વ્યાકરણમહાભાષ્ય · ભાગ 221240

(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {6।34} અવ્યયાનામ્ પ્રતિષેધઃ વક્તવ્યઃ : દોષા બ્રાહ્મણકુલમ્ દિવા બ્રાહ્મણકુલમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {7।34} સઃ તર્હિ વક્તવ્યઃ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {8।34} ન વક્તવ્યઃ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {9।34} ન અત્ર અવ્યયમ્ નપુંસકે વર્તતે .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {10।34} કિમ્ તર્હિ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {11।34} અધિકરણમ્ અત્ર અવ્યયમ્ નપુંસકસ્ય .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {12।34} ઇહ તર્હિ પ્રાપ્નોતિ : કાણ્ડીભૂતમ્ વૃષલકુલમ્ , કુડ્યીભૂતમ્ વૃષલકુલમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {13।34} ન વા લિઙ્ગાભાવાત્ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {14।34} ન વા વક્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {15।34} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {16।34} લિઙ્ગાભાવાત્ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {17।34} અલિઙ્ગમ્ અવ્યયમ્ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {18।34} કિમ્ પુનઃ અયમ્ અવ્યયસ્ય એવ પરિહારઃ આહોસ્વિત્ તિબન્તસ્ય અપિ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {19।34} તિબન્તસ્ય અપિ ઇતિ આહ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {20।34} કથમ્ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {21।34} અવ્યયમ્ હિ કિમ્ ચિત્ વિભક્ત્યર્થપ્રધાનમ્ કિમ્ ચિત્ ક્રિયાપ્રધાનમ્ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {22।34} ઉચ્ચૈઃ, નીચૈઃ ઇતિ વિભક્ત્યર્થપ્રધાનમ્ , હિરુક્ પૃથક્ ઇતિ ક્રિયાપ્રધાનમ્ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {23।34} તિબન્તમ્ ચ અપિ કિમ્ ચિત્ વિભક્ત્યર્થપ્રધાનમ્ કિમ્ ચિત્ ક્રિયાપ્રધાનમ્ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {24।34} કાણ્ડે કુડ્યે* ઇતિ વિભક્તર્થ્યપ્રધાનમ્ , રમતે બ્રાહ્મણકુલમ્ ઇતિ ક્રિયાપ્રધાનમ્ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {25।34} ન ચ એતયોઃ અર્થયોઃ લિઙ્ગસઙ્ખ્યાભ્યામ્ યોગઃ અસ્તિ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {26।34} અવશ્યમ્ ચ એતત્ એવમ્ વિજ્ઞેયમ્ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {27।34} ક્રિયમાણે અપિ હિ પ્રાતિપદિકગ્રહણે ઇહ પ્રસજ્યેત : કાણ્ડે કુડ્યે .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {28।34} દ્વે હિ અત્ર પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞે અવયવસ્ય અપિ સમુદાયસ્ય અપિ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {29।34} ગૃહ્યતે ચ પ્રાતિપદિકાપ્રાતિપદિકયોઃ એકાદેશઃ પ્રાતિપદિકગ્રહણેન .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {30।34} તસ્માત્ ઉભાભ્યામ્ અપિ વક્તવ્યમ્ સ્યાત્ : હ્રસ્વઃ નપુંસકે યત્ તસ્ય ઇતિ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {31।34} કિમ્ ચ નપુંસકે .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {32।34} નપુંસકમ્ યસ્ય ગુણઃ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {33।34} કસ્ય ચ નપુંસકમ્ ગુણઃ .
(પ્_1,2.47.1) ક_ઇ,222.13-223.11 રો_ઇઇ,85-88 {34।34} પ્રાતિપદિકસ્ય .
(પ્_1,2.47.2) ક_ઇ,223.12-16 રો_ઇઇ,88 {1।6} યઞેકાદેશદીર્ઘૈત્ત્વેષુ પ્રતિષેધઃ .
(પ્_1,2.47.2) ક_ઇ,223.12-16 રો_ઇઇ,88 {2।6} યઞેકાદેશદીર્ઘૈત્ત્વેષુ પ્રતિષેધઃ વક્તવ્યઃ : યુગવરત્રાય યુગવરત્રાર્થમ્ , યુગવરત્રેભ્યઃ .
(પ્_1,2.47.2) ક_ઇ,223.12-16 રો_ઇઇ,88 {3।6} યઞેકાદેશદીર્ઘૈત્ત્વેષુ બહિરઙ્ગલક્ષણત્વાત્ સિદ્ધમ્ .
(પ્_1,2.47.2) ક_ઇ,223.12-16 રો_ઇઇ,88 {4।6} બહિરઙ્ગાઃ એતે વિધયઃ .
(પ્_1,2.47.2) ક_ઇ,223.12-16 રો_ઇઇ,88 {5।6} અન્તરઙ્ગમ્ હ્રસ્વત્વમ્ .
(પ્_1,2.47.2) ક_ઇ,223.12-16 રો_ઇઇ,88 {6।6} અસિદ્ધમ્ બહિરઙ્ગમ્ અન્તરઙ્ગે
(પ્_1,2.48.1) ક_ઇ,223.18-21 રો_ઇઇ,88-89 {1।10} ઉપસર્જનહ્રસ્વત્વે ચ .
(પ્_1,2.48.1) ક_ઇ,223.18-21 રો_ઇઇ,88-89 {2।10} ઉપસર્જનહ્રસ્વત્વે ચ .
(પ્_1,2.48.1) ક_ઇ,223.18-21 રો_ઇઇ,88-89 {3।10} કિમ્ .
(પ્_1,2.48.1) ક_ઇ,223.18-21 રો_ઇઇ,88-89 {4।10} યઞેકાદેશદીર્ઘૈત્ત્વેષુ પ્રતિષેધઃ વક્તવ્યઃ : અતિખટ્વાય અતિખટ્વાર્થમ્ અતિખટ્વેભ્યઃ .
(પ્_1,2.48.1) ક_ઇ,223.18-21 રો_ઇઇ,88-89 {5।10} ઉપસર્જનહ્રસ્વત્વે ચ .

(પ્_1,2.48.1) ક_ઇ,223.18-21 રો_ઇઇ,88-89 {6।10} કિમ્ .
(પ્_1,2.48.1) ક_ઇ,223.18-21 રો_ઇઇ,88-89 {7।10} બહિરઙ્ગલક્ષણત્વાત્ સિદ્ધમ્ ઇતિ એવ .
(પ્_1,2.48.1) ક_ઇ,223.18-21 રો_ઇઇ,88-89 {8।10} બહિરઙ્ગાઃ એતે વિધયઃ .
(પ્_1,2.48.1) ક_ઇ,223.18-21 રો_ઇઇ,88-89 {9।10} અન્તરઙ્ગમ્ હ્રસ્વત્વમ્ .
(પ્_1,2.48.1) ક_ઇ,223.18-21 રો_ઇઇ,88-89 {10।10} અસિદ્ધમ્ બહિરઙ્ગમ્ અન્તરઙ્ગે
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {1।70} ગોટાઙ્ગ્રહણમ્ કૃન્નિવૃત્ત્યર્થમ્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {2।70} ગોટાઙ્ગ્રહણમ્ કર્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {3।70} કિમ્ ઇદમ્ ટાઙ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {4।70} પ્રત્યાહારગ્રહણમ્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {5।70} ક્વ સન્નિવિષ્ટાનામ્ પ્રત્યાહારઃ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {6।70} ટાપઃ પ્રભૃતિ આ ષ્યઙઃ ઙકારાત્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {7।70} કિમ્ પ્રયોજનમ્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {8।70} કૃન્નિવૃત્ત્યર્થમ્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {9।70} કૃત્સ્ત્રિયાઃ ધાતુસ્ત્રિયાઃ ચ હ્રસ્વત્વમ્ મા ભૂત્ ઇતિ : અતિતન્ત્રીઃ , અતિશ્રીઃ , અતિલક્ષ્મીઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {10।70} તત્ તર્હિ વક્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {11।70} ન વક્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {12।70} સ્ત્રીગ્રહણમ્ સ્વર્યતે .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {13।70} તત્ર સ્વરિતેન અધિકારગતિઃ ભવતિ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {14।70} સ્ત્રિયામ્ ઇતિ એવમ્ પ્રકૃત્ય યે વિહિતાઃ તેષામ્ ગ્રહણમ્ વિજ્ઞાસ્યતે .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {15।70} સ્વરિતેન અધિકારગતિઃ ભવતિ ઇતિ ન દોષઃ ભવતિ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {16।70} યદિ એવમ્ પ્રત્યયગ્રહણમ્ ઇદમ્ ભવતિ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {17।70} તત્ર પ્રત્યયગ્રહણે યસ્માત્ સઃ તદાદેઃ ગ્રહણમ્ ભવતિ ઇતિ ઇહ ન પ્રાપ્નોતિ : અતિરાજકુમારિઃ , અતિસેનાનીકુમારિઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {18।70} અસ્ત્રીપ્રત્યયેન ઇતિ એવમ્ તત્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {19।70} ઈયસઃ બહુવ્રીહૌ પુંવદ્વચનમ્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {20।70} ઈયસઃ બહુવ્રીહૌ પુંવદ્ભાવઃ વક્તવ્યઃ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {21।70} બહ્વ્યઃ શ્રેયસ્યઃ અસ્ય બહુશ્રેયસી વિદ્યમાનશ્રેયસી .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {22।70} પૂર્વપદસ્ય ચ પ્રતિષેધઃ ગોસમાસનિવૃત્ત્યર્થમ્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {23।70} પૂર્વપદસ્ય ચ પ્રતિષેધઃ વક્તવ્યઃ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {24।70} કિમ્ પ્રયોજનમ્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {25।70} ગોસમાસનિવૃત્ત્યર્થમ્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {26।70} ગોનિવૃત્ત્યર્થમ્ સમાસનિવૃત્ત્યર્થમ્ ચ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {27।70} ગોનિવૃત્ત્યર્થમ્ તાવત્ : ગોકુલમ્ , ગોક્ષીરમ્ , ગોપાલકઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {28।70} સમાસનિવૃત્ત્યર્થમ્ : રાજકુમારીપુત્રઃ , સેનાનીકુમારીપુત્રઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {29।70} કિમ્ ઉચ્યતે સમાસનિવૃત્ત્યર્થમ્ ઇતિ ન પુનઃ અસમાસઃ અપિ કિમ્ ચિત્ પૂર્વપદમ્ યદર્થઃ પ્રતિષેધઃ સ્યાત્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {30।70} સ્ત્ર્યન્તસ્ય પ્રાતિપદિકસ્ય ઉપસર્જનસ્ય હ્રસ્વઃ ભવતિ ઇતિ ઉચ્યતે ન ચ અન્તરેણ સમાસમ્ સ્ત્ર્યન્તમ્ પ્રાતિપદિકમ્ ઉપસર્જનમ્ અસ્તિ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {31।70} નનુ ચ ઇદમ્ અસ્તિ : ખટ્વાપાદઃ , માલાપાદઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {32।70} એકાદેશે કૃતે અન્તાદિવદ્ભાવાત્ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {33।70} ઉભયતઃ આશ્રયે ન અન્તાદિવત્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {34।70} ગોનિવૃત્ત્યર્થેન તાવત્ ન અર્થઃ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {35।70} ગોન્તસ્ય પ્રાતિપદિકસ્ય ઉપસર્જનસ્ય હ્રસ્વઃ ભવતિ ઇતિ ઉચ્યતે ન ચ એતત્ ગોન્તમ્ .

(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {36।70} નનુ ચ એતત્ અપિ વ્યપદેશિવદ્ભાવેન ગોન્તમ્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {37।70} વ્યપદેશિવદ્ભાવઃ અપ્રાતિપદિકેન .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {38।70} સમાસનિવૃત્ત્યર્થેન ચ અપિ ન અર્થઃ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {39।70} સ્ત્ર્યન્તસ્ય પ્રાતિપદિકસ્ય ઉપસર્જનસ્ય હ્રસ્વઃ ભવતિ ઇતિ ઉચ્યતે .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {40।70} પ્રધાનમ્ ઉપસર્જનમ્ ઇતિ ચ સમ્બન્ધિશબ્દૌ એતૌ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {41।70} તત્ર સમ્બન્ધાત્ એતત્ ગન્તવ્યમ્ : યમ્ પ્રતિ યત્ અપ્રધાનમ્ તસ્ય ચેત્ સઃ અન્તઃ ભવતિ ઇતિ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {42।70} અવશ્યમ્ ચ એતત્ એવમ્ વિજ્ઞેયમ્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {43।70} ઉચ્યમાને અપિ હિ પ્રતિષેધે ઇહ પ્રસજ્યેત : પઞ્ચ કુમાર્યઃ પ્રિયાઃ અસ્ય પઞ્ચકુમારીપ્રિયઃ , દશકુમારીપ્રિયઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {44।70} કપિ ચ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {45।70} કપિ ચ પ્રતિષેધઃ વક્તવ્યઃ : બહુકુમારીકઃ , બહુવૃષલીકઃ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {46।70} દ્વન્દ્વે ચ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {47।70} દ્વન્દ્વે ચ પ્રતિષેધઃ વક્તવ્યઃ : કુક્કુટમયૂર્યૌ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {48।70} ઉક્તમ્ વા .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {49।70} કિમ્ ઉક્તમ્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {50।70} કપિ તાવત્ ઉક્તમ્ : ન કપિ ઇતિ પ્રતિષેધઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {51।70} ન એતત્ અસ્તિ ઉક્તમ્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {52।70} કે અણઃ ઇતિ યા હ્રસ્વપ્રાપ્તિઃ તસ્યાઃ પ્રતિષેધઃ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {53।70} કુતઃ એતત્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {54।70} અનન્તરસ્ય વિધિઃ વા ભવતિ પ્રતિષેધઃ વા ઇતિ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {55।70} અવશ્યમ્ ચ એતત્ એવમ્ વિજ્ઞેયમ્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {56।70} યઃ હિ મન્યતે યા ચ યાવતીચ હ્રસ્વપ્રાપ્તિઃ તસ્યાઃ સર્વસ્યાઃ પ્રતિષેધઃ ઇતિ ઇહ અપિ તસ્ય પ્રતિષેધઃ પ્રસજ્યેત : પ્રિયમ્ ગ્રામણિ બ્રાહ્મણકુલમ્ અસ્ય પ્રિયગ્રામણિકઃ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {57।70} ઇદમ્ તર્હિ ઉક્તમ્ : કપિ કૃતે અનન્ત્યત્વાત્ હ્રસ્વત્વમ્ ન ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {58।70} ઇદમ્ ઇહ સમ્પ્રધાર્યમ્ : કપ્ ક્રિયતામ્ હ્રસ્વત્વમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {59।70} કિમ્ અત્ર કર્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {60।70} પરત્વાત્ કપ્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {61।70} અન્તરઙ્ગમ્ હ્રસ્વત્વમ્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {62।70} અન્તરઙ્ગતરઃ કપ્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {63।70} નનુ ચ અયમ્ કપ્ સમાસાન્તઃ ઇચિ ઉચ્યતે .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {64।70} તાદર્થ્યાત્ તાચ્છબ્દ્યમ્ ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {65।70} યેષામ્ પદાનામ્ સમાસઃ ન તાવત્ તેષામ્ અન્યત્ ભવતિ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {66।70} કપમ્ તાવત્ પ્રતીક્ષતે .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {67।70} દ્વન્દ્વે અપિ ઉક્તમ્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {68।70} કિમ્ ઉક્તમ્ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {69।70} પરવત્ લિઙ્ગમ્ ઇતિ શબ્દશબ્દાર્થૌ ઇતિ .
(પ્_1,2.48.2) ક_ઇ,223.22-225.14 રો_ઇઇ,89-94 {70।70} તત્ર ઔપદેશિકસ્ય હ્રસ્વત્વમ્ આતિદેશિકસ્ય શ્રવણમ્ ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.49) ક_ઇ,225.16-23 રો_ઇઇ,95 {1।18} તદ્ધિતલુકિ અવન્ત્યાદીનામ્ પ્રતિષેધઃ .
(પ્_1,2.49) ક_ઇ,225.16-23 રો_ઇઇ,95 {2।18} તદ્ધિતલુકિ અવન્ત્યાદીનામ્ પ્રતિષેધઃ વક્તવ્યઃ : અવન્તી કુન્તી કુરૂઃ .
(પ્_1,2.49) ક_ઇ,225.16-23 રો_ઇઇ,95 {3।18} તદ્ધિતલુકિ અવન્ત્યાદીનામ્ અપ્રતિષેધઃ અલુક્પરત્વાત્ .
(પ્_1,2.49) ક_ઇ,225.16-23 રો_ઇઇ,95 {4।18} તદ્ધિતલુકિ અવન્ત્યાદીનામ્ અપ્રતિષેધઃ .
(પ્_1,2.49) ક_ઇ,225.16-23 રો_ઇઇ,95 {5।18} અનર્થકઃ પ્રતિષેધઃ અપ્રતિષેધઃ .

(પ્_1,2.49) ક_ઇ,225.16-23 રો_ઇઇ,95 {6।18} લુક્ કસ્માત્ ન ભવતિ .
(પ્_1,2.49) ક_ઇ,225.16-23 રો_ઇઇ,95 {7।18} અલુક્પરત્વાત્ .
(પ્_1,2.49) ક_ઇ,225.16-23 રો_ઇઇ,95 {8।18} લુકિ ઇતિ ઉચ્યતે .
(પ્_1,2.49) ક_ઇ,225.16-23 રો_ઇઇ,95 {9।18} ન ચ અત્ર લુકમ્ પશ્યામઃ .
(પ્_1,2.49) ક_ઇ,225.16-23 રો_ઇઇ,95 {10।18} લુકિ ઇતિ ન એષા પરસપ્તમી શક્યા વિજ્ઞાતુમ્ .
(પ્_1,2.49) ક_ઇ,225.16-23 રો_ઇઇ,95 {11।18} ન હિ લુકા પૌર્વાપર્યમ્ અસ્તિ .
(પ્_1,2.49) ક_ઇ,225.16-23 રો_ઇઇ,95 {12।18} કા તર્હિ .
(પ્_1,2.49) ક_ઇ,225.16-23 રો_ઇઇ,95 {13।18} સત્સપ્તમી : લુકિ સતિ ઇતિ .
(પ્_1,2.49) ક_ઇ,225.16-23 રો_ઇઇ,95 {14।18} સત્સપ્તમી ચેત્ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.49) ક_ઇ,225.16-23 રો_ઇઇ,95 {15।18} એવમ્ તર્હિ ઇદમ્ ઇહ વ્યપદેશ્યમ્ સત્ આચાર્યઃ ન વ્યપદિશતિ .
(પ્_1,2.49) ક_ઇ,225.16-23 રો_ઇઇ,95 {16।18} કિમ્ .
(પ્_1,2.49) ક_ઇ,225.16-23 રો_ઇઇ,95 {17।18} ઉપસર્જનસ્ય ઇતિ વર્તતે .
(પ્_1,2.49) ક_ઇ,225.16-23 રો_ઇઇ,95 {18।18} ન ચ જાતિઃ ઉપસર્જનમ્ .
(પ્_1,2.50) ક_ઇ,226.2-18 રો_ઇઇ,96-98 {1।20} ઇત્ ગોણ્યાઃ ન ઇતિ વક્તવ્યમ્ . ગોણ્યાઃ ન ઇતિ એવ વક્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.50) ક_ઇ,226.2-18 રો_ઇઇ,96-98 {2।20} ન અર્થઃ ઇત્ત્વેન .
(પ્_1,2.50) ક_ઇ,226.2-18 રો_ઇઇ,96-98 {3।20} કા રૂપસિદ્ધિઃ : પઞ્ચગોણિઃ , દશગોણિઃ .
(પ્_1,2.50) ક_ઇ,226.2-18 રો_ઇઇ,96-98 {4।20} હ્રસ્વતા હિ વિધીયતે .
(પ્_1,2.50) ક_ઇ,226.2-18 રો_ઇઇ,96-98 {5।20} હ્રસ્વત્વમ્ અત્ર વિધીયતે : ગોસ્ત્રિયોઃ ઉપસર્જનસ્ય ઇતિ .
(પ્_1,2.50) ક_ઇ,226.2-18 રો_ઇઇ,96-98 {6।20} ઇતિ વા વચને તાવત્ .
(પ્_1,2.50) ક_ઇ,226.2-18 રો_ઇઇ,96-98 {7।20} ઇત્ ઇતિ વા ઉચ્યેત ન ઇતિ વા કઃ નુ અત્ર વિશેષઃ .
(પ્_1,2.50) ક_ઇ,226.2-18 રો_ઇઇ,96-98 {8।20} માત્રાર્થમ્ વા કૃતમ્ ભવેત્ . અથ વા માત્રાર્થમ્ ઇદમ્ વક્તવ્યમ્ : ગોણીમાત્રમ્ ઇદમ્ ગોણિઃ .
(પ્_1,2.50) ક_ઇ,226.2-18 રો_ઇઇ,96-98 {9।20} અપરઃ આહ : ગોણ્યાઃ ઇત્ત્વમ્ પ્રકરણાત્ .
(પ્_1,2.50) ક_ઇ,226.2-18 રો_ઇઇ,96-98 {10।20} અશિષ્યમ્ ગોણ્યાઃ ઇત્ત્વમ્ .
(પ્_1,2.50) ક_ઇ,226.2-18 રો_ઇઇ,96-98 {11।20} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.50) ક_ઇ,226.2-18 રો_ઇઇ,96-98 {12।20} પ્રકરણાત્ .
(પ્_1,2.50) ક_ઇ,226.2-18 રો_ઇઇ,96-98 {13।20} પ્રકૃતમ્ હ્રસ્વત્વમ્ .
(પ્_1,2.50) ક_ઇ,226.2-18 રો_ઇઇ,96-98 {14।20} હ્રસ્વઃ ઇતિ વર્તતે .
(પ્_1,2.50) ક_ઇ,226.2-18 રો_ઇઇ,96-98 {15।20} નનુ સૂચ્યાઃ .
(પ્_1,2.50) ક_ઇ,226.2-18 રો_ઇઇ,96-98 {16।20} સૂચ્યાદ્યર્થમ્ અથ અપિ વા .
(પ્_1,2.50) ક_ઇ,226.2-18 રો_ઇઇ,96-98 {17।20} સૂચ્યાદ્યર્થમ્ ઇદમ્ દ્રષ્ટવ્યમ્ : પઞ્ચસૂચિઃ , દશસૂચીઃ .
(પ્_1,2.50) ક_ઇ,226.2-18 રો_ઇઇ,96-98 {18।20} ઇત્ ગોણ્યાઃ ન ઇતિ વક્તવ્યમ્ હ્રસ્વતા હિ વિધીયતે । ઇતિ વા વચને તાવત્ .
(પ્_1,2.50) ક_ઇ,226.2-18 રો_ઇઇ,96-98 {19।20} માત્રાર્થમ્ વા કૃતમ્ ભવેત્ ॥ ગોણ્યાઃ ઇત્ત્વમ્ પ્રકરણાત્ .
(પ્_1,2.50) ક_ઇ,226.2-18 રો_ઇઇ,96-98 {20।20} સૂચ્યાદ્યર્થમ્ અથ અપિ વા .
(પ્_1,2.51.1) ક_ઇ,226.20-227.10 રો_ઇઇ,98-100 {1।21} વ્યક્તિવચને ઇતિ કિમર્થમ્ .
(પ્_1,2.51.1) ક_ઇ,226.20-227.10 રો_ઇઇ,98-100 {2।21} શિરીષાણામ્ અદૂરભવઃ ગ્રામઃ શિરીષાઃ .
(પ્_1,2.51.1) ક_ઇ,226.20-227.10 રો_ઇઇ,98-100 {3।21} તસ્ય ગ્રામસ્ય વનમ્ શિરીષવનમ્ .
(પ્_1,2.51.1) ક_ઇ,226.20-227.10 રો_ઇઇ,98-100 {4।21} કિમ્ ચ સ્યાત્ .
(પ્_1,2.51.1) ક_ઇ,226.20-227.10 રો_ઇઇ,98-100 {5।21} વિભાષા ઓષધિવનસ્પતિભ્યઃ ઇતિ ણત્વમ્ પ્રસજ્યેત .
(પ્_1,2.51.1) ક_ઇ,226.20-227.10 રો_ઇઇ,98-100 {6।21} અપરઃ આહ : કટુબદર્યાઃ અદૂરભવઃ ગ્રામઃ કટુબદરી .
(પ્_1,2.51.1) ક_ઇ,226.20-227.10 રો_ઇઇ,98-100 {7।21} ષષ્ઠી યુક્તવદ્ભાવેન મા ભૂત્ ઇતિ .

(પ્_1,2.51.1) ક_ઇ,226.20-227.10 રો_ઇઇ,98-100 {8।21} અથ વ્યક્તિવચને ઇતિ અપિ ઉચ્યમાને કસ્માત્ એવ અત્ર ન ભવતિ .
(પ્_1,2.51.1) ક_ઇ,226.20-227.10 રો_ઇઇ,98-100 {9।21} ષષ્ઠી અપિ હિ વચનમ્ .
(પ્_1,2.51.1) ક_ઇ,226.20-227.10 રો_ઇઇ,98-100 {10।21} ન ઇદમ્ પારિભાષિકસ્ય વચનસ્ય ગ્રહણમ્ .
(પ્_1,2.51.1) ક_ઇ,226.20-227.10 રો_ઇઇ,98-100 {11।21} કિમ્ તર્હિ .
(પ્_1,2.51.1) ક_ઇ,226.20-227.10 રો_ઇઇ,98-100 {12।21} અન્વર્થગ્રહણમ્ : ઉચ્યતે વચનમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.51.1) ક_ઇ,226.20-227.10 રો_ઇઇ,98-100 {13।21} એવમ્ અપિ ષષ્ઠી પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.51.1) ક_ઇ,226.20-227.10 રો_ઇઇ,98-100 {14।21} ષષ્ઠી અપિ હિ ઉચ્યતે .
(પ્_1,2.51.1) ક_ઇ,226.20-227.10 રો_ઇઇ,98-100 {15।21} લુપા ઉક્તત્વાત્ તસ્ય અર્થસ્ય દ્વિતીયસ્ય પ્રયોગેણ ન ભવિતવ્યમ્ ઉક્તાર્થાનામ્ અપ્રયોગઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.51.1) ક_ઇ,226.20-227.10 રો_ઇઇ,98-100 {16।21} આતિદેશિકી તર્હિ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.51.1) ક_ઇ,226.20-227.10 રો_ઇઇ,98-100 {17।21} એવમ્ તર્હિ પ્રાક્ અપિ વ્ર્̥ત્તેઃ યુક્તમ્ વૃત્તમ્ ચ અપિ . ઇહ યાવતા યુક્તમ્ વક્તુઃ ચ કામચારઃ પ્રાક્ વૃત્તેઃ લિઙ્ગસઙ્ખ્યે યે .
(પ્_1,2.51.1) ક_ઇ,226.20-227.10 રો_ઇઇ,98-100 {18।21} પ્રાક્ અપિ વૃત્તેઃ યુક્તમ્ વનસ્પતિભિઃ નગરમ્ વૃત્તમ્ ચ અપિ યુક્તમ્ વનસ્પતિભિઃ નગરમ્ .
(પ્_1,2.51.1) ક_ઇ,226.20-227.10 રો_ઇઇ,98-100 {19।21} વૃત્તે ચ યુક્તવદ્ભાવઃ વિધીયતે .
(પ્_1,2.51.1) ક_ઇ,226.20-227.10 રો_ઇઇ,98-100 {20।21} કામચારઃ ચ પ્રયોક્તુઃ પ્રાક્ વૃત્તેઃ યે લિઙ્ગસઙ્ખ્યે તે* અતિદેષ્ટુમ્ વૃત્તસ્ય વા યે લિઙ્ગસઙ્ખ્યે .
(પ્_1,2.51.1) ક_ઇ,226.20-227.10 રો_ઇઇ,98-100 {21।21} યાવતા કાર્મચારઃ વૃત્તસ્ય યે લિઙ્ગસઙ્ખ્યે તે* અતિદિશ્યેતે ન પ્રાક્ વૃત્તેઃ યે .
(પ્_1,2.51.2) ક_ઇ,227.11-26 રો_ઇઇ,100-102 {1।22} કિમર્થમ્ પુનઃ ઇદમ્ ઉચ્યતે .
(પ્_1,2.51.2) ક_ઇ,227.11-26 રો_ઇઇ,100-102 {2।22} અન્યત્ર અભિધેયવ્યક્તિવચનભાવાત્ લુપિ યુક્તવદનુદેશઃ .
(પ્_1,2.51.2) ક_ઇ,227.11-26 રો_ઇઇ,100-102 {3।22} અન્યત્ર અભિધેયવત્ લિઙ્ગવચનાનિ ભવન્તિ .
(પ્_1,2.51.2) ક_ઇ,227.11-26 રો_ઇઇ,100-102 {4।22} ક્વ અન્યત્ર .
(પ્_1,2.51.2) ક_ઇ,227.11-26 રો_ઇઇ,100-102 {5।22} લુકિ : લવણઃ સુપઃ , લવણા યવાગુઃ , લવણમ્ શાકમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.51.2) ક_ઇ,227.11-26 રો_ઇઇ,100-102 {6।22} અન્યત્ર અભિધેયવત્ લિઙ્ગવચનાનિ ભવન્તિ લુકિ. ઇહ અપિ અન્યત્ર અભિધેયવત્ લિઙ્ગવચનાનિ પ્રાપ્નુવન્તિ .
(પ્_1,2.51.2) ક_ઇ,227.11-26 રો_ઇઇ,100-102 {7।22} ઇષ્યન્તે ચ અભિધાનવત્ સ્યુઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.51.2) ક_ઇ,227.11-26 રો_ઇઇ,100-102 {8।22} તત્ ચ અન્તરેણ યત્નમ્ ન સિધ્યતિ ઇતિ લુપિ યુક્તવદનુદેશઃ .
(પ્_1,2.51.2) ક_ઇ,227.11-26 રો_ઇઇ,100-102 {9।22} એવમર્થમ્ ઇદમ્ ઉચ્યતે .
(પ્_1,2.51.2) ક_ઇ,227.11-26 રો_ઇઇ,100-102 {10।22} અસ્તિ પ્રયોજનમ્ એતત્ .
(પ્_1,2.51.2) ક_ઇ,227.11-26 રો_ઇઇ,100-102 {11।22} કિમ્ તર્હિ ઇતિ .
(પ્_1,2.51.2) ક_ઇ,227.11-26 રો_ઇઇ,100-102 {12।22} લુપઃ અદર્શનસઞ્જ્ઞિત્વાત્ અર્થગતિઃ ન ઉપપદ્યતે .
(પ્_1,2.51.2) ક_ઇ,227.11-26 રો_ઇઇ,100-102 {13।22} લુપ્ નામ ઇયમ્ અદર્શનસ્ય સઞ્જ્ઞા ક્રિયતે .
(પ્_1,2.51.2) ક_ઇ,227.11-26 રો_ઇઇ,100-102 {14।22} ન ચ અદર્શનસ્ય લિઙ્ગસઙ્ખ્યે શક્યેતે* અતિદેષ્ટુમ્ .
(પ્_1,2.51.2) ક_ઇ,227.11-26 રો_ઇઇ,100-102 {15।22} લુપઃ અદર્શનસઞ્જ્ઞિત્વાત્ અર્થગતિઃ ન ઉપપદ્યતે .
(પ્_1,2.51.2) ક_ઇ,227.11-26 રો_ઇઇ,100-102 {16।22} ન વા અદર્શનસ્ય અશક્યત્વાત્ અર્થગતિઃ સાહચર્યાત્ .
(પ્_1,2.51.2) ક_ઇ,227.11-26 રો_ઇઇ,100-102 {17।22} ન વા એષઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.51.2) ક_ઇ,227.11-26 રો_ઇઇ,100-102 {18।22} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.51.2) ક_ઇ,227.11-26 રો_ઇઇ,100-102 {19।22} અદર્શનસ્ય અશક્યત્વાત્ .
(પ્_1,2.51.2) ક_ઇ,227.11-26 રો_ઇઇ,100-102 {20।22} અદર્શનસ્ય લિઙ્ગસઙ્ખ્યે* અશક્યે* અતિદેષ્ટુમ્ ઇતિ કૃત્વા અદર્શનસહચરિતઃ યઃ અર્થઃ તસ્ય ગતિઃ ભવિષ્યતિ સાહચર્યાત્ .
(પ્_1,2.51.2) ક_ઇ,227.11-26 રો_ઇઇ,100-102 {21।22} યોગાભાવાત્ ચ અન્યસ્ય .
(પ્_1,2.51.2) ક_ઇ,227.11-26 રો_ઇઇ,100-102 {22।22} અદર્શનેન ચ યોગઃ ન અસ્તિ ઇતિ કૃત્વા અદર્શનસહચરિતઃ યઃ અર્થઃ તસ્ય ગતિઃ ભવિષ્યતિ સાહચર્યાત્
(પ્_1,2.51.3) ક_ઇ,228.1-3 રો_ઇઇ,102 {1।7} સમાસે ઉત્તરપદસ્ય બહુવચનસ્ય લુપઃ .
(પ્_1,2.51.3) ક_ઇ,228.1-3 રો_ઇઇ,102 {2।7} સમાસે ઉત્તરપદસ્ય બહુવચનસ્ય લુપઃ યુક્તવદ્ભાવઃ વક્તવ્યઃ : મધુરાપઞ્ચાલાઃ .
(પ્_1,2.51.3) ક_ઇ,228.1-3 રો_ઇઇ,102 {3।7} કિમ્ પ્રયોજનમ્ .
(પ્_1,2.51.3) ક_ઇ,228.1-3 રો_ઇઇ,102 {4।7} નિયમાર્થમ્ .

(પ્_1,2.51.3) ક_ઇ,228.1-3 રો_ઇઇ,102 {5।7} સમાસે ઉત્તરપદસ્ય એવ .
(પ્_1,2.51.3) ક_ઇ,228.1-3 રો_ઇઇ,102 {6।7} ક્વ મા ભૂત્ .
(પ્_1,2.51.3) ક_ઇ,228.1-3 રો_ઇઇ,102 {7।7} પઞ્ચાલમધુરે* ઇતિ .
(પ્_1,2.52.1) ક_ઇ,228.5-10 રો_ઇઇ,102-103 {1।9} કથમ્ ઇદમ્ વિજ્ઞાયતે : જાતિઃ યત્ વિશેષણમ્ ઇતિ આહોસ્વિત્ જાતેઃ યાનિ વિશેષણાનિ ઇતિ .
(પ્_1,2.52.1) ક_ઇ,228.5-10 રો_ઇઇ,102-103 {2।9} કિમ્ ચ અતઃ .
(પ્_1,2.52.1) ક_ઇ,228.5-10 રો_ઇઇ,102-103 {3।9} યદિ વિજ્ઞાયતે જાતિઃ યત્ વિશેષણમ્ ઇતિ સિદ્ધમ્ પઞ્ચાલાઃ જનપદઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.52.1) ક_ઇ,228.5-10 રો_ઇઇ,102-103 {4।9} સુભિક્ષઃ સમ્પન્નપાનીયઃ બહુમાલ્યફલઃ ઇતિ ન સિધ્યતિ .
(પ્_1,2.52.1) ક_ઇ,228.5-10 રો_ઇઇ,102-103 {5।9} અથ વિજ્ઞાયતે જાતેઃ યાનિ વિશેષણાનિ ઇતિ સિદ્ધમ્ સુભિક્ષઃ સમ્પન્નપાનીયઃ બહુમાલ્યફલઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.52.1) ક_ઇ,228.5-10 રો_ઇઇ,102-103 {6।9} પઞ્ચાલાઃ જનપદઃ ઇતિ ન સિધ્યતિ .
(પ્_1,2.52.1) ક_ઇ,228.5-10 રો_ઇઇ,102-103 {7।9} એવમ્ તર્હિ ન એવમ્ વિજ્ઞાયતે જાતિઃ યત્ વિશેષણમ્ ઇતિ ન અપિ જાતેઃ યાનિ વિશેષણાનિ ઇતિ .
(પ્_1,2.52.1) ક_ઇ,228.5-10 રો_ઇઇ,102-103 {8।9} કથમ્ તર્હિ .
(પ્_1,2.52.1) ક_ઇ,228.5-10 રો_ઇઇ,102-103 {9।9} વિશેષણાનામ્ યુક્તવદ્ભાવઃ ભવતિ આ જાતિપ્રયોગાત્ .
(પ્_1,2.52.2) ક_ઇ,228.11-21 રો_ઇઇ,103-104 {1।17} કિમર્થમ્ પુનઃ ઇદમ્ ઉચ્યતે .
(પ્_1,2.52.2) ક_ઇ,228.11-21 રો_ઇઇ,103-104 {2।17} વિશેષણાનામ્ વચનમ્ જાતિનિવૃત્ત્યર્થમ્ .
(પ્_1,2.52.2) ક_ઇ,228.11-21 રો_ઇઇ,103-104 {3।17} જાતિનિવૃત્ત્યર્થઃ અયમ્ આરમ્ભઃ .
(પ્_1,2.52.2) ક_ઇ,228.11-21 રો_ઇઇ,103-104 {4।17} કિમ્ ઉચ્યતે જાતિનિવૃત્ત્યર્થઃ ઇતિ ન પુનઃ વિશેષણાનામ્ અપિ યુક્તવદ્ભાવઃ યથા સ્યાત્ ઇતિ .
(પ્_1,2.52.2) ક_ઇ,228.11-21 રો_ઇઇ,103-104 {5।17} સમાનાધિકરણત્વાત્ સિદ્ધમ્ .
(પ્_1,2.52.2) ક_ઇ,228.11-21 રો_ઇઇ,103-104 {6।17} સમાનાધિકરણત્વાત્ વિશેષણાનામ્ યુક્તવદ્ભાવઃ ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.52.2) ક_ઇ,228.11-21 રો_ઇઇ,103-104 {7।17} યદિ એવમ્ ન અર્થઃ અનેન .
(પ્_1,2.52.2) ક_ઇ,228.11-21 રો_ઇઇ,103-104 {8।17} લુપઃ અન્યત્ર અપિ જાતેઃ યુક્તવદ્ભાવઃ ન ભવતિ .
(પ્_1,2.52.2) ક_ઇ,228.11-21 રો_ઇઇ,103-104 {9।17} ક્વ અન્યત્ર .
(પ્_1,2.52.2) ક_ઇ,228.11-21 રો_ઇઇ,103-104 {10।17} બદરી સૂક્ષ્મકણ્ટકા મધુરા વૃક્ષઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.52.2) ક_ઇ,228.11-21 રો_ઇઇ,103-104 {11।17} કિમ્ પુનઃ કારણમ્ અન્યત્ર અપિ જાતેઃ યુક્તવદ્ભાવઃ ન ભવતિ .
(પ્_1,2.52.2) ક_ઇ,228.11-21 રો_ઇઇ,103-104 {12।17} આવિષ્ટલિઙ્ગા જાતિઃ યત્ લિઙ્ગમ્ ઉપાદાય પ્રવર્તતે ઉત્પત્તિપ્રભૃતિ આ વિનાશાત્ ન તત્ લિઙ્ગમ્ જહાતિ .
(પ્_1,2.52.2) ક_ઇ,228.11-21 રો_ઇઇ,103-104 {13।17} ન તર્હિ ઇદાનીમ્ અયમ્ યોગઃ વક્તવ્યઃ .
(પ્_1,2.52.2) ક_ઇ,228.11-21 રો_ઇઇ,103-104 {14।17} વક્તવ્યઃ ચ .
(પ્_1,2.52.2) ક_ઇ,228.11-21 રો_ઇઇ,103-104 {15।17} કિમ્ પ્રયોજનમ્ .
(પ્_1,2.52.2) ક_ઇ,228.11-21 રો_ઇઇ,103-104 {16।17} ઇદમ્ તત્ર તત્ર ઉચ્યતે ગુણવચનાનામ્ શબ્દાનામ્ આશ્રયતઃ લિઙ્ગવચનાનિ ભવન્તિ ઇતિ .
(પ્_1,2.52.2) ક_ઇ,228.11-21 રો_ઇઇ,103-104 {17।17} તત્ અનેન ક્રિયતે
(પ્_1,2.52.3) ક_ઇ,228.22-229.5 રો_ઇઇ,104-105 {1।5} હરીતક્યાદિષુ વ્યક્તિઃ . હરીતક્યાદિષુ વ્યક્તિઃ ભવતિ યુક્તવદ્ભાવેન : હરીતક્યાઃ ફલાનિ હરીતક્યઃ ફલાનિ .
(પ્_1,2.52.3) ક_ઇ,228.22-229.5 રો_ઇઇ,104-105 {2।5} ખલતિકાદિષુ વચનમ્ .
(પ્_1,2.52.3) ક_ઇ,228.22-229.5 રો_ઇઇ,104-105 {3।5} ખલતિકાદિષુ વચનમ્ ભવતિ યુક્તવદ્ભાવેન : ખલતિકસ્ય પર્વતસ્ય અદૂરભવાનિ વનાનિ ખલતિકમ્ વનાનિ .
(પ્_1,2.52.3) ક_ઇ,228.22-229.5 રો_ઇઇ,104-105 {4।5} મનુષ્યલુપિ પ્રતિષેધઃ .
(પ્_1,2.52.3) ક_ઇ,228.22-229.5 રો_ઇઇ,104-105 {5।5} મનુષ્યલુપિ પ્રતિષેધઃ વક્તવ્યઃ : ચઞ્ચા અભિરૂપઃ , વધ્રિકા દર્શનીયઃ .
(પ્_1,2.53) ક_ઇ,229.7-8 રો_ઇઇ,106 {1।3} કિમ્ યાઃ એતાઃ કૃત્રિમાઃ ટિઘુભાદિસઞ્જ્ઞાઃ તત્પ્રામાણ્યાત્ અશિષ્યમ્ .
(પ્_1,2.53) ક_ઇ,229.7-8 રો_ઇઇ,106 {2।3} ન ઇતિ આહ .
(પ્_1,2.53) ક_ઇ,229.7-8 રો_ઇઇ,106 {3।3} સઞ્જ્ઞાનમ્ સઞ્જ્ઞા .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {1।53} ઇદમ્ અયુક્તમ્ વર્તતે .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {2।53} કિમ્ અત્ર અયુક્તમ્ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {3।53} બહવઃ તે અર્થાઃ .

(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {4।53} તત્ર યુક્તમ્ બહુવચનમ્ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {5।53} તત્ યત્ એકવચને શાસિતવ્યે બહુવચનમ્ શિષ્યતે એતત્ અયુક્તમ્ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {6।53} બહુષુ એકવચનમ્ ઇતિ નામ વક્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {7।53} અતઃ ઉત્તરમ્ પઠતિ : જાત્યાખ્યાયામ્ સામાન્યાભિધાનાત્ ઐકાર્થ્યમ્ . જાત્યાખ્યાયામ્ સામાન્યાભિધાનાત્ ઐકાર્થ્યમ્ ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {8।53} યત્ તત્ વ્રીહૌ વ્રીહિત્વમ્ યવે યવત્વમ્ ગાર્ગ્યે ગાર્ગ્યત્વમ્ તત્ એકમ્ તચ્ ચ વિવક્ષિતમ્ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {9।53} તસ્ય એકત્વાત્ એકવચનમ્ એવ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {10।53} ઇષ્યતે ચ બહુવચનમ્ સ્યાત્ ઇતિ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {11।53} તત્ ચ અન્તરેણ યત્નમ્ ન સિધ્યતિ ઇતિ જાત્યાખ્યાયમ્ એકસ્મિન્ બહુવચનમ્ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {12।53} એવમર્થમ્ ઇદમ્ ઉચ્યતે .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {13।53} અસ્તિ પ્રયોજનમ્ એતત્ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {14।53} કિમ્ તર્હિ ઇતિ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {15।53} તત્ર એકવચનાદેશે ઉક્તમ્ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {16।53} કિમ્ ઉક્તમ્ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {17।53} વ્રીહિભ્યઃ આગતઃ ઇતિ અત્ર ઘેઃ ઙિતિ ઇતિ ગુણઃ પ્રાપ્નોતિ ઇતિ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {18।53} ન એષઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {19।53} અર્થાતિદેશાત્ સિદ્ધમ્ . અર્થાતિદેશઃ અયમ્ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {20।53} ન ઇદમ્ પારિભાષિકસ્ય વચનસ્ય ગ્રહણમ્ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {21।53} કિમ્ તર્હિ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {22।53} અન્વર્થગ્રહણમ્ : ઉચ્યતે વચનમ્ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {23।53} બહૂનામ્ અર્થાનામ્ વચનમ્ બહુવચનમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {24।53} યાવત્ બ્રૂયાત્ એકઃ અર્થઃ બહુવત્ ભવતિ ઇતિ તાવત્ એકસ્મિન્ બહુવચનમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {25।53} સઙ્ખ્યાપ્રયોગે પ્રતિષેધઃ . સઙ્ખ્યાપ્રયોગે પ્રતિષેધઃ વક્તવ્યઃ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {26।53} એકઃ વ્રીહિઃ સમ્પન્નઃ સુભિક્ષમ્ કરોતિ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {27।53} અસ્મદઃ નામયુવપ્રત્યયયોઃ ચ . અસ્મદઃ નામપ્રયોગે યુવપ્રત્યયપ્રયોગે ચ પ્રતિષેધઃ વક્તવ્યઃ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {28।53} નામપ્રયોગે : અહમ્ દેવદત્તઃ બ્રવીમિ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {29।53} અહમ્ યજ્ઞદત્તઃ બ્રવીમિ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {30।53} યુવપ્રત્યયપ્રયોગે : અહં ગાર્ગ્યાયણઃ બ્રવીમિ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {31।53} અહમ્ વાત્સ્યાયનઃ બ્રવીમિ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {32।53} યુવગ્રહણેન નાર્થઃ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {33।53} અસ્મદઃ નામપ્રત્યયપ્રયોગે ન ઇતિ એવ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {34।53} ઇદમ્ અપિ સિદ્ધમ્ ભવતિ : અહમ્ ગાર્ગ્યઃ બ્રવીમિ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {35।53} અહમ્ વાત્સ્યઃ બ્રવીમિ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {36।53} અપરઃ આહ : અસ્મદઃ સવિશેષણસ્ય પ્રયોગે ન ઇતિ એવ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {37।53} ઇદમ્ અપિ સિદ્ધમ્ ભવતિ : અહમ્ પટુઃ બ્રવીમિ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {38।53} અહમ્ પણ્ડિતઃ બ્રવીમિ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {39।53} અશિષ્યમ્ વા બહુવત્ પૃથક્ત્ત્વાભિધાનાત્ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {40।53} અશિષ્યઃ વા બહુવદ્ભાવઃ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {41।53} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {42।53} પૃથક્ત્વાભિધાનાત્ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {43।53} પૃથક્ત્વેન હિ દ્રવ્યાણિ અભિધીયન્તે .

(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {44।53} બહવઃ તે અર્થાઃ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {45।53} તત્ર યુક્તમ્ બહુવચનમ્ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {46।53} કિમ્ ઉચ્યતે પૃથક્ત્વાભિધાનાત્ ઇતિ યાવતા ઇદાનીમ્ એવ ઉક્તમ્ : જાત્યાખ્યાયામ્ સામાન્યાભિધાનાત્ ઐકાર્થ્યમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {47।53} જાતિશબ્દેન હિ દ્રવ્યાભિધાનમ્ . જાતિશબ્દેન હિ દ્રવ્યમ્ અપિ અભિધીયતે જાતિઃ અપિ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {48।53} કથમ્ પુનઃ જ્ઞાયતે જાતિશબ્દેન દ્રવ્યમ્ અપિ અભિધીયતે ઇતિ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {49।53} એવમ્ હિ કઃ ચિત્ મહતિ ગોમણ્ડલે ગોપાલકમ્ આસીનમ્ પૃચ્છતિ : અસ્તિ અત્ર કામ્ ચિદ્ ગામ્ પશ્યસિ ઇતિ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {50।53} સઃ પશ્યતિ : પશ્યતિ ચ અયમ્ ગાઃ પૃચ્છતિ ચ કામ્ ચિદ્ અત્ર ગામ્ પશ્યસિ ઇતિ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {51।53} નૂનમ્ અસ્ય દ્રવ્યમ્ વિવક્ષિતમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {52।53} તત્ યદા દ્રવ્યાભિધાનમ્ તદા બહુવચનમ્ ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.58) ક_ઇ,229.10-230.21 રો_ઇઇ,106-109 {53।53} યદા સામાન્યાભિધાનમ્ તદા એકવચનમ્ ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.59) ક_ઇ,230.23-231.2 રો_ઇઇ,109-110 {1।9} અયમ્ અપિ યોગઃ શક્યઃ અવક્તુમ્ .
(પ્_1,2.59) ક_ઇ,230.23-231.2 રો_ઇઇ,109-110 {2।9} કથમ્ અહમ્ બ્રવીમિ , આવામ્ બ્રૂવઃ , વયમ્ બ્રૂમઃ .
(પ્_1,2.59) ક_ઇ,230.23-231.2 રો_ઇઇ,109-110 {3।9} ઇમાનિ ઇન્દ્રિયાણિ કદા ચિત્ સ્વાતન્ત્ર્યેણ વિવક્ષિતાનિ ભવન્તિ .
(પ્_1,2.59) ક_ઇ,230.23-231.2 રો_ઇઇ,109-110 {4।9} તત્ યથા : ઇદમ્ મે અક્ષિ સુષ્ઠુ પશ્યતિ .
(પ્_1,2.59) ક_ઇ,230.23-231.2 રો_ઇઇ,109-110 {5।9} અયમ્ મે કર્ણઃ સુષ્ઠુ શૃણોતિ ઇતિ .
(પ્_1,2.59) ક_ઇ,230.23-231.2 રો_ઇઇ,109-110 {6।9} કદા ચિત્ પારતન્ત્ર્યેણ : અનેન અક્ષ્ણા સુષ્ઠુ પશ્યામિ .
(પ્_1,2.59) ક_ઇ,230.23-231.2 રો_ઇઇ,109-110 {7।9} અનેન કર્ણેન સુષ્ઠુ શૃણોમિ ઇતિ .
(પ્_1,2.59) ક_ઇ,230.23-231.2 રો_ઇઇ,109-110 {8।9} તત્ યદા સ્વાતન્ત્ર્યેણ વિવક્ષા તદા બહુવચનમ્ ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.59) ક_ઇ,230.23-231.2 રો_ઇઇ,109-110 {9।9} યદા પારતન્ત્ર્યેણ તદા એકવચનદ્વિવચને ભવિષ્યતઃ .
(પ્_1,2.60) ક_ઇ,231.4-7 રો_ઇઇ,110 {1।6} અયમ્ અપિ યોગઃ શક્યઃ અવક્તુમ્ .
(પ્_1,2.60) ક_ઇ,231.4-7 રો_ઇઇ,110 {2।6} કથમ્ ઉદિતે પૂર્વે ફલ્ગુન્યૌ , ઉદિતાઃ પૂર્વાઃ ફલ્ગુન્યઃ , ઉદિતે પૂર્વે પ્રોષ્ઠપદે , ઉદિતાઃ પૂર્વાઃ પ્રોષ્ઠપદાઃ .
(પ્_1,2.60) ક_ઇ,231.4-7 રો_ઇઇ,110 {3।6} ફલ્ગુનીસમ્પીપગતે ચન્દ્રમસિ ફલ્ગુનીશબ્દઃ વર્તતે .
(પ્_1,2.60) ક_ઇ,231.4-7 રો_ઇઇ,110 {4।6} બહવઃ તે અર્થાઃ .
(પ્_1,2.60) ક_ઇ,231.4-7 રો_ઇઇ,110 {5।6} તત્ર યુક્તમ્ બહુવચનમ્ .
(પ્_1,2.60) ક_ઇ,231.4-7 રો_ઇઇ,110 {6।6} યદા તયોઃ એવ અભિધાનમ્ તદા દ્વિવચનમ્ ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.61-62) ક_ઇ,231.10-12 રો_ઇઇ,110 {1।4} ઇમૌ અપિ યોગૌ શક્યૌ અવક્તુમ્ .
(પ્_1,2.61-62) ક_ઇ,231.10-12 રો_ઇઇ,110 {2।4} કથમ્ .
(પ્_1,2.61-62) ક_ઇ,231.10-12 રો_ઇઇ,110 {3।4} પુનર્વસુવિશાખયોઃ સુપામ્ સુલુક્પૂર્વસવર્ણ ઇતિ સિદ્ધમ્ .
(પ્_1,2.61-62) ક_ઇ,231.10-12 રો_ઇઇ,110 {4।4} પુનર્વસુવિશાખયોઃ સુપામ્ સુલુક્પૂર્વસવર્ણ ઇતિ એવ સિદ્ધમ્
(પ્_1,2.63) ક_ઇ,231.14-232.7 ર્ 110-113 {1।24} તિષ્યપુનર્વસ્વોઃ ઇતિ કિમર્થમ્ .
(પ્_1,2.63) ક_ઇ,231.14-232.7 ર્ 110-113 {2।24} કૃત્તિકારોહિણ્યઃ .
(પ્_1,2.63) ક_ઇ,231.14-232.7 ર્ 110-113 {3।24} નક્ષત્ર ઇતિ કિમર્થમ્ .
(પ્_1,2.63) ક_ઇ,231.14-232.7 ર્ 110-113 {4।24} તિષ્યઃ ચ માણવકઃ પુનર્વસૂ મણવકૌ તિષ્યપુનર્વસવઃ .
(પ્_1,2.63) ક_ઇ,231.14-232.7 ર્ 110-113 {5।24} અથ નક્ષત્રે ઇતિ વર્તમાને પુનઃ નક્ષત્રગ્રહણમ્ કિમર્થમ્ .
(પ્_1,2.63) ક_ઇ,231.14-232.7 ર્ 110-113 {6।24} અયમ્ તિષ્યપુનર્વસુશબ્દઃ અસ્તિ એવ જ્યોતિષિ વર્તતે .
(પ્_1,2.63) ક_ઇ,231.14-232.7 ર્ 110-113 {7।24} અસ્તિ ચ કાલવાચી .
(પ્_1,2.63) ક_ઇ,231.14-232.7 ર્ 110-113 {8।24} તત્ યથા : બહવઃ તિષ્યપુનર્વસવઃ અતિક્રાન્તાઃ .
(પ્_1,2.63) ક_ઇ,231.14-232.7 ર્ 110-113 {9।24} કતરેણ તિષ્યેણ ગતઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.63) ક_ઇ,231.14-232.7 ર્ 110-113 {10।24} તત્ યઃ જ્યોતિષિ વર્તતે તસ્ય ઇદમ્ ગ્રહણમ્ .
(પ્_1,2.63) ક_ઇ,231.14-232.7 ર્ 110-113 {11।24} અથ વા નક્ષત્રે ઇતિ વર્તમાને પુનઃ નક્ષત્રગ્રહણસ્ય એતત્ પ્રયોજનમ્ : વિદેશસ્થમ્ અપિ તિષ્યપુનર્વસ્વોઃ કાર્યમ્ તત્ અપિ નક્ષત્રસ્ય એવ યથા સ્યાત્ : તિષ્યપુષ્યયોઃ નક્ષત્રાણિ યલોપઃ વક્તવ્યઃ ઇતિ નક્ષત્રગ્રહણમ્ ન કર્તવ્યમ્ ભવતિ .

(પ્_1,2.63) ક_ઇ,231.14-232.7 ર્ 110-113 {12।24} અથ વા અથ વા નક્ષત્રે ઇતિ વર્તમાને પુનઃ નક્ષત્ર ગ્રહણસ્ય એતત્ પ્રયોજનમ્ : તિષ્યપુનર્વસુપર્યાયવાચિનામ્ અપિ યથા સ્યાત્ : પુષ્યપુનર્વસૂ સિધ્યપુનર્વસૂ .
(પ્_1,2.63) ક_ઇ,231.14-232.7 ર્ 110-113 {13।24} અથ દ્વન્દ્વે ઇતિ કિમર્થમ્ .
(પ્_1,2.63) ક_ઇ,231.14-232.7 ર્ 110-113 {14।24} યઃ તિષ્યઃ તૌ પુનર્વસૂ યેષામ્ તે ઇમે તિષ્યપુનર્વસવઃ ઉન્મુગ્ધાઃ .
(પ્_1,2.63) ક_ઇ,231.14-232.7 ર્ 110-113 {15।24} બહુવચનસ્ય ઇતિ કિમર્થમ્ .
(પ્_1,2.63) ક_ઇ,231.14-232.7 ર્ 110-113 {16।24} ઉદિતમ્ તિષ્યપુનર્વસૂ .
(પ્_1,2.63) ક_ઇ,231.14-232.7 ર્ 110-113 {17।24} કથમ્ ચ અત્ર એકવચનમ્ .
(પ્_1,2.63) ક_ઇ,231.14-232.7 ર્ 110-113 {18।24} જાતિદ્વન્દ્વઃ એકવત્ ભવતિ ઇતિ .
(પ્_1,2.63) ક_ઇ,231.14-232.7 ર્ 110-113 {19।24} અપ્રાણિનામ્ ઇતિ પ્રતિષેધઃ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.63) ક_ઇ,231.14-232.7 ર્ 110-113 {20।24} એવમ્ તર્હિ સિદ્ધે સતિ યત્ બહુવચનગ્રહણમ્ કરોતિ તત્ જ્ઞાપયતિ આચાર્યઃ : સર્વઃ દ્વન્દ્વઃ વિભાષા એકવત્ ભવતિ ઇતિ .
(પ્_1,2.63) ક_ઇ,231.14-232.7 ર્ 110-113 {21।24} કિમ્ એતસ્ય જ્ઞાપને પ્રયોજનમ્ .
(પ્_1,2.63) ક_ઇ,231.14-232.7 ર્ 110-113 {22।24} બાભ્રવશાલઙ્કાયનમ્ બાભ્રવશાલઙ્કાયનાઃ ઇતિ એતત્ સિદ્ધમ્ ભવતિ .
(પ્_1,2.63) ક_ઇ,231.14-232.7 ર્ 110-113 {23।24} અથ વા ન અત્ર ભવન્તઃ પ્રાણિનાઃ .
(પ્_1,2.63) ક_ઇ,231.14-232.7 ર્ 110-113 {24।24} પ્રાણાઃ એવ અત્ર ભવન્તઃ .
(પ્_1,2.64.1) ક_ઇ,233.2-14 રો_ઇઇ,114-116 {1।24} રૂપગ્રહણમ્ કિમર્થમ્ .
(પ્_1,2.64.1) ક_ઇ,233.2-14 રો_ઇઇ,114-116 {2।24} સમાનાનામ્ એકશેષ એકવિભક્તૌ ઇતિ ઇયતિ ઉચ્યમાને યત્ર એવ સર્વમ્ સમાનમ્ શબ્દઃ અર્થઃ ચ તત્ર એવ સ્યાત્ : વૃક્ષાઃ , પ્લક્ષાઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.1) ક_ઇ,233.2-14 રો_ઇઇ,114-116 {3।24} ઇહ ન સ્યાત્ : અક્ષાઃ ,. પાદાઃ , માષાઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.1) ક_ઇ,233.2-14 રો_ઇઇ,114-116 {4।24} રૂપગ્રહણે પુનઃ ક્રિયમાણે ન દોષઃ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.1) ક_ઇ,233.2-14 રો_ઇઇ,114-116 {5।24} રૂપમ્ નિમિત્તત્વેન આશ્રીયતે શ્રુતૌ ચ રૂપગ્રહણમ્ .
(પ્_1,2.64.1) ક_ઇ,233.2-14 રો_ઇઇ,114-116 {6।24} અથ એકગ્રહણમ્ કિમર્થમ્ .
(પ્_1,2.64.1) ક_ઇ,233.2-14 રો_ઇઇ,114-116 {7।24} સરૂપાણામ્ શેષઃ એકવિભક્તૌ ઇતિ ઇયતિ ઉચ્યમાને દ્વિબહ્વોઃ અપિ શેષઃ પ્રસજ્યેત .
(પ્_1,2.64.1) ક_ઇ,233.2-14 રો_ઇઇ,114-116 {8।24} એકગ્રહણે પુનઃ ક્રિયમાણે ન દોષઃ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.1) ક_ઇ,233.2-14 રો_ઇઇ,114-116 {9।24} અથ શેષગ્રહણમ્ કિમર્થમ્ .
(પ્_1,2.64.1) ક_ઇ,233.2-14 રો_ઇઇ,114-116 {10।24} સરૂપાણામ્ એકઃ એકવિભક્તૌ ઇતિ ઇયતિ ઉચ્યમાને આદેશઃ અયમ્ વિજ્ઞાયેત .
(પ્_1,2.64.1) ક_ઇ,233.2-14 રો_ઇઇ,114-116 {11।24} તત્ર કઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.64.1) ક_ઇ,233.2-14 રો_ઇઇ,114-116 {12।24} અશ્વઃ ચ અસ્વઃ ચ અશ્વૌ : આન્તર્યતઃ દ્વ્યુદાત્તવતઃ સ્થાનિનઃ દ્વ્યુદાત્તવાન્ આદેશઃ પ્રસજ્યેત .
(પ્_1,2.64.1) ક_ઇ,233.2-14 રો_ઇઇ,114-116 {13।24} લોપ્યલોપિતા ચ ન પ્રકલ્પેત .
(પ્_1,2.64.1) ક_ઇ,233.2-14 રો_ઇઇ,114-116 {14।24} તત્ર કઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.64.1) ક_ઇ,233.2-14 રો_ઇઇ,114-116 {15।24} ગર્ગાઃ , વત્સાઃ , બિદાઃ , ઉર્વાઃ .
(પ્_1,2.64.1) ક_ઇ,233.2-14 રો_ઇઇ,114-116 {16।24} અઞ્ યઃ બહુષુ યઞ્ યઃ બહુષુ ઇતિ ઉચ્યમાનઃ લુક્ ન પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.64.1) ક_ઇ,233.2-14 રો_ઇઇ,114-116 {17।24} મા ભૂત્ એવમ્ .
(પ્_1,2.64.1) ક_ઇ,233.2-14 રો_ઇઇ,114-116 {18।24} અઞન્તમ્ યત્ બહુષુ યઞન્તમ્ યત્ બહુષુ ઇતિ એવમ્ ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.64.1) ક_ઇ,233.2-14 રો_ઇઇ,114-116 {19।24} ન એવમ્ શક્યમ્ .
(પ્_1,2.64.1) ક_ઇ,233.2-14 રો_ઇઇ,114-116 {20।24} ઇહ હિ દોષઃ સ્યાત્. : કાશ્યપપ્રતિકૃતયઃ કાશ્યપાઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.1) ક_ઇ,233.2-14 રો_ઇઇ,114-116 {21।24} એકવિભક્તૌ ઇતિ કિમર્થમ્ .
(પ્_1,2.64.1) ક_ઇ,233.2-14 રો_ઇઇ,114-116 {22।24} પયઃ પયઃ જરયતિ .
(પ્_1,2.64.1) ક_ઇ,233.2-14 રો_ઇઇ,114-116 {23।24} વાસઃ વાસઃ છાદયતિ .
(પ્_1,2.64.1) ક_ઇ,233.2-14 રો_ઇઇ,114-116 {24।24} બ્રાહ્મણાભ્યામ્ ચ કૃતમ્ બ્રાહ્મણાભ્યામ્ ચ દેહિ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.2) ક_ઇ,233.15-234.5 રો_ઇઇ,117-119 {1।22} કિમર્થમ્ પુનઃ ઇદમ્ ઉચ્યતે .
(પ્_1,2.64.2) ક_ઇ,233.15-234.5 રો_ઇઇ,117-119 {2।22} પ્રત્યર્થમ્ શબ્દનિવેશાત્ ન એકેન અનેકસ્ય અભિધાનમ્ . પ્રત્યર્થમ્ શબ્દાઃ અભિનિવિશન્તે .
(પ્_1,2.64.2) ક_ઇ,233.15-234.5 રો_ઇઇ,117-119 {3।22} કિમ્ ઇદમ્ પ્રત્યર્થમ્ ઇતિ .

(પ્_1,2.64.2) ક_ઇ,233.15-234.5 રો_ઇઇ,117-119 {4।22} અર્થમ્ અર્થમ્ પ્રતિ પ્રત્યર્થમ્ .
(પ્_1,2.64.2) ક_ઇ,233.15-234.5 રો_ઇઇ,117-119 {5।22} પ્રત્યર્થમ્ શાબ્દનિવેશાત્ એતસ્માત્ કારણાત્ ન એકેન શબ્દેન અનેકસ્ય અર્થસ્ય અભિધાનમ્ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.64.2) ક_ઇ,233.15-234.5 રો_ઇઇ,117-119 {6।22} તત્ર કઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.64.2) ક_ઇ,233.15-234.5 રો_ઇઇ,117-119 {7।22} તત્ર અનેકાર્થાભિધાને અનેકશબ્દત્વમ્ .
(પ્_1,2.64.2) ક_ઇ,233.15-234.5 રો_ઇઇ,117-119 {8।22} તત્ર અનેકાર્થાભિધાને અનેકશબ્દત્વમ્ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.64.2) ક_ઇ,233.15-234.5 રો_ઇઇ,117-119 {9।22} ઇષ્યતે ચ એકેન અપિ અનેકસ્ય અભિધાનમ્ સ્યાત્ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.2) ક_ઇ,233.15-234.5 રો_ઇઇ,117-119 {10।22} તત્ ચ અન્તરેણ યત્નમ્ ન સિધ્યતિ .
(પ્_1,2.64.2) ક_ઇ,233.15-234.5 રો_ઇઇ,117-119 {11।22} તસ્માત્ એકશેષઃ .
(પ્_1,2.64.2) ક_ઇ,233.15-234.5 રો_ઇઇ,117-119 {12।22} એવમર્થમ્ ઇદમ્ ઉચ્યતે .
(પ્_1,2.64.2) ક_ઇ,233.15-234.5 રો_ઇઇ,117-119 {13।22} અસ્તિ પ્રયોજનમ્ એતત્ .
(પ્_1,2.64.2) ક_ઇ,233.15-234.5 રો_ઇઇ,117-119 {14।22} કિમ્ તર્હિ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.2) ક_ઇ,233.15-234.5 રો_ઇઇ,117-119 {15।22} કિમ્ ઇદમ્ પ્રત્યર્થમ્ શબ્દાઃ અભિનિવેશન્તે ઇતિ એતમ્ દૃષ્ટાન્તમ્ આસ્થાય સરૂપાણામ્ એકશેષઃ આરભ્યતે ન પુનઃ અપ્રત્યર્થમ્ શબ્દાઃ અભિનિવિશન્તે ઇતિ એતમ્ દૃષ્ટાન્તમ્ આસ્થાય વિરૂપાણામ્ અનેકશેષઃ આરભ્યતે .
(પ્_1,2.64.2) ક_ઇ,233.15-234.5 રો_ઇઇ,117-119 {16।22} તત્ર એતત્ સ્યાત્ : લઘીયસી સરૂપનિવૃત્તિર્ઃ ગરીયસી વિરૂપપ્રતિપત્તિઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.2) ક_ઇ,233.15-234.5 રો_ઇઇ,117-119 {17।22} તત્ ચ ન .
(પ્_1,2.64.2) ક_ઇ,233.15-234.5 રો_ઇઇ,117-119 {18।22} લઘીયસી વિરૂપપ્રતિપત્તિઃ .
(પ્_1,2.64.2) ક_ઇ,233.15-234.5 રો_ઇઇ,117-119 {19।22} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.64.2) ક_ઇ,233.15-234.5 રો_ઇઇ,117-119 {20।22} યત્ર હિ બહૂનામ્ સરૂપાણામ્ એકઃ શિષ્યતે તત્ર અવરતઃ દ્વયોઃ સરૂપયોઃ નિવૃત્તિઃ વક્તવ્યા સ્યાત્ .
(પ્_1,2.64.2) ક_ઇ,233.15-234.5 રો_ઇઇ,117-119 {21।22} એવમ્ અપિ એતસ્મિન્ સતિ કિમ્ ચિત્ આચાર્યઃ સુકરતરકમ્ મન્યતે .
(પ્_1,2.64.2) ક_ઇ,233.15-234.5 રો_ઇઇ,117-119 {22।22} સુકરતરકમ્ ચ એકશેષારમ્ભમ્ મન્યતે .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {1।186} કિમ્ પુનઃ અયમ્ એકવિભક્તૌ એકશેષઃ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {2।186} એવમ્ ભવિતુમ્ અર્હતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {3।186} એકવિભક્તૌ ઇતિ ચેત્ ન અભાવાદ્ વિભક્તેઃ . એકવિભક્તૌ ઇતિ ચેત્ તત્ ન .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {4।186} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {5।186} અભાવાત્ વિભક્તેઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {6।186} ન હિ સમુદાયાત્ પરા વિભક્તિઃ અસ્તિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {7।186} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {8।186} અપ્રાતિપદિકત્વાત્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {9।186} નનુ ચ અર્થવત્ પ્રાતિપદિકમ્ ઇતિ પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞા ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {10।186} નિયમાત્ ન પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {11।186} અર્થવત્સમુદયાનામ્ સમાસગ્રહણમ્ નિયમાર્થમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {12।186} યદિ પુનઃ પૃથક્ સર્વેષામ્ વિભક્તિપરાણામ્ એકશેષઃ ઉચ્યેત .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {13।186} પૃથક્ સર્વેષામ્ ઇતિ ચેત્ એકશેષે પૃથક્ વિભક્ત્યુપલબ્ધિઃ તદાશ્રયત્વાત્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {14।186} પૃથક્ સર્વેષામ્ ઇતિ ચેત્ એકશેષે પૃથક્ વિભક્ત્યુપલબ્ધિઃ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {15।186} કિમ્ ઉચ્યતે એકશેષે પૃથક્ વિભક્ત્યુપલબ્ધિઃ ઇતિ યાવતા સમયઃ કૃતઃ : ન કેવલા પ્રકૃતિઃ પ્રયોક્તવ્યા ન કેવલઃ પ્રત્યયઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {16।186} તદાશ્રયત્વાત્ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {17।186} યત્ર હિ પ્રકૃતિનિમિત્તા પ્રત્યયનિવૃત્તિઃ તત્ર અપ્રત્યયિકાયાઃ પ્રકૃતેઃ પ્રયોગઃ ભવતિ અગ્નિચિત્ સોમસુત્ ઇતિ યથા .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {18।186} યત્ર ચ પ્રત્યયનિમિત્તા પ્રકૃતિનિવૃત્તિઃ તત્ર અપ્રકૃતિકસ્ય પ્રત્યયસ્ય પ્રયોગઃ ભવતિ અધુના , ઇયાન્ ઇતિ યથા .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {19।186} અસ્તુ સંયોગાન્તલોપેન સિદ્ધમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {20।186} કુતઃ નુ ખલુ એતત્ પરયોઃ વૃક્ષશબ્દયોઃ નિવૃત્તિઃ ભવિષ્યતિ ન પુનઃ પૂર્વયોઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {21।186} તત્ર એતત્ સ્યાત્ : પૂર્વનિવૃત્તવ્ અપિ સત્યામ્ સંયોગાદિલોપેન સિદ્ધમ્ ઇતિ .

(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {22।186} ન સિધ્યતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {23।186} તત્ર અવરતઃ દ્વયોઃ સકારયોઃ શ્રવણમ્ પ્રસજ્યેત. યત્ર ચ સંયોગાન્તલોપઃ ન અસ્તિ તત્ર ચ ન સિધ્યતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {24।186} ક્વ ચ સંયોગાન્તલોપઃ ન અસ્તિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {25।186} દ્વિવચનબહુવચનયોઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {26।186} યદિ પુનઃ સમાસે એકશેષઃ ઉચ્યેત .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {27।186} કિમ્ કૃતમ્ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {28।186} કઃ ચિત્ વચનલોપઃ પરિહૃતઃ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {29।186} તત્ તર્હિ સમાસગ્રહણમ્ કર્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {30।186} ન કર્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {31।186} પ્રકૃતમ્ અનુવર્તતે .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {32।186} ક્વ પ્રકૃતમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {33।186} તિષ્યપુનર્વસ્વોઃ નક્ષત્રદ્વન્દ્વે બહુવચનસ્ય દ્વિવચનમ્ નિત્યમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {34।186} સમાસે ઇતિ ચેત્ સ્વરસમાસાન્તેષુ દોષઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {35।186} સમાસે ઇતિ ચેત્ સ્વરસમાસાન્તેષુ દોષઃ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {36।186} સ્વર : અશ્વઃ ચ અશ્વઃ ચ અશ્વૌ. સમાસાન્તોદાત્તત્વે કૃતે એકશેષઃ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {37।186} ઇદમ્ ઇહ સમ્પ્રધાર્યમ્ : સમાસાન્તોદાત્તત્ત્વમ્ ક્રિયતામ્ એકશેષઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {38।186} કિમ્ અત્ર કર્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {39।186} પરત્વાત્ સમાસાન્તોદાત્તત્વમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {40।186} સમાસાન્તોદાત્તત્વે ચ દોષઃ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {41।186} સ્વર .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {42।186} સમાસાન્ત : ઋક્ ચ ઋક્ ચ ઋચૌ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {43।186} સમાસાન્તે કૃતે અસારૂપ્યાત્ એકશેષઃ ન પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {44।186} ઇદમ્ ઇહ સમ્પ્રધાર્યમ્ : સમાસાન્તઃ ક્રિયતામ્ એકશેષઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {45।186} કિમ્ અત્ર કર્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {46।186} પરત્વાત્ સમાસાન્તઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {47।186} સમાસાન્તે ચ દોષઃ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {48।186} અઙ્ગાશ્રયે ચ એકશેષવચનમ્ . અઙ્ગાશ્રયે ચ કાર્યે એકશેષઃ વક્તવ્યઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {49।186} સ્વસા ચ સ્વસારૌ ચ સ્વસારઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {50।186} અઙ્ગાશ્રયે કૃતે અસારૂપ્યાત્ એકશેષઃ ન પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {51।186} ઇદમ્ ઇહ સમ્પ્રધાર્યમ્ : અઙ્ગાશ્રયમ્ ક્રિયતામ્ એકશેષઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {52।186} કિમ્ અત્ર કર્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {53।186} પરત્વાત્ અઙ્ગાશ્રયમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {54।186} તિઙ્સમાસે તિઙ્સમાસવચનમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {55।186} તિઙ્સમાસે તિઙ્સમાસઃ વક્તવ્યઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {56।186} એકમ્ તિઙ્ગ્રહણમ્ અનર્થકમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {57।186} સમાસે તિઙ્સમાસઃ ઇતિ એવ સિદ્ધમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {58।186} ન અનર્થકમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {59।186} તિઙ્સમાસે પ્રકૃતે તિઙ્સમાસઃ વક્તવ્યઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {60।186} તિઙ્વિધિપ્રતિષેધઃ ચ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {61।186} તિઙ્ ચ કઃ ચિત્ વિધેયઃ કઃ ચિત્ પ્રતિષેધ્યઃ .

(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {62।186} પચતિ ચ પચતિ ચ પચતઃ : તઃશબ્દઃ વિધેયઃ તિશબ્દઃ પ્રતિષેધ્યઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {63।186} યદિ પુનઃ અસમાસે એકશેષઃ ઉચ્યેત .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {64।186} અસમાસે વચનલોપઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {65।186} યદિ અસમાસે વચનલોપઃ વક્તવ્યઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {66।186} નનુ ચ ઉત્પતતા એવ વચનલોપમ્ ચોદિતાઃ સ્મઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {67।186} દ્વિવચનબહુવચનવિધિમ્ દ્વન્દ્વપ્રતિષેધમ્ ચ વક્ષ્યતિ તદર્થમ્ પુનઃ ચોદ્યતે .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {68।186} દ્વિવચનબહુવચનવિધિઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {69।186} દ્વિવચનબહુવચનાનિ વિધેયાનિ : વૃક્ષઃ ચ વૃક્ષઃ ચ વૃક્ષૌ , વૃક્ષઃ ચ વૃક્ષઃ ચ વૃક્ષઃ ચ વૃક્ષાઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {70।186} દ્વન્દ્વપ્રતિષેધઃ ચ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {71।186} દ્વન્દ્વસ્ય ચ પ્રતિષેધઃ વક્તવ્યઃ : વૃક્ષઃ ચ વૃક્ષઃ ચ વૃક્ષૌ , વૃક્ષઃ ચ વૃક્ષઃ ચ વૃક્ષઃ ચ વૃક્ષાઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {72।186} ચાર્થે દ્વન્દ્વઃ ઇતિ દ્વન્દ્વઃ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {73।186} ન એષઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {74।186} અનવકાશઃ એકશેષઃ દ્વન્દ્વમ્ બાધિષ્યતે .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {75।186} સાવકાશઃ એકશેષઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {76।186} કઃ અવકાશઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {77।186} તિઙન્તાનિ અવકાશઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {78।186} યદિ પુનઃ પૃથક્ સર્વેષામ્ વિભક્ત્યન્તાનામ્ એકશેષઃ ઉચ્યેત .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {79।186} કિમ્ કૃતમ્ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {80।186} કઃ ચિત્ વચનલોપઃ પરિહૃતઃ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {81।186} વિભક્ત્યન્તાનામ્ એકશેષે વિભક્ત્યન્તાનામ્ એકશેષે વિભક્ત્યન્તાનામ્ એવ તુ નિવૃત્તિઃ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {82।186} એકવિભક્ત્યન્તાનામ્ ઇતિ તુ પૃથગ્વિભક્તિપ્રતિષેધાર્થમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {83।186} એકવિભક્ત્યન્તાનામ્ ઇતિ તુ વક્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {84।186} કિમ્ પ્રયોજનમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {85।186} પૃથગ્વિભક્તિપ્રતિષેધાર્થમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {86।186} પૃથગ્વિભક્ત્યન્તાનામ્ મા ભૂત્ : બ્રાહ્મણાભ્યામ્ ચ કૃતમ્ બ્રાહ્મણાભ્યામ્ ચ દેહિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {87।186} ન વા અર્થવિપ્રતિષેધાત્ યુગપદ્વચનાભાવઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {88।186} ન વા એષઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {89।186} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {90।186} અર્થવિપ્રતિષેધાત્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {91।186} વિપ્રતિષિદ્ધૌ એતૌ અર્થૌ કર્તા સંપ્રદાનમ્ ઇતિ અશક્યૌ યુગપત્ નિર્દેષ્ટુમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {92।186} તયોઃ વિપ્રતિષિદ્ધત્વાત્ યુગપદ્વચનમ્ ન ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {93।186} અનેકાર્થાશ્રયઃ ચ પુનઃ એકશેષઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {94।186} અનેકમ્ અર્થમ્ સમ્પ્રત્યાયયિષ્યામિ ઇતિ એકશેષઃ આરભ્યતે .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {95।186} તસ્માત્ ન એકશબ્દત્વમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {96।186} તસ્માત્ એકશબ્દત્વમ્ ન ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {97।186} અયમ્ તર્હિ દોષઃ : કઃ ચિત્ વચનલોપઃ દ્વિવચનબહુવચનવિધિઃ દ્વન્દ્વપ્રતિષેધઃ ચ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {98।186} યદિ પુનઃ પ્રાતિપદિકાનામ્ એકશેષઃ ઉચ્યેત .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {99।186} કિમ્ કૃતમ્ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {100।186} વચનલોપઃ પરિહૃતઃ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {101।186} પ્રાતિપદિકાનામ્ એકશેષે માતૃમાત્રોઃ પ્રતિષેધઃ સરૂપત્વાત્ . પ્રાતિપદિકાનામ્ એકશેષે માતૃમાત્રોઃ પ્રતિષેધઃ વક્તવ્યઃ : માતા ચ જનયિત્રી માતારૌ ચ ધાન્યસ્ય માતૃમાતારઃ .

(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {102।186} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {103।186} સરૂપત્વાત્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {104।186} સરૂપાણિ હિ એતાનિ પ્રાતિપદિકાનિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {105।186} કિમ્ ઉચ્યતે પ્રાતિપદિકાનામ્ એકશેષે માતૃમાત્રોઃ પ્રતિષેધઃ વક્તવ્યઃ ઇતિ ન પુનઃ યસ્ય અપિ વિભક્ત્યન્તાનામ્ એકશેષઃ તેન અપિ માતૃમાત્રોઃ પ્રતિષેધઃ વક્તવ્યઃ સ્યાત્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {106।186} તસ્ય અપિ હિ એતાનિ ક્વ ચિત્ વિભક્ત્યન્તાનિ સરૂપાણિ : માતૃભ્યામ્ ચ માતૃભ્યાં ચ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {107।186} અથ મતમ્ એતત્ વિભક્ત્યન્તાનામ્ સારૂપ્યે ભવિતવ્યમ્ એવ એકશેષેણ ઇતિ પ્રાતિપદિકાનામ્ એવ એકશેષે દોષઃ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {108।186} એવમ્ ચ કૃત્વા ચોદ્યતે .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {109।186} હરિતહરિણશ્યેતશ્યેનરોહિતરોહિણાનામ્ સ્ત્રિયામ્ ઉપસઙ્ખ્યાનમ્ . હરિતહરિણશ્યેતશ્યેનરોહિતરોહિણાનામ્ સ્ત્રિયામ્ ઉપસઙ્ખ્યાનમ્ કર્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {110।186} હરિતસ્ય સ્ત્રી હરિણી હરિણસ્ય અપિ હરિણી , હરિણી ચ હરિણી ચ હરિણ્યૌ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {111।186} શ્યેતસ્ય સ્ત્રી શ્યેની શ્યેનસ્ય અપિ શ્યેની , શ્યેની ચ શ્યેની ચ શ્યેન્યૌ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {112।186} રોહિતસ્ય સ્ત્રી રોહિણી રોહિણસ્ય અપિ રોહિણી , રોહિણી ચ રોહિણી ચ રોહિણ્યૌ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {113।186} ન વા પદસ્ય અર્થે પ્રયોગાત્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {114।186} ન વા એષઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {115।186} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {116।186} પદસ્ય અર્થે પ્રયોગાત્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {117।186} પદમ્ અર્થે પ્રયુજ્યતે વિભક્ત્યન્તમ્ ચ પદમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {118।186} રૂપમ્ ચ ઇહ આશ્રીયતે .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {119।186} રૂપનિર્ગ્રહઃ ચ શબ્દસ્ય ન અન્તરેણ લૌકિકમ્ પ્રયોગમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {120।186} તસ્મિન્ ચ લૌકિકે પ્રયોગે સરૂપાણિ એતાનિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {121।186} અપરઃ આહ : ન વા પદસ્ય અર્થે પ્રયોગાત્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {122।186} ન વા એષઃ પક્ષઃ એવ અસ્તિ પ્રાતિપદિકાનામ્ એકશેષઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {123।186} કિમ્ કારાણમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {124।186} પદસ્ય અર્થે પ્રયોગાત્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {125।186} પદમ્ અર્થે પ્રયુજ્યતે વિભક્ત્યન્તમ્ ચ પદમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {126।186} રૂપમ્ ચ ઇહ આશ્રીયતે રૂપનિર્ગ્રહઃ ચ શબ્દસ્ય ન અન્તરેણ લૌકિકમ્ પ્રયોગમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {127।186} તસ્મિન્ ચ લૌકિકે પ્રયોગે પ્રાતિપદિકાનામ્ પ્રયોગઃ ન અસ્તિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {128।186} અથ અનેન પક્ષેણ અર્થઃ સ્યાત્ : પ્રાતિપદિકાનામ્ એકશેષઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {129।186} બાઢમ્ અર્થઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {130।186} કિમ્ વક્તવ્યમ્ એતત્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {131।186} ન હિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {132।186} કથમ્ અનુચ્યમાનમ્ ગંસ્યતે .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {133।186} એતેન એવ અભિહિતમ્ સૂત્રેણ સરૂપાણામ્ એકશેષઃ એકવિભક્તૌ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {134।186} કથમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {135।186} વિભક્તિઃ સારૂપ્યેણ આશ્રીયતે .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {136।186} અનૈમિત્તિકઃ એકશેષઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {137।186} એકવિભક્તૌ યાનિ સરૂપાણિ તેષામ્ એકશેષઃ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {138।186} ક્વ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {139।186} યત્ર વા તત્ર વા ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {140।186} અથ અનેન પક્ષેણ અર્થઃ સ્યાત્ : વિભક્ત્યન્તાનામ્ એકશેષઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {141।186} બાઢમ્ અર્થઃ .

(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {142।186} કિમ્ વક્તવ્યમ્ એતત્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {143।186} ન હિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {144।186} કથમ્ અનુચ્યમાનમ્ ગંસ્યતે .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {145।186} એતત્ અપિ એતેન એવ અભિહિતમ્ સૂત્રેણ સરૂપાણામ્ એકશેષઃ એકવિભક્તૌ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {146।186} કથમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {147।186} ન ઇદમ્ પારિભાષિક્યાઃ વિભક્તેઃ ગ્રહણમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {148।186} કિમ્ તર્હિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {149।186} અન્વર્થગ્રહણમ્ : વિભાગઃ વિભક્તિઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {150।186} એકવિભાગે યાનિ સરૂપાણિ તેષામ્ એકશેષઃ ભવતિ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {151।186} નનુ ચ ઉક્તં : કઃ ચિત્ વચનલોપઃ દ્વિવચનબહુવચનવિધિઃ દ્વન્દ્વપ્રતિષેધઃ ચ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {152।186} ન એષઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {153।186} યત્ તાવત્ ઉચ્યતે કઃ ચિત્ વચનલોપઃ દ્વિવચનબહુવચનવિધિઃઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {154।186} સહવિવક્ષાયામ્ એકશેષઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {155।186} યુગપદ્વિવક્ષાયામ્ એકશેષેણ ભવિતવ્યમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {156।186} ન તર્હિ ઇદાનીમ્ ઇદમ્ ભવતિ : વૃક્ષઃ ચ વૃક્ષઃ ચ વૃક્ષૌ , વૃક્ષઃ ચ વૃક્ષઃ ચ વૃક્ષઃ ચ વૃક્ષાઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {157।186} ન એતત્ સહવિવક્ષાયામ્ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {158।186} અથ અપિ નિદર્શયિતુમ્ બુદ્ધિઃ એવમ્ નિદર્શયિતવ્યમ્ : વૃક્ષૌ ચ વૃક્ષૌ ચ વૃક્ષૌ , વૃક્ષાઃ ચ વૃક્ષાઃ ચ વૃક્ષાઃ ચ વૃક્ષાઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {159।186} યત્ અપિ ઉચ્યતે દ્વન્દ્વપ્રતિષેધઃ ચ વક્તવ્યઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {160।186} ન એષઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {161।186} અનવકાશઃ એકશેષ્ઃ દ્વન્દ્વમ્ બાધિષ્યતે .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {162।186} નનુ ચ ઉક્તમ્ સાવકાશઃ એકશેષઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {163।186} કઃ અવકાશઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {164।186} તિઙન્તાનિ અવકાશઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {165।186} ન તિઙન્તાનિ એકશેષારમ્ભમ્ પ્રયોજયન્તિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {166।186} કિમ્ કાઋઅણમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {167।186} યથાજાતીયકાનામ્ દ્વિતીયસ્ય પદસ્ય પ્રયોગે સામર્થ્યમ્ અસ્તિ તથાજાતીયકાનામ્ એકશેષઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {168।186} ન ચ તિઙન્તાનામ્ દ્વિતીયસ્ય પદસ્ય પ્રયોગે સામર્થ્યમ્ અસ્તિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {169।186} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {170।186} એકા હિ ક્રિયા .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {171।186} એકેન ઉક્તત્વાત્ તસ્ય અર્થસ્ય દ્વિતીયસ્ય પ્રયોગેણ ન ભવિતવ્યમ્ ઉક્તાર્થાનામ્ અપ્રયોગઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {172।186} યદિ તર્હિ એકા ક્રિયા દ્વિવચનબહુવચનાનિ ન સિધ્યન્તિ : પચતઃ પચન્તિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {173।186} ન એતાનિ ક્રિયાપેક્ષાણિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {174।186} કિમ્ તર્હિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {175।186} સાધનાપેક્ષાણિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {176।186} અથ વા પુનઃ અસ્તુ એકવિભક્તૌ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {177।186} નનુ ચ ઉક્તમ્ એકવિભક્તૌ ઇતિ ચેત્ ન અભાવાત્ વિભક્તેઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {178।186} ન એષઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {179।186} પરિહૃતમ્ એતત્ : અર્થવત્ પ્રાતિપદિકમ્ ઇતિ પ્રાતિપદિકસઞ્જ્ઞા ભવિષ્યતિ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {180।186} નનુ ચ ઉક્તમ્ નિયમાત્ ન પ્રાપ્નોતિ અર્થવત્સમુદાયાનામ્ સમાસગ્રહણમ્ નિયમાર્થમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {181।186} ન એષઃ દોષઃ .

(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {182।186} તુલ્યજાતીયસ્ય નિયમઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {183।186} કઃ ચ તુલ્યજાતીયઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {184।186} યથાજાતીયકાનામ્ સમાસઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {185।186} કથઞ્જાતીયકાનામ્ સમાસઃ .
(પ્_1,2.64.3) ક_ઇ,234.6-238.17 રો_ઇઇ,119-133 {186।186} સુબન્તાનામ્
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {1।30} સર્વત્ર અપત્યાદિષુ ઉપસઙ્ખ્યાનમ્ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {2।30} સર્વેષુ પક્ષેષુ અપત્યાદિષુ ઉપસઙ્ખ્યાનમ્ કર્તવ્યમ્ : ભિક્ષાણામ્ સમૂહઃ ભૈક્ષમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {3।30} સર્વત્ર ઇતિ ઉચ્યતે પ્રાતિપદિકાણામ્ ચ એકશેષે સિદ્ધમ્ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {4।30} અપત્યાદિષુ ઇતિ ઉચ્યતે બહવઃ ચ અપત્યાદયઃ : ગર્ગસ્ય અપત્યમ્ બહવઃ ગર્ગાઃ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {5।30} એકા પ્રકૃતિઃ બહવઃ ચ યઞઃ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {6।30} અસારૂપ્યાત્ એકશેષઃ ન પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {7।30} નનુ ચ યથા એવ બહવઃ યઞઃ એવમ્ પ્રકૃતયઃ અપિ બહ્વ્યઃ સ્યુઃ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {8।30} ન એવમ્ શક્યમ્ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {9।30} ઇહ હિ દોષઃ સ્યાત્ : ગર્ગાઃ , વત્સાઃ , બિદાઃ , ઉર્વાઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {10।30} અઞ્ યઃ બહુષુ યઞ્ યઃ બહુષુ ઇતિ ઉચ્યમાનઃ લુક્ ન પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {11।30} મા ભૂત્ એવમ્ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {12।30} અઞન્તમ્ યત્ બહુષુ યઞન્તમ્ યત્ બહુષુ ઇતિ એવમ્ ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {13।30} નનુ ચ ઉક્તમ્ : ન એવમ્ શક્યમ્ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {14।30} ઇહ હિ દોષઃ સ્યાત્ : કાશ્યપપ્રતિકૃતયઃ કાશ્યપાઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {15।30} ન એષઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {16।30} લૌકિકસ્ય તત્ર ગોત્રસ્ય ગ્રહણમ્ ન ચ એતત્ લૌકિકમ્ ગોત્રમ્ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {17।30} અથ વા પુનઃ અસ્તુ એકા પ્રકૃતિઃ બહવઃ ચ યઞઃ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {18।30} નનુ ચ ઉક્તમ્ : અસારૂપ્યાત્ એકશેષઃ ન પ્રાપ્નોતિ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {19।30} સિદ્ધમ્ તુ સમાનાર્થાનામ્ એકશેષવચનાત્ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {20।30} સિદ્ધમ્ એતત્ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {21।30} કથમ્ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {22।30} સમાનાર્થાનામ્ એકશેષઃ ભવતિ ઇતિ વક્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {23।30} યદિ સમાનાર્થાનામ્ એકશેષઃ ઉચ્યતે કથમ્ અક્ષાઃ , પાદાઃ , માષાઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {24।30} નાનાર્થાનામ્ અપિ સરૂપાણામ્ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {25।30} નાનાર્થાનામ્ અપિ સરૂપાણામ્ એકશેષ્ઃ વક્તવ્યઃ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {26।30} એકાર્થાનામ્ અપિ વિરૂપાણામ્ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {27।30} એકાર્થાનામ્ અપિ વિરૂપાણામ્ એકશેષઃ વક્તવ્યઃ : વક્રદણ્ડઃ ચ કુટિલદણ્ડઃ ચ વક્રદણ્ડૌ કુટિલદણ્ડાઉ ઇતિ વા .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {28।30} સ્વરભિન્નાનામ્ યસ્ય ઉત્તરસ્વરવિધિઃ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {29।30} સ્વરભિન્નાનામ્ યસ્ય ઉત્તરસ્વરવિધિઃ તસ્ય એકશેષઃ વક્તવ્યઃ .
(પ્_1,2.64.4) ક_ઇ,238.18-239.11 રો_ઇઇ,133-136 {30।30} અક્ષઃ ચ અક્ષઃ ચ અક્ષૌ , મીમંસકઃ ચ મીમાંસકઃ ચ મીમંસકૌ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {1।40} ઇહ કસ્માત્ ન ભવતિ : એકઃ ચ એકઃ ચ , દ્વૌ ચ દ્વૌ ચ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {2।40} સઙ્ખ્યાયાઃ અર્થાસમ્પ્રત્યયાત્ અન્યપદાર્થત્વાત્ ચ અનેકશેષઃ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {3।40} સઙ્ખ્યાયાઃ અર્થાસમ્પ્રત્યયાત્ એકશેષઃ ન ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {4।40} ન હિ એકૌ ઇતિ અનેન અર્થઃ ગમ્યતે .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {5।40} અન્યપદાર્થત્વાત્ ચ સઙ્ખ્યાયાઃ એકશેષઃ ન ભવિષ્યતિ .

(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {6।40} એકઃ ચ એકઃ ચ ઇતિ અસ્ય દ્વૌ ઇતિ અર્થઃ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {7।40} દ્વૌ ચ દ્વૌ ચ ઇતિ અસ્ય ચત્વારઃ ઇતિ અર્થઃ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {8।40} ન એતૌ સ્તઃ પરિહારૌ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {9।40} યત્ તાવત્ ઉચ્યતે સઙ્ખ્યાયાઃ અર્થાસમ્પ્રત્યયાત્ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {10।40} અર્થાસમ્પ્રત્યયે અપિ એકશેષઃ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {11।40} તત્ યથા .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {12।40} ગાર્ગ્યઃ ચ ગાર્ગ્યાયણઃ ચ ગાર્ગ્યૌ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {13।40} ન ચ ઉચ્યતે વૃદ્ધયુવાનૌ ઇતિ ભવતિ ચ એકશેષઃ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {14।40} યત્ અપિ ઉચ્યતે : અન્યપદાર્થત્વાત્ ચ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {15।40} અન્યપદાર્થે અપિ એકશેષઃ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {16।40} તત્ યથા : વિંશતિઃ ચ વિંશતિઃ ચ વિંશતી ઇતિ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {17।40} તયોઃ ચત્વારિંશત્ ઇતિ અર્થઃ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {18।40} એવમ્ તર્હિ ન ઇમૌ પૃથક્ પરિહારૌ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {19।40} એકપરિહારઃ અયમ્ : સઙ્ખ્યાયાઃ અર્થાસમ્પ્રત્યયાત્ અન્યપદાર્થત્વાત્ ચ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {20।40} યત્ર હિ અર્થાસમ્પ્રત્યયઃ એવ વા અન્યપદાર્થતા એવ વા ભવતિ તત્ર એકશેષઃ ગાર્ગ્યૌ વિંશતી ઇતિ યથા .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {21।40} અથ વા ન ઇમે એકશેષશબ્દાઃ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {22।40} યદિ તર્હિ ન ઇમે એકશેષશબ્દાઃ સમુદાયશબ્દાઃ તર્હિ ભવન્તિ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {23।40} તત્ર કઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {24।40} એકવચનમ્ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {25।40} એકાર્થાઃ હિ સમુદાયાઃ ભવન્તિ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {26।40} તત્ યથા યૂથમ્ , શતમ્ , વનમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {27।40} સન્તુ તર્હિ એકશેષશબ્દાઃ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {28।40} કિઙ્કૃતમ્ સારૂપ્યમ્ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {29।40} અન્યોન્યકૃતમ્ સારૂપ્યમ્ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {30।40} સન્તિ પુનઃ કે ચિત્ અન્યે અપિ શબ્દાઃ યેષામ્ અન્યોન્યકૃતઃ ભાવઃ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {31।40} સન્તિ ઇતિ આહ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {32।40} તદ્ યથા માતા પિતા ભ્રાતા ઇતિ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {33।40} વિષમઃ ઉપન્યાસઃ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {34।40} સકૃત્ એતે શબ્દાઃ પ્રવૃત્તાઃ અપાયેષુ અપિ વર્તન્તે .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {35।40} ઇહ પુનઃ એકેન અપિ અપાયે ન ભવતિ ચત્વારઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {36।40} અન્યત્ ઇદાનીમ્ એતત્ ઉચ્યતે સકૃત્ એતે શબ્દાઃ પ્રવૃત્તાઃ અપાયેષુ અપિ વર્તન્તે ઇતિ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {37।40} યત્ તુ ભવાન્ અસ્માન્ ચોદયતિ સન્તિ પુનઃ કે ચિત્ અન્યે અપિ શબ્દાઃ યેષામ્ અન્યોન્યકૃત્ઃ ભાવઃ ઇતિ તત્ર એતે અસ્માભિઃ ઉપન્યસ્તાઃ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {38।40} તત્ર એતત્ ભવાન્ આહ સકૃત્ એતે શબ્દાઃ પ્રવૃત્તાઃ અપાયેષુ અપિ વર્તન્તે ઇતિ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {39।40} એતત્ ચ વાર્ત્તમ્ .
(પ્_1,2.64.5) ક_ઇ,239.12-240.11 રો_ઇઇ,136-139 {40।40} એકૈકઃ ન ઉદ્યન્તુમ્ ભારમ્ શક્નોતિ યત્ કથમ્ તત્ર । એકૈકઃ કર્તા સ્યાત્ સર્વે વા સ્યુઃ કથમ્ યુક્તમ્ ॥ કારણમ્ ઉદ્યમનમ્ ચેત્ ન ઉદ્યચ્છતિ ચ અન્તરેણ તત્ તુલ્યમ્ । તસ્માત્ પૃથક્ પૃથક્ તે કર્તારઃ સવ્યપેક્ષાઃ તુ ॥
(પ્_1,2.64.6) ક_ઇ,240.12-15 રો_ઇઇ,140 {1।4} પ્રથમમધ્યમોત્તમાનામ્ એકશેષઃ સરૂપત્વાત્ .
(પ્_1,2.64.6) ક_ઇ,240.12-15 રો_ઇઇ,140 {2।4} પ્રથમમધ્યમોત્તમાનામ્ એકશેષઃ વક્તવ્યઃ : પચતિ ચ પચસિ ચ પચથઃ , પચસિ ચ પચામિ ચ પચાવઃ , પચતિ ચ પચસિ ચ પચામિ ચ પચામઃ .
(પ્_1,2.64.6) ક_ઇ,240.12-15 રો_ઇઇ,140 {3।4} કિમ્ પુનઃ કારણમ્ ન સિધ્યતિ .
(પ્_1,2.64.6) ક_ઇ,240.12-15 રો_ઇઇ,140 {4।4} અસરૂપત્વાત્ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {1।61} દ્વિવચનબહુવચનાપ્રસિદ્ધિઃ ચ એકાર્થત્વાત્ . દ્વિવચનબહુવચનયોઃ ચ અપ્રસિદ્ધિઃ .

(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {2।61} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {3।61} એકાર્થત્વાત્ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {4।61} એકઃ અયમ્ અવશિષ્યતે .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {5।61} તેન અનેન તદર્થેન ભવિતવ્યમ્ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {6।61} કિમર્થેન .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {7।61} યદર્થઃ એકઃ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {8।61} કિમર્થઃ ચ એકઃ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {9।61} એકઃ એકાર્થઃ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {10।61} ન ઐકાર્થ્યમ્ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {11।61} ન અયમ્ એકાર્થઃ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {12।61} કિમ્ તર્હિ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {13।61} દ્વ્યર્થઃ બહ્વર્થઃ ચ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {14।61} ન ઐકાર્થ્યમ્ ઇતિ ચેત્ આરમ્ભાનર્થક્યમ્ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {15।61} ન ઐકાર્થ્યમ્ ઇતિ ચેત્ એકશેષારમ્ભઃ અનર્થકઃ સ્યાત્ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {16।61} ઇહ હિ શબ્દસ્ય સ્વાભાવિકી વા અનેકાર્થતા સ્યાત્ વાચનિકી વા .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {17।61} તત્ યદિ તાવત્ સ્વાભાવિકી અશિષ્યઃ એકશેષઃ એકેન ઉક્તત્વાત્ . અશિષ્યઃ એકશેષઃ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {18।61} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {19।61} એકેન ઉક્તત્વાત્ તસ્ય અર્થસ્ય દ્વિતીયસ્ય પ્રયોગેણ ન ભવિતવ્યમ્ ઉક્તાર્થાનામ્ અપ્રયોગઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {20।61} અથ વાચનિકી તત્ વક્તવ્યમ્ : એકઃ અયમ્ અવિશિષ્યતે સઃ ચ દ્વ્યર્થઃ ભવતિ બહ્વર્થઃ ચ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {21।61} ન વક્તવ્યમ્ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {22।61} સિદ્ધમ્ એકશેષઃ ઇતિ એવ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {23।61} કથમ્ પુનઃ એકઃ અયમ્ અવિશિષ્યતે ઇતિ અનેન દ્વ્યર્થતા બહ્વર્થતા વા શક્યા લબ્ધુમ્ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {24।61} તત્ ચ એકશેષકૃતમ્ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {25।61} ન હિ અન્તરેણ તદ્વાચિનઃ શબ્દસ્ય પ્રયોગમ્ તસ્ય અર્થસ્ય ગતિઃ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {26।61} પશ્યામઃ ચ પુનઃ અન્તરેણ અપિ તદ્વાચિનઃ શબ્દસ્ય પ્રયોગમ્ તસ્ય અર્થસ્ય ગતિઃ ભવતિ ઇતિ અગ્નિચિત્ સોમસુત્ ઇતિ યથા .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {27।61} તે મન્યામહે : લોપકૃતમ્ એતત્ યેન અત્ર અન્તરેણ અપિ તદ્વાચિનઃ શબ્દસ્ય પ્રયોગમ્ તસ્ય અર્થસ્ય ગતિઃ ભવતિતિ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {28।61} એવમ્ ઇહ અપિ એકશેષકૃતમ્ એતત્ યેન અત્ર એકઃ અયમ્ અવશિષ્યતે ઇતિ અનેન દ્વ્યર્થતા બહ્વર્થતા વા ભવતિ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {29।61} ઉચ્યેત તર્હિ ન તુ ગમ્યેત .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {30।61} યઃ હિ ગામ્ અશ્વઃ ઇતિ બ્રૂયાત્ અશ્વમ્ વા ગૌઃ ઇતિ ન જાતુ ચિત્ સમ્પ્રત્યયઃ સ્યાત્ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {31।61} તેન અનેકાર્થાભિધાને યત્નમ્ કુર્વતા અવશ્યમ્ લોકઃ પૃષ્ઠતઃ અનુગન્તવ્યઃ : કેષુ અર્થેષુ લૌકિકાઃ કાન્ શબ્દાન્ પ્રયુઞ્જતે ઇતિ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {32।61} લોકે ચ એકસ્મિન્ વૃક્ષઃ ઇતિ પ્રયુઞ્જતે દ્વયોઃ વૃક્ષૌ ઇતિ બહુષુ વૃક્ષાઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {33।61} યદિ તર્હિ લોકઃ અવશ્યમ્ શબ્દેષુ પ્રમાણમ્ કિમર્થમ્ એકશેષઃ આરભ્યતે .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {34।61} અથ કિમર્થમ્ લોપઃ આરભ્યતે .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {35।61} પ્રત્યયલક્ષણમ્ આચાર્યઃ પ્રાર્થયમાનઃ લોપમ્ આરભતે .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {36।61} એકશેષારમ્ભે પુનઃ અસ્ય ન કિમ્ ચિત્ પ્રયોજનમ્ અસ્તિ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {37।61} નનુ ચ ઉક્તમ્ : પ્રત્યર્થમ્ શબ્દનિવેશાત્ ન એકેન અનેકસ્ય અભિધાનમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {38।61} યદિ ચ એકેન શબ્દેન અનેકસ્ય અર્થસ્ય અભિધાનમ્ સ્યાત્ ન પ્રત્યર્થમ્ શબ્દનિવેશઃ કૃતઃ સ્યાત્ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {39।61} પ્રત્યર્થમ્ શબ્દનિવેશાત્ એકેન અનેકસ્ય અભિધાનાત્ અપ્રત્યર્થમ્ ઇતિ ચેત્ તત્ અપિ પ્રત્યર્થમ્ એવ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {40।61} પ્રત્યર્થમ્ શબ્દનિવેશાત્ એકેન અનેકસ્યાભિધાનાત્ અપ્રત્યર્થમ્ ઇતિ ચેત્ એવમ્ ઉચ્યતે : યત્ અપિ એકેન અનેકસ્ય અભિધાનમ્ ભવતિ તત્ અપિ પ્રત્યર્થમ્ એવ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {41।61} યત્ અપિ હિ અર્થૌ અર્થૌ પ્રતિ તત્ અપિ પ્રત્યર્થમ્ એવ .

(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {42।61} યત્ અપિ હિ અર્થાન્ અર્થાન્ પ્રતિ તત્ અપિ પ્રત્યર્થમ્ એવ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {43।61} યાવતામ્ અભિધાનમ્ તાવતામ્ પ્રયોગઃ ન્યાય્યઃ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {44।61} યાવતામ્ અર્થાનામ્ અભિધાનમ્ ભવતિ તાવતામ્ શબ્દાનામ્ પ્રયોગઃ ઇતિ એષઃ પક્ષઃ ન્યાય્યઃ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {45।61} યાવતામ્ અભિધાનમ્ તાવતામ્ પ્રયોગઃ ન્યાય્યઃ ઇતિ ચેત્ એકેન અપિ અનેકસ્ય અભિધાનમ્ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {46।61} યાવતામ્ અભિધાનમ્ તાવતામ્ પ્રયોગઃ ન્યાય્યઃ ઇતિ ચેત્ એવમ્ ઉચ્યતે : એષઃ અપિ ન્યાય્યઃ એવ યત્ અપિ એકેન અપિ અનેકસ્ય અભિધાનમ્ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {47।61} યદિ તર્હિ એકેન અનેકસ્ય અભિધાનમ્ ભવતિ પ્લક્ષન્યગ્રોધૌ : એકેન ઉક્તત્વાત્ અપરસ્ય પ્રયોગઃ અનુપપન્નઃ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {48।61} એકેન ઉક્તત્વાત્ તસ્ય અર્થસ્ય અપરસ્ય પ્રયોગેણ ન ભવિતવ્યમ્ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {49।61} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {50।61} ઉક્તાર્થાનામ્ અપ્રયોગઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {51।61} એકેન ઉક્તત્વાત્ અપરસ્ય પ્રયોગઃ અનુપપન્નઃ ઇતિ ચેત્ અનુક્તત્વાત્ પ્લક્ષેણ ન્યગ્રોધસ્ય ન્યગ્રોધપ્રયોગઃ . એકેન ઉક્તત્વાત્ અપરસ્ય પ્રયોગઃ અનુપપન્નઃ ઇતિ ચેત્ અનુક્તઃ પ્લક્ષેણ ન્યગ્રોધાર્થઃ ઇતિ કૃત્વા ન્યગ્રોધશબ્દઃ પ્રયુજ્યતે .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {52।61} કથમ્ અનુક્તઃ યાવતા ઇદાનીમ્ એવ ઉક્તમ્ એકેન અપિ અનેકસ્ય અભિધાનમ્ ભવતિ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {53।61} સરૂપાણામ્ એકેન અપિ અનેકસ્ય અભિધાનમ્ ભવતિ ન વિરૂપાણામ્ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {54।61} કિમ્ પુનઃ કારણમ્ સરૂપાણામ્ એકેન અપિ અનેકસ્ય અભિધાનમ્ ભવતિ ન પુનઃ વિરૂપાણામ્ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {55।61} અભિધાનમ્ પુનઃ સ્વાભાવિકમ્ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {56।61} સ્વાભાવિકમ્ અભિધાનમ્ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {57।61} ઉભયદર્શનાત્ ચ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {58।61} ઉભયમ્ ખલુ અપિ દૃશ્યતે : વિરૂપાણામ્ અપિ એકેન અનેકસ્ય અભિધાનમ્ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {59।61} તત્ યથા : દ્યવા હ ક્ષમા .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {60।61} દ્યવા ચિત્ અસ્મૈ પૃથિવી નમેતે ઇતિ .
(પ્_1,2.64.7) ક_ઇ,240.16-242.9 રો_ઇઇ,140-144 {61।61} વિરૂપાણામ્ કિલ નામ એકેન અનેકસ્ય અભિધાનમ્ સ્યાત્ કિમ્ પુનઃ સરૂપાણામ્ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {1।54} આકૃત્યભિધાનાત્ વા એકમ્ વિભક્તૌ વાજપ્યાયનઃ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {2।54} આકૃત્યભિધાનાત્ વા એકમ્ શબ્દમ્ વિભક્તૌ વાજપ્યાયનઃ આચાર્યઃ ન્યાય્યમ્ મન્યતે : એકા આકૃતિઃ સા ચ અભિધીયતે ઇતિ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {3।54} કથમ્ પુનઃ જ્ઞાયતે એકા આકૃતિઃ સા ચ અભિધીયતે ઇતિ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {4।54} પ્રખ્યાવિશેષાત્ . ન હિ ગૌઃ ઇતિ ઉક્તે વિશેષઃ પ્રખ્યાયતે શુક્લા નીલા કપિલા કપોતિકા ઇતિ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {5।54} યદિ અપિ તાવત્ પ્રખ્યાવિશેષાત્ જ્ઞાયતે એકા આકૃતિઃ ઇતિ કુતઃ તુ એતત્ સા અભિધીયતે ઇતિ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {6।54} અવ્યપવર્ગગતેઃ ચ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {7।54} અવ્યપવર્ગગતેઃ ચ મન્યામહે આકૃતિઃ અભિધીયતે ઇતિ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {8।54} ન હિ ગૌઃ ઇતિ ઉક્તે વ્યપવર્ગઃ ગમ્યતે શુક્લા નીલા કપિલા કપોતિકા ઇતિ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {9।54} જ્ઞાયતે ચ એકોપદિષ્ટમ્ . જ્ઞાયતે ખલુ અપિ એકોપદિષ્ટમ્ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {10।54} ગૌઃ અસ્ય કદા ચિત્ ઉપદિષ્ટઃ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {11।54} સઃ તમ્ અન્યસ્મિન્ દેશે અન્યસ્મિન્ કાલે અન્યસ્યામ્ ચ વયોવસ્થાયામ્ દૃષ્ટ્વા જાનાતિ અયમ્ ગૌઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {12।54} કઃ પુનઃ અસ્ય વિશેષઃ પ્રખ્યાવિશેષાત્ ઇતિ અતઃ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {13।54} તસ્ય એવ ઉપોદ્બલકમ્ એતત્ : પ્રખ્યાવિશેષાત્ જ્ઞાયતે ચ એકોપદિષ્ટમ્ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {14।54} ધર્મશાસ્ત્રમ્ ચ તથા . એવમ્ ચ કૃત્વા ધર્મશાસ્ત્રમ્ પ્રવૃત્તમ્ : બ્રાહ્મણઃ ન હન્તવ્યઃ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {15।54} સુરા ન પેયા ઇતિ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {16।54} બ્રાહ્મણમાત્રમ્ ન હન્યતે સુરામાત્રમ્ ચ ન પીયતે .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {17।54} યદિ દ્રવ્યમ્ પદાર્થઃ સ્યાત્ એકમ્ બ્રાહ્મણમ્ અહત્વા એકામ્ ચ સુરામ્ અપીત્વા અન્યત્ર કામચારઃ સ્યાત્ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {18।54} કઃ પુનઃ અસ્ય વિશેષઃ અવ્યપવર્ગગતેઃ ચ ઇતિ અતઃ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {19।54} તસ્ય એવ ઉપોદ્બલકમ્ એતત્ : અવ્યપવર્ગગતેઃ ચ ધર્મશાસ્ત્રમ્ ચ તથા ઇતિ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {20।54} અસ્તિ ચ એકમ્ અનેકાધિકરણસ્થમ્ યુગપત્ .

(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {21।54} અસ્તિ ખલુ અપિ એકમ્ અનેકાધિકરણસ્થમ્ યુગપત્ ઉપલભ્યતે .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {22।54} કિમ્ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {23।54} આદિત્યઃ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {24।54} તદ્ યથા એકઃ આદિત્યઃ અનેકાધિકરણસ્થઃ યુગપત્ ઉપલભ્યતે .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {25।54} વિષમઃ ઉપન્યાસઃ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {26।54} ન એકઃ દ્રષ્ટા આદિત્યમ્ અનેકાધિકરણસ્થમ્ યુગપત્ ઉપલભતે .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {27।54} એવમ્ તર્હિ ઇતીન્દ્રવત્ વિષયઃ . તત્ યથા એકઃ ઇન્દ્રઃ અનેકસ્મિન્ ક્રતુશતે આહૂતઃ યુગપત્ સર્વત્ર ભવતિ એવમ્ આકૃતિઃ અપિ યુગપત્ સર્વત્ર ભવિષ્યતિ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {28।54} અવશ્યમ્ ચ એતત્ એવમ્ વિજ્ઞેયમ્ એકમ્ અનેકાધિકરણસ્થમ્ યુગપત્ ઉપલભ્યતે ઇતિ. ન એકમ્ અનેકાધિકરણસ્થમ્ યુગપત્ ઇતિ ચેત્ તથા એકશેષે .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {29।54} યઃ હિ મન્યતે ન એકમ્ અનેકાધિકરણસ્થમ્ યુગપદ્ ઉપલભ્યતે ઇતિ એકશેષે તસ્ય દોષઃ સ્યાત્ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {30।54} એકશેષે અપિ ન એકઃ વૃક્ષશબ્દઃ અનેકમ્ અર્થમ્ યુગપત્ અભિદધીત .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {31।54} અવશ્યમ્ ચ એતત્ એવમ્ વિજ્ઞેયમ્ આકૃતિઃ અભિધીયતે ઇતિ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {32।54} દ્રવ્યાભિધાને હિ આકૃત્યસમ્પ્રત્યયઃ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {33।54} દ્રવ્યાભિધાને સતિ આકૃતેઃ અસમ્પ્રત્યયઃ સ્યાત્ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {34।54} તત્ર કઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {35।54} તત્ર અસર્વદ્રવ્યગતિઃ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {36।54} તત્ર અસર્વદ્રવ્યગતિઃ પ્રાપ્નોતિ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {37।54} અસર્વદ્રવ્યગતૌ કઃ દોષઃ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {38।54} ગૌઃ અનુબન્ધ્યઃ અજઃ અગ્નીષોમીયઃ ઇતિ : એકઃ શાસ્ત્રોક્તમ્ કુર્વીત અપરઃ અશાસ્ત્રોક્તમ્ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {39।54} અશાસ્ત્રોક્તે ચ ક્રિયમાણે વિગુણમ્ કર્મ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {40।54} વિગુણે ચ કર્મણિ ફલાનવાપ્તિઃ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {41।54} નનુ ચ યસ્ય અપિ આકૃતિઃ પદાર્થઃ તસ્ય અપિ યદિ અનવયવેન ચોદ્યતે ન ચ અનુબધ્યતે વિગુણમ્ કર્મ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {42।54} વિગુણે ચ કર્મણિ ફલાનવાપ્તિઃ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {43।54} એકા આકૃતિઃ ઇતિ ચ પ્રતિજ્ઞા હીયેત .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {44।54} યત્ ચ અસ્ય પક્ષસ્ય ઉપાદાને પ્રયોજનમ્ એકશેષઃ ન વક્તવ્યઃ ઇતિ સઃ ચ ઇદાનીમ્ વક્તવ્યઃ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {45।54} એવમ્ તર્હિ અનવયવેન ચોદ્યતે પ્રત્યેકમ્ ચ પરિસમાપ્યતે યથા આદિત્યઃ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {46।54} નનુ ચ યસ્ય અપિ દ્રવ્યમ્ પદાર્થઃ તસ્ય અપિ અનવયવેન ચોદ્યતે પ્રત્યેકમ્ ચ પરિસમાપ્યતે .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {47।54} એકશેષઃ ત્વયા વક્તવ્યઃ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {48।54} ત્વયા અપિ તર્હિ દ્વિવચનબહુવચનાનિ સાધ્યાનિ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {49।54} ચોદનાયામ્ ચ એકસ્ય ઉપાધિવૃત્તેઃ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {50।54} ચોદનાયામ્ ચ એકસ્ય ઉપાધિવૃત્તેઃ મન્યામહે આકૃતિઃ અભિધીયતે ઇતિ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {51।54} આગ્નેયમ્ અષ્ટાકપાલમ્ નિર્વપેત્ : એકમ્ નિરુપ્ય દ્વિતીયસ્ તૃતીયઃ ચ નિરુપ્યતે .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {52।54} યદિ ચ દ્રવ્યમ્ પદાર્થઃ સ્યાત્ એકમ્ નિરુપ્ય દ્વિતીયસ્ય તૃતીયસ્ય ચ નિર્વપણમ્ ન પ્રકલ્પેત .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {53।54} કઃ પુનઃ એતયોઃ જાતિચોદનયોઃ વિશેષઃ .
(પ્_1,2.64.8) ક_ઇ,242.10-244.7 રો_ઇઇ,144-150 {54।54} એકા નિર્વૃત્તેન અપરા નિર્વર્ત્યેન .
(પ્_1,2.64.9) ક_ઇ,244.8-245.5 રો_ઇઇ,150-152 {1।21} દ્રવ્યાભિધાનમ્ વ્યાડિઃ . દ્રવ્યાભિધાનમ્ વ્યાડિઃ આચાર્યઃ ન્યાય્યમ્ મન્યતે : દ્રવ્યમ્ અભિધીયતે ઇતિ .
(પ્_1,2.64.9) ક_ઇ,244.8-245.5 રો_ઇઇ,150-152 {2।21} તથા ચ લિઙ્ગવચનસિદ્ધિઃ .
(પ્_1,2.64.9) ક_ઇ,244.8-245.5 રો_ઇઇ,150-152 {3।21} એવમ્ ચ કૃત્વા લિઙ્ગવચનાનિ સિદ્ધાનિ ભવન્તિ : બ્રાહ્મણી બ્રાહ્મણઃ , બ્રાહ્મણૌ બ્રાહ્મણાઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.9) ક_ઇ,244.8-245.5 રો_ઇઇ,150-152 {4।21} ચોદનાસુ ચ તસ્ય આરમ્ભાત્ .
(પ્_1,2.64.9) ક_ઇ,244.8-245.5 રો_ઇઇ,150-152 {5।21} ચોદનાસુ ચ તસ્ય આરમ્ભાત્ મન્યામહે દ્રવ્યમ્ અભિધીયતે ઇતિ .
(પ્_1,2.64.9) ક_ઇ,244.8-245.5 રો_ઇઇ,150-152 {6।21} ગૌઃ અનુબન્ધ્યઃ અજઃ અગ્નીષોમીયઃ ઇતિ : આકૃતૌ ચોદિતાયામ્ દ્રવ્યે આરમ્ભણાલમ્ભનપ્રોક્ષણવિશસનાદીનિ ક્રિયન્તે .

(પ્_1,2.64.9) ક_ઇ,244.8-245.5 રો_ઇઇ,150-152 {7।21} ન ચ એકમ્ અનેકાધિકરણસ્થમ્ યુગપત્ .
(પ્_1,2.64.9) ક_ઇ,244.8-245.5 રો_ઇઇ,150-152 {8।21} ન ખલુ અપિ એકમ્ અનેકાધિકરણસ્થમ્ યુગપત્ ઉપલભ્યતે .
(પ્_1,2.64.9) ક_ઇ,244.8-245.5 રો_ઇઇ,150-152 {9।21} ન હિ એકઃ દેવદત્તઃ યુગપત્ સ્રુઘ્ને ભવતિ મથુરાયામ્ ચ .
(પ્_1,2.64.9) ક_ઇ,244.8-245.5 રો_ઇઇ,150-152 {10।21} વિનાશે પ્રાદુર્ભાવે ચ સર્વમ્ તથા સ્યાત્ .
(પ્_1,2.64.9) ક_ઇ,244.8-245.5 રો_ઇઇ,150-152 {11।21} કિમ્ .
(પ્_1,2.64.9) ક_ઇ,244.8-245.5 રો_ઇઇ,150-152 {12।21} વિનશ્યેત્ ચ પ્રાદુઃ ષ્યાત્ ચ .
(પ્_1,2.64.9) ક_ઇ,244.8-245.5 રો_ઇઇ,150-152 {13।21} શ્વા મૃતઃ ઇતિ શ્વા નામ લોકે ન પ્રચરેત્ .
(પ્_1,2.64.9) ક_ઇ,244.8-245.5 રો_ઇઇ,150-152 {14।21} ગૌઃ જાતઃ ઇતિ સર્વમ્ ગોભૂતમ્ અનવકાશમ્ સ્યાત્ .
(પ્_1,2.64.9) ક_ઇ,244.8-245.5 રો_ઇઇ,150-152 {15।21} અસ્તિ ચ વૈરૂપ્યમ્ .
(પ્_1,2.64.9) ક_ઇ,244.8-245.5 રો_ઇઇ,150-152 {16।21} અસ્તિ ખલુ અપિ વૈરૂપ્યમ્ : ગૌઃ ચ ગૌઃ ચ ખણ્ડઃ મુણ્ડઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.9) ક_ઇ,244.8-245.5 રો_ઇઇ,150-152 {17।21} તથા ચ વિગ્રહઃ .
(પ્_1,2.64.9) ક_ઇ,244.8-245.5 રો_ઇઇ,150-152 {18।21} એવમ્ ચ કૃત્વા વિગ્રહઃ ઉપપન્નઃ ભવતિ : ગૌઃ ચ ગૌઃ ચ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.9) ક_ઇ,244.8-245.5 રો_ઇઇ,150-152 {19।21} વ્યર્થેષુ ચ મુક્તસંશયમ્ .
(પ્_1,2.64.9) ક_ઇ,244.8-245.5 રો_ઇઇ,150-152 {20।21} વ્યર્થેષુ ચ મુક્તસંશયમ્ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.9) ક_ઇ,244.8-245.5 રો_ઇઇ,150-152 {21।21} આકૃતૌ અપિ પદાર્થે એકશેષઃ વક્તવ્યઃ : અક્ષાઃ , પાદાઃ , માષાઃ ઇતિ .
(પ્_1,2.64.10) ક_ઇ,245.6-247.16 રો_ઇઇ,153-159 {1।95} લિઙ્ગવચનસિદ્ધિઃ ગુણસ્ય અનિત્યત્વાત્ .
(પ્_1,2.64.10) ક_ઇ,245.6-247.16 રો_ઇઇ,153-159 {2।95} લિઙ્ગવચનાનિ સિદ્ધાનિ ભવન્તિ .
(પ્_1,2.64.10) ક_ઇ,245.6-247.16 રો_ઇઇ,153-159 {3।95} કુતઃ .
(પ્_1,2.64.10) ક_ઇ,245.6-247.16 રો_ઇઇ,153-159 {4।95} ગુણસ્ય અનિત્યત્વાત્ .
(પ્_1,2.64.10) ક_ઇ,245.6-247.16 રો_ઇઇ,153-159 {5।95} અનિત્યાઃ ગુણાઃ અપાયિનઃ ઉપાયિનઃ ચ .
(પ્_1,2.64.10) ક_ઇ,245.6-247.16 રો_ઇઇ,153-159 {6।95} કિમ્ યે એતે શુક્લાદયઃ .
(પ્_1,2.64.10) ક_ઇ,245.6-247.16 રો_ઇઇ,153-159 {7।95} ન ઇતિ આહ .
(પ્_1,2.64.10) ક_ઇ,245.6-247.16 રો_ઇઇ,153-159 {8।95} સ્ત્રીપુંનપુંસકાનિ સત્ત્વગુણાઃ એકત્વદ્વિત્વબહુત્વાનિ ચ .
(પ્_1,2.64.10) ક_ઇ,245.6-247.16 રો_ઇઇ,153-159 {9।95} કદા ચિત્ આકૃતિઃ એકત્વેન યુજ્યતે કદા ચિત્ દ્વિત્વેન કદા ચિત્ બહુત્વેન કદા ચિત્ સ્ત્રીત્વેન કદા ચિત્ પુંસ્ત્વેન કદાચિત્ નપુંસકત્વેન .
(પ્_1,2.64.10) ક_ઇ,245.6-247.16 રો_ઇઇ,153-159 {10।95} ભવેત્ લિઙ્ગપરિહારઃ ઉપપન્નઃ વચનપરિહારઃ તુ ન ઉપપદ્યતે .
(પ્_1,2.64.10) ક_ઇ,245.6-247.16 રો_ઇઇ,153-159 {11।95} યદિ હિ કદા ચિત્ આકૃતિઃ એકત્વેન યુજ્યતે કદા ચિત્ દ્વિત્વેન કદા ચિત્ બહુત્વેન એકા આકૃતિઃ ઇતિ પ્રતિજ્ઞા હીયેત .
(પ્_1,2.64.10) ક_ઇ,245.6-247.16 રો_ઇઇ,153-159 {12।95} યત્ ચ અસ્ય પક્ષસ્ય ઉપાદાને પ્રયોજનમ્ ઉક્તમ્ એકશેષઃ ન વક્તવ્યઃ ઇતિ સઃ ચ ઇદાનીમ્ વક્તવ્યઃ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.10) ક_ઇ,245.6-247.16 રો_ઇઇ,153-159 {13।95} એવમ્ તર્હિ લિઙ્ગવચનસિદ્ધિઃ ગુણવિવક્ષાનિત્યત્વાત્ .
(પ્_1,2.64.10) ક_ઇ,245.6-247.16 રો_ઇઇ,153-159 {14।95} લિઙ્ગવચનાનિ સિદ્ધાનિ ભવન્તિ .
(પ્_1,2.64.10) ક_ઇ,245.6-247.16 રો_ઇઇ,153-159 {15।95} કુતઃ .
(પ્_1,2.64.10) ક_ઇ,245.6-247.16 રો_ઇઇ,153-159 {16।95} ગુણવિવક્ષાયાઃ અનિત્યત્વાત્ .
(પ્_1,2.64.10) ક_ઇ,245.6-247.16 રો_ઇઇ,153-159 {17।95} અનિત્યા ગુણવિવક્ષા .
(પ્_1,2.64.10) ક_ઇ,245.6-247.16 રો_ઇઇ,153-159 {18।95} કદા ચિત્ આકૃતિઃ એકત્વેન વિવક્ષિતા ભવતિ કદા ચિત્ દ્વિત્વેન કદા ચિત્ બહુત્વેન કદા ચિત્ સ્ત્રીત્વેન કદા ચિત્ પુંસ્ત્વેન કદા ચિત્ નપુંસકત્વેન .
(પ્_1,2.64.10) ક_ઇ,245.6-247.16 રો_ઇઇ,153-159 {19।95} ભવેત્ લિઙ્ગપરિહારઃ ઉપપન્નઃ વચનપરિહારઃ તુ ન ઉપપદ્યતે .
(પ્_1,2.64.10) ક_ઇ,245.6-247.16 રો_ઇઇ,153-159 {20।95} યદિ કદા ચિત્ આકૃતિઃ એકત્વેન વિવક્ષિતા ભવતિ કદા ચિત્ દ્વિત્વેન કદા ચિત્ બહુત્વેન એકા આકૃતિઃ ઇતિ પ્રતિજ્ઞા હીયેત .
(પ્_1,2.64.10) ક_ઇ,245.6-247.16 રો_ઇઇ,153-159 {21।95} યત્ ચ અસ્ય પક્ષસ્ય ઉપાદાને પ્રયોજનમ્ ઉક્તમ્ એકશેષઃ ન વક્તવ્યઃ ઇતિ સઃ ચ ઇદાનીમ્ વક્તવ્યઃ ભવતિ .
(પ્_1,2.64.10) ક_ઇ,245.6-247.16 રો_ઇઇ,153-159 {22।95} લિઙ્ગપરિહારઃ ચ અપિ ન ઉપપદ્યતે .
(પ્_1,2.64.10) ક_ઇ,245.6-247.16 રો_ઇઇ,153-159 {23।95} કિમ્ કારણમ્ .
(પ્_1,2.64.10) ક_ઇ,245.6-247.16 રો_ઇઇ,153-159 {24।95} આવિષ્ટલિઙ્ગા જાતિઃ યત્ લિઙ્ગમ્ ઉપાદાય પ્રવર્તતે ઉત્પત્તિપ્રભૃતિ આ વિનાશાત્ તત્ લિઙ્ગમ્ ન જહાતિ .
(પ્_1,2.64.10) ક_ઇ,245.6-247.16 રો_ઇઇ,153-159 {25।95} તસ્માત્ ન વૈયાકરણૈઃ શક્યમ્ લૌકિકમ્ લિઙ્ગમ્ આસ્થાતુમ્ .