अष्टाध्यायी · अध्याय 3.2
कर्मण्य् अण्
ह्वा-वा-अमश् च
आतो ऽनुपसर्गे कः
सुपि स्थः
तुन्द-शोकयोः परिमृज-अपनुदोः
प्रे दा-ज्ञः
समि ख्यः
गा-पोष् टक्
हरतेर् अनुद्यमने ऽच्
वयसि च
आङि ताच्छील्ये
अर्हः
स्तम्ब-कर्णयो रमि-जपोः
शमि धातोः सञ्ज्ञायाम्
अधिकरणे शेतेः
चरेष् टः
भिक्षा-सेना-आदायेषु च
पुरो ऽग्रतो ऽग्रेषु सर्तेः
पूर्वे कर्तरि
कृञो हेतु-ताच्छील्य-आनुलोम्येषु
दिवा-विभा-निशा-प्रभा-भास्-कार-अन्त-अनन्त-आदि-बहु-नान्दी-किं-लिपि-लिबि-बलि-भक्ति-कर्तृ-चित्र-क्षेत्र-सङ्ख्या-जङ्घा-बाह्व्-अहर्-यत्-तद्-धनुर्-अरुष्षु
कर्मणि भृतौ
न शब्द-श्लोक-कलह-गाथा-वैर-चाटु-सूत्र-मन्त्र-पदेषु
स्तम्ब-शकृतोर् इन्
हरतेर् दृति-नाथयोः पशौ
फलेग्रहिर्-आत्मम्भरिश् च
छन्दसि वन-सन-रक्षि-मथाम्
एजेः खश्
नासिका-स्तनयोर् ध्मा-धेटोः
नाडी-मुष्ट्योश् च
उदि कूले रुजि-वहोः
वह-अभ्रे लिहः
परिमाणे पचः
मित-नखे च
विध्व्-अरुषोस् तुदः
असूर्य-ललाटयोर् दृशि-तपोः
उग्रम्पश्य-इरम्मद-पाणिन्धमाश् च
प्रियवशे वदः खच्
द्विषत्-परयोस् तापेः
वाचि यमो व्रते
पूः-सर्वयोर् दारि-सहोः
सर्व-कूल-अभ्र-करीषेषु कषः
मेघ-र्ति-भयेषु कृञः
क्षेम-प्रिय-मद्रे ऽण् च
आशिते भुवः करण-भावयोः
सञ्ज्ञायां भृ-तॄ-वृ-जि-धारि-सहि-तपि-दमः
गमश् च
अन्त-अत्यन्त-अध्व-दूर-पार-सर्व-अनन्तेषु डः
आशिषि हनः
अपे क्लेश-तमसोः
कुमार-शीर्षयोर् णिनिः
लक्षणे जाया-पत्योष् टक्
अमनुष्यकर्तृके च
शक्तौ हस्ति कपाटयोः
पाणिघ-ताडघौ शिल्पिनि
आढ्य-सुभग-स्थूल-पलित-नग्न-अन्ध-प्रियेषु च्व्य्-अर्थेष्व् अच्वौ कृञः करणे ख्युन्
कर्तरि भुवः खिष्णुच्-खुकञौ
स्पृशो ऽनुदके क्विन्
ऋत्विग्-दधृक्-स्रग्-दिग्-उष्णिग्-अञ्चु-युजि-क्रुञ्चां च
त्यदादिषु दृशो ऽनालोचने कञ् च
सत्-सू-द्विष-द्रुह-दुह-युज-विद-भिदच्-छिद-जि-नी-राजाम् उअसर्गे ऽपि क्विप्
भजो ण्विः
छन्दसि सहः
वहश् च
कव्य-पुरीष-पुरीष्येषु ञ्युट्
हव्ये ऽनन्तःपादाम्
जन-सन-खन-क्रम-गमो विट्
अदो ऽनन्ने
क्रव्ये च
दुहः कब् घश् च
मन्त्रे श्वेत-वह-उक्थशस्-पुरोडाशो ण्विन्
अवे यजः
विज् उपे छन्दसि
आतो मनिन्-क्वनिब्-वनिपश् च
अन्येभ्यो ऽपि दृश्यन्ते
क्विप् च
स्थः क च
सुप्य् अजातौ णिनिस् ताच्छील्ये
कर्तर्य् उपमामे
व्रते
बहुलम् आभीक्ष्ण्ये
मनः
आत्ममाने खश् च
भूते
करणे यजः
करमणि हनः
ब्रह्म-भ्रूण-वृत्रेषु क्विप्
बहुलं छन्दसि
सु-कर्म-पाप-मन्त्र-पुण्येषु कृञः
सोमे सुञः
अग्नौ चेः
कर्मण्य्-अग्न्य्-आख्यायाम्
कर्मणि इनिर् विक्रियः
दृशेः क्वनिप्
राजनि युधिकृञः
सहे च
सप्तम्यां जनेर् डः
पञ्चम्याम् अजातौ
उपसर्गे च सञ्ज्ञायाम्
अनौ कर्मणि
अन्येष्व् अपि दृश्यते
निष्ठा
सु-यजोर् ङ्वनिप्
जीर्यतेर् अतृन्
छन्दसि लिट्
लिटः कानज् वा
क्वसुश् च
भाषायां सद-वस-श्रुवः
उपेयिवान् अनाश्वान् अनूचानश् च
लुङ्
अनद्यतने लङ्
अभिज्ञा-वचने लृट्
न यदि
विभाषा साकाङ्क्षे
परोक्षे लिट्
ह-शश्वतोर् लङ् च
प्रश्ने च आसन्न-कले
लट् स्मे
अपरोक्षे च
ननौ पृष्ट-प्रति-वचने
न-न्वोर् विभाषा
पुरि लुङ् च अस्मे
वर्तमाने लट्
लटः शतृ-शानचाव् अप्रथमा-समानाधिकरणे
सम्बोधने च
लक्षण-हेत्वोः क्रियायाः
तौ सत्
पूङ् यजोः शानन्
ताच्छीय-वयोवचन-शक्तिषु चानश्
इङ्-धार्योः शत्र-कृच्छ्रिणि
द्विषो ऽमित्रे
सुञो यज्ञसंयोगे
अर्हः प्रशंसायाम्
आ क्वेः तच्छील-तद्धर्म-तत्साधुकारिषु
तृन्
अलङ्-कृञ्-निराकृञ्-प्रजन-उत्पच-उत्पत-उन्मद-रुच्य्-अपत्रप-वृतु-वृधु-सह-चर इष्णुच्
णेश् छन्दसि
भुवश् च
ग्ला-जि-स्थश् च क्ष्नुः
त्रसि-गृधि-धृषि-क्षिपेः क्नुः
शम्-इत्य् अष्टाभ्यो घिनुण्
संपृच-अनुरुध-आङ्यम-आङ्यस-परिसृ-संसृज-परिदेवि-संज्वर-परिक्षिप-परिरट-परिवद-परिदह-परिमुह-दुष-द्विष-द्रुह-दुह-युज-आक्रीड-विविच-त्यज-रज-भज-अतिचर-अपचर-आमुष-अभ्याहनश् च
वौ कष-लस-कत्थ-स्रम्भः
अपे च लषः
प्रे लप-सृ-द्रु-मथ-वद-वसः
निन्द-हिंस-क्लिश-खाद-विनाश-परिक्षिप-परिरट-परिवादि-व्याभाष-असूयो वुञ्
देवि-क्रशोश् च+उपसर्गे
चलन-शब्दार्थाद् अकर्मकाद् युच्
अनुदात्त-इतश् च हलादेः
जु-चङ्क्रम्य-दन्द्रम्य-सृ-गृधि-ज्वल-शुच-लष-पत-पदः
क्रुध-मण्ड-अर्थेभ्यश् च
न यः
सूद-दीप-दीक्षश् च
लष-पत-पद-स्था-भू-वृष-हन-कम-गम-शॄभ्य उकञ्
जल्प-भिक्ष-कुट्ट-लुण्ट-वृङः षाकन्
प्रजोर् इनिः
जि-दृ-क्षि-विश्रि-इण्-वम-अव्यथ-अभ्यम-परिभू-प्रसूभ्यश् च
स्पृहि-गृहि-पति-दयि-निद्रा-दन्द्रा-श्रद्धाभ्य आलुच्
दा-धेट्-सि-शद-सदो रुः
सृ-घस्य्-अदः क्मरच्
भञ्ज-भास-मिदो घुरच्
विदि-भिदि-च्छिदेः कुरच्
इण्-नश्-जि-सर्तिभ्यः क्वरप्
गत्वरश् च
जागुर् ऊकः
यज-जप-दशां यङः
नमि-कम्पि-स्म्य्-अजस-कम-हिंस-दीपो रः
सन्-आशंस-भिक्ष उः
विन्दुर् इच्छुः
क्याच् छन्दसि
आद्-ऋ-गम-हन-जनः कि-किनौ लिट् च
स्वपितृषोर्नजिङ्
शॄ-वन्द्योर् आरुः
भियः क्रु-क्लुकनौ
स्था-ईश-भास-पिस-कसो वरच्
यश् च यङः
भ्राज-भास-धुर्वि-द्युत-उर्जि-पॄ-जुग्रावस्तुवः क्विप्
अन्येभ्यो ऽपि दृश्यते
भुवः सञ्ज्ञा-अन्तरयोः
वि-प्र-सम्भ्यो ड्व्-असञ्ज्ञायाम्
धः करम्णि ष्ट्रन्
दाम्-नी-शस-यु-युज-स्तु-तुद-सि-सिच-मिह-पत-दश-नहः करणे
हल-सूकरयोः पुवः
अर्ति-लू-धू-सू-खन-सह-चर इत्रः
पुवः सञ्ज्ञायाम्
कर्तरि चर्षिदेवतयोः
ञीतः क्तः
मति-बुद्धि-पूजा-अर्थेभ्यश् च
मूल पाठ: Aṣṭādhyāyī · Edition: Aryendra Sharma: Kasika - a commentary on Panini's grammar by Vamana and Jayaditya. Hyderabad : Osmania University, Sanskrit Academy 1969-1985 (Samskrtaparisadgranthavali, 17-) · Data entry Ms. Mari Minamino · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0