर् आर्या यद् आयसं दारवं बल्बजं वा ।
संरक्तचित्तस्य हि मन्दबुद्धेः पुत्रेषु दारेषु च या अपेक्षा ॥
144 ध्प्346
एतं दृढं बन्धनम् आहु धीरा ओहारिनं सुखुमं दुप्रमुञ्चं ।
एतप्पि छेत्तान व्रजन्ति सन्तो अनपेखिनो सब्बदुखं प्रहाय ॥
उव्2:6
एतद् दृढं बन्धनम् आहुर् आर्याः समन्ततः सुस्थिरं दुष्प्रमोक्षम् ।
एतद् अपि च्छित्वा तु परिव्रजन्ति ह्य् अनपेक्षिनः कामसुखं प्रहाय ॥
145 ध्प्186
न काहापणवासेन त्त्रेत्ती कामेसु विज्जति ।
उव्2:17
न कर्षापणवर्षेण तृप्तिः कामैर् हि विद्यते ।
146 ध्प्187
अपि दिव्वेसु कामेसु रतिं सो नाधिगच्छति ॥
तह्नक्खयरतो होति संमसंबुद्ध्सावको ॥
उव्2:18
अपि दिव्येषु कामेषु स रतिं नाधिगच्छति ॥
तृष्णाक्षयरतो भवति बुद्धानां श्रावकः सदा ॥

147 ध्प्352
वीततह्नो अनादानो निरुत्तीपदकोविदो ।
अक्खराणां सन्निपातेन (ञ्)ञाय्या पूर्व्वापराणि सो ।
स वे अन्तिमशारीरो महप्रंञो ति वुच्चति ॥
148 ध्प्341
सरितानि सिनेहितानि च सोमनस्सानि भवन्ति जन्तुनो ।
ये सातसिता सुखेषिणो ते वे जातिजरोपगा ॥
उव्3:5
सरितानि वै स्नेहितानि वै सौमनस्यानि भवन्ति जन्तुनः ।
ये सातसिताः सुखैषिणस् ते वै जातिजरोपगा नराः ॥
149 ध्प्342
तह्नाय पुरेक्खटा प्रजा परिसप्पन्ति शशो व बाधितो ।
ते संजोतनसङ्गसङ्गसत्ता गब्भम् उपेन्ति पुनप्पुनो चिरं पि ॥
उव्3:6
तृष्णाभिर् उपस्कृताः प्रजाः परिधावन्ति शशा व वागुराम् ।
संयोजनैः सङ्गसक्ता दुःखं यान्ति पुनः पुनश् चिररात्रम् ॥
150 ध्प्348
मुञ्च पुरे मुञ्च पच्छतो मज्झे मुञ्च भवस्स पारगू ।
सब्बत्थ विमुत्तमानसो न पुनो जातिजराम् उपेहिसि ॥
उव्29:57
मुञ्च पुरतो मुञ्च पश्चतो मध्ये मुञ्च भवस्य पारगः ।
सर्वत्र विमुक्तमानसो न पुनर् जातिजराम् उपेष्यसि ॥
151 ध्प्344
यो निव्वनधो वना तु मुत्तो वनमुत्तो वनम् एव धावति ।
तं पुग्गलम् एथ पश्शथ मुत्तो बन्धनम् एव धावति ॥
उव्27:29
यो निर्वनगैर् विमोक्षितः संवनमुक्तो वनम् एव धावति ।
तं पश्यथ पुद्गलं त्व् इमं मुक्तो बन्धनम् एव धावति ॥
152 ध्प्356
त्त्रिणदोषाणि खेत्त्राणि रागदोषा अयं प्रजा ।
तस्सा हि वीतरागेसु दिन्नं होति महप्फलं ॥
उव्16:16
क्षेत्राणि तृणदोषाणि रागदोषा त्व् इयं प्रजा ।
तस्माद् विगतरागेभ्यो दत्तं भवति महाफलम् ॥
153 ध्प्357
त्त्रिणदोषाणि खेत्त्राणि दोषदोषा अयं प्रजा ।
तस्सा हि वीतदोषेसु दिन्नं होति महप्फलं ॥
उव्16:17
क्षेत्राणि तृणदोषाणि द्वेषदोषा त्व् इयं प्रजा ।
तस्माद् हि विगतद्वेषेभ्यो दत्तं भवति महाफलम् ॥

154 ध्प्358
त्त्रिणदोषाणि खेत्त्राणि मोहदोषा अयं प्रजा ।
तस्सा हि वीतमोहेसु दिन्नं होति महप्फलं ॥
उव्16:18
क्षेत्राणि तृणदोषाणि मोहदोषा त्व् इयं प्रजा ।
तस्माद् विगतमोहेभ्यो दत्तं भवति महाफलम् ॥
155 ध्प्99
रमणीयं वता ऽरण्णं यम्हिं न रमते जनो ।
वीतरागात्थ रंसन्ति नांञे कामागवेषिणो ॥
उव्29:17
रमणीयान्य् अरण्यानि न चात्र रमते जनः ।
वीतरागात्र रंस्यन्ते न तु कामागवेषिणः ॥
156 ध्प्99
यथा पि मूले अनुपद्रुते दृढे छिन्नो पि रुक्खो पुन-र्-ईव जायति ।
एम् एव तह्नानुशये अनूहते निव्वत्तते दुक्खम् इदं पुनप्पुनो ॥
उव्3:16
यथापि मूलैर् अनुपद्रुतैः सदा छिन्नो ऽपि वृक्षः पुनर् एव जायते ।
एवं हि तृष्णानुशयैर् अनुद्धृतैर् निर्वर्तते दुःखम् इदं पुनः पुनः ॥
तह्नवर्ग्गः
***** मल *****
157 ध्प्241
असज्जिहायमला वेदा अनुट्ठाणमला घरा ।
मलो वण्णस्स कोसज्जं प्रमादो रक्खतां मलो ॥
158 ध्प्242
मलो इस्तिये दुच्चरितं मच्छेरं ददतां मलो ।
मलो पापानि कंमाणि अस्सिं लोके परम्हि च ॥
159 ध्प्243
ततो मलतरं ब्रूमि अविज्जा मरणं मलं ।
एते मले प्रहत्तान निंमला भिक्खवो ॥
160 ध्प्240
अयसा तु मलो समुट्ठितो ततो उट्ठाय तम् एव खादति ।
एम् एव विधूनचारियं सकानि कंमाणि नयन्ति दोग्गतिं ॥
उव्9:19
अयसो हि मलः समुत्थितः स तदुत्थाय तम् एव खादति ।
एवम् ह्य् अनिशाम्यचारिणं स्वानि कर्माणि नयन्ति दुर्गतिम् ॥
161 ध्प्235
पाण्डुपलाशो च दानि सि यमपुरुषा पि च ते उपट्ठिता ।
उय्योगमुखे च तिष्ठसि पाथेयं पि च ते न विज्जति ॥
162 च्f. ध्प्236
उय्यमस्स घटस्स आत्तना कंमारो रजतं व निद्धमे ॥

निद्धान्तमलो अनङ्गनो बितियं (वितियं) अयिरभूमिम् एसि ॥
163 ध्प्239
अनुपूर्व्वेण मेधावी थोकथोकं खणे खणे ।
कम्मारो रजतस्सेव निद्धमे मलम् आत्तनो ॥
उव्2:10
अनुपूर्वेण मेधावी स्तोकं स्तोकं क्षणे क्षणे ।
कर्मारो रजतस्यैव निर्धमेन् मलम् आत्मनः ॥
164 ध्प्244
सुजीवं अहिरीकेन संकिलिष्टन् तु जीवति ।
प्रक्खण्डिणा प्रगब्भेण काकशूरेण धन्सिना ॥
उव्27:3
अह्रीकेन सुजीवं स्यात् काकशूरेण ध्वाङ्क्षिणा ।
प्रस्कन्दिणा प्रगल्भेन संक्लिष्टं त्व् इह जीवते ॥
165 ध्प्245
हिरीमता तु दुज्जीवं निच्चं शुचिगवेषिणा ।
अलीनेनाप्रगब्भेण शुद्धाजीवेन पश्शता ॥
उव्27:4
ह्रीमता त्व् इह दुर्जीवं नित्यं शुचिगवेषिणा ।
सुलीनेनाप्रगल्भेन शुद्धाजीवेन पश्यता ॥
166 ध्प्252
सुपश्शं वज्जं अंञेसं आत्तनो पुन दुद्दशं ।
परेसाम् इह वज्जानि उप्पुनाति यथा बुसं ।
आत्तनो पुन छादेति कलिम् व कृतवां शठो ॥
उव्27:1
सुपश्यं परवद्यं स्याद् आत्मवद्यं तु दुर्दृशम् ।
परः परस्य वद्यानि तूत्पुनाति बुसं यथा ।
आत्मनश् छादयत्य् एष कृत्वा यद्वत् कलिं शठः ॥
167 ध्प्163
सुकराणि असाधूनि आत्तनो अहितानि च ।
यं वे हितं च साधूनि च तं वे परमदुक्खरं ॥
उव्28:16
सुकराणि ह्य् असाधूनि स्वात्मनो ह्य् अहितानि च ।
यद् वै हितं च पथ्यं च तद् वै परमदुष्करम् ॥
168
सुकराणि असाधूनि आत्तनो अहितानि च ।
यानि हितानि साधूनि तानि कुर्व्वन्ति पण्डिता ॥
169 ध्प्316,317
अलज्जितव्वे लज्जन्ति लज्जितव्वे न लज्जथ ।
अभये भयदंशावी भये चाभयदंशिनो ।
मिच्छदृष्टिसमादाना सत्ता गच्छन्ति दोग्गतिं ॥

उव्16:4
अलज्जितव्ये लज्जन्ते लज्जितव्ये त्व् अलज्जनः ।
अभये भयदर्शीनो भये चाभयदर्शिनः ।
मिथ्यादृष्टिसमादानात् सत्वा गच्छन्ति दुर्गतिम् ॥
170 ध्प्318
अवज्जे वज्जमतिनो वज्जे चावज्जसंञिनो ।
मिच्छदृष्टिसमादाना सत्ता गच्छन्ति दोग्गतिं ॥
171 ध्प्11
असारे सारमतिनो सारे चा ऽसारसंञिनो ।
ते सारन् नाधिगच्छन्ति मिच्छसंकप्पगोचरा ॥
उव्29:3
असारे सारमतयः सारे चासारसंज्ञिनः ।
ते सारं नाधिगच्छन्ति मिथ्यासंकल्पगोचराः ॥
172 ध्प्12
सारञ् च सारतो ञ्ञात्ता असारञ् च असारतो ।
ते सारम् अधिगच्छन्ति संमसंकप्पगोचरा ॥
उव्29:4
सारं तु सारतो ज्ञात्वा ह्य् असारं चापि असारतः ।
ते सारम् अधिगच्छन्ति सम्यक्संकल्पगोचराः ॥
173 ध्प्209
अवोगे युञ्जियात्तानं योगम्हि च अयुंजिय ।
अत्थं हेत्ता प्रियग्ग्राही पृहयन्तत्थानुयोगिनां ॥
उव्5:9
अवोगे युज्य चात्मानं योगे चायुज्य सर्वदा ।
अर्थं हित्वा प्रियग्राही स्पृहयत्य् अर्थयोगिने ॥
मलवग्गः
***** बाल *****
174 ध्प्66
चरन्ति बाला दुम्मेधा अमित्तेण-र्-इव आत्तना ।
करोन्ता पापकं कम्मं यं होति कटुकप्फलं ॥
उव्9:13
चरन्ति बाला दुष्प्रज्ञा ह्य् अमित्रैर् इव चात्मभिः ।
कुर्वन्तः पापकं कर्म यद् भवति कटुकं फलम् ॥
175 ध्प्67
कथञ् च तं करे कंमं यं कत्ता अनुतप्पति ।
यस्स अंशुमुखो रोदं विपाकं पटिसेवति ॥
उव्9:14
न तत् कर्र्म कृतं साधु यत् कृत्वा ह्य् अनुतप्यते ।
रुदन्न् अश्रुमुखो यस्य विपाकं प्रतिषेवते ॥
176 ध्प्68

तं च कंमं कतं साधु यं कत्ता नानुतप्पति ।
यस्स प्रतीतो सुमनो विपाकं पटिसेवति ॥
उव्9:15
तत् तु कर्म कृतं साधु यत् कृत्वा नानुतप्यते ।
यस्य प्रतीतः सुमना विपाकं प्रतिषेवते ॥
177 ध्प्72
यावद् एव अनत्थाय ञात्तं बालस्स जायति ।
हन्ति बालस्स शुक्राङ्ग्गं (?) मुद्धम् अस्स निपातये ॥
उव्13:2
यावद् एव ह्य् अनर्थाय ज्ञातो भवति बालिशः ।
हन्ति बालस्य शुक्लांशं मूर्धां चास्य पातयेत् ॥
178 ध्प्73
असतां भावनम् इच्छन्ति पुरेक्खाञ् च भिक्खुसु ।
आवासेसु च एस्सरियं पूजं परकुलेसु च ॥
उव्13:3
असन्तो लाभम् इच्छन्ति सत्कारं चैव भिक्षुषु ।
आवासेषु च मात्सर्यं पूजां परकुलेषु च ॥
179 ध्प्74
ममेव कतमन्नेन्तु गृही प्रव्रजिता च ये ।
न मे प्रतिबला अस्स किच्चा ऽकिच्चेसु केसुचि ॥
उव्13:4
माम् एव नित्यं जानीयुर् गृही प्रव्रजितस् तथा ।
मम प्रतिवशाश् च स्युः कृत्याकृत्येषु केषु चित् ॥
180 ध्प्74एf,75अब्
इति बालस्स संकप्पो इच्छामानो च वद्धति ।
अंञा हि लाभोपनिशा अंञा निब्बाणगामिनी ॥
उव्13:5
इति बालस्य संकल्पा इच्छामानाभिवर्धकाः ।
अन्या हि लाभोपनिषद् अन्या निर्वाणगामिनी ॥
181 ध्प्75च्-f
एवम् एतं यथाभूतं पश्शं बुद्धस्स सावको ।
सक्कारं नाभिनन्देया विवेकं अनुब्रूहये ॥
उव्13:6
एतज् ज्ञात्वा यथाभूतं बुद्धानां श्रावकः सदा ।
सत्कारं नाभिनन्देत विवेकम् अनुबृंहयेत् ॥
182
जयं वे मन्यते बालो वाचाय परुषं भणं ।
सतां हेस जयो होति या तितिक्खा विजानतो ॥
उव्20:13
जयं हि मन्यते बालो वचोभिः परुषैर् वदन् ।

नित्यम् इव जयस् तस्य यो ऽतिवाखं तितीक्षति ॥
183
अबलं तस्स बलं होति यस्स बालबलं बलं ।
बलस्स धम्मगुत्तस्स पटिवत्ता न विज्जति ॥
उव्20:6
अबलं हि बलं तस्य यस्य क्रोधे बलं बलम् ।
क्रुद्धस्य धर्महीनस्य प्रतिपत्तिर् न विद्यते ॥
184 ध्प्63
यो बालो बालमानी पण्डितो चापि तत्थ सो ।
बालो तु पण्डितमानी स वे बालो ति वुच्चति ॥
उव्25:22
यो जानीयाद् अहं बाल इति बालः स पण्डितः ।
बालः पण्डितमानी तु बाल एव निरुच्यते ॥
185 ध्प्60
द्रीघा अस्सुपतो रात्री द्रीघं शान्तस्स योजनं ।
द्रीघो बालान संसारो सद्धंमं अविजानतां ॥
उव्1:19
दीर्घा जागरतो रात्रिर् दीर्घं श्रान्तस्य योजनम् ।
दीर्घो बालस्य संसारः सद्धर्मम् अविजानतः ॥
186
पूतिमच्छे कुशाग्ग्रेण यो नरो उपनहति ।
कुशा पि पूतिं वायन्ति एवं बालोपसेवना ॥
उव्25:7
पूतिमत्स्यां कुशाग्रेण यो नरो ह्य् उपनह्यते ।
कुशापि पूतिका वान्ति ह्य् एवं पापोपसेवनाः ॥
187
तगरञ् च पलाशम्हि यो नरो उपनह्यति ।
पत्तं पि सुरभिं वाति एवं धीरोपसेवना ॥
उव्25:8
तगरं पलाशपत्रेण यो नरो ह्य् उपनह्यति ।
पत्राण्य् अपि सुगन्धीनि सद् एवं संगमात् सताम् ॥
188
अकरोन्तो पि चे पापं करोन्ते उपसेवति ।
शङ्कियो होति पापम्हि अवण्णो चास्स रूहति ॥
उव्25:9
अकुर्वन्न् अपि पापानि कुर्वांअम् उपसेवते ।
शङ्कितो भवति पापस्य अवर्णश् चास्य वर्धते ॥
189
सेवमानो सेवमाने संपुट्ठो संफुसं परे ।
शरो लित्तो कलापे वा अलित्ते उपलिंपति ।

उपलेपभया धीरो नेव पापसखा सिया ॥
उव्25:10
संसेवमानः पापो हि संस्पृष्टः संस्फृशेत् परान् ।
शरो लिप्तः कलापस्थान् अलिप्तान् उपलिंपति ।
उपलेपभयाद् धीरो नैव पापसखा भवेत् ॥
190
तस्सा फलपुटस्सेव ञाय्या संपाकम् आत्तनो ।
असन्तो नोपसेवेया सन्तो सेवेय पण्डीतो ॥
उव्25:12
तस्मात् फलपुटस्यैव दृष्ट्वा संपाकम् आत्मनः ।
असन्तो नोपसेवेत सन्तः सेवेत पण्डीतः ॥
191 ध्प्64
यावज् जीवं पि चे बालो पण्डिते पयिरुपासति ।
नेव धम्मं विजानाति द्रव्वी सूपरसान् इव ॥
उव्25:13
यावज्जीवं पि चेद् बालः पण्डितां पर्युपासते ।
न स धर्मं विजानाति दर्वी सूपरसान् इव ॥
192 ध्प्65
मुहुत्तम् अपि चे प्रंञो पण्डिते पयिरुपासति ।
खिप्रं धम्मं विजानाति जिह्वा सूपरसान् इव ॥
उव्25:14
मुहूर्तम् अपि सप्रज्ञः पण्डितां पर्युपासते ।
स वै धर्मं विजानाति जिह्वा सूपरसान् इव ॥
193 ध्प्121
नाप्पं पापस्स मंञेया न मे तं आगमिष्यति ।
उदबिन्दुनिपातेन उदकुंभो पि पूरति ॥
पूरते बालो पापस्स थोकथोकं पि आचिनं ।
उव्17:5
नाल्पं मन्येत पापस्य नैतं माम् आगमिष्यति ।
उदबिन्दुनिपातेन महाकुम्भो ऽपि पूर्यते ।
पूर्यन्ति बालः पापैर् हि स्तोकस्तोकं कृतैर् अपि ॥
194 ध्प्121
नाप्पं पापस्स मंञेया न मे तं आगमिष्यति ॥
उदबिन्दुनिपातेन उदकुम्भो पि पूरति ।
पूरते प्रंञो पुंञस्स थोकथोकं पि आचिनं ॥
उव्17:5
नाल्पं मन्येत पापस्य नैतं माम् आगमिष्यति ॥
उदबिन्दुनिपातेन महाकुम्भो ऽपि पूर्यते ।
पूर्यन्ति बालाः पापैर् हि स्तोकस्तोकं कृतैर् अपि ॥
बालवर्ग्गः

***** दण्ड *****
195 ध्प्141
न नग्गचरिया न जटा न पंको नानाशनं त्थण्डीलशायिका वा ।
रजोचेलं उक्कुटुकप्रधानं शोधेन्ति माच्चं अवितिण्णकंछं ॥
उव्33:1
न नगचर्या न जटा न पङ्का नो ऽनाशनं स्थण्डीलशायिका वा ।
न रजोमलं नोत्कुटुकप्रहाणं शोधेत मर्त्यं ह्य् अवितीर्णकाङ्क्षं ॥
196 ध्प्142
अलंकतो चापि समं चरेया दान्तो शान्तो नियतो धम्मचारी ।
सब्बेसु प्राणेसु निधाय दण्डं सो ब्राह्मणो सो शमणो स भिक्खू ॥
उव्33:2
अलंकृतश् चापि चरेत द्गर्मं क्षान्तो दान्तो नियतो ब्रह्मचारी ।
सर्वेषु भूतेषु निधाय दण्डं स ब्राह्मणः स श्रमणः स भिक्षुः ॥
197 ध्प्133
मा वदे परुषं कंचि वुत्ता पटिवदेयु तं ।
दुक्खा हि सारम्भकथा पटिदण्डा फुसेयु तं ॥
उव्26:3
मा कं चित् परुषं ब्रूथः प्रोक्ताः प्रतिवदन्ति तम् ।
दुःखा हि संरम्भकथाः प्रतिदण्डं स्पृशन्ति हि ॥
198
सचे इरेसि आत्तानं कंसो उपहतो-र्-इव ।
जातीमरणसंसारं चिरं प्रच्चनुभोहिसि ॥
उव्26:4
यदीरयसि हात्मानं कंसीवोपहता सदा ।
जातीमरणसंसारं चिरं ह्य् अनुभविष्यसि ॥
199 ध्प्134
न चे इरेसि आत्तानं कंसो अनुपहतो-र्-इव ।
एस प्रात्तो सि निब्बाणं सारम्भा ते न विज्जति ॥
उव्26:5
न त्व् ईरयसि हात्मानं कंसिर् नोपहता यथा ।
एष प्राप्तो ऽसि निर्वाणं संरम्भस् ते न विद्यते ॥
200 ध्प्135
यथा दण्डेन गोपालो गावो प्(र्)आजेति गोचरं ।
एवं जरा च मच्चू च प्राणिनां अधिवत्तति ॥
उव्1:17
यथा दण्डेन गोपालो गाः प्रापयति गोचरम् ।
एवं रोगैर् जरामृत्युः आयुः प्रापयते नृणाम् ॥
201 ध्प्315च्-f
यथा दण्डेन गोपालो गावो रक्षति सामिनां ।
एवं रक्खथ आत्तानं खणो वो मा उपच्चगू ।

खणातीता हि शोचन्ति निरयम्हि समप्पिता ॥
उव्5:17च्-f
(यथा दण्डेन गोपालो गावो रक्षति सामिनां ।)
एवं गोपयतात्मानं क्षणो वो मा उपत्यगात् ।
क्षणातीता हि शोचन्ते नरकेषु समर्पिताः ॥
202 ध्प्130
सब्बे त्रसन्ति दण्डानां सब्बेसं जीवितं प्रियं ।
आत्तानं उपमं कत्ता नेव हंय्या न घातये ॥
उव्5:19
सर्वे दण्डस्य बिभ्यन्ति सर्वेषां जीवितं प्रियम् ।
आत्मानम् उपमां कृत्वा नैव हन्यान् न घातयेत् ॥
203 ध्प्131
सुखकामानि भूतानि यो दण्डेन विहिंसति ।
आत्तनो सुखम् एषाणो प्रेच्च सो न लभते सुखं ॥
उव्30:3
सुखकामानि भूतानि यो दण्डेन विहिंसति ।
आत्मनः सुखम् एषाणः स वै न लभते सुखम् ॥
204 ध्प्132
सुखकामानि भूतानि यो दण्डेन न विहिंसति ।
आत्तनो सुखम् एषाणो प्रेच्च सो लभते सुखं ॥
उव्30:4
सुखकामानि भूतानि यो दण्डेन न विहिंसति ।
आत्मनः सुखम् एषाणः स प्रेत्य लभते सुखम् ॥
205 ध्प्78अ-द्,76एf
न भजेथ पापके मित्रे न भजेथ पुरुषा ऽधमे ।
भजेथ प्रंञे (प्रांञ-) मेधावी भजेथ पुरुषोत्तमे ।
तारिसे भजेमानस्स श्रेयो होति न पापियो ॥
उव्25:3अ-द्,28:7एf
न भजेत् पापकं मित्रं न भजेत् पुरुषाधमम् ।
भजेत मित्रं कल्याणं भजेद् उत्तमपूरुषम् ।
तादृशं भजमानस्य श्रेयो भवति न पापकम् ॥
206 ध्प्76
निधिनो व प्रवत्तारं यं पश्शे वज्जदंशिनं ।
निगृह्यवादिं मेधावीं तारिसं पुरुषं भजे ।
तारिषं भजमानस्स श्रेयो होति न पापियो ॥
उव्28:7
निषेद्धारं प्रवक्तारं यज् जानेद् वद्यदर्शिनम् ।
निगृह्यवादिनं धीरं तादृशं सततं भजेन्त् ।
तादृशं भजमानस्य श्रेयो भवति न पापकम् ॥
207 ध्प्77

ओवदेया अनुशासेया असब्भातो निवारये ।
सतां हेतं प्रियं होति असतां होति अप्रियं ॥
उव्5:26
अववदेतानुशासीत चासभ्याच् च निवारयेत् ।
असतां न प्रियो भवति सतां भवति प्रियं ॥
208
तस्सा सताञ् च असन्ताञ् च नाना होति गती ।
असन्तो निरयं यान्ति सन्तो सग्गपरायणा ॥
उव्5:27
असन्तश् चैव सन्तश् च नाना यान्ति त्व् इतश् च्युताः ।
असन्तो नरकं यान्ति सन्तः स्वर्गपरायणाः ॥
209 ध्प्152
अप्पश्शुतो अयं पुरुषो बलिवद्दो व (ज्)जीरति ।
मांसानि तस्स वद्धन्ति प्रंञा तस्स न वद्धन्ति ॥
210 ध्प्309
चत्तारि ट्ठाणानि नरो प्रमत्तो आपज्जते परदारोपसेवी ।
अपुंञलाभं अनिकामशेयं निन्दं त्रितीयं निरयं चतुत्थं ॥
उव्4:14
स्थानानि चत्वारि नरः प्रमत्त आपद्यते यः परदारसेवी ।
अपुन्यलाभं ह्य् अनिकामशय्यं निन्दां तृतीयं नरकं चतुर्थम् ॥
211 ध्प्310
अपुंञलाभो च गती च पापिको भीतस्स भीताय रती पि अप्पिका ।
राजा पि दण्डं गरुकं प्रणेति कायस्स भेदा निरयं उपेति ॥
उव्4:।15।
अपुण्यलाभं च गतिं च पापिकां भीतस्य भीताभिर् अथाल्पिकां रतिम् ।
राजा च दण्डं गरुकं ददाति कायस्य भेदाद् नरकेषु पच्यते ॥
212
संय्यता सुगतिं यान्ति दोग्गतिं यान्ति असंय्याता ।
मा स्सु विश्शासम् आपादि इति विन्दु समं चरे ॥
213
माकुञ्जर नागम् आसिद दुक्खो कुञ्जर नागमंसदो ।
न हि नागहतस्स कुञ्जर सुगती इतो परअं यतो ॥
214
गिरिदुग्गविचारिणं यथा सीहं पर्व्वतपट्ठिगोचरं ।
नरवीरम् अपेतभेरवं मा हिंसित्थ अनोमनिक्रमं ॥
215 ध्प्320
अहं नागो व संग्ग्रामे चापातिपतिते शरे ।
अतीवादे तितिक्खामि दुश्शीलो हि बहुजनो ॥
उव्29:21
अहं नाग इव संग्रामे चापाद् उत्पतितां शरान् ।

अतीवाक्यं तितीक्षामि दुःशीलो हि महाजनः ॥
दण्डवर्ग्गः
***** शरण *****
216 ध्प्188
बहू वे शरणं यान्ति पर्व्वते च वनानि च ।
वस्तूनि रुक्खचित्ताणि मनुष्या भयतज्जिता ॥
उव्27:31
बहवः शरणं यान्ति पर्वतांश् च वनानि च ।
आरामां वृक्षचैत्यांश् च मनुष्या भयतर्जिताः ॥
217 ध्प्189
न एतं शरणं खेम्मं न एतं शरणं उत्तमं ।
एतं शरणम् आगंम सब्बदुक्खा प्रमुच्चति ॥
उव्27:32
नैतद् धि शरणं क्षेमं नैतच् छरणं उत्तमम् ।
नैतच् छरणम् आगम्य सर्वदुःखात् प्रमुच्यते ॥
218 ध्प्190
यो तु बुद्धञ् च धम्मञ् च सघं च शरणं गतो ।
चत्तारि च अयिरसच्चानि यथाभूतानि पश्शति ॥
उव्27:33
यस् तु बुद्धं च धर्मं च संघं च शरणं गतः ।
चत्वारि चार्यसत्यानि प्रज्ञया पश्यति यदा ॥
219 ध्प्192
एतं वे शरणं खेम्मं एतं शरणम् उत्तमं ।
एतं शरणम् आगम्म सब्बदुक्खा प्रमुच्चति ॥
उव्27:35
एतद् धि शरणं क्षेमम् एतच् छरणम् उत्तमम् ।
एतच् छरणम् आगम्य सर्वदुःखात् प्रमुच्यते ॥
220
गवां चे तरमाणानां जिह्मं गच्छति पुङ्गवो ।
सब्बा ता जिह्मं गच्छंति नेत्ते जिह्मगते सति ॥
221
एवाम् एव मनुष्येसु यो होति श्रेष्ठसंमतो ।
स चे अधंमं चरति प्राग् एव इतरा प्रजा ॥
222
गवां चे तरमाणानां उज्जुं गच्छति पुङ्गवो ।
सब्बा ता उज्जुं गच्छंति नेत्ते उज्जुगते सति ॥
223
एवाम् एव मनुष्येसु यो होति श्रेष्ठसंमतो ।
स चे धंमं चरति प्राग् एव इतरा प्रजा ॥
224 ध्प्169

धंमं चरे सुचरितं न नं दुच्चरितं चरे ।
धम्मचारी सुखं शेति अस्सिं लोके परम्हि च ॥
उव्30:5
धर्मं चरेत् सुचरितं नैनं दुश्चरितं चरेत् ।
धर्मचारी सुखं शेते ह्य् अस्मिं लोके परत्र च ॥
225
धंमं चरे सुचरितं न नं दुच्चरितं चरे ।
ब्रह्मचारी सुखं शेति अस्सिं लोके परम्हि च ॥
226 ध्प्364
धंमारामो धंमरतो धंमं अनुविचिन्तयं ।
धम्मम् अनुस्सरं भिक्खू धम्मा न परिहायति ॥
उव्32:8
धर्मारामो धर्मरतो धर्मम् एवानुचिन्तयम् ।
धर्मं चानुस्मरं भिक्षुर् धर्मान् न परिहीयते ॥
227
धम्मो हवे रक्खति धम्मचारी धम्मो सुचिन्नो सुखाय दहाति ।
एसानुशंसो धम्मे सुचिन्ने न दोग्गतिं गच्छति धम्मचारी ॥
उव्30:7
धर्मः सदा रक्षति धर्मचारिनं धर्मो सुचीर्णः सुखम् आदधाति ।
एषानुशंसो धर्मे सुचीर्ने न दुर्गतिं गच्छति धर्मचारी ॥
228
धम्मो हवे रक्खति धम्मचारी धम्मो सुचिन्नो सुखाय दहाति ।
एसा ऽनुशंसो धम्मे सुचिन्ने न दोग्गतिं गच्छ<च्छ>ति ब्रह्मचारी ॥
229 ध्प्155
अचरित्ता ब्रह्मचेरं अलद्धा योव्वने धनं ।
जिन्नक्रोंचा व झायंति झीनमच्छे व पल्लरे ॥
उव्17:3
अचरित्वा ब्रह्मचेर्यम् अलब्ध्वा यौवने धनम् ।
जीर्णक्रौञ्चैव ध्यायन्ते ऽल्पमत्स्य इव पल्वले ॥
230 ध्प्156
अचरित्ता ब्रह्मचेरं अलद्धा योव्वने धनं ।
शेन्ति चापाधिकिन्नो वा पोराणानि अ ऽनुत्थनं ॥
उव्17:4
अचरित्वा ब्रह्मचर्यम् अलब्ध्वा यौवने धनम् ।
शेन्ति चापातिकीर्णा वा पौराणान्य् अनुचिन्तिताः ॥
231 ध्प्91
उज्जुज्जन्ति सतीमन्तो न निकेते रमंति ते ।
हंसा व पल्लरं हेत्ता ओकम् ओकं जहंति ते ॥
उव्17:1
स्मृतिमन्तः प्रयुज्यन्ते न निकेते रमन्ति ते ।

हंस्वत् पल्वलं हित्वा ह्य् ओकम् ओघं जहन्ति ते ॥
232 ध्प्175
हंसा व आदिच्चपथे वेहायसं यान्ति इद्धिया ।
निय्यांति धीरा लोकम्हि मारसेनं प्रमद्दिय ॥
उव्17:2
हंसादित्यपथे यान्ति आकाशे जीवितेन्द्रियाः ।
निर्यान्ति धीरा लोकान् मारसैन्यं प्रमथ्य ते ॥
233 ध्प्146
किन् नु हाशो किम् आनन्दो निच्चं प्रज्जलिते सति ।
अन्धकारम्हि प्रक्खित्ता प्रदीपं न गवेषथ ॥
उव्1:4
को नु हर्षः क आनन्द एवं प्रज्वलिते सति ।
अन्धकारं प्रविष्टाः स्थ प्रदीपं न गवेषथ ॥
234 ध्प्315
प्रच्चंतिमं वा नगरं गुत्तं सान्तबाहिरं ।
एवं रक्खथ आत्तानं खणो वो मा उपच्चगू ।
खणातीता हि शोचंति निरयम्हि समप्पिता ॥
उव्5:16,17
यथा प्रत्यन्तनगरं गुप्तम् अन्तर्बहिस्थिरम् ।
एवं गोपयतात्मानं क्षणो वो मा ह्य् उपत्यगात् ।
क्षणातीता हि शोचन्ते नरकेषु समर्पिताः ॥
235 ध्प्264
न मुण्डभावा शमणो अव्रतो अलिकं भणं ।
इच्छालोभसमापन्नो शमणो किं भविष्यति ॥
उव्11:13
न मुण्डभावाच् छ्रमणो ह्य् अवृतस् त्व् अनृतं वदन् ।
इच्छालोभसमापन्नः श्रमणः किं भविष्यति ॥
236 ध्प्265
यो तु शमेति पापानि अणुत्थूलानि सब्बशो ।
शमणा एव पापानां शमणो ति प्रवुच्चति ॥
उव्11:14
शमितं येन पापं स्याद् अणुस्थूलं हि सर्वशः ।
शमितत्वात् तु पापानां श्रमणो हि निरुच्यते ॥
237 ध्प्339
यस्स छत्त्रीशतिं सोता मानाफस्समया भ्रिशा ।
वाहा वहन्ति दुद्रिष्टिं संकप्पा ग्ग्रेधनिश्शिता ॥
उव्31:29
स्रोतांसि यस्य षट्त्रिंशन् मनःप्रस्रवण्नानि हि ।
वहन्ति नित्यं दुर्दृष्टेः संकल्पैर् ग्रेधनिःश्रितैः ॥
238 ध्प्221

क्रोधं जहे विप्रजहेय मानं संयोजनं सब्बम् अतिक्रमेया ।
तं नामरूपम्हि असज्जमानं अकिंचनं नानुपतन्ति दुक्खा ॥
उव्20:1
क्रोधं जहेत् विप्रजहेच् च मानं संयोजनं सर्वम् अतिक्रमेत ।
तं नाम्ने रूपे च असज्यमानम् अकिञ्चनं नानुपतन्ति सङ्गाः ॥
शरणवर्ग्गः
***** खान्ति *****
239 ध्प्184
खान्ती परमं तपो तितिक्खा निब्बाणं परमं वदन्ति बुद्धा ।
न हि प्रव्रजितो परोपघाती श्मणो होति परे विहेसयानो ॥
उव्26:2
क्षान्तिः परमं तपस् तितीक्षा निर्वाणं परमं वदन्ति बुद्धाः ।
न हि प्रव्रजितः परोपतापी श्रमणो भवति परं विहेठयं वै ॥
240 ध्प्225
अहिंसका ये मुनयो निच्चं कायेन संवृता ।
ते यान्ति अच्चुतं ट्ठाणं यत्थ गन्ता न शोचति ॥
उव्7:7
अहिंसका वै मुनयो नित्यं कायेन संवृताः ।
ते यान्ति ह्य् अच्युतं स्थाणं यत्र गन्ता न शोचति ॥
241 ध्प्300
सुप्रबुद्धं प्रबुज्झन्ति सदा गोतमसावका ।
येसां दिवा च रात्तो च अहिंसाय रतो मनो ॥
उव्15:17
सुप्रबुद्धं प्रबुध्यन्ते इमे गौतमस्श्रावकाः ।
येषां दिवा च रात्रौ चैव् आहिंसायां रतं मनः ॥
242 ध्प्301
सुप्रबुद्धं प्रबुज्झन्ति सदा गोतमसावका ।
येसां दिवा च रात्तो च भावनाय रतो मनो ॥
उव्15:25
सुप्रबुद्धं प्रबुध्यन्ते इमे गौतमस्श्रावकाः ।
येषां दिवा च रात्रौ च निर्वाणे ऽभिरतं मनः ॥
243 ध्प्299
सुप्रबुद्धं प्रबुज्झन्ति सदा गोतमसावका ।
येसां दिवा च रात्तो च निच्चं कायगता सती ॥
उव्15:15
सुप्रबुद्धं प्रबुध्यन्ते इमे गौतमस्श्रावकाः ।
येषां दिवा च रात्रौ च नित्यं कायगता स्मृतिः ॥
244 ध्प्181
ये झानप्रसुता धीरा नेक्खंमो ऽपशमे रता ।
देवा पि तेसं प्रिहयन्ति संबुद्धानां सतीमतां ॥

उव्21:9
ये ध्यानप्रसृता धीरा नैष्क्रम्योपशमे रताः ।
देवापि स्पृहयन्त्य् एषां बुद्धानां श्रीमतां सदा ॥
245 ध्प्98
अरन्ने यदि वा ग्ग्रामे निन्ने वा यदि वा थले ।
यत्थ अरहन्तो विहरंति तं भोमं रामणीयकं ॥
उव्29:18
ग्रामे वा यदि वारण्य निम्ने वा यदि वा स्थले ।
यत्रार्हन्तो विहरन्ति ते देशा रमणीयकं ॥
246
एकं पि चे प्राणं अदुष्टचित्तो मेत्तायते कुशली तेन होति ।
सब्बे च प्राणे मनसा ऽनुकंपी प्रभूतम् अयिरो प्रकरोति पुंञं ॥
उव्31:43
एकम् अपि चेत् प्राणम् अदुष्टचित्तो मैत्रायते कुशलं तेन हि स्यात् ।
सर्वांस् तु सत्वां मनसानुकम्पं प्रभूतम् अर्यः प्रकरोति पुण्यम् ॥
247
ये सत्तशण्डां पठविं विजेत्ता राजरिषयो यजमाना ऽनुपरियगु ।
अश्शमेधं पुरुषमेधं संमप्रास वायुपेयं निराग्गदं ।
मेत्तस्स चित्तस्स सुभावितस्स कलां पि ते नानुभवन्ति षोडशिं ।
चन्दप्रभां तारगणा व सब्बे ॥
248
यो ऽथ मेत्तेण चित्तेन सब्बे प्राणे नुकंपति ।
मेत्तं से सब्बभूतेसु वेरं तस्स न केनचि ॥
उव्31:42
अव्यापन्नेन चित्तेन यो भूतान्य् अनुकम्पते ।
मैत्रः स सर्वसत्वेषु वैरं तस्य न केन चित् ॥
249
यस्स सब्बे अहोरात्ते अहिंसाय रतो मनो ।
मेत्तं से सब्बभूतेसु वेरं तस्स न केनचि ॥
250
यस्स सब्बे अहोरात्ते अहिंसाय रतो मनो ।
मेत्तं से सब्बभूतेसु वेरं तस्स न केनचि ॥
251
यस्स सब्बे अहोरात्ते निच्चं कायगता सतै ।
मेत्तं से सब्बभूतेसु वेरं तस्स न केनचि ॥
252
यो न हन्ति न घातेति न जिनाति न जापये ।
मेत्तं से सब्बभूतेसु वेरं तस्स न केनचि ॥
253 ध्प्5
न हि वेरेण वेराणि शामन्तीह कदाचनं ।

अवेरेण तु शामंति एस धंमो सनातनो ॥
उव्14:11
न हि वैरेण वैराणि शाम्यन्तीह कदा चन ।
क्षन्त्या वैराणि शाम्यन्ति एष धर्मः सनातनः ॥
254 ध्प्6
परे च न विजानंति वेरम् एत्थ जयामथ ।
ये च तत्थ विजानंति ततो शांमंति मेधका ॥
उव्14:8
परे हि न विजानन्ति वयम् अत्रोद्यमामहे ।
अर्त ये तु विजानन्ति तेषां शाम्यन्ति मेथकाः ॥
255 ध्प्197
सुसुखं वत जीवामो वेरिणेसु अवेरिणो ।
वेरिणेसु मनुष्येसु विहराम अवेरिणो ॥
उव्30:47
सुसुखं बत जीवामो वैरिकेषु अवैरिकाः ।
वैरिकेषु मनुष्येषु विहरामो ह्य् अवैरिकाः ॥
256 ध्प्199
सुसुखं वत जीवामो उस्सुकेसु अनुस्सुका ।
उस्सुकेसु मनुष्येसु विहराम अनुस्सुका ॥
उव्30:43
सुसुखं बत जीवामो ह्य् उत्सुकेषु त्व् अनुत्सुकाः ।
उत्सुकेषु मनुष्येषु विहरामो ह्य् अनुत्सुकाः ॥
257 ध्प्200अब्
सुसुखं वत जीवामो येसं नो नास्ति किंचनं ।
सकिञ्चनेसु मनुष्येसु विहराम अकिंचनं ॥
उव्30:44अब्
सुसुखं बत जीवामो येषां नो नास्ति किञ्चनं ।
मिथिलायां दह्यमानायां न नो दह्यति किञ्चनम् ॥
258 ध्प्170
यथा बुब्बुदकं पश्शे यथा पश्शे मरीचिकं ।
एवं लोकं अवेच्छानं मच्चुराजा न पश्शति ॥
उव्27:15
यथा बुद्बुदिकां पश्येद् यथा पश्येन् मरीचिकाम् ।
एवं लोकं अवेक्षं वै मृत्युराजं न पश्यति ॥
259 ध्प्148
परिजिन्नम् इदं रूपं रोगनीडं प्रभंगुरं ।
भिज्जीहिति<ति> पूतिसंदेहो मरणात्तं हि जीवितं ॥
उव्1:34
परिजीर्णम् इदं रूपं रोगनीडं प्रभङ्गुरम् ।
भेत्स्यते पूत्य् असंदेहं मरणान्तं हि जीवितम् ॥

260
जिह्मं च द्रिष्टा दुखितं च व्याधितं प्रेतञ् च द्रिष्टा न चिरस्स मानवो ।
संवेगो तीप्पे (?) विपुलो (?) अजायथ अच्चेच्छि धीरो गृहिबन्धनानि ॥
उव्1:27
जीर्णं च दृष्ट्वेह तथैव रोगिणं मृतं च दृष्ट्वा व्यपयातचेतसम् ।
जहौ स धीरो गृहबन्धनानि कामा हि लोकस्य न सुप्रहेयाः ॥
खान्तिवर्ग्गः
***** आसव *****
261 ध्प्85
अप्पका ते मनुष्येसु ये जना पारगामिनो ।
अथायम् इतरा प्रजा तीरम् एवानुधावति ॥
उव्29:33
अल्पकास् ते मनुष्येषु ये जनाः पारगामिन ।
अथेयम् इतराः प्रजास् तीरम् एवानुधावति ॥
262 ध्प्86
ये च खो संमदाक्खाते धम्मे धंमानुयत्तिनो ।
ते जना पारम् एहिंति मच्चुधेयं सुदुत्तरं ॥
उव्29:34
ये तर्हि सम्यग् आख्याते धर्मे धर्मानुदर्शिनः ।
ते जनाः पारम् एष्यन्ति मृत्युधेयस्य सर्वशः ॥
263 ध्प्87
किह्ने धम्मे विप्रहाय शुक्रे भावेथ पण्डिता ।
ओका अनोकम् आगंम विवेको यत्थ दूरमं ॥
उव्16:14अ-द्
कृष्नां धर्मां विप्रहाय शुक्लां भावयथ भिक्षवः ।
ओकाद् अनोकम् आगम्य विवेकं अनुबृंहयेत् ॥
264 ध्प्88
तत्थाभिरतिम् एषाणा हेत्ता कामे अकिंचना ।
पयिरोदमेथ आत्तानं चित्तं किलेशेहि सब्बशो ॥
उव्16:14एf
तत्र चाभिरमेतार्यो हित्वा कामान् अकिञ्चनः ।
(पयिरोदमेथ आत्तानं चित्तं किलेशेहि सब्बशो ॥)
265 ध्प्89
यस्स संबोधिअंगेहि समं चित्तं सुभावितं ।
आत्तानपटिनिस्सग्गे अनुपादाय ये रता ।
खीणासवा जुतीमन्तो ते लोके परिनि(व्)वृता ॥
उव्31:39
संबोध्यङ्गेषु येषांस् तु सम्यक् चित्तं सुभावितम् ।
आदानं प्रतिनिःसृज्य चानुपादायम् आश्रिताः ।
क्षीणासवा वान्तदोषास् ते लोके परिनिर्वृताः ॥

266 ध्प्292
यद्<अ>हि किच्चं तद् अपविद्धं अकिच्चं पुन कीरति ।
उन्नद्धानां प्रमत्तानां तेसं वद्धंति आसवा ॥
उव्4:19अ-द्
यत् कृत्यं तद् अपविद्धं अकृत्यं क्रियते पुनः ।
उद्धतानां प्रमत्तानां तेषं वर्धन्ति आसवाः ॥
267 ध्प्293
येसं च सुसमारद्धा निच्चं कायगता सती ।
अकिच्चं ते न सेवंति किच्चे सातच्चकारिणो ।
सतानां सम्प्रजानानां तेसं खीयंति आसवा ॥
उव्4:20अब्,एf
येसं च सुसमारद्धा निच्चं कायगता सती ।
अकिच्चं ते न सेवंति किच्चे सातच्चकारिणो ।
सतानां सम्प्रजानानां तेसं खीयंति आसवा ॥
268 ध्प्253
परवज्जानुपश्शीनां निच्चं ओज्झायसंञिना ।
आसवा तेसं वद्धन्ति आरा ते आसवक्खया ॥
उव्27:2च्द्,4:19एf
परवद्यानुदर्शिनो नित्यावध्यानसंज्ञिनः ।
आसवास् तेषु वर्धन्ते आरात् ते ह्य् आस्रवक्षयात् ॥
269 ध्प्226
जागरिकाम् अनुयुत्तानां अहोरात्तानुशिक्खिणां ।
निब्बाने अधिमुत्तानां अत्थं गच्छंति आसवा ॥
उव्15:8
जागर्यम् अनुयुक्तानाम् अहोरात्रानुशिक्षिणाम् ।
अमृतं चाधिमुक्तानाम् अस्तं गच्छन्ति आस्रवाः ॥
270 ध्प्93
येसा ऽसवा परिक्खीणा आहारे च अनिश्शिता ।
शुंञता आनिमित्तो च विमोघो येस गोचरो ।
आकाशे व शकुन्तानां पदं तेसं दुरन्नयं ।
उव्29:31
येषां भवः परिक्षीणो ह्य् अपरान्तं च नाश्रिताः ।
शुन्यता चानिमित्तं च समाधिश् चैव गोचरः ।
आकाशैव शकुन्तानां पदं तेषं दुरन्वयम् ।
271 ध्प्271
न हि शीलव्रतेनेव बाहुशोच्चेन वा पुन ।
अथ वा समाधिलाभेन विवित्तशयनेन वा ॥
उव्32:31
न शीलव्रतमात्रेण बहुश्रुत्येन वा पुनः ।
तथा समाधिलाभेन विविक्तशयनेन वा ॥