યોગયાત્રા · અધ્યાય 11
દીર્ઘગ્રીવાક્ષિકૂતસ્ ત્રિકહૃદયપૃથુસ્ તામ્રતાલ્વોષ્ઠજિહ્વઃ(બ્ષ્ 65.1)
સૂક્ષ્મત્વક્કેશવાલઃ સુશફગતિમુખો હ્રસ્વકર્ણોષ્ઠપુચ્છઃ।
જંઘાજાનૂરુવૃત્તઃ સમસિતદશનશ્ ચારુસંસ્થાનરૂપો
વાજી સર્વાઙ્ગશુદ્ધો ભવતિ નરપતેઃ શત્રુનાશાય નિત્યમ્॥
ઉત્સર્ગાન્ ન શુભદમ્ આસનાપરસ્થં વામે ચ જ્વલનમ્ અતો ઽપરં પ્રશસ્તમ્।(બ્ષ્ 92.1)
સર્વાઙ્ગજ્વલનમ્ અવૃદ્ધિદં હયાનાં દ્વે વર્ષે દહનકણાશ્ ચ ધૂપનં વા॥
અન્તઃપુરં નાશમ્ ઉપૈતિ મેઢ્રે કોશક્ષયં યાત્ય્ ઉદરે પ્રદીપ્તે।(બ્ષ્ 92.2)
પાયૌ ચ પુચ્છે ચ પરાજયઃ સ્યાદ્ વક્ત્રોત્તમાઙ્ગજ્વલને જયશ્ ચ॥
સ્કન્ધાસનાંશજ્વલનં જયાય બન્ધાય પાદજ્વલનં પ્રદિષ્ટમ્।(બ્ષ્ 92.3)
લલાટવક્ષોઽક્ષિભુજે ચ ધૂમઃ પરાભવાય જ્વલનં જયાય॥
નાસાપુટપ્રોથશિરોઽશ્રુપાતનેત્રે ચ રાત્રૌ જ્વલનં જયાય।(બ્ષ્ 92.4)
પાલાશતામ્રાસિતકર્બુરાણાં નિત્યં શુકાભસ્ય સિતસ્ય ચેષ્ટમ્॥
પ્રદ્વેષો યવસામ્ભસાં પ્રપતનં સ્વેદો નિમિત્તાદ્ વિના(બ્ષ્ 92.5)
કમ્પો વા વદનાચ્ ચ રક્તપતનં ધૂમસ્ય વા સંભવઃ।
અસ્વપ્નશ્ ચ વિરુધ્યતા નિશિ દિવા નિદ્રાલસધ્યાનતા
સાદો ઽધોમુખતા વિચેષ્ટિતમ્ ઇદં નેષ્ટં સ્મૃતં વાજિનામ્॥
આરોહણમ્ અન્યવાજિનાં પર્યાણાદિયુતસ્ય વાજિનઃ।(બ્ષ્ 92.6)
ઉપવાહ્ય તુરઙ્ગમસ્ય વા કલ્પસ્યૈવ વિપન્ન શોભના॥
ક્રૌઞ્ચવદ્ રિપુવધાય હ્રેષિતં ગ્રીવયા ત્વ્ અચલયા ચ સોન્મુખમ્।(બ્ષ્ 92.7)
સ્નિગ્ધમ્ ઉચ્ચમ્ અનુનાદિ હૃષ્ટવદ્ ગ્રાસરુદ્ધવદનશ્ ચ વાજિભિઃ॥
પૂર્ણપાત્રદધિવિપ્રદેવતા ગન્ધપુષ્પફલકાઞ્ચનાદિ ચ।(બ્ષ્ 92.8)
દ્રવ્યમિષ્ટમ્ અથવાપરં ભવેદ્ હ્રેષતા યદિ સમીપતો જયઃ॥
ભક્ષ્યપાનખલિનાભિનન્દિનઃ પત્યુર્ ઔપયિકનન્દિનો ઽથવા।(બ્ષ્ 92.9)
સવ્યપાર્શ્વગતદૃષ્ટયો ઽથવા વાઞ્છિરાર્થફલદાસ્ તુરઙ્ગમાઃ॥
વામૈશ્ ચ પાદૈર્ અભિતાડયન્તો મહીં પ્રવાસાય ભવન્તિ ભર્ત્તુઃ।(બ્ષ્ 92.10)
સન્ધ્યાસુ દીપ્તામ્ અવલોકયન્તો હ્રેષન્તિ ચેદ્ વન્ધપરાજયાય॥
અતીવ હ્રેષન્તિ કિરન્તિ બાલાન્ નિદ્રારતાશ્ ચ પ્રવદન્તિ યાત્રામ્।(બ્ષ્ 92.11)
રોમત્યજા દીનખરસ્વરાંશ્ ચ પ્રાંશૂન્ ગ્રસન્તશ્ ચ ભયાય દિષ્ટાઃ॥
સમુદ્ગવદ્ દક્ષિણપાર્શ્વશાયિનઃ પાદં સમુત્ક્ષિપ્ય ચ દક્ષિણં સ્થિતાઃ।(બ્ષ્ 92.12)
જયાય શેષેષ્વ્ અપિ વાહનેષ્વ્ ઇદં ફલં યથાસંભવમ્ આદિશેદ્ બુધઃ॥
આરોહતિ ક્ષિતિપતૌ વિનયોપપન્નો યાત્રા ઽનુગો ઽન્યતુરગં પ્રતિ હ્રેષિતશ્ ચ।(બ્ષ્ 92.13)
વક્રેણ વા સ્પૃશતિ દક્ષિણમ્ આત્મપાર્શ્વં યો ઽશ્વઃ સ ભર્તુર્ અચિરાત્ પ્રચિનોતિ લક્ષ્મીમ્॥
મુહુર્મુહુર્ મૂત્રશકૃત્ કરોતિ ન તાડ્યમાનો ઽપ્ય્ અનુલોમયાયી।
અકાર્યભીતો ઽશ્રુવિલોચનશ્ ચ શિવં ન ભર્ત્તુસ્ તુરગો ઽભિધત્તે॥એ15
મૂળ પાઠ: Yogayātrā · Edition: Ramacandra Jha, Darabhanga, KMSG 23, 1986 with reference to Kern, Hendrick, ``Die Yogayatra des Varahamihira, Adhyaya 1--9'' Verspreide Geschriften, Vol. 1, pp.99--168, Hague, 1913 and Bhattotpala's commentary in the Brhatsamhita · Data entry Mizue Sugita · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0