कल्पद्रुमावदानमाला · श्लोक 141-160

यथा च कृमिकीटानां कायसंस्थानभेदता
तथैव नरजातीनां नैवास्ति भेदलक्षणम्* ॥

यथा भूरुहवृक्षाणां पत्राद्याकारभेदता
तथा नास्ति मनुष्याणाम् आकृतेर् भेदलक्षणम्* ॥

तृणौषधादिशस्यानां यथाकृतिविशेषता
मानवानां तथा नास्ति संस्थानं भिन्नलक्षणम्* ॥

धान्यादिव्रीहिजातीनां वर्णाकारादिलक्षणम्*
तथा नास्ति मनुष्याणां वर्णाकारविशेषता ॥

जातिकुन्दादिपुष्पाणां यथा वर्णादिभेदता
मानवानां तथा नास्ति वर्णगन्धादिभेदता ॥

जलजानां च पुष्पाणां पद्मादीनां विशेषता
वर्णसंस्थानगन्धाश् च नराणां तु तथा न हि ॥

यथाम्रादिफलानां च स्वादादिगुणभेदता
मनुजानां तथा नास्ति मांसास्थिगुणभेदता ॥

यथा षड्रसजातीनां गुणास्वादादिभेदता
तथा नास्ति मनुष्याणां षडिन्द्रियविशेषता ॥

यथा हेमादिधातूनां द्रव्यवर्णादिभेदता
तथा नास्ति मनुष्याणां संस्थानवर्णभेदता ॥

यथा वज्रादिरत्नानां संस्थानवर्णभेदता
तथा नास्ति मनुष्याणां शरीराकारभेदता ॥

सममांसादिभेदाश् च षडिन्द्रियसमास् तथा
एकांशतो विशेषो न कुतो देहेषु भेदता ॥

यथा हि बालका बाला क्रीडमाना महापथे
पांशुपुञ्जानि संपिण्ड्य स्वयं नामानि कुर्वते ॥

इदं क्षीरम् इदं मांसम् इदं घृतम् इदं दधि
न च बालस्य वचनात् पांशवो ऽन्ना भवन्ति हि ॥

वर्णास् तथैव चत्वारः सुभूत इति कल्पिताः
पांशुपुञ्जाभिधानेन योगो ऽप्य् एष न विद्यते ॥

न केशेन न कऋणेन न शीर्षेण न चक्षुषा
न मुखेन न नासाया न ग्रीवया न बाहुना ॥

नोरसा न च पार्श्वेन न पृष्ठेनोदरेण वा
नोरुभ्याम् अथ जङ्गाभ्यां पाणिपादनखैर् न च ॥

न स्वरेण न वर्नेन न सर्वांशैर् न मैथुनैः
नैका विशेषता वापि मनुष्येषु न विद्यते ॥

तथा नास्ति यथान्यासु जातेर् लिङ्गं पृथक् पृथक्*
सामान्य् अकारणं मन्ये किंचिन् न भेदलक्षणम्* ॥

संज्ञामात्रेण कल्प्यन्ते ब्राह्मणाः क्षत्रियास् तथा
वैश्याः शूद्रास् तथान्ये ऽपि संज्ञामात्रे हि कीर्तिताः ॥

यथैकवृक्षजातानां फलानां नास्ति भेदता
तथैकम् अनुजातानां किं विशेषत्वलक्षणम्* ॥