लीलावती · श्लोक 174-196

क्षेत्रस्य %पञ्च-कृति-तुल्य-%चतुर्-भुजस्य कर्णौ ततस् च गणितम् गणक @प्रचक्ष्व।
तुल्य-श्रुतेस् च खलु तस्य तथा आयतस्य यद्-विस्तृतिस् #रस-मिता %अष्ट-मितम् च दैर्घ्यम्॥

क्षेत्रस्य यस्य वदनम् #मदनारि-तुल्यम् विश्वंभरा %द्वि-गुणितेन मुखेन तुल्या।
बाहू %त्रयोदश-#नख-प्रमितौ च लम्बस् #सूर्य-उन्मितस् च गणितम् @वद तत्र किम् @स्यात्॥

%पञ्चाशत् %एक-सहिता वदनम् यदीयम् भूस् %पञ्चसप्तति-मिता प्रमितस् %अष्टषष्ट्या।
सव्यस् भुजस् %द्वि-गुण-%विंशति-संमितस् अन्यस् तस्मिन् फलम् श्रवण-लम्ब-मिती @प्रचक्ष्व॥

यत् लम्ब-लम्ब-आश्रित-बाहु-वर्ग-विश्लेष-मूलम् कथिता अवबाधा।
तद्-ऊन-भू-वर्ग-समन्वितस्य यत् लम्ब-वर्गस्य पदम् सस् कर्णस्॥

इष्टस् अत्र कर्णस् %प्रथमम् प्रकल्प्यस् %त्रि-अस्रे तु कर्ण-उभयतस् स्थिते ये।
कर्णम् तयोस् क्ष्माम् इतरौ च बाहू @प्रकल्प्य लम्ब-अवबधे च साध्ये॥

आबाधयोस् %एक-ककुभ्-स्थयोस् यत् @स्यात् अन्तरम् तत् कृति-संयुतस्य।
लम्ब-ऐक्य-वर्गस्य पदम् %द्वितीयस् कर्णस् @भवेत् सर्व-%चतुर्-भुजेषु॥

कर्ण-आश्रित-सु-अल्प-भुज-ऐक्यम् उर्वीम् @प्रकल्प्य तद्-शेष-भुजौ च बाहू।
साध्यस् अवलम्बस् अथ तथा अन्य-कर्णस् स्व-उर्व्यास् कथम्-चित् श्रवणस् न दीर्घस्।
तद्-अन्य-लम्बात् न लघुस् तथा इदम् @ज्ञात्वा इष्ट-कर्णस् सुधिया प्रकल्प्यस्॥

समान-लम्बस्य %चतुर्-भुजस्य मुख-ऊन-भूमिम् @परिकल्प्य भूमिम्।
भुजौ भुजौ %त्रि-अस्र-वत् एव साध्ये तस्य अबधे लम्ब-मितिस् ततस् च॥

आबाधया ऊना %चतुर्-अस्र-भूमिस् तद्-लम्ब-वर्ग-ऐक्य-पदम् श्रुतिस् @स्यात्।
समान-लम्बे लघु-दोस्-कु-योगात् मुख-अन्य-दोस्-संयुतिस् अल्पिका @स्यात्॥

%द्विपञ्चाशत्-मित-वि-%एक-%चत्वारिंशत्-मितौ भुजौ।
मुखम् तु %पञ्चविंशत्या तुल्यम् %षष्ट्या मही किल॥

अतुल्य-लम्बकम् क्षेत्रम् इदम् पूर्वैस् उदाहृतम्।
%षट्पञ्चाशत् %त्रिषष्टिस् च नियते कर्णयोस् मिती।
कर्णौ तत्र अपरौ @ब्रूहि सम-लम्बम् च तद्-श्रुती॥

कर्ण-आश्रित-भुज-घात-ऐक्यम् उभयथा अन्योन्य-भाजितम् @गुणयेत्।
योगेन भुज-प्रतिभुज-वधयोस् कर्णौ पदे विषमे॥

अभीष्ट-जात्य-%द्वय-बाहु-कोटयस् परस्परम् कर्ण-हतास् भुजास् इति।
%चतुर्-भुजम् यत् विषमम् प्रकल्पितम् श्रुती तु तत्र %त्रि-भुज-%द्वयात् ततस्॥

बाह्वोस् वधस् कोटि-वधेन युक् @स्यात् एका श्रुतिस् कोटि-भुजा-वध-ऐक्यम्।
अन्या लघौ सति अपि साधने अस्मिन् पूर्वैस् कृतम् यत् गुरु तत् न @विद्मस्॥

क्षेत्रे यत्र %शत-%त्रयम् 300 क्षिति-मितिस् #तत्त्व-#इन्दु-125-तुल्यम् मुखम्।
बाहू #ख-#उत्कृतिभिस् 260 #शर-#अतिधृतिभिस् 195 तुल्यौ च तत्र श्रुती।
%एका #ख-%अष्ट-#यमैस् 280 समा #तिथि-#गुणैस् 315 अन्या अथ तद्-लम्बकौ[।]
तुल्यौ #गो-#धृतिभिस् 189 तथा #जिन-#यमैस् 224 योगात् श्रवस्-लम्बयोस्॥

तद्-खण्डे @कथय अधरे श्रवणयोस् योगात् च लम्ब-अबधे[।]
तद्-सूची निज-मार्ग-वृद्ध-भुजयोस् योगात् यथा @स्यात् ततस्।
स-आबाधम् @वद लम्बकम् च भुजयोस् सूच्यास् प्रमाणे च के[।]
सर्वम् गाणितिक @प्रचक्ष्व नितराम् क्षेत्रे अत्र दक्षस् @असि चेद्॥

लम्ब-तद्-आश्रित-बाह्वोस् मध्यम् संधि-आख्यम् अस्य लम्बस्य।
संधि-ऊना भूस् पीठम् साध्यम् यस्य अधरम् खण्डम्॥

संधिस् द्विष्ठस् पर-लम्ब-श्रवण-हतस् परस्य पीठेन।
भक्तस् लम्ब-श्रुत्योस् योगात् @स्याताम् अधस्-खण्डे॥

लम्बौ भू-घ्नौ निज-निज-पीठ-विभक्तौ च वंशौ @स्तस्।
ताभ्याम् प्राक्-वत् श्रुत्योस् योगात् लम्बस् कु-खण्डे च॥

लम्ब-हृतस् निज-संधिस् पर-लम्ब-गुणस् सम-आह्वयस् ज्ञेयस्।
सम-पर-संध्योस् ऐक्यम् हारस् तेन उद्धृतौ तौ च॥