लीलावती · श्लोक 197-216

सम-पर-संधी भू-घ्नौ सूची-आबाधे पृथक् @स्याताम्।
हार-हृतस् पर-लम्बस् सूची-लम्बस् @भवेत् भू-घ्नस्॥

सूची-लम्ब-घ्न-भुजौ निज-निज-लम्ब-उद्धृतौ भुजौ सूच्यास्।
एवम् क्षेत्र-क्षोदस् प्राज्ञैस् त्रैराशिकात् @क्रियते॥

व्यासे #भ-#नन्द-#अग्नि-3927-हते विभक्ते #ख-#बाण-#सूर्यैस् 1250 परिधिस् सस् सूक्ष्मस्। [शर्म: सुसूक्ष्मस् < सस् सूक्ष्मस्]
%द्वाविंशति-22-घ्ने विहृते अथ #शैलैस् 7 स्थूलस् अथ वा @स्यात् व्यवहार-योग्यस्॥

विष्कम्भ-मानम् किल %सप्त 7 यत्र तत्र प्रमाणम् परिधेस् @प्रचक्ष्व।
%द्वाविंशतिस् 22 यद्-परिधि-प्रमाणम् तद्-व्यास-संख्याम् च सखे @विचिन्त्य॥

वृत्त-क्षेत्रे परिधि-गुणित-व्यास-पादस् फलम् यत् क्षुण्णम् वेदैस् उपरि परितस् कन्दुकस्य इव जालम्। [आपटे: -क्षेत्र < -क्षेत्रे]
गोलस्य एवम् तत् अपि च फलम् पृष्ठ-जम् व्यास-निघ्नम् %षड्भिस् भक्तम् @भवति नियतम् गोल-गर्भे घन-आख्यम्॥

यद्-व्यासस् #तुरगैस् मितस् किल फलम् क्षेत्रे समे तत्र किम् व्यासस् %सप्त-मितस् च यस्य सुमते गोलस्य तस्य अपि किम्।
पृष्ठे कन्दुक-जाल-संनिभ-फलम् गोलस्य तस्य अपि किम् मध्ये @ब्रूहि घनम् फलम् च विमलाम् चेद् @वेत्सि लीलावतीम्॥

व्यासस्य वर्गे #भ-%नव-#अग्नि-निघ्ने सूक्ष्मम् फलम् %पञ्च-%सहस्र-भक्ते।
#रुद्र-आहते #शक्र-हृते अथ वा @स्यात् स्थूलम् फलम् तत् व्यवहार-योग्यम्॥
घनी-कृत-व्यास-#दलम् निज-%एकविंश-अंश-युक् गोल-घनम् फलम् @स्यात्॥

ज्या-व्यास-योग-अन्तर-घात-मूलम् व्यासस् तद्-ऊनस् दलितस् शरस् @स्यात्।
व्यासात् शर-ऊनात् शर-संगुणात् च मूलम् %द्वि-निघ्नम् @भवति इह जीवा।
जीवा-%अर्ध-वर्गे शर-भक्त-युक्ते व्यास-प्रमाणम् @प्रवदन्ति वृत्ते॥

%दश-विस्तृति-वृत्त-अन्तर् यत्र ज्या %षष्-मिता सखे।
तत्र इषुम् @वद बाणात् ज्याम् ज्या-बाणाभ्याम् च विस्तृतिम्॥

%त्रि-%द्वि-#अङ्क-#अग्नि-#नभस्-#चन्द्रैस् 103923 %त्रि-#बाण-%अष्ट-#युग-%अष्टभिस् 84853। [शर्म: %द्वि-%द्वि- < त्रि-द्वि-]
#वेद-#अग्नि-#बाण-#ख-#अश्वैस् 70534 च #ख-#ख-#अभ्र-#अभ्र-#रसैस् 60000 क्रमात्॥

#बाण-#इषु-#नख-#बाणैस् 52055 च %द्वि-%द्वि-#नन्द-#इषु-#सागरैस् 45922। [शर्म: #शैल-#ऋतु- < बाण-इषु-]
#कु-#राम-%दश-#वेदैस् 41031 च वृत्त-व्यासे समाहते॥ [शर्म: %त्रि-#वेद- < कु-राम-]

#ख-#ख-#ख-#अभ्र-#अर्क-120000-संभक्ते @लभ्यन्ते क्रमशस् भुजास्।
वृत्त-अन्तर्-%त्रि-अस्र-पूर्वाणाम् %नव-अस्र-अन्तम् पृथक् पृथक्॥ [शर्म: वृत्त-तद्- < वृत्त-अन्तर्-, नव-अन्तानाम् < नव-अस्र-अन्तम्]

%सहस्र-%द्वितय-व्यासम् यत् वृत्तम् तस्य मध्यतस्।
सम-%त्रि-अस्र-आदिकानाम् मे भुजान् @वद पृथक् पृथक्॥

चाप-ऊन-निघ्न-परिधिस् %प्रथम-आह्वयस् @स्यात् %पञ्च-आहतस् परिधि-वर्ग-%चतुर्थ-भागस्।
आद्य-ऊनितेन खलु तेन @भजेत् %चतुर्-घ्न-व्यास-आहतम् %प्रथमम् आप्तम् इह ज्यका @स्यात्॥

%अष्टादश-अंशेन वृतेस् समानम् %एक-आदि-निघ्नेन च यत्र चापम्।
पृथक् पृथक् तत्र @वद आशु जीवाम् #ख-#अर्कैस् मितम् व्यास-#दलम् च यत्र॥

व्यास-#अब्धि-घात-युत-मौर्विकया विभक्तस् जीवा-#अङ्घ्रि-%पञ्च-गुणितस् परिधेस् तु वर्गस्।
लब्ध-ऊनितात् परिधि-वर्ग-%चतुर्थ-भागात् आप्ते पदे वृति-#दलात् पतिते धनुस् @स्यात्॥

विदितास् इह ये गुणास् ततस् @वद तेषाम् अधुना धनुस्-मितीस्। [शर्म: स्वतस् < ततस्, अथ मे < अधुना, -मितिम् < -मितीस्]
यदि ते @अस्ति धनुस्-गुण-क्रिया-गणिते गाणितिक अतिनैपुणम्॥ [शर्म: अतिनैपुणी]

@गणयित्वा विस्तारम् बहुषु स्थानेषु तद्-युतिस् भाज्या।
स्थानक-मित्या सम-मितिस् एवम् दैर्घ्यम् च वेधे च॥
क्षेत्र-फलम् वेध-गुणम् खाते घन-हस्त-संख्या @स्यात्॥ [शर्म: घाते < खाते]

भुज-वक्रतया दैर्घ्यम् %दश-#ईश-#अर्क-करैस् मितम्।
%त्रिषु स्थानेषु %षष्-%पञ्च-%सप्त-हस्ता च विस्तृतिस्॥ [शर्म: -हस्ता अत्र < -हस्ता च]

यस्य खातस्य वेधस् अपि %द्वि-%चतुर्-%त्रि-करस् सखे। [शर्म: -त्रि-मितस् < -त्रि-करस्]
तत्र खाते कियन्तस् @स्युस् घन-हस्तास् @प्रचक्ष्व मे॥