અષ્ટાધ્યાયી · અધ્યાય 3.2
કર્મણ્ય્ અણ્
હ્વા-વા-અમશ્ ચ
આતો ઽનુપસર્ગે કઃ
સુપિ સ્થઃ
તુન્દ-શોકયોઃ પરિમૃજ-અપનુદોઃ
પ્રે દા-જ્ઞઃ
સમિ ખ્યઃ
ગા-પોષ્ ટક્
હરતેર્ અનુદ્યમને ઽચ્
વયસિ ચ
આઙિ તાચ્છીલ્યે
અર્હઃ
સ્તમ્બ-કર્ણયો રમિ-જપોઃ
શમિ ધાતોઃ સઞ્જ્ઞાયામ્
અધિકરણે શેતેઃ
ચરેષ્ ટઃ
ભિક્ષા-સેના-આદાયેષુ ચ
પુરો ઽગ્રતો ઽગ્રેષુ સર્તેઃ
પૂર્વે કર્તરિ
કૃઞો હેતુ-તાચ્છીલ્ય-આનુલોમ્યેષુ
દિવા-વિભા-નિશા-પ્રભા-ભાસ્-કાર-અન્ત-અનન્ત-આદિ-બહુ-નાન્દી-કિં-લિપિ-લિબિ-બલિ-ભક્તિ-કર્તૃ-ચિત્ર-ક્ષેત્ર-સઙ્ખ્યા-જઙ્ઘા-બાહ્વ્-અહર્-યત્-તદ્-ધનુર્-અરુષ્ષુ
કર્મણિ ભૃતૌ
ન શબ્દ-શ્લોક-કલહ-ગાથા-વૈર-ચાટુ-સૂત્ર-મન્ત્ર-પદેષુ
સ્તમ્બ-શકૃતોર્ ઇન્
હરતેર્ દૃતિ-નાથયોઃ પશૌ
ફલેગ્રહિર્-આત્મમ્ભરિશ્ ચ
છન્દસિ વન-સન-રક્ષિ-મથામ્
એજેઃ ખશ્
નાસિકા-સ્તનયોર્ ધ્મા-ધેટોઃ
નાડી-મુષ્ટ્યોશ્ ચ
ઉદિ કૂલે રુજિ-વહોઃ
વહ-અભ્રે લિહઃ
પરિમાણે પચઃ
મિત-નખે ચ
વિધ્વ્-અરુષોસ્ તુદઃ
અસૂર્ય-લલાટયોર્ દૃશિ-તપોઃ
ઉગ્રમ્પશ્ય-ઇરમ્મદ-પાણિન્ધમાશ્ ચ
પ્રિયવશે વદઃ ખચ્
દ્વિષત્-પરયોસ્ તાપેઃ
વાચિ યમો વ્રતે
પૂઃ-સર્વયોર્ દારિ-સહોઃ
સર્વ-કૂલ-અભ્ર-કરીષેષુ કષઃ
મેઘ-ર્તિ-ભયેષુ કૃઞઃ
ક્ષેમ-પ્રિય-મદ્રે ઽણ્ ચ
આશિતે ભુવઃ કરણ-ભાવયોઃ
સઞ્જ્ઞાયાં ભૃ-તૄ-વૃ-જિ-ધારિ-સહિ-તપિ-દમઃ
ગમશ્ ચ
અન્ત-અત્યન્ત-અધ્વ-દૂર-પાર-સર્વ-અનન્તેષુ ડઃ
આશિષિ હનઃ
અપે ક્લેશ-તમસોઃ
કુમાર-શીર્ષયોર્ ણિનિઃ
લક્ષણે જાયા-પત્યોષ્ ટક્
અમનુષ્યકર્તૃકે ચ
શક્તૌ હસ્તિ કપાટયોઃ
પાણિઘ-તાડઘૌ શિલ્પિનિ
આઢ્ય-સુભગ-સ્થૂલ-પલિત-નગ્ન-અન્ધ-પ્રિયેષુ ચ્વ્ય્-અર્થેષ્વ્ અચ્વૌ કૃઞઃ કરણે ખ્યુન્
કર્તરિ ભુવઃ ખિષ્ણુચ્-ખુકઞૌ
સ્પૃશો ઽનુદકે ક્વિન્
ઋત્વિગ્-દધૃક્-સ્રગ્-દિગ્-ઉષ્ણિગ્-અઞ્ચુ-યુજિ-ક્રુઞ્ચાં ચ
ત્યદાદિષુ દૃશો ઽનાલોચને કઞ્ ચ
સત્-સૂ-દ્વિષ-દ્રુહ-દુહ-યુજ-વિદ-ભિદચ્-છિદ-જિ-ની-રાજામ્ ઉઅસર્ગે ઽપિ ક્વિપ્
ભજો ણ્વિઃ
છન્દસિ સહઃ
વહશ્ ચ
કવ્ય-પુરીષ-પુરીષ્યેષુ ઞ્યુટ્
હવ્યે ઽનન્તઃપાદામ્
જન-સન-ખન-ક્રમ-ગમો વિટ્
અદો ઽનન્ને
ક્રવ્યે ચ
દુહઃ કબ્ ઘશ્ ચ
મન્ત્રે શ્વેત-વહ-ઉક્થશસ્-પુરોડાશો ણ્વિન્
અવે યજઃ
વિજ્ ઉપે છન્દસિ
આતો મનિન્-ક્વનિબ્-વનિપશ્ ચ
અન્યેભ્યો ઽપિ દૃશ્યન્તે
ક્વિપ્ ચ
સ્થઃ ક ચ
સુપ્ય્ અજાતૌ ણિનિસ્ તાચ્છીલ્યે
કર્તર્ય્ ઉપમામે
વ્રતે
બહુલમ્ આભીક્ષ્ણ્યે
મનઃ
આત્મમાને ખશ્ ચ
ભૂતે
કરણે યજઃ
કરમણિ હનઃ
બ્રહ્મ-ભ્રૂણ-વૃત્રેષુ ક્વિપ્
બહુલં છન્દસિ
સુ-કર્મ-પાપ-મન્ત્ર-પુણ્યેષુ કૃઞઃ
સોમે સુઞઃ
અગ્નૌ ચેઃ
કર્મણ્ય્-અગ્ન્ય્-આખ્યાયામ્
કર્મણિ ઇનિર્ વિક્રિયઃ
દૃશેઃ ક્વનિપ્
રાજનિ યુધિકૃઞઃ
સહે ચ
સપ્તમ્યાં જનેર્ ડઃ
પઞ્ચમ્યામ્ અજાતૌ
ઉપસર્ગે ચ સઞ્જ્ઞાયામ્
અનૌ કર્મણિ
અન્યેષ્વ્ અપિ દૃશ્યતે
નિષ્ઠા
સુ-યજોર્ ઙ્વનિપ્
જીર્યતેર્ અતૃન્
છન્દસિ લિટ્
લિટઃ કાનજ્ વા
ક્વસુશ્ ચ
ભાષાયાં સદ-વસ-શ્રુવઃ
ઉપેયિવાન્ અનાશ્વાન્ અનૂચાનશ્ ચ
લુઙ્
અનદ્યતને લઙ્
અભિજ્ઞા-વચને લૃટ્
ન યદિ
વિભાષા સાકાઙ્ક્ષે
પરોક્ષે લિટ્
હ-શશ્વતોર્ લઙ્ ચ
પ્રશ્ને ચ આસન્ન-કલે
લટ્ સ્મે
અપરોક્ષે ચ
નનૌ પૃષ્ટ-પ્રતિ-વચને
ન-ન્વોર્ વિભાષા
પુરિ લુઙ્ ચ અસ્મે
વર્તમાને લટ્
લટઃ શતૃ-શાનચાવ્ અપ્રથમા-સમાનાધિકરણે
સમ્બોધને ચ
લક્ષણ-હેત્વોઃ ક્રિયાયાઃ
તૌ સત્
પૂઙ્ યજોઃ શાનન્
તાચ્છીય-વયોવચન-શક્તિષુ ચાનશ્
ઇઙ્-ધાર્યોઃ શત્ર-કૃચ્છ્રિણિ
દ્વિષો ઽમિત્રે
સુઞો યજ્ઞસંયોગે
અર્હઃ પ્રશંસાયામ્
આ ક્વેઃ તચ્છીલ-તદ્ધર્મ-તત્સાધુકારિષુ
તૃન્
અલઙ્-કૃઞ્-નિરાકૃઞ્-પ્રજન-ઉત્પચ-ઉત્પત-ઉન્મદ-રુચ્ય્-અપત્રપ-વૃતુ-વૃધુ-સહ-ચર ઇષ્ણુચ્
ણેશ્ છન્દસિ
ભુવશ્ ચ
ગ્લા-જિ-સ્થશ્ ચ ક્ષ્નુઃ
ત્રસિ-ગૃધિ-ધૃષિ-ક્ષિપેઃ ક્નુઃ
શમ્-ઇત્ય્ અષ્ટાભ્યો ઘિનુણ્
સંપૃચ-અનુરુધ-આઙ્યમ-આઙ્યસ-પરિસૃ-સંસૃજ-પરિદેવિ-સંજ્વર-પરિક્ષિપ-પરિરટ-પરિવદ-પરિદહ-પરિમુહ-દુષ-દ્વિષ-દ્રુહ-દુહ-યુજ-આક્રીડ-વિવિચ-ત્યજ-રજ-ભજ-અતિચર-અપચર-આમુષ-અભ્યાહનશ્ ચ
વૌ કષ-લસ-કત્થ-સ્રમ્ભઃ
અપે ચ લષઃ
પ્રે લપ-સૃ-દ્રુ-મથ-વદ-વસઃ
નિન્દ-હિંસ-ક્લિશ-ખાદ-વિનાશ-પરિક્ષિપ-પરિરટ-પરિવાદિ-વ્યાભાષ-અસૂયો વુઞ્
દેવિ-ક્રશોશ્ ચ+ઉપસર્ગે
ચલન-શબ્દાર્થાદ્ અકર્મકાદ્ યુચ્
અનુદાત્ત-ઇતશ્ ચ હલાદેઃ
જુ-ચઙ્ક્રમ્ય-દન્દ્રમ્ય-સૃ-ગૃધિ-જ્વલ-શુચ-લષ-પત-પદઃ
ક્રુધ-મણ્ડ-અર્થેભ્યશ્ ચ
ન યઃ
સૂદ-દીપ-દીક્ષશ્ ચ
લષ-પત-પદ-સ્થા-ભૂ-વૃષ-હન-કમ-ગમ-શૄભ્ય ઉકઞ્
જલ્પ-ભિક્ષ-કુટ્ટ-લુણ્ટ-વૃઙઃ ષાકન્
પ્રજોર્ ઇનિઃ
જિ-દૃ-ક્ષિ-વિશ્રિ-ઇણ્-વમ-અવ્યથ-અભ્યમ-પરિભૂ-પ્રસૂભ્યશ્ ચ
સ્પૃહિ-ગૃહિ-પતિ-દયિ-નિદ્રા-દન્દ્રા-શ્રદ્ધાભ્ય આલુચ્
દા-ધેટ્-સિ-શદ-સદો રુઃ
સૃ-ઘસ્ય્-અદઃ ક્મરચ્
ભઞ્જ-ભાસ-મિદો ઘુરચ્
વિદિ-ભિદિ-ચ્છિદેઃ કુરચ્
ઇણ્-નશ્-જિ-સર્તિભ્યઃ ક્વરપ્
ગત્વરશ્ ચ
જાગુર્ ઊકઃ
યજ-જપ-દશાં યઙઃ
નમિ-કમ્પિ-સ્મ્ય્-અજસ-કમ-હિંસ-દીપો રઃ
સન્-આશંસ-ભિક્ષ ઉઃ
વિન્દુર્ ઇચ્છુઃ
ક્યાચ્ છન્દસિ
આદ્-ઋ-ગમ-હન-જનઃ કિ-કિનૌ લિટ્ ચ
સ્વપિતૃષોર્નજિઙ્
શૄ-વન્દ્યોર્ આરુઃ
ભિયઃ ક્રુ-ક્લુકનૌ
સ્થા-ઈશ-ભાસ-પિસ-કસો વરચ્
યશ્ ચ યઙઃ
ભ્રાજ-ભાસ-ધુર્વિ-દ્યુત-ઉર્જિ-પૄ-જુગ્રાવસ્તુવઃ ક્વિપ્
અન્યેભ્યો ઽપિ દૃશ્યતે
ભુવઃ સઞ્જ્ઞા-અન્તરયોઃ
વિ-પ્ર-સમ્ભ્યો ડ્વ્-અસઞ્જ્ઞાયામ્
ધઃ કરમ્ણિ ષ્ટ્રન્
દામ્-ની-શસ-યુ-યુજ-સ્તુ-તુદ-સિ-સિચ-મિહ-પત-દશ-નહઃ કરણે
હલ-સૂકરયોઃ પુવઃ
અર્તિ-લૂ-ધૂ-સૂ-ખન-સહ-ચર ઇત્રઃ
પુવઃ સઞ્જ્ઞાયામ્
કર્તરિ ચર્ષિદેવતયોઃ
ઞીતઃ ક્તઃ
મતિ-બુદ્ધિ-પૂજા-અર્થેભ્યશ્ ચ
મૂળ પાઠ: Aṣṭādhyāyī · Edition: Aryendra Sharma: Kasika - a commentary on Panini's grammar by Vamana and Jayaditya. Hyderabad : Osmania University, Sanskrit Academy 1969-1985 (Samskrtaparisadgranthavali, 17-) · Data entry Ms. Mari Minamino · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0