યોગયાત્રા · અધ્યાય 6

પુરુહૂતહુતાશયમા નિરૃતિર્ વરુણાનિલયક્ષશિવાશ્ ચ દિશામ્।
પુનર્ અર્કસિતારતમોરવિજાઃ શશિસૌમ્યબૃહસ્પતયઃ પતયઃ॥

શચ્યા સહૈરાવણગઃ સવજ્રો હૈમો ઽથવા દારુમયો મહેન્દ્રઃ।
વિચિત્રમાલ્યધ્વજરક્તચન્દનૈઃ સૌમ્યોપહારેણ ચ પૂજનીયઃ॥

અથ મન્ત્રમ્[ક્.મન્ત્રઃ:] <અભી સ્હુ નઃ સખીનામ્> ઇતિ જપ્ત્વા પુરતઃ પ્રન્દરસ્ય।
પુરુહૂતદિશં નૃપો ઽભિયુઞ્જ્યાત્ પુરુહૂતં હૃદયે નિવેશ્ય સમ્યક્॥

તામ્રજા પ્રતિકૃતિઃ સહસ્રગો રક્તચન્દનકૃતાનુલેપના।
રક્તવસ્ત્રકુસુમધ્વજાર્ચિતા[ક્.ધ્વજાચિતા] સૂર્યકાન્તમણિભિર્ વિભૂષિતા॥

<આ કૃષ્ણ> પૂર્વં યદિવા ઽપ્ય્ <ઉદ્ ઉ ત્યં> મન્ત્રં સમાવર્ત્ય રવેઃ પુરસ્તાત્।
ક્ષીરૌદનેન પ્રતિપૂજ્ય યાયાત્ પ્રાચીમ્ પુરસ્કૃત્ય દિનેશશક્રૌ॥

અગ્નેસ્ તનુઃ કનકેનૈવ કાર્યા રક્તઆ[ક્.રક્તં] ધ્વજં કુસુમં ચન્દનં ચ।
આજ્યમ્ બલિર્ હુતભુગ્વિજિગીષોર્[ક્.હુતભુગ્દિગ્જિગીષોર્] મન્ત્રો[ક્.મન્ત્રં] <ઘૃતં ઘૃતયોનં[ક્.ઘૃતયોનેઃ]> પિબેતિ[ક્.પઠેચ્ ચ]॥

કાર્યશ્ ચિત્રો દિતિસુતગુરુર્ વામયોર્ષાદ્ધકાયો[ક્.યમો વા ઽર્ધકાયો] નાનારૂપાઃ કુસુમભલયસ્ તસ્ય ચિત્રો ધ્વજશ્ ચ।
<શુક્રજ્યોતિઃ> પ્રભૃતિ ચ જપેન્[ક્.પઠેન્] મન્ત્રમ્ અસ્ય ઽગ્રતસ્ તૌ કૃત્વા યાયાદ્ ભૃગુજદહનૌ જેતુમ્ ઇચ્છુસ્[ક્.ઇચ્છંસ્] તદ્ આશામ્॥

અયોમયમ્ પ્રોદ્યતદણ્ડહસ્તં યમં સકૃષ્ણધ્વજપુષ્પગન્ધમ્[ક્.સકૃષ્ણ\-.ધ્વજ\-.પુષ્પ\-.ગન્ધૈઃ]।
તિલૌદનૈર્[ક્.તિલોદનૈર્] અર્ચ્ય સમાંસમદ્યૈર્ <યમેન દત્તં> ચ જપો ઽસ્ય કાર્યઃ॥

મૂર્ત્તિઃ સ્યાદ્ રુધિરાખ્યસંજ્ઞમણિના[ક્.રુધિરાક્ષસંજ્ઞમણિના] ભૌમસ્ય રક્તાઃ સ્રજો રક્તાનિ ધ્વજચન્દનાનિ કુસુમૈઃ પક્વાન્નમાંસૈર્ બલિઃ।
<અગ્નિર્ મૂર્ધ[ક્.મૂર્ધા]>પદૈઃ સ્તુતિઃ ક્ષિતિસુતસ્યૈવં યમાઙ્ગારકૌ દિઙ્નાથૌ ગમને ઽગ્રતો નરપતિઃ કૃત્વા વ્રજેદ્ દક્ષિણમ્[ક્.દક્ષિણામ્]॥

ભૈરવાપ્રતિકૃતિઃ પટે કૃતા સર્વગન્ધ[ક્.પુષ્પ]ફલપુષ્પ[ક્.ધૂપ]પૂજિતા।
<એષ તે> નિરૃતિમન્ત્રચોદના કૃષ્ણરક્તકુસુમધ્વજામ્બરા॥

સુરદારુમયઃ શશાઙ્કશત્રુઃ કુસુમાદ્યૈર્ અસિતૈઃ કૃતોપહારઃ।
નિરૃતિસહિતઃ[ક્.નિરૃતેર્ મહિતઃ] સ્વદિક્પ્રયાણે સ્તુતિમન્ત્રો ઽસ્ય ચ કીર્તિતઃ <કયા નઃ>॥

પશ્ચાદ્ વ્રજેદ્ રજતમયં જલેશ્વરં પાશાન્વિતમ્ સહ ગદયા ઽબ્જપૂજિતમ્।
કૃત્વૌદનૈર્ બલિમ્ અપિ યાવાકાન્વિતં[ક્.યાવાકાચિતં] <યે તે શતં[ક્.(લચુન)શં]> વરુણ[ક્.વરુણં] ઇતિ સ્તુયાદ્ દ્વિજઃ॥

સૌરેર્ અર્ચા નીલકાચા ઋશાઙ્ગી પૂજ્યા કૃષ્ણૈર્ વસ્ત્રમાલ્યોપહારૈઃ।
<શં નો દેવી> ઽત્ય્ એષ મન્ત્રો ઽપરાશાં જેતું યાયાત્ તૌ પુરસ્કૃત્ય દેવૌ॥

વાયોર્ મૂર્ત્તિઃ શ્વેતમૃદ્ભિર્ વિધેયા પૂજ્યા શ્વેતૈઃ પુષ્પવસ્ત્રધ્વજાદ્યૈઃ।
મન્ત્રો <વાતો વા મનો વે> ઽતિ જાપ્યો વાયવ્યાશામ્ પ્રસ્થિતસ્યે ઽઽશ્વરસ્ય॥

મન્ત્રઃ સોમસ્યા<ઽઽપ્યાયસ્વે> ઽત્ય્ અન્યચ્ છ્વેતં સ્રગ્વસ્ત્રાદ્યમ્।
વાયું સોમં ચ ઽગ્રે કૃત્વા યાયાદ્ રાજા વાયોઃ કાષ્ઠામ્॥

હાટકમૂર્તિં[ક્.હાટકીમ્ મૂર્તિં] કુર્યાદ્ ધનદસ્ય વિભૂષિતાં[ક્.ભૂષિતાં] રત્નૈઃ સગદાઞ્ ચ[ક્.સર્વૈઃ સગદાં ચ]।
પૂજિતાં સ્રગ્વસ્ત્રાદ્યૈશ્ ચ વિચિત્રૈ <રક્ષસામ્ ભાગો ઽસિ> ઽત્ય્ એષ હિ મન્ત્રઃ॥

સૌવર્ણં રજતાસને નૃમિથુનં ચન્દ્રાત્મજસ્યેષ્યતે હારિદ્રૌદન\-.મિષ્ટ\-.ગન્ધ\-.કુસુમૈર્ ગન્ધૈશ્ ચ સંપૂજિતમ્[ક્.તત્ પૂજિતમ્]।
<ઉદ્બુધ્યસ્વ> જપશ્ ચ તસ્ય કથિતઃ સ્યાદ્ બ્રહ્મયજ્ઞેતિ ચ[ક્.બ્રહ્મયજ્ઞાદિના] ગચ્છેદ્ ઉત્તરતો ધનેશ્વરબુધૌ ધ્યાયન્ પુરસ્કૃત્ય ચ॥

ગોત્વગ્જાપ્યતિ ભૈરવા[ક્.ગોત્વગ્જા પ્રતિભૈરવા] પ્રતિકૃતિર્ ભસ્મોત્કટા શૂલિનો દધ્ના ચોદનષંયુતેન ચ[ક્.ઓમિત્તેદ્] બલિર્[ક્.બલિભિર્] મન્ત્રો <નમઃ શમ્ભવે>।
મૂર્ત્તિઃ સ્યાન્ મણિતો ગુરોર્ વિમલિકા[ક્.વિમલકાત્] પીતં તુ વસ્ત્રાદિકં[ક્.વસ્ત્રાદિ યન્] મન્ત્રશ્ ચ ઽસ્ય<બૃહસ્પતેર્[ક્.બૃહસ્પતે]> ઇતિ તયોર્ યાયાદ્ દિશમ્ પૂજ્ય તૌ॥

દિઙ્નાથં કુલદેવતાં સ્વનગરે યેષાં કૃતાચ્ ચ ઽઽલયાસ્ તાન્ સમ્પૂજ્ય યથાનુરૂપ\-.બલિભિર્ દદ્યાદ્ બલિમ્ ભૌતિકીમ્[ક્.ભૌતિકમ્]।
કૃત્વા પાયસમદ્યમાંસપલલૈર્ ભક્ષ્યૈશ્ ચ નાનાવિધૈર્ બાલકૃઈડનકૈઃ સુગન્ધકુસુમૈર્[ક્.સુગન્ધિકુસુમૈર્] મૂલૈઃ ફલૈઃ સ્વાદુભિઃ॥

રથ્યાપુરદ્વારનદીતટેષુ ચતુષ્પથાટ્ટાલકનિઃકુટેષુ।
ગુહૈકવૃક્ષાદિષુ યે વસન્તિ તે પૂજનીયાઃ પ્રમથા યથાવત્॥

નમો ઽસ્તુ વઃ શક્રહુતાશદણ્ડભૃત્ક્ષપાચરામ્ભઃપતિમાતરિશ્વનાઃ[ક્.નામ્]
કુબેરરુદ્રાહિસુપર્ણશક્તિભૃત્પિશાચદૈત્યાનુચરાશ્ ચ યે ગણાઃ>॥

કુસુમશરશરીરસ્પર્ધિનઃ કામરૂપા વિવિધસુરભિવસ્ત્રાઃ સ્રગ્વિણો[ક્.વિવિધ\-.સુરભિવસ્ત્રસ્રગ્વિણો] ઽસહ્યવીર્યાઃ।
પવનસદૃશવેગા માનિનો નિત્યહૃષ્ટાસ્ તરુણદિનકરત્વિટ્સ્પર્ધિતેજોદધાણાઃ>॥

<લમ્બક્રોડા હ્રસ્વા દીર્ઘાઃ ખઞ્જૈકાક્ષાઃ શુષ્કાઃ સ્થૂલાઃ।
નાનાપક્ષિવ્યાલોષ્ટ્રાસ્યા વક્ત્રૈર્ હીનાઃ ક્રોડાસ્યાશ્ ચ>॥

<બહુવક્ત્રશિરોભુજપાદદૃશઃ કૃકલાસભુજંગકૃતાભરણાઃ।
વિકટા મુકુટોત્કટરત્નભૃતસ્ તરુણાર્કતડિદ્ધુતભુક્કપિલાઃ>॥

<ભ્રમરતમાલદ્વિપગવલાભાઃ ક્ષિતિધરમેઘપ્રતિમશરીરાઃ[ક્.ક્ષિતિધર\-.મેઘ\-.પ્રતિભશરીરાઃ]।
અશનિનિપાતસ્વનસનિનાદા[ક્.મનાદા] દ્રુતગમને ચ સ્વ[ક્.શ્વ]સનમનોગાઃ>॥

<સિમુશલગદાશ્મશક્તિશૂલદ્રુમસશરાસનબાણચક્રહસ્તાઃ।
કણય[ક્.કણપ]પરિઘકુન્તમુષ્ટિમાયા લગુડકુઠારશતઘ્નીધારિણશ્ ચ>॥

<ગૃહ્ણન્તુ[ક્.ગૃહ્ણીત] પ્રમથગણા બલિં સભૂતા ભૂભર્ત્રા વિજિગીષુણા નિવેદિતં વઃ।
જિત્વા ઽરીન્ દ્વિગુણમ્ અતો બલિં વિચિત્રં દાસ્યામઃ સ્વવિષયમ્ એત્ય વઃ પ્રસાદાત્>॥

<રાજા વઃ શરણમ્ ઉપાગતઃ સભૃત્યઃ સામાત્યઃ સસુતકલત્રમિત્રબન્ધુઃ।
રક્ષાર્થમ્ મનુજપતેઃ સહાયકૃત્યં ક્રુવીધ્વં રિપુબલસંક્ષયાય ચ ઽસ્ય>॥

<સ્વપ્ને નિમિત્તમ્ અથવા મનુજેશ્વરસ્ય યચ્ છબ્દમ્[ક્.છધ્વમ્] એકતમમ્ અસ્ય જયાજયાય।
એવં ભવત્ય્ ઉપકૃતં સુમહદ્ ભવદ્ભિઃ કાર્યં કરિષ્યતિ યથા ભવતાં પ્રસાદાત્>॥એ29