વૃત્તરત્નાકર (ટીકા સહિત) · અધ્યાય 3

ત્રિભિર્ગુણિતાર્નવ લઘવો યસ્યાં સા તથોક્તા સપ્તાવિંશલ્લઘુરિત્યર્થઃ । અવસિતિ રવસાનં તસ્મિન્ ગુરુ ર્યસ્યાઃ સા તથોક્તા ઇતિ પૂર્વોક્તપ્રકારેણ સપ્તવિંશલ્લઘવો ઽન્તે ગુરુઃ એવં દલયુગલકૃતતનુઃ વિરચિતશરીરા અતિરુચિરા નામ । યથા ।
સમદગજગતિરુરુકુચયુગકૃતનતતનુરમલવદનકમલા ।
અનવરતમપહરતિ મમ હૃદયમિહ હિ યુવતિરિયમતિરુચિરા ॥ 42 ॥
॥ ઇતિ માત્રાસમકપ્રકરણમ્ ॥
ઇતિ સુલ્હણવિરચિતાયાં સુકવિહદયાનન્દિન્યાભિધાનાયાં વૃત્તરત્નાકરચ્છંદોવૃત્તૌ માત્રાવૃત્તાધ્યાયો દ્વિતીયઃ સમાપ્તઃ ॥
તૃતીયો ઽધ્યાયઃ
સમવૃત્તાધ્યાયઃ
ઉક્તાયામ્
ગ્ શ્રીઃ

એકાક્ષરાયાં જાતૌ એકો ગુરુર્યસ્ય વૃત્તસ્ય પાદે તદ્વૃત્તં શ્રી ર્નામ । યથા ।
શ્રીસ્તત્તૈલમ્ ॥ 1 ॥
અત્યુક્તાયામ્
ગૌ સ્ત્રી

ગુરુદ્વયં યત્ર તદ્વૃત્તં સ્ત્રી નામ । યથા ।
આદ્યા સા સ્ત્રી ગૌરી પાયાત્ ॥ 2 ॥
મધ્યાયામ્
મો નારી

યત્ર મ ગણસ્તદ્વૃત્તં નારી નામ ।
શ્રીનારીગોવિંદૌ ભૂયાસ્તવોદ્બુદ્ધ્યૈ ॥ 3 ॥
રો મૃગી

યત્ર ર ગણસ્તદ્વૃત્તં મૃગી નામ । યથા ।
કથ્યતાં યાત્યસૌ
ગીતગા હા મૃગી ॥ 4 ॥
પ્રતિષ્ઠાયામ્
મ્ગૌ ચેત્કન્યા

ચેદ્ય દિ પાદે મગણગુરૂ ભવતઃ તદ્વૃત્તં કન્યા નામ । યથા ।
કામક્રીડારૂઢાયાસા ।
એતાઃ કન્યા કીદૃશ્યાસ્તાઃ ॥
તથા ચ ।
સર્વેષાં યઃ સામાન્યર્દ્ધિઃ ।
તસ્યેશસ્સ્તાદ્ભૂયો વૃદ્ધ્યૈ ॥ 5 ॥
સુપ્રતિષ્ઠાયામ્
ભ્ગૌ ગિતિ પંક્તિઃ

યત્ર ભગણો દ્વૌ ગુરૂ ભવતઃ તદ્વૃત્તં પંક્તિ ર્નામ ભવતિ । યથા ।
વ્યોમનિ નીલાં નીરદપંક્તિમ્ ।
વીક્ષ્ય વિપન્નાઃ પ્રોષિતવધ્વઃ ॥ 6 ॥
ગાયત્ર્યામ્
ત્યૌ સ્તસ્તનુમધ્યા

યત્ર તગણયગણૌ ભવતઃ તદ્વૃત્તં તનુમધ્યા નામ । યથા ।
કસ્યાપિ મહદ્ભિઃ પુણ્યૈરનુકૂલા ।
શ્યામા તનુમધ્યા ગેહે ભવતિ સ્ત્રી ॥ 7 ॥
શશિવદના ન્યૌ

યત્ર નગણયગણૌ ભવતસ્તદ્વૃત્તં શશિવદના નામ । યથા ।
મલયજલેપઃ કુવલયશય્યા ।
દહતિ વિયોગે શશિવદનાયાઃ ॥ 8 ॥
ત્સૌ ચેદ્વસુમતી

ચેત્ત ગણસગણૌ પાદે ભવતઃ તદ્વૃત્તં વસુમતી નામ । યથા ।
પૃથ્વી ધૃતવતી રાજ્ઞા નયવતા ।
મુદ્યજ્જનપદા શ્લાઘ્યા વસુમતી ॥ 9 ॥
ઉષ્ણિહિ
મધુમતિનનગાઃ

નગણનગણગુરવો યત્ર તદ્વૃત્તં મધુમતી નામ । યથા ॥ 10 ॥
મ્સૌ ગઃ સ્યાન્મદલેખા

મગણસગણૌ ગુરુશ્ચ યત્ર તદ્વૃત્તં મદનલેખા નામ । યથા ।
લાવણ્યામ્ભસિ મગ્ને તસ્યાઃ કામમહેભે ।
ભ્રષ્ટેયં સ્તનકુમ્ભાદ્રોમલીમદલેખા ॥ 11 ॥
કુમારલલિતા જ્સૌ ગ્

જગણસગણૌ ગુરુશ્ચ યત્ર તદ્વૃત્તં કુમારલલિતા નામ । યથા ।
કુમારલલિતાનિ પ્રમોદજનનાનિ ।
નયાભિમુદમગ્ર્યાં વિલોક્ય નમનીકા ॥ (?) 12 ॥
સરગા હંસમાલા

યત્ર સગણરગણગુરવસ્તદ્વૃત્તં હંસમાલા નામ । યથા ।
શરદિ પ્રેક્ષ્ય યાન્તીં મુદિતાં હંસમાલામ્ ।
ત્યજતિ પ્રેયસીં કઃ સુખલિપ્સુઃ સ્વતન્ત્રઃ ॥ 13 ॥
અનુષ્ટુભિ
મો મો ગો ગો વિદ્યુન્માલા

દ્વૌ મગણૌ દ્વૌ ગુરૂ ચ યત્ર તદ્વૃત્તં વિદ્યુન્માલા નામ । યથા ।
ચતુર્ભિર્યતિઃ । યથા મમૈવ છંદસિ ।
મૌ ગૌ વેદૈર્વિદ્યુન્માલા ।
વ્યોમ્નિ વ્યાપ્તે તપ્તરેખાનાકુર્વન્તી વંગ્યાંમાનમ્રાં ત્વાં ભર્તુઃ સ્ત્રીણાં જાગર્યકા વિદ્યુન્માલા ॥ (??) 14 ॥
ભૌ ગિતિ ચિત્રપદા ગઃ

ભગણદ્વયં ગુરૂ ચ યત્ર તદ્વૃત્તં ચિત્રપદા નામ । યથા ।
નૂપુરશબ્દમનોજ્ઞં તાલલયાન્વિતગીતમ્ ।
પીનપયોધરયુગ્મા નૃત્યતિ વિચિત્રપદેયમ્ ॥ 15 ॥
માણવકં ભાત્તલગાઃ

ભગણતગણલઘુગુરવો યત્ર તદ્વૃત્તં માણવકં નામ । યથા ।
વાઞ્છસિ શં ચેદ્વિપુલં તર્હિ સખે મુઞ્ચ શઠ -
મેધા કિં જ્ઞાસ્ય રુચિં મિત્રમપિ ત્વચપલમ્ ॥ (?)
ચતુર્ભિર્યતિરિત્યામ્નાયઃ । માણવકાક્રીડિતમિતિ પિંગલઃ ॥ 16 ॥
મ્નૌ ગૌ હંસરુતમેતત્

યત્ર મગણનગણૌ દ્વૌ ગુરૂ તદ્વૃત્તં હંસરુતં નામ । યથા ।
દૃષ્ટ્વા કાસકુસુમાનિ શ્રુત્વા હંસરુતમેતત્ ।
કામાર્તઃ શરદિ પાન્થ કષ્ટં જીવતિ નિકૃષ્ટઃ ॥ 17 ॥
ર્જૌ સમાનિકા ગલૌ ચ

રગણજગણૌ ગુરુલઘૂ ચ યત્ર તદ્વૃત્તં સમાનિકા નામ । યથા ।
તે સમાનિકા ચ યાન્તિ શત્રવો ભયેન ધીર ।
રાજસંપદં વિહાય યદ્યજેયબાહવો ઽપિ ॥ 18 ॥
પ્રમાણિકા જરૌ લગૌ

જગણરગણૌ લઘુગુરૂ યત્ર તદ્વૃત્તં પ્રમાણિકા નામ । યથા ।
પ્રવાતિ દક્ષિણાનિલઃ સુપુષ્પિતામ્રકિંશુકઃ ।
વસંત એષ સાંપ્રતં પ્રમાણિકા ઽત્ર કોકિલા ॥ 19 ॥
[ચમ્પકમાલા ચેદ્ભમસા ગઃ

ભગણમગણસગણાઃ ગુરુશ્ચ યત્ર તદ્વૃત્તં ચંપકમાલા નામ ] ॥ 20 ॥
[નારાચકં તરૌ લગૌ

તગણરગણૌ લઘુગુરૂ ચ યત્ર તદ્વૃત્તં નારાચકં નામ । યથા ] ॥ 21 ॥
વિતાનમાભ્યાં યદન્યત્

આભ્યાં સમાનિકાપ્રમાણિકાભ્યાં યદન્યદ ષ્ટાક્ષરં છન્દસ્ત દ્વિતાનં નામ । આભ્યાં યદન્યદિ તિ બ્રુવન્ સૂત્રકારો વિતાનસ્યાનેકપ્રકારત્વં દર્શયતિ । અન્યથા ગણનિયમં બ્રૂયાત્ । યથા ।
જ્યોત્સ્નાવિતાનમૈન્દવં પશ્ય પ્રિયે મનોરમમ્ ।
કોપં ત્યજ પ્રિયં ભજ સ્ત્રીણાં પ્રિયં હિ યૌવનમ્ ॥
અન્યચ્ચ ।
તસ્યાઃ સ્મરામિ સુંદરં ચન્દ્રોપમાનમાનનમ્ ।
કંદર્પચાપભંગુરં શ્રુતિભ્રમોપશોભિતમિતિ ॥
અપિ ચ ।
કંકાલમાલધારણં કંદર્પદર્પહારિણમ્ ।
સંસારબન્ધમોચનં વંદામહે ત્રિલોચનમ્ ॥
‘અન્યદતો હિ વિતાનમિઽતિ શ્વેતપટજયદેવેન યદુક્તમ્ ।
ઇત્યનેન ગતાર્થત્વાત્ ॥ 22 ॥
બૃહત્યામ્
રાન્નસાવિહ હલમુખી

યત્ર રગણનગણસગણાસ્તદ્વૃત્તં હલમુખી નામ । યથા ।
નિંદિતાં વપુષિ પુરુષદ્વેષિણીં વિરદશનામ્ ।
તાં સખે પરિણયવિધૌ દૂરતસ્ત્યજ હલમુખીમ્ ॥ 23 ॥
ભુજગશિશુભૃતા નૌ મઃ

દ્વૌ નગણૌ મગણશ્ચ યત્ર તદ્વૃત્તં ભુજગશિશુભૃતા નામ । સપ્તભિર્યતિરિત્યામ્નાયઃ । યથા ।
વરતરુલવલીવલ્લીકિસલયગહનછિન્નાઃ ।
ભુજગશિશુભૃતા રમ્યા મલયગિરિવનોદ્દેશાઃ ॥ 24 ॥
પંક્તૌ
મ્સૌ જ્ગૌ શુદ્ધવિરાડિદં મતમ્

મગણસગણજગણા ગુરુશ્ચ યત્ર તદ્વૃત્તં શુદ્ધવિરાટ્ નામ । યથા ।
કુર્વન્ રાજ્યમપીહ સંતતં કામક્રોધવિવર્જિતઃ સદા ।
મિત્રો મે ન સમોભયાનતઃ(?) સત્યં શુદ્ધવિરાડસિ પ્રભો ॥ 25 ॥
મ્નૌ ય્ગૌ ચેતિ પણવ નામેદમ્

યત્ર મગણનગણયગણા ગુરુશ્ચ યત્ર તદ્વૃત્તં પણવ નામ । પઞ્ચભિર્યતિઃ । યથા ।
યાસાં વક્ષ્યસિ ઘનવક્ષોજે હારઃ સંપ્રતિ શુશુભે તારઃ ।
પાદૌ નૂપુરરવવાચાલૌ ભ્રાતસ્તાઃ પણવનિતાઃ પશ્ય ॥ 26 ॥
ર્જૌ રગૌ મયૂરસારિણી સ્યાત્

રગણજગણરગણા ગુરુશ્ચ યત્ર તદ્વૃત્તં મયૂરસારિણી નામ । યથા ।
વિસ્તારેણ બર્હિભારરમ્યા બર્હિણી મયૂરસારણીયમ્ ।
ગર્જિતં નિશમ્ય વારિદાનાં નૃત્યતિ પ્રમોદનિર્ભરાઙ્ગી ॥ 27 ॥
ભ્મૌ સગયુક્તૌ રુક્મવતીયમ્

ભગણમગણસગણા ગુરુશ્ચ યત્ર તદ્વૃત્તં રુક્મવતી નામ । યથા ।
ચેતસિ યસ્યા જીવિતનાથસ્તત્પ્રિયકાર્યાસક્તમનસ્કા ।
દેવગુરુશ્વશ્રૂદ્વિજભક્તા રુક્મવતી સ્યાત્કીર્તિમતી વા ॥ 28 ॥
જ્ઞેયા મત્તા મભસગયુક્તા

મગણભગણસગણગુરવો યત્ર તદ્વૃત્તં મત્તા નામ । ચતુર્ભિર્યતિરિત્યામ્નાયઃ । યથા ।
યચ્ચૂતાગ્રે સ્મરશરબંધૌ બદ્ધાવાસા પિકસહવયઃ ।
ગાયન્ત્યેતાઃ કલમિતિ મત્તાસ્તન્મધ્યે ઽહં સખિ મધુરેષઃ ॥ 29 ॥
નરજગૈર્ભવેન્મનોરમા

યત્ર નગણરગણજગણગુરવો તદ્વૃત્તં મનોરમા નામ । યથા ।
યુવતિરિંદુસુંદરાનના પૃથુઘનસ્તની કૃશોદરી ।
ગુરુનિતમ્બભારમંથરા હરતિ મે મનો મનોરમા ॥ 30 ॥
ત્જૌ જો ગુરુણેયમુપસ્થિતા

તગણજગણૌ જગણો ગુરુશ્ચ તદ્વૃત્તં ઉપસ્થિતા નામ । અત્ર દ્વાભ્યામષ્ટભિશ્ચ યતિરિત્યેકે । યથા ।
ત્યક્ત્વા નિજશસ્ત્રમુપસ્થિતા યે પ્રાંજલયસ્તવ શત્રવઃ ।
તેષામવનીશ્વર જીવિતં દત્તં ભવતા સમરાજિરે ॥ 31 ॥
ત્રિષ્ટુભિ
સ્યાદિન્દ્રવજ્રા યદિ તૌ જગૌ ગઃ

યત્ર તગણૌ દ્વૌ જગણો ગુરૂ ચ તદ્વૃત્તં ઇન્દ્રવજ્રા નામ । યથા ।
સ્યાદિન્દ્રવજ્રાદિ કર્કશં મે
ચેતો યદીયે વિરહાગમે ઽસ્મિન્ ।
નૂનં તદાનીં યદિ તદ્વિયોગ-
સંતાપસંયત્સહનક્ષમઃ સ્યામ્ ॥ 32 ॥
ઉપેન્દ્રવજ્રા જતજાસ્તતો ગૌ

યત્ર જગણતગણજગણા દ્વૌ ગુરૂ ચ તદ્વૃત્તં ઉપેન્દ્રવજ્રા નામ । યથા ।
ઉપેન્દ્રવજ્રાદિ મહાભિઘાતા
પ્રયાન્તિ નાશં સ્મરતો નરસ્ય ।
અહર્નિશં ત્વાં વિજિતામરેશ
શ્રીકૃષ્ણ વિષ્ણોર્ગુરુ મે પ્રસાદમ્ ॥ 33 ॥
અનંતરોદીરિતલક્ષ્મભાજૌ પાદૌ યદીયાવુપજાતયસ્તાઃ ।
ઇત્થં કિલાન્યાસ્વપિ મિશ્રિતાસુ સ્મરન્તિ જાતિષ્વિદમેવ નામ

ન વિદ્યન્તે ઽન્તરં વ્યવધાનં યસ્ય ત દનંતરં ઉદીરિત મુક્તં લક્ષ્મ લક્ષણમ્ । ભજત ઇતિ યસ્યાઃ પાદૌ તા વનંતરોદીરિતભાજૌ ઇન્દ્રવજ્રોપેન્દ્રવજ્રયોરિત્યર્થઃ ।
ઇત્થમ મુના પ્રકારે ણાન્યાસ્વપિ ઉક્તાપ્રભૃતિષુ જાતિષુ મિશ્રિતાસ્વિદમેવો પજાતિં નામ સ્મરન્તિ વદન્તિ છંદોવિદઃ । યથા ।
વિહાય પંકેરુહકાનનાનિ સ્ફારસ્ફુરત્કેતકમભ્યુપાસ્ય ।
મેઘાગમે ઽસ્મિન્નુપજાતિસર્વે ભ્રમન્ત્યમી ષટ્ચરણા રણંતઃ ॥
એવમન્યાન્યપ્યુદાહરણાનિ કુમારસમ્ભવાદિમહાકાવ્યેષુ દૃષ્ટવ્યાનિ ।
સમવૃત્તાધ્યાયે ઽપિ પ્રસંગાદુપજાતીનાં પાઠા લાઘવાર્થઃ । એષાં પ્રસ્તારવશાચ્ચતુર્દશપ્રકારા ભવન્તિ । તે ચ લેખકેન પૂર્વપત્રે રચિતાઃ । અત્ર પ્રથમગણકૃત એવ વિશેષઃ । જત એવ પ્રસ્તાર્યન્તો । યથા ।
^_^ __^ ^_^ __^ ^_^ __^ ^_^ __^ ^_^ __^ ^_^ __^ ^_^ __^
__^ ^_^ ^_^ __^ __^ ^_^ ^_^ __^ __^ ^_^ ^_^ __^ __^ ^_^
__^ __^ __^ __^ ^_^ ^_^ ^_^ __^ __^ __^ ^_^ ^_^ ^_^ ^_^
__^ __^ __^ __^ __^ __^ __^ ^_^ ^_^ ^_^ ^_^ ^_^ ^_^ ^_^
॥ 34 ॥
સાન્દ્રપદં ભ્તૌ નગગુરુભિશ્ચ

ભગણતગણનગણા દ્વૌ ગુરૂ તત્ર તદ્વૃત્તં સાન્દ્રપદં નામ । યથા ॥ 35 ॥
નજજલગૈર્ગદિતા સુમુખી

નગણજગણજગણા લઘુગુરૂ ચ યત્ર તદ્વૃત્તં સુમુખી નામ । પંચભિર્યતિરિત્યામ્નાયઃ । યથા ।
સુતજનની સુકુલપ્રભવા
મૃદુવચના સુરતે ચતુરા ।
ભવતિ ગૃહે વિપુલૈઃ સુકૃતૈઃ
મૃગનયના યુવતિઃ સુમુખી ॥ 36 ॥
દોધકવૃત્તમિદં ભભભાદ્ગૌ

યત્ર ભગણત્રયં દ્વૌ ગુરૂ ચ તદ્વૃત્તં દોધકં નામ । યથા ।
યસ્ય નરસ્ય ભવેદિહ સાક્ષાદ્વૃત્તમદોધકયોરપિ તુલ્યમ્ ।
તેન સમં કથમર્થવતાપિ પ્રેમકથાં કથયામિ વયસ્યે ॥ 37 ॥
શાલિન્યુક્તા મ્તૌ તગૌ ગો ઽબ્ધિલોકૈઃ

યત્ર મગણતગણતગણા દ્વૌ ગુરૂ ચ તદ્વૃત્તં શાલિની નામ । ચતુર્ભિઃ સપ્તભિર્યતિરિત્યામ્નાયઃ । યથા ।
નો જાનીતે શાલિની વારાયાર્યપ્રાયેણેહ સ્તાદભેદં મનુષ્યઃ ।
સો ઽપિ પ્રેમ પ્રાપ્ય દેવીપ્રિયાયાઃ ધુર્યાત્માનં વેત્તિ વૈદગ્ધભાજામ્ ॥ 38 ॥
વાતોર્મીયં ગદિતા મ્ભૌ તગૌ ગઃ

મગણભગણતગણા ગુરુદ્વયં યત્ર તદ્વૃત્તં વાતોર્મી નામ । અત્ર વક્ષ્યામણસૂત્રે ચ વિશેષાનભિધાના ત્પ્રાગુક્તૈવ યતિ ર્યથા ।
બલાદ્વાતોર્મય એતે સનક્રાઃ સામુદ્રાણાં સલિલાનાં સમૂહાઃ ।
આબ્રહ્માદીનપિ સંહૃત્ય લોકાન્ યેષામન્તઃ સુખશાયી મુરારિઃ ॥ 39 ॥
મ્ભૌ ન્લૌ ગઃ સ્યાદ્ભ્રમરવિલસિતમ્

મગણભગણનગણા લઘુગુરૂ ચ યત્ર તદ્વૃત્તં ભ્રમરવિલસિતં નામ ।
પ્રાચ્યેવ યતિર્યથા ।
ત્યક્ત્વા માનં ચરણવિપતિતસ્તન્મન્યે ઽહં પ્રિય સખિ નિયતમ્ ।
ત્વદ્વક્ત્રાબ્જભ્રમરવિલસિતં કર્તું વાંછત્યયમિહ દયિતઃ ॥ 40 ॥
પઞ્ચરસૈર્શ્રીર્ભતનગગૈઃ સ્યાત્

ભગણતગણનગણા દ્વૌ ગુરૂ ચ યત્ર તદ્વૃત્તં શ્રીઃ નામ । પંચભિઃ ષડ્ભિર્યતિ ર્યથા ।
દ્રવ્યવિમોહાજ્જલનિધિયાનં સંગરભૂમૌ ત્યજતિ ચ દેહમ્ ।
કૃત્યમકૃત્યં ગણયતિ નૈવ શ્રીરસલુબ્ધો ધ્રુવમિહ જન્તુઃ ॥ 41 ॥
કુડ્મલદંતીત્યેકે ।
રો નરાવિહ રથોદ્ધતા લગૌ

યત્ર રગણનગણરગણા લઘુગુરૂ ચ તદ્વૃત્તં રથોદ્ધતા નામ । યથા ।
લગ્ન એવ પદયોરથોદ્ધતાન્યાયતાક્ષિવચનાનિ સંવૃણુ ।
સત્રવાભિરિતિ યા પ્રબોધિતા તાં સ્મરામિ નિજજીવિતૌષધિમ્ ॥ 42 ॥
સ્વાગતેતિ રનભાદ્ગુરુયુગ્મમ્

યસ્ય પાદે રગણનગણભગણા ગુરૂ ચ તદ્વૃત્તં સ્વાગતા નામ । યથા ।
સર્વલોકસુખદાસ્વપિ વર્ષાસ્વાગતાસુ ન સુખી રિપુવર્ગઃ ।
વિન્ધ્યવર્મનૃપતે તવ ખડ્ગભ્રાન્તિભાજમચિરામભિવીક્ષ્ય ॥ 43 ॥
નનસગગુરુરચિતા વૃન્તા

દ્વૌ નગણૌ સગણો ગુરુદ્વયં યસ્ય પાદે તદ્વૃત્તં વૃન્તા નામ । અત્ર મણ્ડૂકપ્લુતન્યાયેન શાલિન્યુક્તેતિ સૂત્રા દબ્ધિલોકૈરિતિ પદમનુવર્તતે । તેન હિ ચતુર્ભિર્યતિઃ । યથા ।
મધુકરચરણભરાક્રાન્તં પથ તદિહ કુસુમમિદં વૃન્તાત્ ।
કથયતિ વિષયવિયુક્તાનાં વિધિપરિણતિમિવ લોકાનામ્ ॥ 44 ॥
નનરલગુરુભિશ્ચ ભદ્રિકા

દ્વૌ નગણૌ રગણો લઘુગુરૂ ચ યત્ર તદ્વૃત્તં ભદ્રિકા નામ । યથા ।
વિવિધપરકથાપ્રગલ્ભવાગતિવિરલવિસંસ્થુલદ્વિજા ।
કપિલચિકુરસંચયા કૃશા ન ભવતિ વનિતા પ્રભદ્રિકા ॥ 45 ॥
શ્યેનિકા રજૌ રલૌ ગુરુર્યદા

રગનજગણરગણા લઘુગુરૂ ચ યત્ર તદ્વૃત્તં શ્યેનિકા નામ । યથા ।
શ્યેનિકાશૃગાલસંકુલે રણે વિંધ્યવર્મદેવ યે ત્વયા હતાઃ ।
શત્રવસ્ત એવ તારકાશ્રયં તન્વતે વિમાનગાઃ સુરાવૃતાઃ ॥ 46 ॥
ઉપસ્થિતમિદં જ્સૌ તાદ્ગકારૌ

જગણસગણતગણા દ્વૌ ગુરૂ ચ યત્ર તદ્વૃત્તં ઉપસ્થિતં નામ । યથા ।
ઉપસ્થિતમનેકાશ્ચેતકી ચુલુક્યનૃપતેઃ સૈન્યં વિશાલમ્ ।
અવન્તિપ્રિય નિહિત્વા ન કો ઽપિ ધ્રુવં ક્ષિતિતલે જેતું સમર્થઃ ॥ 47 ॥
શિખણ્ડિતમિદં જ્સૌ ત્ગૌ ગુરુશ્ચેત્

જગણસગણૌ તગણગુરૂ ગુરુશ્ચેત્ત દ્વૃત્તં શિખણ્ડિતં નામ । યથા । 48
મૌક્તિકમાલા ભવેદ્ભભ્તલગાઃ

ભગણભગણતગણલઘુગુરવો યત્ર ભવેત્તદ્વૃત્તં મૌક્તિકમાલા નામ । યથા ॥ 49 ॥
જગત્યામ્ ।
ચન્દ્રવર્ત્મ ગદિતં તુ રનભસૈઃ

યત્ર રગણનગણભગણસગણા ભવન્તિ તદ્વૃત્તં ચન્દ્રવર્ત્મ ગદિતમ્ । યથા ।
ચક્ષુષી પરિવિમૃશ્ય કરયુગાત્ ક્રાન્તહર્યપરિશોભિતવદના ।
ચન્દ્રવર્ત્મ કથયેત્યતિવિવશા કાંતમેવમવદન્નિશિ વનિતા ॥ 50 ॥
જતૌ તુ વંશસ્થમુદીરિતં જરૌ

યત્ર જગણતગણજગણરગણાસ્તદ્વૃત્તં વંશસ્થં નામ । યથા ।
સ્વવેશ્મવંશસ્થમુદીક્ષ્ય વાયસં પ્રિયાગમાસંશિનમુત્તમેંગિતૈઃ ।
જગાદ કાચિન્મુદિતા સમાગતે પ્રિયે પ્રદાસ્યામિ તવેપ્સિતં ખગ ॥ 51 ॥
સ્યાદિન્દ્રવંશા તતજૈઃ રસંયુતૈઃ

યત્ર દ્વૌ તગણૌ જગણરગણૌ તદ્વૃત્તં ઇન્દ્રવંશા નામ યથા ।
આદીન્દ્રવંશાદ્દિવમસ્તભૂરુહપ્રચ્છાદિતાનેકગુહા ગૃહો ઽપિ સન્ ।
ધારાધિનાથસ્ય ભયેન વિદ્રુતાન્ ભૂગોપ્તુરિષ્ટાન્ન ભવામિ નેશ્વરઃ ॥ 52 ॥
ઇહ તોટકમમ્બુધિસૈઃ પ્રથિતમ્

યત્ર ચત્વારિ સગણાસ્તદ્વૃત્તં તોટકં નામ । યથા ।
ત્યજ માનમમાનમનંતગુણં કુરુ વાક્યમિદં પરિણામહિતમ્ ।
ત્વયિ તોટકજાયતનેત્રયુગે ત્વરિતં દયિતાંતિકમિન્દુમુખિ ॥ 53 ॥
દ્રુતવિલમ્બિતમાહ નભૌ ભરૌ

નગણભગણૌ ભગણરગણૌ યત્ર તદ્વૃત્તં દ્રુતવિલમ્બિતં નામ । યથા ।
દ્રુતવિલમ્બિતગેન તવારિણા ક્વચિદપિ સ્થિરભાવમવિન્દતા ।
ગુરુનિતમ્બભરાલસગામિની પ્રતિપદં સ્વવધૂર્નૃપ નિન્દ્યતે ॥ 54 ॥
વસુયુગવિરતિર્નૌ મ્યૌ પુટો ઽયમ્

દ્વૌ નગણૌ મગણયગણૌ યત્ર તદ્વૃત્તં પુટો નામ । વસુ ભિરષ્ટભિ ર્યુગૈ શ્ચતુર્ભિર્યતિઃ ।
અપિ ચરણનતો ઽહં તત્પ્રસીદ ત્યજ સરસિજનેત્રે મૌનમુદ્રામ્ ।
વચનમમૃતકલ્પં શ્રોતુકામા શ્રવણપુટનિપેયં સર્વદા તે ॥ 55 ॥
પ્રમુદિતવદના ભવેન્નૌ રરૌ

દ્વૌ નગણૌ દ્વૌ રગણૌ યત્ર તદ્વૃત્તં પ્રમુદિતવદના નામ । યથા ।
ગુરુકુચયુગલાં વિશંલક્ષણાં વિકટકટિતટાં મનોજ્ઞાં સદા ।
વિવિધસુરતિકેલિદક્ષામહં પ્રમુદિતવદનાં સ્મરામિ પ્રિયામ્ ॥ 56 ॥
ચતુર્જગણં વદ મૌક્તિકદામ

નયસહિતૌ ન્યૌ કુસુમવિચિત્રા

નગણયગણૌ પુનર્નગણયગણૌ યત્ર તદ્વૃત્તં કુસુમવિચિત્રા નામ । ષડ્ભિર્યતિરિત્યુપદેશઃ ।
યથા ।
પરિહૃતરોષા કૃતબહુવેષા સહ નિજભર્તા તરુણિ વસંતે ।
પ્રમુદિતપુંસ્કોકિલ ઇવ રમ્યાં વ્રજ વનરાજિં કુસુમવિચિત્રામ્ ॥ 58 ॥
રસૈર્જસજસા જલોદ્ધતગતિઃ

યત્ર જગણસગણજગણા સગણશ્ચ તદ્વૃત્તં જલોદ્ધતગતિ ર્નામ । યથા ।
અતીત્ય સરિતો જલોદ્ધતગતીરનેકગહના કુલાનપિ ગિરીન્ ।
સમુદ્રતરમાશ્રિતા રિપુનૃપાઃ સુખં ન નિશિ શેરતે તવ ભયાત્ ॥ 59 ॥
ભુજંગપ્રયાતં ભવેદ્યૈશ્ચતુર્ભિઃ

ચત્વારો યગણા યત્ર તદ્વૃત્તં ભુજંગપ્રયાતં નામ । યથા ।
વિદગ્ધાંગનાલોચનાનન્દકારી સખિ સ્વેચ્છયા વીક્ષિતું પ્રાણનાથઃ ।
મયા નૈવ લબ્ધો હત ગ્રામમાર્ગે ભુજંગપ્રયાતાનુકારિણ્યમુષ્ણિગ્ (?) ॥ 60 ॥
રૈશ્ચતુર્ભિર્યુતા સ્રગ્વિણી સંમતા

ચત્વારો રગણા યસ્ય પાદે તદ્વૃત્તં સ્રગ્વિણી નામ । યથા ।
પદ્મપત્રાયતાક્ષી શશાંકાનના કુંકુમોદ્વર્તિતાંગી ઘનોચ્ચસ્તની ।
અંગહારૈરનેકપ્રકારૈર્યુતા નૃત્યતિ સ્ત્રી સખે સ્રગ્વિણી સુંદરા ॥ 61 ॥
ભુવિ ભવેન્નભજરૈઃ પ્રિયંવદા

નગણભગણજગણરગણા યત્ર તદ્વૃત્તં પ્રિયંવદા નામ । યથા ।
ગુરુપયોધરવતી સુમધ્યમા વિપુલપુણ્યનિચયૈઃ સ્વવેશ્મનિ ।
ભવતિ પાર્વણશશાંકસુંદરાનનવતી પ્રિયતમા પ્રિયંવદા ॥ 62 ॥
ત્યૌ ત્યૌ મણિમાલા છિન્ના ગુહવક્ત્રૈઃ

તગણયગણતગણયગણા યત્ર તદ્વૃત્તં મણિમાલા નામ । ષડ્ભિર્યતિઃ । યથા ।
માતઃ સુરસિન્ધો ત્રૈલોક્યપવિત્રે પશ્યામિ કદા તે પાપાપહમમ્ભઃ ।
ચંચન્મણિમાલાલંકારમણીનાં ત્યક્ત્વા વનિતાનાં સંગં વિષતુલ્યમ્ ॥ 63 ॥
ધીરૈરભાણિ લલિતા તભૌ જરૌ

યત્ર તગણભગણજગણરગણાસ્તદ્વૃત્તં લલિતા નામ । યથા ।
પીનોન્નતસ્તનભરોપરિસ્ફુરદ્ધારાવલીસુભગમાયતેક્ષણા ।
નૃત્યત્યસૌ સુલલિતં હિ નૂપુરાધ્વાનપ્રબોધિતમનોભવા વધૂઃ ॥ 64 ॥
પ્રમિતાક્ષરા સજસસૈરુદિતા

સગણજગણૌ સગણૌ યત્ર તદ્વૃત્તં પ્રમિતાક્ષરા નામ । યથા ।
ચરણાનતિં ગતવતિ પ્રસભં દયિતે નિતાંતસુભગે સુભગે ।
પરુષાણિ સંત્યજ વચાંસિ સખિ પ્રમિતાક્ષરા ભવ શશાંકમુખિ ॥ 65 ॥
નનભરસહિતા ઽભિહિતોજ્જ્વલા

દ્વૌ નગણૌ ભગણરગણૌ ચ યત્ર તદ્વૃત્તં ઉજ્જ્વલા નામ । યથા ।
ઇહ શરદિ ભવન્ત્યુકાશયા (?) વિમલતરશશાંકકરોજ્જ્વલા ।
વિદધતિ ગમનં વિજયાર્થિનઃ પ્રતિદિવસમવનીપતયઃ સ્વયમ્ ॥ 66 ॥
પઞ્ચાશ્વૈશ્છિન્ના વૈશ્વદેવી મમૌ યૌ

દ્વૌ મગણૌ દ્વૌ યગણૌ ચ યત્ર તદ્વૃત્તં વૈશ્વદેવી નામ । પઞ્ચભિઃ સપ્તભિર્યતિઃ । યથા ।
વશ્યાત્મા નિત્યસ્નાનશીલો મહાત્મા મિત્રે શત્રૌ વા તુલ્યચિત્તપ્રવૃત્તિઃ ।
શ્રદ્ધાસંપન્નો વૈશ્વદેવી ચ લોકે સ સ્વર્ગસ્ત્રીણાં વલ્લભઃ સ્યાત્સદૈવ ॥ 67 ॥
અબ્ધ્યંગૈઃ સ્યાજ્જલધરમાલા મ્ભૌ સ્મૌ

મગણભગણસગણમગણા યત્ર તદ્વૃત્તં જલધરમાલા નામ । ચતુર્ભિરષ્ટભિશ્ચ યતિઃ । યથા ।
સત્યાકાશે જલધરમાલાવ્યાપ્તે નીપામોદે પ્રસરતિ ઝંઝાવાતે ।
વર્ષાકાલે મુદિતમયૂરવ્રાતે ત્યક્ત્વા કાન્તાં વ્રજસિ કથં પાથ ત્વમ્ ॥ 68 ॥
ઇહ નવમાલિની નજપરૌ ભ્યૌ

નગણજગણભગણયગણા યત્ર તદ્વૃત્તં નવમાલિની નામ । ઇહેત્યવગ્રહણાદબ્ધ્યંગૈરિતિ પદવિરીતતયા વિપરિણમતિ તેનાષ્ટભિઃ ચતુર્ભિર્યથા ।
તવ નિશિતાસિઘાતદલિતા રિદ્ધિપદકુમ્ભમૌક્તિકસમૂહૈઃ ।
કૃતનવમાલિનીવ ભજતિ ત્વાં પ્રતિ સ્મરં નરેન્દ્ર જયલક્ષ્મીઃ ॥ 69 ॥
સ્વરશરવિરતિર્નૌ રૌ પ્રભા નામ

ભવતિ નજાવથ માલતી જરૌ

નગણજગણૌ જગણરગણૌ યત્ર તદ્વૃત્તં માલતી નામ । યથા ।
ભ્રમરયુવા ભ્રમતીહ માલતીતરુતલમપ્યપહાય કેતકીમ્ ।
યુવતિજનેન ગૃહીત નામ કઃ કથમપિ ન પ્રતિબોધમેત્યસૌ ॥ 71 ॥
વરતનુરિત્યેકે ।
જરૌ જરૌ વદન્તિ પઞ્ચચામરમ્

ઇતિ વદ તામરસં નજજાદ્યઃ

નગણજગણૌ જગણયગણૌ યત્ર તદ્વૃત્તં તામરસ મિતિ વદ શિક્ષમિતિ શેષઃ । યથા ।
મૃદુતરતામરસારુણપાદવ્રણતિતિવિસ્રવદસ્રજલૌઘાઃ ।
વિદધતિ પર્વ તિરોધસિ યાનં કરપિહિતોચ્ચક્રુ વા રિપુવધઃ ॥ 73 ॥
અતિજગત્યામ્ ।
તુરગરસયતિર્નૌ તતૌ ગઃ ક્ષમા

યત્ર દ્વૌ નગણૌ દ્વૌ તગણૌ ગુરુશ્ચ તદ્વૃત્તં ક્ષમા નામ । યથા ।
સપ્તભિઃ ષડ્ભિશ્ચ યતિઃ । યથા ।
ચકિતમૃગદૃશા નેક્ષિતો લીલયા ત્રિવલિતવદનશ્રીચયાહં મુહુઃ ।
ન ચ સુરતટિની ન ક્ષમા ચાશ્રિતા ગતમિદમધુના જીવિતં મે વૃથા ॥ 74 ॥
મ્નૌ જ્રૌ ગસ્ત્રિદશયતિઃ પ્રહર્ષિણીયમ્

મગણનગણજગણરગણગુરવો યત્ર તદ્વૃત્તં પ્રહર્ષિણી નામ । ત્રિભિર્દશભિર્યતિઃ । યથા ।
લોલાક્ષી વિપુલનિતમ્બબદ્ધકાઞ્ચી પીનોચ્ચસ્તનયુગલા સુરોમરાજિઃ ।
નૃત્યન્તી સુલલિતમંગહારરમ્યં વારસ્ત્રી ગમનલસત્પ્રહર્ષિણીયમ્ ॥ 75 ॥
[પાઠાન્તરમ્:
ચતુર્ગ્રહૈરિહ રુચિરા જભૌ સ્યૌ ગઃ ॥ ક્વ્ર્ક્_3.76* ॥ ]
ચતુર્ગ્રહૈરિહ રુચિરા જભૌ સ્જગાઃ

જગણભગણસગણજગણા ગુરુશ્ચ યત્ર તદ્વૃત્તં રુચિરા નામ । યથા ।
સમીહતે ય ઇહ પરાપદાપદં વિયચ્છરિત્તટરુચિરોટજાલયઃ ।
મૃગીદૃશો વદનસરોજદર્શનં ન તસ્ય તત્પ્રમદકરં કવત્ ॥ 76 ॥
વેદૈ રન્ધ્રૈર્મ્તૌ યસગા મત્તમયૂરમ્

યત્ર મગણતગણયગણસગણગુરવસ્તદ્વૃત્તં મત્તમયૂરમ્ । ચતુર્ભિર્નવભિર્યતિઃ । યથા ।
ચઞ્ચં ચૂતં પુષ્પિતકં કેલ્લિતરૂભિઃ ક્રીડત્ક્રોડં સંચરદુન્મત્તમૃગોધમ્ ।
સ્નિગ્ધચ્છાયં વારિતતાપં તરુખણ્ડૈઃ માદ્યદ્ભૃંગં મત્તમયૂરં વનમેતત્ ॥ 77 ॥
[પાઠાન્તરમ્:
નજસજગૈર્ભવતિ મઞ્જુભાષિણી ॥ ક્વ્ર્ક્_3.78* ॥ ]
સજસા જગૌ ભવતિ મઞ્જુભાષિણી

યસ્ય પાદે સગણજગણસગણજગણા ગુરુશ્ચ તદ્વૃત્તં મઞ્જુભાષિણી નામ । યથા ।
સ્મર સુંદરાકૃતિમનેકવલ્લભં ચરણપ્રણામનતમીપ્સિતં પતિમ્ ।
પરુષોક્તિભિઃ કિમિતિ ખેદયસ્યમુ સખિ વલ્લભા ભવતિ મઞ્જુભાષિણી ॥ 78 ॥
ઇહ નંદિની સજસસૈર્ગુરુયુક્તૈઃ

સશ્ચ જશ્ચ સશ્ચ સશ્ચ તૈઃ સગુરુભિર્નન્દિની ॥ 79 ॥
નનતરગુરુભિશ્ચન્દ્રિકા ચતુર્ભિઃ

દ્વૌ નગણૌ તગણરગણૌ ગુરુશ્ચ યત્ર તદ્વૃત્તં ચન્દ્રિકા નામ । ચતુર્ભિર્યતિર્યથા ।
વિતરતિ કુમુદાનાં શ્રિયં સમગ્રાં તમ ઇવ વનિતાનાં ભિનત્તિ માનમ્ ।
તતમપિ ભુવનં ચન્દ્રિકા ભુવસ્થાધવલિતમિવ ચક્રે શરન્નિશાસુ ॥
અષ્ટભિર્યતિરિત્યેકે ॥ 80 ॥
શક્વર્યામ્
મ્તૌ ન્સૌ ગાવક્ષગ્રહવિરતિરસંબાધા

મગણતગણનગણસગણા દ્વૌ ગુરૂ ચ યત્ર તદ્વૃત્તં અસંબાધા નામ । અક્ષૈ રિન્દ્રિયૈઃ પઞ્ચભિ ર્ગ્રહૈ ર્નવભિશ્ચ યતિઃ । યથા ।
યાવદ્ગચ્છેયંદયિતવિહિતસંકેતસ્થાનસ્યાભ્યાં સઙ્કૃતનિવૃતતુલાકોટિઃ ।
તાવચ્ચક્રે ઽગ્રે દ્રુતમુદયમયં વૈરી ભિત્વા સંબંધાન્યપિ સખિ તિમિરાણીન્દુઃ ॥ 81 ॥
નનરસલઘુગૈઃ સ્વરૈરપરાજિતા

દ્વૌ નગણૌ રગણસગણલઘુગુરવો યત્ર તદ્વૃત્તં અપરાજિતા નામ ।
સપ્તભિર્યતિઃ । યથા ।
તુરગરજવતીં તુલાર્કમહીપતેરિતરનૃપશતૈશ્ચમૂમપરાજિતામ્ ।
જયતિ વિજયિદોર્યુગૈકસહાયવાનવનિપતિરસૌ પ્રમારકુલોદ્ભવઃ ॥ 82 ॥
નનભનલગિતિ પ્રહરણકલિકા

નગણૌ ભગણનગણલઘુગુરવશ્ચ યત્ર તદ્વૃત્તં પ્રહરણકલિકા નામ । ઇતિ શબ્દસ્યાવ્યયસ્ય ગ્રહણાત્સૈવ યતિઃ । યથા ।
રણભુવિ ભવતા પ્રહરણકલિતા પરહૃતવનિતાસ્તવ નૃપ રિપવઃ ।
વિદધતિ શયનં કૃતતૃણશયના વનભુવિ સતતં ભયચકિતહૃદઃ ॥ 83 ॥
ઉક્તા વસંતતિલકા તભજા જગૌ ગઃ ॥ ક્વ્ર્ક્_3.84(1) ॥
તગણભગણૌ દ્વૌ જગણૌ દ્વૌ ગુરૂ ચ યસ્ય પાદે તદ્વૃત્તં વસંતતિલકા નામ । યથા ।
ભ્રાતર્વસંતતિલકાનતિમુક્તકં ચ સંદશ્યતે ઽત્ર કિમુ મત્પરમસ્ત્વમેતત્ ।
ના ઽહં સ યો ઽભવદનેકવિધોત્સવશ્રીઃ સંપ્રત્યસત્યવિરહૈકગૃહં પ્રિયાયાઃ ॥
સિંહોદ્ધતેયમુદિતા મુનિકાશ્યપેન ॥ ક્વ્ર્ક્_3.84(2) ॥
ઇયમેવ વસંતતિલકા કશ્યપ સ્યાચાર્યસ્ય મતેન સિંહોદ્ધતા નામ । યથા ।
ઉન્નિદ્રપદ્મવદનઃ સુભગો ઽઙ્ગનાનામારક્તપાદતલપાણીરદીનસત્ત્વઃ ।
સિંહોદ્ધતા સમગલઃ સુવિશાલવક્ષાઃ સ્યાદીદૃશો નરપતિઃ પુરુષઃ પૃથિવ્યાઃ ॥
ઉદ્ધર્ષિણી નિગદિતા મુનિસૈતવેન ॥ ક્વ્ર્ક્_3.84(3) ॥
સૈવ વસંતતિલકા સૈતવ મુનિના ઉદ્ધર્ષિણી નિગદિતા ઉક્તા । યથા ।
સંવત્સરે રસપયોનિધિસૂર્યસંખ્યૈઃ શ્રીવિક્રમાન્નરપતે રચિતા મમેયમ્ ।
ઉક્તા સનામભિરુદાહરણ્યૈરુદારૈરુદ્ધર્ષિણી ભવતુ ચેતસિ સત્કવીનામ્ ॥
ગોમેન સૈવમુદિતા મધુમાધવીતિ ॥ ક્વ્ર્ક્_3.84(4) ॥
વસંતતિલકામિત્યેકે ॥ 84 ॥
ઇન્દુવદના ભજસનૈઃ સગુરુયુગ્મૈઃ

ભગણજગણસગણનગણા દ્વૌ ગુરૂ ચ યસ્ય પાદે તદ્વૃત્ત મિન્દુવદના નામ । યથા ।
મારુતવશપ્રચલિતોત્પલદલાક્ષં શોભનલલાટતટમધ્યકૃતપુણ્ડ્રમ્ ।
રે પથિક સંપ્રતિ મધૌ મદનબન્ધૌ સંસ્મરસિ તદ્વદનમિન્દુવદનાયાઃ ॥ 85 ॥
દ્વિઃ સપ્તચ્છિદલોલા મ્સૌ મ્ભૌ ગૌ ચરણે ચેત્

યસ્ય ચરણે પાદે મગણસગણમગણભગણા દ્વૌ ગુરૂ તદ્વૃત્તં અલોલા નામ । સપ્ત ભિર્યતિઃ । યથા ।
યો દેવ દ્વિજભક્તઃ સંસારેષુ વિરક્તઃ શ્રૌતસ્માર્તવિધીનાં કર્તા ત્યક્તવિકલ્પઃ ।
મૈત્રઃ કારુણિકાત્મા ક્રોધામર્ષવિમુક્તસ્તસ્ય શ્રીભુવને સ્યાલ્લોલા નૂનમલોલા ॥ 86 ॥
અતિશક્વર્યામ્ ।
દ્વિહતહયલઘુરથ ગિતિ શશિકલા

દ્વિહતહયલઘુ રિત્યર્થઃ ગુરુશ્ચ ભવતિ યસ્ય ચરણે તદ્વૃત્તં શશિકલા નામ । સપ્તભિરષ્ટભિર્યતિઃ । પારિશેષ્યાદ્યથા ।
કુસુમશરતનુદહનશિરસિ જટામુકુટતટમણિરમલકિરણા ।
તવ ભવતુ સુખકૃદયમિહ સતતં પ્રવિપદિ સુનભસિ વસતિ શશિકલા ॥ 87 ॥
સ્રગિતિ ભવતિ રસનવકયતિરિયમ્

ષડ્ભિર્નવભિશ્ચ યદા યતિ ર્ભવતિ તદા સ્રગિ તિ નામ । માલે તિ વક્તવ્યે છંદોભંગભયાત્ સ્રગિત્યુક્તમ્ । એકાર્થત્વાન્ન દોષઃ । યથા ।
ઘનપરિમલમિલિતમધુપનિચયા સ્રગિયમુરસિ તવ શશિમુખિ શુશુભે ।
કટકયુગલમપિ કલરવસુભગં શ્રિયમિદમિહ જનયતિ સુચરણયા ॥ 88 ॥
વસુહયયતિરિતિ મણિગુણનિકરઃ

ઇયમેવ શશિકલા વસ્વ ષ્ટભિ ર્હયૈઃ સપ્તભિર્યદા મણિગુણનિકરઃ નામ । યથા ।
પરજનહિતકરવરધનકલિતઃ સુવચનકૃતવરજનસુખનિવહઃ ।
ભવભુવિ ભવકૃતવરતરમહિમા સ ભવતિ નરવર મણિગુણનિકરઃ ॥ ॥ 89
નનમયયયુતેયં માલિની ભોગિલોકૈઃ

દ્વૌ નગણૌ મગણો દ્વૌ યગણૌ યસ્ય તદ્વૃત્તં માલિની નામ । યથા । અષ્ટભિઃ સપ્તભિર્યતિઃ ।
નવજલધરમાલામાલિનીં તાં વિલોક્ય
નિજદયિતવિયોગપ્રાન્તભાવં નિબોધમ્ ।
ન ન ખલુ જલધરાણાં નાદમાકર્ણ્ય કશ્ચિ-
દ્ભવતિ શિથિલબુદ્ધિર્વેશ્મ ગન્તું પ્રવાસી ॥ 90 ॥
ભવતિ નજૌ ભજૌ રસહિતૌ પ્રભદ્રકમ્

યસ્ય પાદે નગણજગણભગણજગણરગણાસ્તદ્વૃત્તં પ્રભદ્રકં નામ । યથા ।
અલભત દુશ્ચરેણ તપસા હિમાદ્રિજા
યમિહ પતિં પતિં ત્રિજગતાં મહેશ્વરમ્ ।
પવનસમુદ્ધુતામલિશિખાહુતસ્મરો
દિશતુ સતાં સદૈવ સવિ સુપ્રભદ્રકમ્ ॥ 91 ॥
સજના નયૌ શરદશકવિરતિરેલા

સગણજગણનગણનગણયગણા યત્ર તદ્વૃત્ત મેલા નામ । પંચભિર્દશભિર્યતિઃ । યથા ।
વરચંદનદ્રુમકિશલયમરિચૈલા-
લવલીલતાપ્રભૃતિવનમિહ ધુન્વન્ ।
મલયાનિલઃ સપદિ વિદલિતપ્રયુક્ત-
પ્રમદાજનઃ પ્રસરિતપતિબન્ધુઃ ॥ 92 ॥
મ્રૌ મ્યૌ યાન્તૌ ભવેતાં સપ્તાષ્ટભિશ્ચન્દ્રલેખા

યસ્ય પાદે મગણરગણમગણા દ્વૌ યગણૌ તદ્વૃત્તં ચન્દ્રલેખા નામ । સપ્તભિરષ્ટભિર્યતિઃ । યથા ।
વિભ્રાન્તિશ્ચન્દ્રલેખાં ચૂડામણિસ્થાનભૃત્તાં
યસ્તાર્તીયં ચ નેત્રં જાજ્વલ્યમાનં લલાટે ।
કણ્ઠે યસ્યાસ્થિમાલા ભસ્માંગરાગઃ શરીરે
કલ્પાંતાં વઃ સ દશ્યાત્ત્રૈલોક્યનાથો ગિરીશઃ ॥ 93 ॥
અષ્ટૌ
ભ્રત્રિનગૈઃ રસાત્ ખમૃષભજગવિલસિતમ્

ભગણરગણૌ ત્રયો નગણા ગુરુશ્ચ યત્ર તદ્વૃત્તં ઋષભગજવિલસિતં નામ । ષટ્દશભિર્યતિઃ ।
યત્ર ચતુષ્પથેષુ વિવિધયુવતિજનતા
સામમનોરમેષુ તવ રિપુવરનગરે ।
ત્વદ્ભુજવિક્રમેણ નૃપતિવર વિજયતિ
સંપ્રતિ તત્ર વન્યમૃષભગજવિલસિતમ્ ॥ 94 ॥
નજભજરૈઃ સદા ભવતિ વાણિની ગયુક્તૈઃ

નગણજગણભગણજગણરગણા ગુરવો યત્ર તદ્વૃત્તં વાણિની નામ । યથા ।
ચકિતમૃગેક્ષણા ગુરુનિતમ્બબદ્ધકાઞ્ચી
ગુણકલકિંકિણીરવવિબોધાસમેષુઃ ।
જનયતિ વાણિની ચતુરવાક્યપણ્ડિતેયં
મુદમધિકાં સખે મનસિ કરોતિ દૃષ્ટા ॥ 95 ॥
અત્યષ્ટૌ
રસૈઃ રુદ્રૈશ્છિન્ના યમનસભલા ગઃ શિખરિણી

યગણમગણનગણસગણભગણા લઘુગુરૂ ચ યત્ર તદ્વૃત્તં શિખરિણી નામ । ષડ્ભિરેકાદશભિર્યતિઃ ।
શશાંકાસ્યા ચંચત્કુવલયદલસ્પર્ધિનયના
સલીલં ગચ્છંતી ગુરુજઘનભારાલસગતિઃ ।
ઇયં પીનોત્તુંગસ્તનશિખરિણી વારવનિતા
કટાક્ષૈર્વિક્ષોભં જનયતિ મુનીનામપિ હૃદિ ॥ 96 ॥
જસૌ જસયલા વસુગ્રહયતિશ્ચ પૃથ્વી ગુરુઃ

જગણસગણજગણસગણયગણલઘુગુરવો યત્ર તદ્વૃત્તં પૃથ્વી નામ । યથા ।
કિમિત્યયમસંસ્કૃતસ્તવ સુકેશિ કેશોચ્ચયઃ
કિમિત્યુત સુમેખલાવિરહિતા ચ પૃથ્વી કટિઃ ।
તદેહિ કુરુ મણ્ડનં ત્યજ રુષં વસંતોત્સવે
યતઃ સુતનુ પઞ્ચષૈરપિ દિનૈર્વયો યાસ્યતિ ॥ 97 ॥
દિઙ્મુનિ વંશપત્રપતિતં ભરનભનલગૈઃ

ભગણરગણનગણભગણનગણલઘુગુરવો યત્ર તદ્વૃત્તં વંશપત્રપતિતં નામ । દશભિઃ સપ્તભિર્યતિઃ । યથા ।
નૈવ વિદુસ્તૃષાતુરધિયસ્તવ રિપુનગરે
મંદિરદીર્ઘિકાસુ સલિલં સવિધમપિ મૃગાઃ ।
અમ્બુજવંશપત્રપતિતદ્રુમદલનિકરૈઃ
છાદિતમાતપે તુ મહતિ ક્ષિતિપતિ તલકા (?) ॥ 98 ॥
રસયુગહયૈર્ન્સૌ મ્રૌ સ્લૌ ગો યદા હરિણી તદા

નગણસગણૌ મગણરગણૌ સગણલઘુગુરવો યત્ર તદ્વૃત્તં હરિણી નામ । ષડ્ભિઃ ચતુર્ભિર્યતિઃ । યથા ।
વદનમમલં ધત્તે શોભાં શશાંકસમાશ્રિતાં
શ્રવણયુગલં દોલાલીલાં તનોતિ મનોભુવઃ ।
સ્તનપરિસરે હારઃ સ્ફારઃ સ્ફુરત્યતિનિર્મલઃ
કિમિહ ન ચેત્તસ્યાહારિ ધ્રુવં હરિણીદૃશઃ ॥
ઋષભચરિતમિત્યેકે ॥ 99 ॥
મન્દાક્રાન્તા જલધિષડગૈઃ મ્ભૌ નતૌ તાદ્ગુરૂ ચેત્

મગણભગણનગણા દ્વૌ તગણૌ દ્વૌ ગુરૂ ચ યસ્ય પાદે તદ્વૃત્તં મન્દાક્રાન્તા નામ । ચતુર્ભિઃ ષડ્ભિશ્ચેદ્યતિર્ભવતિ । યથા ।
મન્દાક્રાન્તાધરકિસલયા પાણિપદ્મં ધુનાના
ગાઢાશ્લેષપ્રણયિશિથિલા વેપમાનાંગયષ્ટિઃ ।
સ્વિદ્યદ્વક્ત્રા પુલકિતતનુઃ કિંચિદામીલિતાક્ષી
ચેતઃપ્રીતિં જનયતિ ભૃશં નૂતનોઢા વિવોઢા ॥ 100 ॥
યદિ ભવતો નજૌ ભજજલા ગુરુર્નર્કુટકમ્

નગનજગણભગણા દ્વૌ જગણૌ લઘુગુરૂ અહ તદ્વૃત્તં નર્કુટકં નામ । અવિતથમિ તિ અન્યે । યથા ।
સુરભિસમાગમે વિરહિણીજનશોકકરે
કૃતબહુમણ્ડના ત્વમતિભામનિ મદ્વચનૈઃ ।
નિજદયિતાંતિકં યદિ ન યાસિ ગતં તદહો
અવિતથવાક્યકૌશલમિદં મમ નિષ્ફલતામ્ ॥ 101 ॥
મુનિગુહકાર્ણવૈઃ કૃતયતિં વદ કોકિલકમ્

નર્કુટકમેવ સપ્તભિઃ ગુહકૈઃ કાર્તિકેયશિરોભિઃ ષડ્ભિશ્ચતુર્ભિઃ કૃતયતિં તદ્વૃત્તં વદ કોકિલકં હે શિષ્યેતિ વિશેષઃ । યથા ।
મદનમહોત્સવે મુદિતકોકિલકાન્તરવે
ન ભજતિ યા પ્રિયં પ્રણયસુન્દરમિન્દુમુખિ ।
ધ્રુવમિહ સાબલા સ્વયમહર્નિશમેવ ભૃશં
સખિ પરિતપ્યતે ગુરુમનોભવતાપવતી ॥ 102 ॥
ધૃતૌ
સ્યાદ્બાણર્ત્વશ્વૈઃ કુસુમિતલતાવેલ્લિતા મ્તૌ નયૌ યૌ

મગણતગણૌ નગણસ્ત્રયો યગણા યત્ર તદ્વૃત્તં કુસુમિતલતાવેલ્લિતા નામ । પંચભિઃ ષડ્ભિઃ સપ્તભિર્યતિઃ । યથા ।
ઉદ્યાનાબ્જાનાં પ્રકરધુનનાવાસસૌરભ્યસંપત્
કંકોલૈલાનાં કુસુમિતલતાવેલ્લિતાન્યઃ પુનાનઃ ।
આગસ્ત્યો વાયુર્દિવિ સુરતાયાસયાતાંગનાનાં
સ્વેદામ્ભોબિન્દૂન્હરતિ પુનરપ્યાદિશન્સંગમેચ્છામ્ ॥ 103 ॥
અતિધૃત્યામ્
રસર્ત્વશ્વૈર્ય્મૌ ન્સૌ રરગુરુયુતા મેઘવિસ્ફૂર્જિતં સ્યાત્

યગણમગણનગણસગણા દ્વૌ રગણૌ ગુરુશ્ચ યસ્ય પાદે તદ્વૃત્તં મેઘવિસ્ફૂર્જિતં નામ । ષડ્ભિઃ ષડ્ભિઃ સપ્તભિર્યતિઃ । યથા ।
સમાયાતઃ સ્વૈરં કુટજકુસુમામોદવાહી સમીરઃ
શ્રુતં ધૈર્યં ધ્વંસિ પ્રસભમધુના મેઘવિસ્ફૂર્જિતં ચ ।
વિયોગે સદ્ભર્તુઃ નિજલવણિમા ઽધઃકૃતસ્વંતિજસ્ય
પ્રયાન્તી મે પ્રાણા કુલિશકઠિના મેઘનાશં તથાપિ ॥ 104 ॥
સૂર્યાશ્વૈર્મસજસ્તતાઃ સગુરવઃ શાર્દૂલવિક્રીડિતમ્

મગણસગણજગણસગણા દ્વૌ તગણૌ ગુરુર્યસ્ય પાદે તદ્વૃત્તં શાર્દૂલવિક્રીડિતં નામ । દ્વાદશભિઃ સપ્તભિર્યતિઃ । યથા ।
શ્રીખણ્ડાચલકંદરાત્સરભસં નિર્ગત્ય સાંદ્રં દ્રુમાં-
શ્ચંચચ્ચમ્પકચારુકેસરભરં ધન્વન્મુહુર્લીલયા ।
ઇત્થં વિભ્રદયં વસન્તપવનઃ શાર્દૂલવિક્રીડિતમ્
સ્ત્રીણાં માનગજં હનિષ્યતિ હઠાત્ માનોત્કટાનામપિ ॥ 105 ॥
[કૃતૌ]
જ્ઞેયા સપ્તાશ્વષડ્ભિર્મરભનયયુતો ભ્લૌ ગઃ સુવદના

યસ્ય વૃત્તસ્ય પાદે મગણરગણભગણનગણયગણભગણલઘુગુરુસ્તદ્વૃત્તં સુવદના નામ । સપ્તભિઃ સપ્તભિઃ ષષ્ઠશ્ચ યતિઃ ।
રમ્ભાસ્તમ્ભોપમોરુઃ સુગુરુઘનકુચા સારંગનયના
મધ્યક્ષામા સુરોમાવલિરમલમદંતા ચન્દ્રવદના ।
હૃત્સ્થં ભાવં કટાક્ષૈર્નિજમિવ કથયત્યેષા સુવદના
યૂનાં ચેતાંસિ સદ્યો મદયતિ યુવતિશ્છેકોક્તિકુશલા ॥ 106 ॥
ત્રી રજૌ ગલૌ ભવેદિહેદૃશેન લક્ષણેન વૃત્તનામ

ત્રીન્વારાન્રગણજગણૌ ગુરુલઘૂ યસ્ય પાદે તદ્વૃત્તં વૃત્તનામ વૃત્તાભિધાનમિત્યર્થઃ ।
સંપદાપ્તિસમ્ભવો મદઃ કદાચિદેવ માનસે નગસ્ય
ન પ્રમાણવિદ્યયા પરપ્રમેયજાલભંગદક્ષયા ઽપિ ।
નાપ્યરૂપરૂપયા પરાંગનાભિમર્શનો રસઃ કદાપિ
તસ્ય વૃત્તમીદૃશં શિરોભિરુહ્યતે નરૈરતો વિચાર્યઃ ॥ 107 ॥
પ્રકૃતૌ
મ્રભ્નૈર્યાનાં ત્રયેણ ત્રિમુનિયતિયુતા સ્રગ્ધરા કીર્તિતેયમ્

મગણરગણભગણનગણા યગણત્રયં યસ્ય પાદે તદ્વૃત્તં સ્રગ્ધરા નામ । વારત્રયં સપ્તભિર્યતિઃ ।
યાસામુન્નિદ્રપદ્મદ્યુતિમુખમમલં સ્ફારવિસ્ફારિતાક્ષમ્
ચઞ્ચત્કાઞ્ચીગુણેન સ્ફુરદુરુમણિના ઽ; ઽવર્તલક્ષ્મીં વિતન્વત્ ।
ચેતઃપ્રીતિં નરાણાં વિદધતિ વિલસન્નાભિમધ્યપ્રદેશા
ગચ્છન્ત્યો
રાજમાર્ગે વિકચવિચકિલસ્રગ્ધરા રાજવધ્વઃ ॥ 108 ॥
આકૃતૌ
ભ્રૌ નરના રનાવથ ગુરુર્દિગર્કવિરમં હિ મદ્રકમિદમ્

ભગણરગણનગણા રગણનગણરગણનગણગુરવો યસ્ય પાદે તદ્વૃત્તં મદ્રકં નામ । દશભિર્દ્વાદશભિર્યતિઃ । યથા ।
ત્વત્કથિતૈરલીકવચનૈઃ કરોમિ કથમસ્ય કોપમસમમ્
યસ્ય ન વિપ્રિયં સખિ મયા શ્રુતં ન ચ નિરીક્ષિતં કથમપિ ।
મદ્રકરૈરયં પ્રિયતમઃ કરોતિ વચનૈર્મનઃ સમદનમ્
પાશ્યવિમુક્તજાલમધુના મમાઙ્ધ્રિયુગલે લુઠત્યપિ ભૃશમ્ ॥ 109 ॥
વિકૃતૌ
યદિહ નજૌ ભજૌ ભ્જભલગાસ્તદાશ્વલલિતં હરાર્કયતિમત્

યસ્ય પાદે નગણજગણૌ ભગણજગણભગણજગણભગણલઘુગુરવો ભવન્તિ તદ્વૃત્તં અશ્વલલિતં નામ । એકાદશભિર્દ્વાદશભિર્યતિઃ । યથા ।
સમરવિનિર્જિતારિનિવહક્ષિતીશ્વરવિચિત્રમશ્વલલિતમ્
હૃદયચમત્કૃતિપ્રદમિદં વિલોક્ય ભવતો વદન્તિ કવયઃ ।
ધ્રુવમુરરીચકાર નૃપતેર્દિવસ્પતિરિમં તુરંગમવરં
બહુતરમન્યથા ન વિયતિ ક્રથૈરિહ વિવેલતે ઽતિબહુલૈઃ (?) ॥ 110 ॥
મત્તાક્રીડં મૌ ત્નૌ નૌ ન્લૌ ગિતિ ભવતિ વસુશરદશયતિયુતમ્

યસ્ય પાદે દ્વૌ મગણૌ તગણનગણૌ દ્વૌ નગણૌ નગણલઘુગુરવસ્તદ્વૃત્તં મત્તાક્રીડં નામ । અષ્ટભિઃ પઞ્ચભિ દશભિશ્ચ યતિઃ । યથા ।
દૃષ્ટ્વા ચાન્દ્રં બિમ્બં રાત્રૌ કરનિકરવિનિહિતતિમિરનિકરમ્
ગાયન્તિ સ્મ સ્વૈરં યસ્મિન્સુવિકસિતકુસુમવતિ મધુસમયે ।
પૌરા બદ્ધાસ્તસ્મિન્ સંપ્રત્યવનિપતિતિલક તવ નગરે
મત્તાક્રીડાતિસ્વચ્છન્દં વિગતભયભવભમિતમૃગનિવહાઃ ॥ 111 ॥
સંકૃતૌ
ભૂતમુનીનૈર્યતિરિહ ભતનાઃ સ્ભૌ ભનયાશ્ચ યદિ ભવતિ તન્વી

ભગણતગણનગણસગણા દ્વૌ ભગણૌ નગણયગણૌ યસ્ય પાદે તદ્વૃત્તં તન્વી નામ । પંચભિઃ સપ્તભિરાદિત્યૈશ્ચ યતિઃ । યથા ।
યા મુખપદ્મં શશધરસદૃશં સુન્દરલોલનયનમતિરમ્યમ્
સુભ્રુ બિભર્તિ ત્રિભુવનજયિનો વાસનિવાસમિવ મકરકેતોઃ ।
પીનનિતમ્બા ગુરુકુચયુગલા વૃત્તસુકોમલભુજકરયુગ્મા
સા મમ ચિત્તે જનયતિ યુવતી હર્ષમનલ્પમિયમિહ સુતન્વી ॥ 112 ॥
અતિકૃતૌ
ક્રૌઞ્ચપદા ભ્મૌ સ્ભૌ નનના ન્ગી ઇષુશરવસુમુનિવિરતિરિહ ભવેત્

ભગણમગણસગણભગણાશ્ચત્વારો નગણા ગુરુશ્ચ યસ્ય પાદે તદ્વૃત્તં ક્રૌઞ્ચપદા નામ । પઞ્ચભિરષ્ટભિઃ સપ્તભિશ્ચ યતિઃ । યથા ।
ક્રૌઞ્ચપદા યા રોમશગાત્રી વિકટદશનતનિરતિપરુષતનુઃ
પિંગલદૃષ્ટિઃ સૂક્ષ્મનિતમ્બા કપિલકચનિચયવિષમકુચયુગા ।
યા ચ હસન્તી લોચનવારિ પ્રકટયતિ રહસિ નિજપતિવિમુખી
મુઞ્ચ સખે તામિષ્ટતમં ચેચ્ચિરતરમિહ તવ ચર વિષયસુખમ્ ॥ 113 ॥
ઉત્કૃતૌ
વસ્વીશાશ્વચ્છેદોપેતં મમતનયુગનરસલગૈર્ભુજંગવિજૃમ્ભિતમ્

દ્વૌ મગણૌ તગણસ્ત્રયો નગણા રગણસગણૌ લઘુગુરૂ ચ યસ્ય પાદે તદ્વૃત્તં ભુજંગવિજૃમ્ભિતં નામ । અષ્ટભિરેકાદશભિઃ સપ્તભિર્યતિઃ । યથા ।
પ્રાલેયાંશુજ્યોત્સ્નાકાંતદ્યુતિશુભમવિમલસદ્વિતાનમનોહરે
ક્રીડાગારે ચઞ્ચચ્ચિરત્ર કુસુમપરિમલમિલદલિવ્રજેશુધયોજ્જ્વલે ।
પ્રેમોદ્રેકા વેશ્યાવૃત્તં કુલયુવતિરપિ વિતનુતે યદા સુરતોત્સવે
પ્રેયાનપ્યાનન્દેનેવ પ્રકટયતિ રહસિ ન તદા ભુજંગવિજૃમ્ભિતમ્ ॥ 114 ॥
મો નાઃ ષટ્ સગગિતિ યદિ નવરસરસશરયતિયુતમપવાહાખ્યમ્

યસ્ય પાદે મગણો નગણા ષટ્ સગણો દ્વૌ ગુરૂ ચ યત્ર તદ્વૃત્ત મપવાહં નામ । નવભિઃ ષડ્ભિઃ ષડ્ભિઃ પંચભિઃ યતિઃ । યથા ।
આત્માનં કલયતિ તૃણમિવ સુરગુરુધરણિતલસુરગવામર્થો
યો નિત્યં વિકસિતમુખકમલમિહ વિતરતિ ધનમમલમર્થિભ્યઃ ।
સંપત્યા સમુપહસિતધનદવિભવનિવહદૌરભ્યાત્
લોકઃ પશ્યતિ વિગલિતબહુવિધિમતિમતિકૃશતનુમપવાહં તમ્ ॥ 115 ॥
॥ ઉક્તાદિજાતિપ્રકરણમ્ ॥
અત એવં ઉર્ધ્વં શેષજાતિપ્રકરણં ભવતિ । તચ્ચાત્ર નોક્તં ગ્રન્થગૌરવભયાત્કેદારેણ એવમુક્તાદિજાતિષુ ઉત્કૃત્યવસાનાસુ શ્રીપ્રભૃતિ અપવાહાન્તાનિ સમવૃત્તાનિ પદર્શ(?) । ‘ યત્કિંચિદ્દૃશ્યતે છન્દઃ ષડ્વિંશત્યધિકાક્ષરમ્ । શેષજાત્યાદિકં મુક્ત્વા તત્સર્વં દણ્ડકા વિદુ ઽરિત્યાદિલક્ષણાન્ દણ્ડકાનાહ ।
યદિહ નયુક્તગલં તતઃ સપ્તરેફાસ્તદા ચણ્ડવૃષ્ટિપ્રયાતો ભવેદ્દણ્ડકઃ

ઇહ શાસ્ત્રે ચણ્ડવૃષ્ટિપ્રયાતો નામ દણ્ડકો ભવેત્ । યદા નગણૌ દ્વૌ સપ્તરગણાશ્ચ ભવન્તિ । શતમાણ્ડવાભ્યામૃષિભ્યામનેકા ઽસ્ય સંજ્ઞા કૃતા । યથા ।
કુવલયદલદીર્ઘનેત્રા સુમધ્યા પૃથુશ્રોણિબિમ્બા નવપ્રાગસંસક્તહૃત્
પ્રથમવિરહપીડિતા સા મૃતા પ્રેયસી ગર્જિતં વારિદાનાં નિશમ્ય ધ્રુવમ્ ।
નભસિ કુટજપુષ્પસંભારગંધાસવોન્મત્તભૃંગાંગના ગીયમાનાગમે
હત પથિક વૃથા કિમાયાસ................................... ।
ચણ્ડવૃષ્ટિરિત્યેકે ॥ 116 ॥
પ્રતિચરણવિવૃદ્ધરેફાઃ સ્યુરર્ણાર્ણવવ્યાલજીમૂતલીલાકરોદ્દામશંખાદયઃ

ચરણં ચરણં પ્રતિ પ્રતિચરણં રગણાનાં વૃદ્ધ્યા ઇહાર્ણાદયો દણ્ડકાસ્સ્યુઃ ।
અષ્ટભી રગણૈરર્ણો યથા ।
શ્રમસલિલમપકરોતિ દ્રુતં કામિનીનાં રસાયાસજં મરુચ્ચીકરામોદવાન્
જનયતિ મધુપસ્ય તીરદ્રુમાલી લસત્પલ્લવાલંકૃતાં કામિનીવિભ્રમાદેશકમ્ ।
અયમિહ દયિતૈઃ પુરોર્ણાનિધિં યસ્ય શક્યં સમસાયુવજ્રપ્રહારાનભિજ્ઞભ્યુસી (?)
ભુજગપુરવધૂલસલ્લોચનાનન્દકરો સ્ફુરન્તી ન લીલાં તનોતિ રાજાત્મજઃ ॥
નવભી રગણૈરર્ણવો યથા ।
ત્રિનયનનગતુંગશૃંગશ્રિયં બિભ્રદુદ્દણ્ડડિંડીરપિણ્ડાવદાતૈસ્તરંગોત્તરૈરુલ્લસન્
મકરતિમિતિમિંગિલો વિસ્તૃતાધિષ્ઠિતક્રોડસંપ્રાપ્તશોભૈર્નભઃપ્રાંગણજ્ઞાપકૈઃ ।
ભુજગશયનશયિતો દેવદેવસ્ય યો વાસ વેશ્મશ્રિયો જનેનાર્ણવસો ઽયમગ્રીઃ પ્રિયે
તવ નયનપથં પ્રયાતસ્તનોતું પ્રમોદં વિનોદાસ્પદં તીરસંભૂતપુન્નાગપૂગદ્રુમૈઃ ॥
દશભી રગણૈઃ વ્યાલો યથા ।
પ્રસયતિ મલયાનિલે વિપ્રયુક્તાંગનાદીર્ઘનિઃશ્વાસસંપર્કસંવવર્ધિતપ્રૌહિતાવેમતોનન્દનિ
સ્ફુડિતબકુલકર્ણિકારામ્રદુન્નાગમાકંદકંકિલ્લિસચ્ચમ્પકામોદવાહિન્યમુષ્મિન્ વસંતાગમે ।
ભજ ચરણયુગાનતં સંનતાંગિપ્રિયં પ્રીતિસંદોહકામિની નામ નગાતુરાણાં મૃગીચક્ષુષામ્
તરુણીમનિ (?) સખિ સ્ફુરજ્જ્વાલજિહ્વાગ્રલોલે ઽઙ્ગનાનાં સદા સૌખ્યં વિધ્વંસિના ઽનેન કિં દગ્ધમાનેન તે ॥
તૈરેકાદશભિર્જીમૂતૈર્યથા ।
પ્રિયવિરહિતકામિની જીવિતા સા વિનાશૈકદક્ષાનિલોદ્ધૂતકાદમ્બપુષ્પાસવામૂર્ચ્છિતાશેષભૃંગધ્વજો ।
નભસિ નભમિવાંક્ષસૌદામિનીમાલયાલંકૃતં નીલજીમૂતપંક્તિં બલાકાવલીસેવિતાં લોચનાનન્દદામ્ ।
વિરચિતમધુરસ્વરં ચાતકાનાં ચ રમ્યં સમૂહં તુ સાસ્કાંતમપ્યુન્મદં(?) ભાવિનીં તૃપ્તિમાકાંક્ષમાણમ્ ।
મુહુકૃતવિતતસુબર્હિભારઃ
શિખીસંવન્મન્મથા પ્રેયસી પ્રીતિમુત્પાદયન્ નૃત્યતિ સ્વાઙ્ધ્રિવિન્યાસસૌંદર્યવત્ ॥
દ્વાદશભિર્લીલાકરો યથા ।
અભિનવનવપલ્લવાસ્વાદસંશુદ્ધકણ્ઠાન્યપુષ્ટાંગનાસુંદરારધ્વગીતધ્વનિપ્રાપ્તબોધિર્યદિ ચક્રવાલે વને ।
કુસુમિતબહુપાટલા કર્ણિકારામ્રસત્સિંદુવારોત્તમાશોકસત્પુષ્પભારા વનશ્રીકૃતાશેષશાખાલસત્પલ્લવે વને ।
વિલપતિ વનિતા ઘનસ્યાભિમાનગ્રહં લાસ્યલીલાકરો માધવી પલ્લવાનામયં કામદેવૈકબન્ધવસન્તાનિલો ।
જગતિ વિજયિનીં સ્મરાજ્ઞામિવાવિષ્કરોત્યંગનાનાં રતાયાસજસ્વેદબિન્દુપ્રસક્તાલકપ્રાંતકંપં વિધિત્સુર્મુહુઃ ॥
ત્રયોદશભી રગણૈરુદ્દામો યથા ।
શશધરસદૃશં મુખામ્ભોરુહં બિભ્રતી પક્વબિમ્બાધરોદ્દામહારાવલીશોભિતોચ્ચસ્તની સૂક્ષ્મરોમાવલીપ્રાપ્તનાભિહૃદા ।
શ્રવણયુગનિવેશિતસ્વર્ણતાણ્ડંકસંલગ્નરત્નપ્રભાસિતાપાંગરંગાંગણોત્સંગસંનૃત્યમાનેક્ષણક્ષોભિતક્ષ્માતલા ।
કલરવવરકિંકિણીપક્વણન્મેખલાલંકૃતશ્રોણિબિમ્બાનુવૃત્તાનુપૂર્વોરુયુગ્મા સરોજારુણાઙ્ધ્રિદ્વયન્યસ્તસન્નૂપુરા ।
હૃદયમશરણં મુનીનામપીયં સલીલં વ્રજંતી કરોતિ સ્ફુરચ્ચીવરપ્રાંજલોદ્બોધિતાનંગલક્ષ્મીકૃતાશેષલોકં ભૃશામ્ ॥
ચતુર્દશભી રૈઃ શંખો યથા ।
ક્વચિદુપરિ તરચ્ચંદવલ્લીવિતાનૈઃ ક્વચિદ્દ્રુમાણાં લતાસંચયૈઃ સંચરન્નક્રચક્રૈઃ ક્વચિન્નીરસંભૂતપૂગદ્રુમૈઃ શોભિતમ્ ।
ક્વચિદપિ ઘનસાંમ્રહિંતાલતાલાવલીચારુતામ્બૂલવલ્લીસમૂહૈઃ (?) ક્વચિદ્વ્યાલસલ્લોલકોલાહલોત્પાદિતોર્વીપ્રકંપમ્ ।
ક્વચિદભિનવચમ્પકોન્નિદ્રચંચત્પ્રસ્તનાસવામોદસંપર્કઃ સંપ્રાપ્તસૌરભ્યસંપત્સમીરાગમાતીતતોયકણૈઃ સેકિતં નીરહૃતં વિદ્રુતમ્ ।
સલિલનિધિમનેકરત્નાકરપ્રીતિસંદોહદં સેતુસીમંતમંતં વિલોક્ય દ્રુતં વિલોચનાનાં નિપાતં ચ યસ્યાશુ સાફલ્યમાપાદયઃ ॥
આદિશબ્દાત્પંચદશભિઃ રૈઃ સમુદ્રઃ ષોડશૈર્ભુજંગ ઇત્યેવમાદયો યથેષ્ટકૃતનામાનો દણ્ડકા ભવન્તિ ॥ 117 ॥
પ્રચિતકસમભિધો ધીરધીભિઃ સ્મૃતો દણ્ડકો નદ્વયાદુત્તરૈઃ સપ્તભિર્યૈઃ