ब्रह्म पुराण · अध्याय 157

किष्किन्धातीर्थम् आख्यातं सर्वकामप्रदं नृणाम्
सर्वपापप्रशमनं यत्र संनिहितो भवः ॥

तस्य स्वरूपं वक्ष्यामि यत्नेन शृणु नारद
पुरा दाशरथी रामो रावणं लोकरावणम् ॥

किष्किन्धावासिभिः सार्धं जघान रणमूर्धनि
सपुत्रं सबलं हत्वा सीताम् आदाय शत्रुहा ॥

भ्रात्रा सौमित्रिणा सार्धं वानरैश् च महाबलैः
विभीषणेन बलिना देवैः प्रत्यागतो नृपः ॥

कृतस्वस्त्ययनः श्रीमान् पुष्पकेण विराजितः
यद् आसीद् धनराजस्य कामगेनाशुगामिना ॥

अयोध्याम् अगमन् सर्वे गच्छन् गङ्गाम् अपश्यत
रामो विरामः शत्रूणां शरण्यः शरणार्थिनाम् ॥

गौतमीं तु जगत्पुण्यां सर्वकामप्रदायिनीम्
मनोनयनसंताप निवारणपरायणाम् ॥

तां दृष्ट्वा नृपतिः श्रीमान् गङ्गातीरम् अथाविशत्
तां दृष्ट्वा प्राह नृपतिर् हर्षगद्गदया गिरा
हरीन् सर्वान् अथामन्त्र्य हनुमत्प्रमुखान् मुने ॥

अस्याः प्रभावाद् धरयो यो ऽसौ मम पिता प्रभुः
सर्वपापविनिर्मुक्तस् ततो यातस् त्रिविष्टपम् ॥

इयं जनित्री सकलस्य जन्तोर् भुक्तिप्रदा मुक्तिम् अथापि दद्यात्
पापानि हन्याद् अपि दारुणानि कान्यानयास्त्य् अत्र नदी समाना

हतानि शश्वद् दुरितानि चैव अस्याः प्रभावाद् अरयः सखायः
विभीषणो मैत्रम् उपैति नित्यं सीता च लब्धा हनुमांश् च बन्धुः

लङ्का च भग्ना सगणं हि रक्षो हतं हि यस्याः परिसेवनेन
यां गौतमो देववरं प्रपूज्य शिवं शरण्यं सजटाम् अवाप

सेयं जनित्री सकलेप्सितानाम् अमङ्गलानाम् अपि संनिहन्त्री
जगत्पवित्रीकरणैकदक्षा दृष्टाद्य साक्षात् सरितां सवित्री

एतत् समाकर्ण्य वचो नृपस्य तत्राप्लवन् हरयः सर्व एव
पूजां चक्रुर् विधिवत् ते पृथक् च पुष्पैर् अनेकैः सर्वलोकोपहारैः

संपूज्य शर्वं नृपतिर् यथावत् स्तुत्वा वाक्यैः सर्वभावोपयुक्तैः
ते वानरा मुदिताः सर्व एव नृत्यं च गीतं च तथैव चक्रुः

सुखोषितस् तां रजनीं महात्मा प्रियानुयुक्तः संवृतः प्रेमवद्भिः
दुःखं जहौ सर्वम् अमित्रसंभवं किं नाप्यते गौतमीसेवनेन

सविस्मयः पश्यति भृत्यवर्गं गोदावरीं स्तौति च संप्रहृष्टः
संमानयन् भृत्यगणं समग्रम् अवाप रामः कमपि प्रमोदम्

नाद्यापि तृप्तास् तु भवाम तीर्थे कंचिच् च कालं निवसाम चात्र
वत्स्याम चात्रैव पराश् चतस्रो रात्रीर् अथो याम वृतास् त्व् अयोध्याम्

तस्याथ वाक्यं हरयो ऽनुमेनिरे तथैव रात्रीर् अपराश् चतस्रः
संपूज्य देवं सकलेश्वरं तं भ्रातृप्रियं तीर्थम् अथो जगाम

सिद्धेश्वरं नाम जगत्प्रसिद्धं यस्य प्रभावात् प्रबलो दशास्यः
एवं तु पञ्चाहम् अथोषिरे ते स्वं स्वं प्रतिष्ठापितलिङ्गम् अर्च्य

शुश्रूषणं तत्र करोति वायोः सुतो ऽनुगामी हनुमान् नृपस्य
गच्छन् नृपेन्द्रो हनुमन्तम् आह लिङ्गानि सर्वाणि विसर्जयस्व

मत्स्थापितान्य् उत्तममन्त्रविद्भिस् तथेतरैः शंकरकिंकरैश् च
नोद्वास्य पूजां परशंकरेण बाह्यं समायोज्यम् अहो भवस्य

तिष्ठन्ति सुस्थास् तदनादरेण ते खड्गपत्त्रादिषु संभवन्ति
ये ऽश्रद्दधानाः शिवलिङ्गपूजां विधाय कृत्यं न समाचरन्ति

यथोचितं ते यमकिंकरैर् हि पच्यन्त एवाखिलदुर्गतीषु
रामाज्ञया वायुसुतो जगाम दोर्भ्यां न चोत्पाटयितुं शशाक

ततः स्वपुच्छेन ग्रहीतुकामः संवेष्ट्य लिङ्गं तु विसृष्टकामः
नैवाशकत् तन् महद् अद्भुतं स्यात् कपीश्वराणां नृपतेस् तथैव

कश् चालयेल् लब्धमहानुभावं महेशलिङ्गं पुरुषो मनस्वी
तन् निश्चलं प्रेक्ष्य महानुभावो नृपप्रवीरः सहसा जगाम

विप्रान् अथामन्त्र्य विधाय पूजां प्रदक्षिणीकृत्य च रामचन्द्रः
शुद्धातिशुद्धेन हृदाखिलैस् तैर् लिङ्गानि सर्वाणि ननाम रामः

किष्किन्धवासिप्रवरैर् अशेषैः संसेवितं तीर्थम् अतो बभूव
अत्राप्लवाद् एव महान्ति पापान्य् अपि क्षयं यान्ति न संशयो ऽत्र

पुनश् च गङ्गां प्रणनाम भक्त्या प्रसीद मातर् मम गौतमीति
जल्पन् मुहुर् विस्मितचित्तवृत्तिर् विलोकयन् प्रणमन् गौतमीं ताम्

ततः प्रभृत्य् एतद् अतीव पुण्यं किष्किन्धतीर्थं विबुधा वदन्ति
पठेत् स्मरेद् वापि शृणोति भक्त्या पापापहं किं पुनः स्नानदानैः