अष्टाध्यायी · अध्याय 3.3
उणादयो बहुलम्
भूते ऽपि दृश्यन्ते
भविष्यति गम्यादयः
यावत्-पुरा-निपातयोर् लट्
विभाषा कदा-कर्ह्योः
किंवृत्ते लिप्सायाम्
लिप्स्यमान-सिद्धौ च
लोड्-अर्थलक्षने च
लिङ् च+ऊर्ध्व-मौहूर्तिके
तुमुन्-ण्वुलौ क्रियायां क्रिय-अर्थायाम्
भाव-वचनाश् च
अण् कर्मणि च
लृट् शेषे च
लृटः सद्वा
अनद्यतने लुट्
पद-रुज-विश-स्पृशो घञ्
सृ स्थिरे
भावे
अकर्तरि च कारके सञ्ज्ञायाम्
परिमाण-आख्यायां सर्वेभ्यः
इङश् च
उपसर्गे रुवः
समि यु-द्रु-दुवः
श्रि-णी-भुवो ऽनुपसर्गे
वौ क्षु-श्रुवः
अव-उदोर् नियः
प्रे द्रु-स्तु-स्रुवः
निर्-अभ्योः पू-ल्वोः
उन्-न्योर् ग्रः
कॄ धान्ये
यज्ञे समि स्तुवः
प्रे स्त्रो ऽयज्ञे
प्रथने वाव् अशब्दे
छन्दोनाम्नि च
उदि ग्रहः
समि मुष्टौ
परि-न्योर् नी-णोर् द्यूत-अभ्रेषयोः
पराव् अनुपात्यय इणः
व्य्-उपयोः शेतेः पर्याये
हस्त-अदाने चेर् अस्तेये
निवास-चिति-शरीर-उपसमाधानेष्व् आदेश् च कः
सङ्घे च अनौत्तराधर्ये
कर्म-व्यतिहारे णच् स्त्रियाम्
अभिविधौ भावे इनुण्
आक्रोशे ऽवन्योर् ग्रहः
प्रे लिप्सायाम्
परौ यज्ञे
नौ वृ धान्ये
उदि श्रयति-यौति-पू-द्रुवः
विभाषा+आङि रु-प्लुवोः
अवे ग्रहो वर्ष-प्रतिबन्धे
प्रे वणिजाम्
रश्मौ च
वृणोतेर् आच्छादने
प्रौ भुवो ऽवज्ञाने
एर् अच्
ॠदोर् अप्
ग्रह-वृ-दृ-निश्चिगमश् च
उपसर्गे ऽदः
नौ ण च
व्यध-जपोर् अनुपसर्गे
स्वन-हसोर् वा
यमः सम्-उप-नि-विषु च
नौ गद-नद-पठ-स्वनः
क्वणो वीणायां च
नित्यं पणः परिमाणे
मदो ऽनुपसर्गे
प्रमद-सम्मदौ हर्षे
सम्-उदोर् अजः पशुषु
अक्षेषु ग्लहः
प्रजने सर्तेः
ह्वः सम्प्रसारणं च न्य्-अभ्य्-उप-विषु
आङि युद्धे
निपानम् आहावः
भावे ऽनुपसर्गस्य
हनश् च वधः
मूर्तौ घनः
अन्तर्घनो देशे
अगार-एकदेशे प्रघणः प्रघाणाश् च
उद्घनो ऽत्याधानम्
अपघनो ऽङ्गम्
करणे ऽयो-विद्रुषु
स्तम्बे क च
परौ घः
उपघ्न आश्रये
सङ्घ-उद्घौ गण-प्रशंसयोः
निघो निमितम्
ड्वितः क्त्रिः
ट्वितो ऽथुच्
यज-याच-यत-विच्छ-प्रच्छ-रक्षो नङ्
स्वपो नन्
उपसर्गे घोः किः
कर्मण्य् अधिकरणे च
स्त्रियां क्तिन्
स्था-गा-पापचो भावे
मन्त्रे वृष-इष-पच-मन-विद-भू-वी-रा उदात्तः
ऊति-यूति-जूति-साति-हेति-कीर्तयश् च
व्रज-यजोर् भावे क्यप्
सञ्ज्ञायां सम्-अज-निषद-निपत-मन-विद-षुञ्-शीङ्-भृञ्-इणः
कृञः श च
इच्च्या
अ प्रत्ययात्
गुरोश् च हलः
षिद्-भिदादिभ्यो ऽङ्
चिन्ति-पूजि-कथि-कुम्बि-चर्चश् च
आतश् च+उपसर्गे
ण्य्-आस-श्रन्थो युच्
रोग-आख्यायं ण्वुल् बहुलम्
सञ्ज्ञायाम्
विभा-आषख्यान-परिप्रश्नयोर् इञ् च
पर्याय-अर्ह-र्ण-उत्पत्तिषु ण्वुच्
आक्रोशे नञ्य् अतिः
कृत्य-ल्युटो बहुलम्
नपुंसके भावे क्तः
ल्युट् च
कर्मणि च येन संस्पर्शात् कर्तुः शरीर-सुखम्
करण-अधिकरणयोश् च
पुंसि सञ्ज्ञायां घः प्रायेण
गोचर-सञ्चर-वह-व्रज-व्यज-आपण-निगमाश् च
अवे तॄ-स्त्रोर् घञ्
हलश् च
अध्याय-न्याय-उद्याव-संहार-आधार-आवायाश् च
उदङ्को ऽनुदके
जालम् आनायः
खनो घ च
ईषद्-दुः-सुषु कृच्छ्र-अकृच्च्र-अर्थेषु खल्
कर्तृ-कर्मणोश् च भू-क्र्ञोः
आतो युच्
छन्दसि गत्य्-अर्थेभ्यः
अन्येभ्यो ऽपि दृश्यते
वर्तमान-सामीप्ये वर्तमानवद् वा
आशंसायां भूतवच् च
क्षिप्र-वचने लृट्
आशंसा-वचने लिङ्
न अनद्यतनवत् क्रियाप्रबन्ध-सामीप्ययोः
भविष्यति मर्यादा-वचने ऽवरस्मिन्
काल-विह्भागे च अनहोरात्राणाम्
परस्मिन् विभाषा
लिङ्-निमित्ते लृङ् क्रिया-अतिपत्तौ
भूते च
वा-ऊ-उत-अप्योः
गर्हायां लड्-अपि-जात्वोः
विभाष कथमि लिङ् च
किंवृत्ते लिङ्-लृटौ
अनवक्लृप्त्य्-अमर्षयोर् अकिंवृत्ते ऽपि
किंकिल-अस्त्य्-अर्थेषु लृट्
जातु-यदोर् लिङ्
यच्चयत्रयोः
गर्हायां च
चित्रीकरणे च
शेषे लृड्-अयदौ
उत-अप्योः समर्थयोर् लिङ्
काम-प्रवेदने ऽकच्चिति
सम्भावने ऽलम् इति चेत् सिद्ध-अप्रयोगे
विभाषा धातौ सम्भावन-वचने ऽयदि
हेतु-हेतुमतोर् लिङ्
इच्छा-अर्थेषु लिङ्-लोटौ
समान-कर्तृकेषु तुमुन्
लिङ् च
इच्छार्थेभ्यो विभाषा वर्तमाने
विधि-निमन्त्रण-आमन्त्रण-अधीष्ट-संप्रश्न-प्रार्थनेषु लिङ्
लोट् च
प्रैष-अतिसर्ग-प्राप्तकालेषु कऋत्याश् च
लिङ् च+ऊर्ध्व-मौहूर्तिके
स्मे लोट्
अधीष्टे च
काल-समय-वेलासु तुमुन्
लिङ् यदि
अर्हे कृत्य-तृचश् च
आवश्यक-आधमर्ण्ययोर् णिनिः
कृत्याश् च
शकि लिङ् च
आशिषि लिङ् लोटौ
क्तिच्-क्तौ च सञ्ज्ञायाम्
माङि लुङ्
स्म-उत्तरे लङ् च
मूल पाठ: Aṣṭādhyāyī · Edition: Aryendra Sharma: Kasika - a commentary on Panini's grammar by Vamana and Jayaditya. Hyderabad : Osmania University, Sanskrit Academy 1969-1985 (Samskrtaparisadgranthavali, 17-) · Data entry Ms. Mari Minamino · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0