વિષ્વક્સેનસંહિતા · અધ્યાય 31

સાયુજ્યફલમાપ્નોતિ સત્યમેતન્ન સંશયઃ ॥
ઇતિ શ્રીપાઞ્ચરાત્રે વિષ્વક્સેનસંહિતાયાં જયન્ત્યુત્સવવિધાનં નામ ત્રિંશો ઽધ્યાયઃ ॥
એકત્રિંશો ઽધ્યાયઃ
નારદઃ---
પવિત્રારોપણે પુષ્પયાગે પ્રતિ- ષ્ઠાદ્યુત્સવે દીક્ષાવિધાનાદિકાલે ।
યદુક્તં પુરા દેવાસ (દેવસે?) નેશ વર્ણૈઃ કથં મણ્ડલં વર્તિતે તત્ર કાલે

વિષ્વક્સેનઃ---
મુને દેશકાલોક્તવર્ણાદિહીને યથા કર્તૃરિચ્છાનુરૂપં તુ કાર્યા ।
ક્રિયા સાધકૈસ્તે પ્રવક્ષ્યામ્યુપાયં મુને તત્ત્વતસ્તચ્છૃણુષ્વાદિગુપ્તમ્

સરોજં ત્વનામિકયા સાધકઃ સંવિલિપ્તે સ્વહસ્તવિસ્તારદીર્ઘે ।
શુચૌ ભૂતલે દ્રોણશાલ્યક્ષતસં- કીર્ણે સકર્ણિકાષ્ટપત્રં યથેચ્છતમ્

નારદઃ---
શ્રુત્વાનન્દનભેદાદનન્તાર્ચનાદિ- ક્રિયા વાહિનીનાથ યુષ્મત્પ્રસાદાત્ ।
ગુરો મૂલમન્ત્રપ્રભાવં મનીષા મમ શ્રોતુમાસીજ્જગત્કારણસ્ય

વિષ્વક્સેનઃ---
શૃણુષ્વ પ્રભાવો ઽસ્ય પદ્માસને- નાપ્યચિન્ત્યશ્રુતૌ બન્ધમૂલસ્ય ।
અષ્ટાક્ષરસ્યેયમીદૃક્ તથા યેનાભિભાષિતુઃ શક્તિર્મુને ભો

તથા પ્રસાદાદ્યથા દેવદેવઃ સ્વયં ભ્રાન્તિનાશાય ભક્તાર્તિહારી ।
યદાજ્ઞપ્તવાન્ મૂલવિદ્યાપ્રભાવં મુને વૈષ્ણવત્વાત્તવાહં બ્રવીમિ

સ્વાર્થે પરાર્થેર્ઽચકસ્ત્વર્ચનાયૈ સુપ્તતદ્દ્વયં પૂતદેશે નિષણ્ણઃ ।
તતોપાયતયા ભક્તિતત્ત્વાર્ણબીજ- ચ્છન્દોમુનિક્ષેત્રદેવે ચ માનવાઃ

સ્વયં વા યથાશક્તિજપ્ત્વાઙ્ગુલીભિઃ સમસ્તાભિરામૃષ્ટદૃગ્દેશદેહઃ ।
ભવેદ્ધૂતપાપઃ કૃતાર્થેર્થાધી સ્વયં દેવવત્ પૂજિતશ્ચૈવ ભક્તૈઃ

આવાહનાદ્યર્ચનાઙ્ગેન યુક્તા વિયુક્તપાપા મૂલમન્ત્રપ્રભાવાત્ ।
વિરિઞ્ચાત્મજાર્ચા કૃતા પ્રીતિકારિ- ણ્યનન્તસ્ય વિષ્ણોરશેષાણ્ડયોનેઃ

નારદઃ---
આવાહનં નામ મન્ત્રેણ લક્ષ્મી- ધરસ્યાભિમુખસ્ય ક્રિયાસઙ્ગસ્ય ।
મન્ત્રાત્મનો મન્ત્રકર્તુઃ પ્રતીતે- ષ્વનેનૈવ સંસ્થાપનાદિ પ્રિયાસ્ય

હરિર્જઙ્ગમેશ્વરતસ્તાનિ કાલે સ્થિતો નિત્યમાહૂતયે યત્તદા કિમ્ ।
કથં મૂલબેરસ્થિતો વાસુદેવો નરેણ તુ કાચોત્સવાદિપ્રતીતેઃ

વદાનીકિનીનાથ ગુહ્યં પરિષ્ઠં ગુરો સંશયં ભક્તિમાનિત્યમુષ્મિન્ ।
વિષ્વક્સનેઃ---
પ્રશ્નં ત્વદન્યઃ કથં પ્રષ્ટુમીષ્ટે મુને ઽનેન તુષ્ટઃ પ્રવક્ષ્યામિ તુભ્યમ્

હરેઃ પૂજનાઙ્ગોપચારે યત્ત- ત્વાવાહનં ત્વત્સદ્ભાવહેતોઃ ।
મુને યૌગપદ્યેન સાંનિધ્યમસ્મિન્ ક્રમેણેતિ વા સંશયઃ પ્રાદુરાસીત્

એકપ્રદીપોત્થિતા દીપમાલા દાપે યથા યૌગપદ્યેન દેવઃ ।
તથા વાસુદેવો લિખેત્તુ પ્રતીકે મુને સંનિધિં દાસ્યતીતિ પ્રતીતિઃ

અથાન્યો મહાભોગયોગપ્રદાયી પ્રજાનાં તથા વૃદ્ધિદો મુક્તિદશ્ચ ।
પરં મૂલમન્ત્રેણ સંસ્મૃત્ય પઞ્ચા- ઙ્ગુલં હૃદિ સ્પૃશ્ય બિમ્બસ્ય મુદ્રામ્

પ્રદૃશ્યાઙ્ગુલિસંજ્ઞિતાં પાદમૂલે પ્રણમ્યાક્ષતં વાપિ પુષ્પં પ્રકીર્ય ।
મુને વિદ્યયાષ્ટાર્ણયૈવાથ ચાર્ઘ્યં પુનઃ પાદ્યાચમનં ગન્ધપુષ્પમ્

તતો ધૂપદીપં પ્રદાયાથ ભૂતાન્નં નિવેદ્યાન્તરાવરણં કલ્પ્ય સમ્યક્ ।
તથાવરણાનાં યથાપૂર્વમર્ઘ્યા- દ્યનેનૈવ મન્ત્રેણ પુષ્પં પ્રદાય

નિવેદ્યાથ તામ્બૂલિકામચ્યુતાય પ્રદીપ્યો બલિં હોમમન્તે વિધાય ।
સમસ્તાધિકઃ સર્વસિદ્ધિપ્રદાયી નૃપાદિપ્રિયો યોગસિદ્ધિં લભેત

નારદઃ---
એકઃ પ્રધાનઃ કથં પૂજ્યતે સ્વે- પદે ચાવૃતાસને વાસુદેવઃ ।
ગુરો વિષ્ણુસેનાપતે વક્તુમર્હ- સ્યશેષેણ મે સંશયચ્છેદનાય

વિષ્વક્સેનઃ---
યથા પાવકસ્થાનભેદાત્ ક્રિયૈકો મખેષ્વિજ્યતે વાસુદવો દ્વિજેન્દ્રૈઃ ।
તથા વિષ્ટરે સ્વે પદે ચ વૃતાવ- પ્યનન્તોચ્યતે સ્થાનભેદેન ભેદઃ