યોગયાત્રા · અધ્યાય 7
મદયન્તિકા ઽશ્વગન્ધા મદનફલવચામધૂનિ શસ્યન્તે।
પ્રથમર્ક્ષે ભરણીષુ ચ[ક્.(તુ)] સિદ્ધાર્થકભદ્રદારુવચાઃ॥
ન્યગ્રોધશિરીષાશ્વત્થપત્રગન્ધાશ્ ચ કૃત્તિકાસ્નાને।
બહુબીજપ્રશસ્તતોયૈર્ જયાર્થિનો રોહિણીસ્નાનમ્॥
મુક્તાકાઞ્ચનમણિસંયુક્તેન ઽમ્ભસા મૃઇગાઙ્કર્ક્ષે।
રૌદ્રે વચાશ્વગન્ધાપ્રિયંગુમિશ્રૈર્ જલૈઃ કથિતમ્॥
આદિત્યે ગોમયગોષ્ઠમૃદ્ભિર્ અથ ગૌરશાલિભિઃ પુષ્યે।
સિદ્ધાર્થસહસ્રદ્વય[ક્.સિદ્ધાર્થદ્વિસહસ્રૈઃ]પ્રિયંગુમદયન્તિકાભિશ્ ચ॥
વલ્મીકશતાન્ મૃદ્ભિઃ નાગે[ક્.સાર્પે] પિત્ર્યે ચ દેવનિર્માલ્યૈઃ।
પૂર્વાસુ ફલ્ગુનીષુ ચ સલવણઘૃતશાડ્વલૈઃ પ્રોક્તમ્॥
શતપુષ્પયા પ્રિયંગ્વા મુસ્તાભિશ્ ચોત્તરાસુ ક્રુવીત।
હસ્તે સરોગિરિમૃદા ચિત્રાયાં દેવનિર્માલ્યૈઃ॥
સ્વાતૌ જલરુહકુસુમૈર્ ઐન્દ્રાગ્ન્યે[ક્.ઐન્દ્રાગ્ને] મત્સ્ય[ક્.મુસ્ત]પદ્મકક્ષૌદ્રૈઃ।
મૈત્રે સરિદુભયમૃદા હરિતાલમૃદા ચ માહેન્દ્રે॥
ભદ્રાસને શમીમયપત્રસહસ્રદ્વયામ્બુભિર્ મૂલે॥
સમધૂકપદ્મમત્સ્યૈઃ સ્નાનમ્ અષાઢાસુ પૂર્વાસુ॥
કુર્યાદ્ ઉશીરચન્દનપદ્મકમિશ્રેણ વારિણા વૈશ્વે।
નદ્યુભયકૂલસંગમમૃત્કનકૈઃ કીર્ત્યતે શ્રવણે॥
ઘૃતભદ્રદારુમધુભિશ્ ચ વાસવે વારુને ઘૃતક્ષૌદ્રૈઃ।
સમદનફલ[ક્.સમદનફલૈઃ]સહદેવામ્બુશૂકમદયન્તિકામિશ્રૈઃ॥
શ્રીવાસકઃ પ્રિયંગુશ્ ચ ઽઽજે સ્યાદ્ ઉત્તરાસ્વ્ અગુરુગન્ધાઃ।
શસ્તાઃ સપદ્મકોશીરચન્દના માનવેન્દ્રાણામ્॥
રેવત્યાં વૃષભદ્વિપવિષાણકોશૈઃ ચ સર્પિમધુપૂર્ણૈઃ[ક્.સસર્પિમધુપૂર્ણૈઃ]।
ગોરોચનાઞ્જનયુતૈઃ સલિલૈશ્ ચ યિયાસતઃ પુંસઃ[ક્.યિયાસતામ્ પુંસામ્]॥
ગિરિવલ્મીકનદીમુખકૂલદ્વયશક્રપાદમૃદ્ભિર્ અતઃ।
દ્વિપવૃષવિષાણપાર્થિવગણિકાદ્વારાહૃતાભિશ્ ચ॥
ગિરિશિખરાન્ મૂર્ધાનં વલ્મીકમૃદા ચ શોધયેત્[ક્.શોચયેત્] કર્ણૌ।
નદ્યુભયકૂલસંગમમૃદ્ભિઃ પ્રક્ષાલયેત્ પાર્શ્વે॥
ઇન્દ્રસ્થાનાદ્ ગ્રીવાં બાહૂ કરિવૃષભયોર્ વિસ્હાણાત્[ક્.વિસ્હાણાગ્રાત્]।
હૃદયં ચ[ક્.ઓમિત્તેદ્] નૃપદ્વારાત્[ક્.નૃપતિદ્વારાત્] કટિમ્ અપિ વેશ્યાઘૃહદ્વારાત્॥
અક્ષતમાષાઃ સ્વિન્નાસ્તિલસહિતાસ્ તણ્દુલા દધિ ચ ગવ્યમ્[ક્.અક્ષતમાષા આદ્યં તિલસહિતસ્ તણ્ડુલશ્ ચ દધિગવ્યમ્]।
વૃષત[ક્.વૃષભ]પિશિતં મૃગસ્ય ચ પઞ્ચાનામ્ આશ્વિનાદીનામ્॥
રુધિરવિલાપનપાયસવિહગ[ક્.ભુજંગ]માંસાનિ શાંકરાદીનામ્।
પિત્ર્યે તિલૌદનં ષષ્ટિકાન્નમ્ ઋક્ષદ્વયે પરતઃ[ક્.ચ તત્પરતઃ]॥
પ્રાશ્યાઃ પ્રિયંગુચિત્રાણ્ડજફલં[ક્.પ્રિયંગુચિત્રાણ્ડજાઃ પલં] યાવકં કુલત્થાશ્ ચ।
મધુસસર્પિષી[ક્.મધુસર્પિષી] ચ હસ્તાન્ મૂલાન્ય્ આપઃ [મૂલામ્ભઃ] સક્તવો ઽપિ[ક્.ઓમિત્તેદ્] મૂલાત્॥
શ્રવણાદીનાં અદ્યાત્[ક્.ભક્ષ્યાઃ] શાલિશાકં[ક્.શાલિઃ શાકં] બિડાલમાંસં ચ।
આજં યથેષ્ટમાંસં ચ શક્તવો[ક્.સુસક્તવો] માષસંપૃક્તાઃ॥
પ્રાચીં ગજેન યાયાદ્ રથેન યામ્યાં હયેન વારુણ્યામ્।
નરયાનેનોદીચીં સર્વં દત્વા દિગીશાય॥
પ્રાચ્યાદિ ઘૃતં તિલૌદનં મત્સ્યાણ્ ક્ષીરં ઇતિ પ્રદક્ષિણમ્।
અદ્યાન્ ન્ર્પતિર્ યથાદિશં નક્ષત્રાભિહિતં ચ સિદ્ધયે॥
અસ્વાદુ ચ્યુતમક્ષિકાનુવિદ્ધં[ક્.ચ્યુતકચમક્ષિકાનુવિદ્ધં]
દુર્ગન્ધિ ક્ષયકૃદ્ અભૂરિ યચ્ ચ દઘ્દમ્।
સુસ્વિન્નં શુચિ[ક્.મૃદુ] રુચિરં મનો ઽનુકૂલં
સ્વાદ્વ્ અન્નં બહુ વિજાય[ક્.ચ જયાય] યાનકાલે॥એ22
મૂળ પાઠ: Yogayātrā · Edition: Ramacandra Jha, Darabhanga, KMSG 23, 1986 with reference to Kern, Hendrick, ``Die Yogayatra des Varahamihira, Adhyaya 1--9'' Verspreide Geschriften, Vol. 1, pp.99--168, Hague, 1913 and Bhattotpala's commentary in the Brhatsamhita · Data entry Mizue Sugita · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0