किरणतन्त्र · अध्याय 5

शक्तिपाताद्भवेद्दीक्षा निपातो न विभुत्वतः

शिवस्य समवेतत्वात् सर्वदैव स्थिता पशौ ॥

स्थितत्वात्सर्वदा शक्तेर् भवोच्छित्तिर्न किं भवेत्

कालो वा स च कः प्रोक्तो यदि कालः शिवेन किम् ॥

उपचारेण शब्दानां प्रवृत्तिरिह दृश्यते
यथा पुमान्विभुर्गन्ता नित्यो ऽप्युक्तो विनश्वरः ॥

पाशच्छेदो यथा प्रोक्तो मन्त्रराड् भगवाञ्छिवः
एवं शक्तिनिपातो ऽपि प्रोच्यते सोपचारतः ॥

निपातो भयदो यद्वद् वस्तुनः सहसा भवेत्
तद्वच्छक्तिनिपातो ऽपि प्रोक्तो भवभयप्रदः ॥

तस्मादन्यत्र यात्येव तथात्मा देशिकं प्रति

गुरुर्यथाग्रतः शिष्यान् सुप्तान्दण्डेन बोधयेत् ॥

शिवो ऽपि मोहनिद्रायां सुप्ताञ्छक्त्या प्रबोधयेत्
यदा स्वरूपविज्ञानं पतितेति तदोच्यते ॥

तस्माच्छक्तिनिपातः स्यान् निपातश्चिह्नवाचकः

तन्निपातस्य सः कालः कर्मणां तुल्यतैव च ॥

तुल्यत्वं कर्मणः कालः

क्षीणं वा यदि वासमम्

समत्वं तत्कथं गम्यं %॥

न्यूनाधिकतुटिः कथम् \

एवं सूक्ष्मं समानत्वं यस्मिन्काले तदैव सा ॥

स्वरूपं द्योतयत्याशु बोधचिह्नबलेन वै

कर्मांशो यो ऽधिकः पूर्वं भोगदस्त्वितरः पुनः ॥

समत्वे सति यो भोगः कथं तस्य प्रजायते

मिश्रं वारम्भकं कर्म समे भोगस्तदा न हि ॥

वक्तव्यश्चाधिकः कश्चिद् अन्यथा न सुखेतरम्

अधिकन्यूनसम्बन्धाद् व्याकुलत्वं न जायते ॥

अधिकन्यूनशून्यत्वात् तत्स्थानमभिगच्छति

स पात इति मन्तव्यस् तस्य भक्तिर्विलक्षणा ॥

काल एव स निष्णातः शक्तेरात्मपरिग्रहः

अनादिकर्मसम्बन्धाच् छिवः कालमपेक्षते ॥

कालच्छिद्रमिति प्रोक्तं तज्ज्ञश्च भगवाञ्छिवः

यथा कश्चिच्चले लक्ष्ये कञ्चित्कालमपेक्षते ॥

तज्ज्ञो ऽपि स शिवस्तद्वत् समकालमपेक्षते

अभावात्तत्समत्वस्य युगपन्मुक्तिरन्यथा ॥

नोपायसाधनापेक्षा क्रमो यदि स नेष्यते

प्रभुरत्र शिवो ज्ञेयः प्रभुत्वं किं तुटेर्मतम् ॥

प्रभुत्वं ज्ञस्वभावत्वाद् अज्ञत्वान्न तुटिः प्रभुः

सति काले प्रभुत्वं स्यात् पद्मबोधे यथा रवेः ॥

न च कालादृते तत्र विकासः प्रतिपद्यते
तथापि भास्करः प्रोक्तो लोके ऽस्मिन्पद्मबोधकः ॥

कालो ऽपि योग्यता सा चेद् द्योतको ऽप्युपचारतः

एवं यद्यपि तुल्यत्वं कर्मणः काल एव सः
तथापि प्रभुरत्रेशः शक्तिपातस्य संस्थितः ॥

एका सती बहूनां सा कथं बोधं करोति चेत्

बहूनामप्यदोषः स्याद् विभुत्वान्न निवार्यते ॥

एवं शक्तिसमायोगः प्रोक्तः सूक्ष्मो ऽत्र शासने

एवं तच्छक्तिसंयोगाद् दीक्षा यदि च संस्थिता ॥

दीक्षितोत्तरकाले ऽपि तिरोभावः प्रदृश्यते
तिरोभावकरी शक्तिर् यदि तस्य न निर्वृतिः ॥

तथा करोतु स स्वामी यथासौ नान्यथा भवेत्

तिरोभावगतानां सा पुरुषाणां शिवेच्छया ॥

न तिरोभावकर्तृत्वाद् उच्यते सा तिरोहिका
तिरोभावाय पातो न यतो ऽनुग्रहधर्मिणी ॥

येनासन्नतमः कालस् तेनात्मानं प्रकाशयेत्

प्रकाश्य याति विद्युद्वत् सा शक्तिः पुंप्रबोधिनी ॥

यदि सर्वात्मना वायं दीक्षितो ऽपि तिरोहितः
द्विविधे ऽपि तिरोभावे स्थानप्राप्तिः क्वचिद्भवेत् ॥

तत्र स्थितस्य तस्येह वासना सैव जायते
तद्युक्तस्य विमोक्षः स्याद् आत्मनो निर्विकल्पकः ॥

अनेन क्रमयोगेन तिरोभावगतो भवेत्
आनर्थक्यप्रसङ्गः स्याद् यदि मुक्तिर्न सा भवेत् ॥

मन्दा मन्दतरा शक्तिः कर्मसाम्यविवक्षया

न पुनस्तादृशी शक्तिः क्षीरवत्परिणामिनी ॥

यतः शक्तिमतः शक्तिः कृत्यसंस्थानभेदगा
द्विजादिवर्णनिश्रेणी सा च मोचयति स्फुटम् ॥