યોગયાત્રા · અધ્યાય 12

અઙ્ગુલશતાર્દ્ધમ્ ઉત્તમ ઊનઃ સ્યાત્ પઞ્ચવિંશતિઃ ખડ્ગઃ।(બ્ષ્ 49.1)
અંગુલમાનાજ્ જ્ઞેયઃ સમાંગુલસ્થો વ્રણઃ શુભદઃ॥

શ્રીવૃક્ષવર્ધમાનાતપત્રશિવલિઙ્ગકુણ્ડલાબ્જાનામ્।(બ્ષ્ 49.2)
સદૃશા વ્રણાઃ પ્રશસ્તા ધ્વજાયુધસ્વસ્તિકાનાં ચ॥

કૃકલાસકાકકઙ્કક્રવ્યાદકબન્ધવૃશ્ચિકાકૃતયઃ।(બ્ષ્ 49.3)
ખડ્ગે વ્રણા ન શુભદા વંશાનુગતાઃ પ્રભૂતાશ્ ચ॥

સ્ફુટિતો હ્રસ્વઃ કુણ્ઠો વંશચ્છિન્નો ન દૃઙ્મનો ઽનુગતઃ।(બ્ષ્ 49.4)
અસ્વર ઇતિ ચાનિષ્ટઃ પ્રોક્તવિપર્યસ્ત ઇષ્ટફલઃ॥

ક્વણિતં મરણાયોક્તં પરાજયાયાપ્રવર્ત્તનમ્ કોશાત્।(બ્ષ્ 49.5)
સ્વયમ્ ઉદ્ગીર્ણે યુદ્ધં જ્વલિતે વિજયો ભવતિ ખડ્ગે॥

નાકારણં વિવૃણુયાન્ ન વિઘટ્ટયેચ્ ચ પશ્યેન્ ન તત્ર વદનં ન વદેચ્ ચ મૂલ્યમ્।(બ્ષ્ 49.6)
દેશં ન વાસ્ય કથયેત્ પ્રતિમાનયેચ્ ચ નૈવ સ્પૃશેન્ નૃપતિર્ અપ્રયતો ઽસિયષ્ટિમ્॥

ગોજિહ્વાસંસ્થાનો નીલોત્પલવંશપત્રસદૃશશ્ ચ।(બ્ષ્ 49.7)
કરવીરપત્રસદૃશશ્ ચન્દ્રમણ્ડલાગ્રઃ પ્રશસ્તશ્ ચ॥

નિષ્પન્નો ન છેદ્યો નિકષૈઃ કાર્યઃ પ્રમાણયુક્તઃ સઃ।(બ્ષ્ 49.8)
મૃતે મ્રિયતે સ્વામી જનની તસ્યાગ્રતશ્ છિન્ને॥

યસ્મિન્ ત્સરુપ્રદેશે વ્રણો ભવેત્ તદ્વદ્ એવ ખડ્ગસ્ય।(બ્ષ્ 49.9)
વનિતાનામ્ ઇવ તિલકં ગુહ્યે વાચ્યો મુખે દૃષ્ટ્વા॥

અથવા સ્પૃશતિ યદ્ અઙ્ગં પ્રષ્ટા નિસ્ત્રિંશભૃત્ તદ્ અવધાર્ય।(બ્ષ્ 49.10)
કોશસ્થસ્યાદેશ્યો વ્રણો ઽસિશાસ્ત્રં વિદિત્વેદમ્॥

શિરસિ સ્પૃષ્ટે પ્રથમે ઽઙ્ગુલે દ્વિતીયે લલાટસંસ્પર્શે।(બ્ષ્ 49.11)
ભ્રૂમધ્યે ચ તૃતીયે નેત્રે સ્પૃષ્ટે ચતુર્થે ચ॥

નાસૌષ્ઠકપોલહનુશ્રવણગ્રીવાંશકેષુ પઞ્ચાદ્યાઃ।(બ્ષ્ 49.12)
ઉરસિ દ્વાદશસંસ્થઃ ત્રયોદશે કક્ષયોર્ જ્ઞેયઃ॥

સ્તનહૃદયોદરકુક્ષૌ નાભૌ ચ ચતુર્દશાદયો જ્ઞેયાઃ।(બ્ષ્ 49.13)
નાભીમૂલે કટ્યાં ગુહ્યે ચૈકોનવિંશતિતઃ સ્યાત્॥

ઊર્વોર્ દ્વાવિંશે સ્યાદ્ ઊર્વોર્ મધ્યે વ્રણસ્ ત્રયોવિંશે।(બ્ષ્ 49.14)
જાનુનિ ચ ચતુર્વિંશે જઘાયાં પઞ્ચવિંશે સ્યાત્॥

જઙ્ઘામધ્યે ગુલ્ફે પાર્ષ્ણ્યાં પાદે તથાઙ્ગુલીષ્વ્ અપિ ચ।(બ્ષ્ 49.5)
ષડ્વિંશાદિષુ યાવત્ ત્રિંશાદ્ ઇતિ મતેન ગર્ગસ્ય॥

પુત્રમરણં ધનાપ્તિર્ ધનહાનિઃ સમ્પદશ્ ચ વધશ્ ચ।(બ્ષ્ 49.16)
એકાદ્યંગુલસંસ્થૈર્ વ્રણૈઃ ફલં નિર્દિશેત્ ક્રમશઃ॥

સુતલાભઃ કલહો હસ્તિલયઃ પુત્રમરણધનલાભૌ।(બ્ષ્ 49.17)
ક્રમશો વિનાશવનિતાપ્તિચિત્તદુઃખાનિ ષટ્પ્રભૃતિ॥

લબ્ધિર્ હાનિસ્ત્રીલયો વધો વૃધિમરણપરિતોષાઃ।(બ્ષ્ 49.18)
જ્ઞેયાશ્ ચ ચતુર્દશાદિષુ ધનહાનિશ્ ચૈકવિંશે સ્યાત્॥

વિત્તાપ્તિર્ અનિર્વાણં ધનાગમો મૃત્યુસમ્પદો ઽસ્વત્વમ્।(બ્ષ્ 49.19)
ઐશ્વર્યમૃત્યુરાજ્યાનિ ચ ક્રમાત્ ત્રિંશદ્ ઇતિ યાવત્॥

પરતો ન વિશેષફલં વિષમસમસ્થાશ્ ચ પાપશુભફલદાઃ।(બ્ષ્ 49.20)
કૈશ્ ચિદ્ અફલાઃ પ્રદિષ્ટાસ્ ત્રિંશત્ પરતો ઽગ્રમ્ ઇતિ યાવત્॥

કરવીરોત્પલગજમદઘૃતકુંકુમકુન્દચમ્પકસુગન્ધિઃ।(બ્ષ્ 49.21)
શુભદો ગોમૂત્રહરિતાલપઙ્કમેદસદૃશગન્ધિઃ॥

કૂર્મવસા ઽસ્ટકક્ષારોપમશ્ ચ ભયદુઃખદો ભવતિ ગન્ધઃ।(બ્ષ્ 49.22)
વૈદૂર્યકનકવિદ્યુત્પ્રભો જયારોગ્યવૃદ્ધિકરઃ॥

ઇદમ્ ઐશનસઞ્ ચ શસ્ત્રપાનં રુધિરેણ શ્રિયમ્ ઇચ્છતઃ પ્રદીપ્તામ્।(બ્ષ્ 49.23)
હવિષા ગુણવત્ સુતાભિલિપ્સોઃ સલિલેનાક્ષયમ્ ઇચ્છતશ્ ચ વિત્તમ્॥

વડવોષ્ટ્રકરેણદુગ્ધપાનં યદિ પાપેન સમીહતે ઽર્થસિધિઃ।(બ્ષ્ 49.24)
ઝષપિત્તમૃગાશ્વવસ્તદુગ્ધૈઃ કરિહસ્તચ્છિદયે સતાલગર્ભૈઃ।

આર્કં પયો હુડવિષાણમષીસમેતં પારાવતાખુશકૃતા ચ યુતં પ્રલેષઃ।(બ્ષ્ 49.25)
શસ્ત્રસ્ય તૈલમથિતસ્ય તતો ઽસ્ય પાનં પશ્ચાચ્ છ્રિતસ્ય ન શિલાસુ ભવેદ્ વિઘાતઃ॥

ક્ષારે કદન્યા મથિતેન યુક્તે દિનોષિતે પાયુતમાયસં યત્।(બ્ષ્ 49.26)
સમ્યક્ છિરિતં ચાશ્મનિ નૈતિ ભઙ્ગમ્ ન ચાન્યલૌહેષ્વ્ અપિ તસ્ય કૌષ્ઠ્યમ્॥એ26