વિષ્ણુપુરાણ (સમીક્ષિત આવૃત્તિ) · અધ્યાય 6.7

ન પ્રાર્થિતં ત્વયા કસ્માન્ મમ રાજ્યમ્ અકણ્ટકમ્
રાજ્યલાભાદ્ વિના નાન્યત્ ક્ષત્રિયાણામ્ અતિપ્રિયમ્ ॥

કેશિધ્વજ નિબોધ ત્વં મયા ન પ્રાર્થિતં યતઃ
રાજ્યમ્ એતદ્ અશેષં તે યત્ર ગૃધ્નન્ત્ય્ અપણ્ડિતાઃ ॥

ક્ષત્રિયાણામ્ અયં ધર્મો યત્ પ્રજાપરિપાલનમ્
વધશ્ ચ ધર્મયુદ્ધેન સ્વરાજ્યપરિપન્થિનામ્ ॥

યત્ પ્રજાપાલનં યચ્ ચ સ્વરાજ્યપ્રતિપક્ષણામ્ ॥

યત્રાશક્તસ્ય મે દોષો નૈવાસ્ત્ય્ અપહૃતે ત્વયા
બન્ધાયૈવ ભવત્ય્ એષા અવિદ્યાપ્ય્ અક્રમોજ્ઝિતા ॥

જન્મોપભોગલિપ્સાર્થમ્ ઇયં રાજ્યસ્પૃહા મમ
અન્યેષાં દોષજા નૈવ ધર્મમ્ એવાનુરુધ્યતે ॥

ન યાચ્ઞા ક્ષત્રબન્ધૂનાં ધર્માયૈતત્ સતાં મતમ્ ॥

જન્મોપભોગક્ષયદં યોગાદ્ અન્યન્ ન વિદ્યતે ॥

બ્રહ્મવીહિ મહાભાગ યોગં યોગવિદુત્તમ ॥

વિજ્ઞાતયોગશાસ્ત્રાર્થાઃ ત્વમ્ અસ્યાન્ નિમિસંતતૌ ॥

અતો ન યાચિતં રાજ્યમ્ અવિદ્યાન્તર્ગતં તવ ॥

રાજ્યે ગૃધ્નન્ત્ય્ અવિદ્વાંસો મમત્વાહૃતચેતસઃ
અહંમાનમહાપાન મદમત્તા ન માદૃશાઃ ॥

તતઃ પ્રહૃષ્ટઃ સાધ્વ્ ઇતિ પ્રાહ કેશિધ્વજો નૃપઃ
ખાણ્ડિક્યજનકં પ્રીત્યા શ્રૂયતાં વચનં મમ ॥

અહમ્ અવિદ્યયા મૃત્યું તર્તુકામઃ કરોમિ વૈ
રાજ્યં યાગાંશ્ ચ વિવિધાન્ ભોગૈઃ પુણ્યક્ષયં તથા ॥

તદ્ ઇદં તે મનો દિષ્ટ્યા વિવેકૈશ્વર્યતાં ગતમ્
શ્રૂયતાં ચાપ્ય્ અવિદ્યાયાઃ સ્વરૂપં કુલનન્દન ॥

અનાત્મન્ય્ આત્મબુદ્ધિર્ યા અસ્વે સ્વમ્ ઇતિ યા મતિઃ
અવિદ્યાતરુસંભૂતિ બીજમ્ એતદ્ દ્વિધા સ્થિતમ્ ॥

પઞ્ચભૂતાત્મકે દેહે દેહી મોહતમોવૃતઃ
અહમ્ એતદ્ ઇતીત્ય્ ઉચ્ચૈઃ કુરુતે કુમતિર્ મતિમ્ ॥

આકાશવાય્વગ્નિજલ પૃથિવીભ્યઃ પૃથક્ સ્થિતે
આત્મન્ય્ આત્મમયં ભાવં કઃ કરોતિ કલેવરે ॥

કલેવરોપભોગ્યં હિ ગૃહક્ષેત્રાદિકં ચ કઃ
અદેહે હ્ય્ આત્મનિ પ્રાજ્ઞો મમેદમ્ ઇતિ મન્યતે ॥

ઇત્થં ચ પુત્રપૌત્રેષુ તદ્દેહોત્પાદિતેષુ કઃ
કરોતિ પણ્ડિતઃ સ્વામ્યમ્ અનાત્મનિ કલેવરે ॥

સર્વં દેહોપભોગાય કુરુતે કર્મ માનવઃ
દેહશ્ ચાન્યો યદા પુંસસ્ તદા બન્ધાય તત્પરમ્ ॥

યદિ નામાસ્ય કાયસ્ય યદ્ અન્તસ્ તદ્ બહિર્ ભવેત્ ॥

દણ્ડમ્ આદાય લોકો ઽયં શુનઃ કાકાંશ્ ચ વારયેત્ ॥

મૃણ્મયં હિ યથા ગેહં લિપ્યતે વૈ મૃદમ્ભસા
પાર્થિવો ઽયં તથા દેહો મૃદમ્ભોલેપનસ્થિતિઃ ॥

પઞ્ચભૂતાત્મકૈર્ ભોગૈઃ પઞ્ચભૂતાત્મકં વપુઃ
આપ્યાયતે યદિ તતઃ પુંસો ગર્વો ઽત્ર કિં કૃતઃ ॥

અનેકજન્મસાહસ્રીં સંસારપદવીં વ્રજન્
મોહશ્રમં પ્રયાતો ઽસૌ વાસનારેણુગુણ્ઠિતઃ ॥

પ્રક્ષાલ્યતે યદા સો ઽસ્ય રેણુર્ જ્ઞાનોષ્ણવારિણા
તદા સંસારપાન્થસ્ય યાતિ મોહશ્રમઃ શમમ્ ॥

મોહશ્રમે શમં યાતે સ્વસ્થાન્તઃકરણઃ પુમાન્
અનન્યાતિશયાબાધં પરં નિર્વાણમ્ ઋચ્છતિ ॥

નિર્વાણમય એવાયમ્ આત્મા જ્ઞાનમયો ઽમલઃ
દુઃખાજ્ઞાનમલા ધર્માઃ પ્રકૃતેસ્ તે તુ નાત્મનઃ ॥

જલસ્ય નાગ્નિસંસર્ગઃ સ્થાલીસઙ્ગાત્ તથાપિ હિ
શબ્દોદ્રેકાદિકાન્ ધર્માંસ્ તત્ કરોતિ યથા મુને ॥

તથાત્મા પ્રકૃતેઃ સઙ્ગાદ્ અહંમાનાદિદૂષિતઃ
ભજતે પ્રાકૃતાન્ ધર્માન્ અન્યસ્ તેભ્યો હિ સો ઽવ્યયઃ ॥

તદ્ એતત્ કથિતં બીજમ્ અવિદ્યાયા મયા તવ
ક્લેશાનાં ચ ક્ષયકરં યોગાદ્ અન્યન્ ન વિદ્યતે ॥

તં બ્રવીહિ મહાભાગ યોગં યોગવિદુત્તમ
વિજ્ઞાતયોગશાસ્ત્રાર્થસ્ ત્વમ્ અસ્યાં નિમિસંતતૌ ॥

યોગસ્વરૂપં ખાણ્ડિક્ય શ્રૂયતાં ગદતો મમ
યત્ર સ્થિતો ન ચ્યવતે પ્રાપ્ય બ્રહ્મલયં મુનિઃ ॥

મન એવ મનુષ્યાણાં કારણં બન્ધમોક્ષયોઃ
બન્ધસ્ય વિષયાસઙ્ગિ મુક્તેર્ નિર્વિષયં તથા ॥

વિષયેભ્યઃ સમાહૃત્ય વિજ્ઞાનાત્મા મનો મુનિઃ
ચિન્તયેન્ મુક્તયે તેન બ્રહ્મભૂતં પરેશ્વરમ્ ॥

આત્મભાવં નયત્ય્ એનં તદ્ બ્રહ્મધ્યાયિનં મુને
વિકાર્યમ્ આત્મનઃ શક્ત્યા લોહમ્ આકર્ષકો યથા ॥

આત્મપ્રયત્નસાપેક્ષા વિશિષ્ટા યા મનોગતિઃ
તસ્યા બ્રહ્મણિ સંયોગો યોગ ઇત્ય્ અભિધીયતે ॥

એવમ્ અત્યન્તવૈશિષ્ટ્ય યુક્તધર્મોપલક્ષણઃ
યસ્ય યોગઃ સ વૈ યોગી મુમુક્ષુર્ અભિધીયતે ॥

એકો વૈ બન્ધમોક્ષસ્ય ન દ્વિતીયો ઽસ્તિ કશ્ચન ॥

પૂર્વે સમુદ્રે યઃ પન્થા ન સ ગચ્છતિ પશ્ચિમમ્ ॥

સઙ્ગસ્ય કર્મણા બુદ્ધિઃ પૂર્વોત્પત્તૌ ન સંભવેત્ ॥

એવં ધર્મો ઽભ્યુપાયેન નાન્યધર્મેષુ કારણમ્ ॥

યોગયુક્ પ્રથમં યોગી યુઞ્જમાનો ઽભિધીયતે
વિનિષ્પન્નસમાધિસ્ તુ પરબ્રહ્મોપલબ્ધિમાન્ ॥

યદ્ય્ અન્તરાયદોષેણ દૂષ્યતે ચાસ્ય માનસમ્
જન્માન્તરૈર્ અભ્યસતો મુક્તિઃ પૂર્વસ્ય જાયતે ॥

વિનિષ્પન્નસમાધિસ્ તુ મુક્તિં તત્રૈવ જન્મનિ
પ્રાપ્નોતિ યોગી યોગાગ્નિ દગ્ધકર્મચયો ઽચિરાત્ ॥

બ્રહ્મચર્યમ્ અહિંસાં ચ સત્યાસ્તેયાપરિગ્રહાન્
સેવેત યોગી નિષ્કામો યોગ્યતાં સ્વમનો નયન્ ॥

સ્વાધ્યાયશૌચસંતોષ તપાંસિ નિયતાત્મવાન્
કુર્વીત બ્રહ્મણિ તથા પરસ્મિન્ પ્રવણં મનઃ ॥

એતે યમાઃ સનિયમાઃ પઞ્ચ પઞ્ચ પ્રકીર્તિતાઃ
વિશિષ્ટફલદાઃ કામ્યા નિષ્કામાનાં વિમુક્તિદાઃ ॥

એકં ભદ્રાસનાદીનાં સમાસ્થાય ગુણૈર્ યુતઃ
યમાખ્યૈર્ નિયમાખ્યૈશ્ ચ યુઞ્જીત નિયતો યતિઃ ॥

પ્રાણાખ્યમ્ અનિલં વશ્યમ્ અભ્યાસાત્ કુરુતે તુ યત્
પ્રાણાયામઃ સ વિજ્ઞેયઃ સબીજો ઽબીજ એવ ચ ॥

પરસ્પરેણાભિભવં પ્રાણાપાનૌ યદાનિલૌ
કુરુતઃ સ દ્વિધાનેન તૃતીયઃ સંયમાત્ તયોઃ ॥

તસ્ય ચાલમ્બનવતઃ સ્થૂલરૂપં દ્વિજોત્તમ
આલમ્બનમ્ અનન્તસ્ય યોગિનો ઽભ્યસતઃ સ્મૃતમ્ ॥

શબ્દાદિષ્વ્ અનુરક્તાનિ નિગૃહ્યાક્ષાણિ યોગવિત્
કુર્યાચ્ ચિત્તાનુકારીણિ પ્રત્યાહારપરાયણઃ ॥

વશ્યતા પરમા તેન જાયતે ઽતિચલાત્મનામ્
ઇન્દ્રિયાણામ્ અવશ્યૈસ્ તૈર્ ન યોગી યોગસાધકઃ ॥

પ્રાણાયામેન પવનૈઃ પ્રત્યાહારેણ ચેન્દ્રિયૈઃ
વશીકૃતૈસ્ તતઃ કુર્યાત્ સ્થિતં ચેતઃ શુભાશ્રયે ॥

કથ્યતાં મે મહાભાગ ચેતસો યઃ શુભાશ્રયઃ
યદાધારમ્ અશેષં તદ્ ધન્તિ દોષસમુદ્ભવમ્ ॥

આશ્રયશ્ ચેતસો બ્રહ્મ દ્વિધા તચ્ ચ સ્વરૂપતઃ
ભૂપ મૂર્તમ્ અમૂર્તં ચ પરં ચાપરમ્ એવ ચ ॥

ત્રિવિધા ભાવના ભૂપ વિશ્વમ્ એતન્ નિબોધતામ્
બ્રહ્માખ્યા કર્મસંજ્ઞા ચ તથા ચૈવોભયાત્મિકા ॥

કર્મભાવાત્મિકા હ્ય્ એકા બ્રહ્મભાવાત્મિકાપરા
ઉભયાત્મિકા તથૈવાન્યા ત્રિવિધા ભાવભાવના ॥

સનન્દનાદયો બ્રહ્મ ભાવભાવનયા યુતાઃ
કર્મભાવનયા ચાન્યે દેવાદ્યાઃ સ્થાવરાશ્ ચરાઃ ॥

હિરણ્યગર્ભાદિષુ ચ બ્રહ્મકર્માત્મિકા દ્વિધા
અધિકારબોધયુક્તેષુ વિદ્યતે ભાવભાવના ॥

અક્ષીણેષુ સમસ્તેષુ વિશેષજ્ઞાનકર્મસુ
વિશ્વમ્ એતત્ પરં ચાન્યદ્ ભેદભિન્નદૃશાં નૃપ ॥

પ્રત્યસ્તમિતભેદં યત્ સત્તામાત્રમ્ અગોચરમ્
વચસામ્ આત્મસંવેદ્યં તજ્ જ્ઞાનં બ્રહ્મસંજ્ઞિતમ્ ॥

તચ્ ચ વિષ્ણોઃ પરં રૂપમ્ અરૂપસ્યાજમ્ અક્ષરમ્
વિશ્વસ્વરૂપવૈરૂપ્ય લક્ષણં પરમાત્મનઃ ॥

ન તદ્ યોગયુજા શક્યં નૃપ ચિન્તયિતું યતઃ
તતઃ સ્થૂલં હરે રૂપં ચિન્તયેદ્ વિશ્વગોચરમ્ ॥

હિરણ્યગર્ભો ભગવાન્ વાસવો ઽથ પ્રજાપતિઃ
મરુતો વસવો રુદ્રા ભાસ્કરાસ્ તારકા ગ્રહાઃ ॥

ગન્ધર્વયક્ષદૈત્યાદ્યાઃ સકલા દેવયોનયઃ
મનુષ્યાઃ પશવઃ શૈલાઃ સમુદ્રાઃ સરિતો દ્રુમાઃ ॥

ભૂપ ભૂતાન્ય્ અશેષાણિ ભૂતાનાં યે ચ હેતવઃ
પ્રધાનાદિવિશેષાન્તં ચેતનાચેતનાત્મકમ્ ॥

એકપાદં દ્વિપાદં ચ બહુપાદમ્ અપાદકમ્
મૂર્તમ્ એતદ્ ધરે રૂપં ભાવનાત્રિતયાત્મકમ્ ॥

એતત્ સર્વમ્ ઇદં વિશ્વં જગદ્ એતચ્ ચરાચરમ્
પરબ્રહ્મસ્વરૂપસ્ય વિષ્ણોઃ શક્તિસમન્વિતમ્ ॥

તત્ત્વાચ્ ચ શક્તિવિક્ષેપાઃ તદાજ્ઞાસંજ્ઞિતા વિભોઃ ॥

વિષ્ણુશક્તિઃ પરા પ્રોક્તા ક્ષેત્રજ્ઞાખ્યા તથાપરા
અવિદ્યા કર્મસંજ્ઞાન્યા તૃતીયા શક્તિર્ ઇષ્યતે ॥

યયા ક્ષેત્રજ્ઞશક્તિઃ સા વેષ્ટિતા નૃપ સર્વગા
સંસારતાપાન્ અખિલાન્ અવાપ્નોત્ય્ અતિસંતતાન્ ॥

તયા તિરોહિતત્વાચ્ ચ શક્તિઃ ક્ષેત્રજ્ઞસંજ્ઞિતા
સર્વભૂતેષુ ભૂપાલ તારતમ્યેન લક્ષ્યતે ॥

અપ્રાણવત્સુ સ્વલ્પાલ્પા સ્થાવરેષુ તતો ઽધિકા
સરીસૃપેષુ તેભ્યો ઽન્યાપ્ય્ અતિશક્ત્યા પતત્ત્રિષુ ॥

પતત્ત્રિભ્યો મૃગાસ્ તેભ્યસ્ તચ્છક્ત્યા પશવો ઽધિકાઃ
પશુભ્યો મનુજાશ્ ચાપિ શક્ત્યા પુંસઃ પ્રભાવિતાઃ ॥

તેભ્યો ઽપિ નાગગન્ધર્વ યક્ષાદ્યા દેવતા નૃપ ॥

શક્રઃ સમસ્તદેવેભ્યસ્ તતશ્ ચાપિ પ્રજાપતિઃ
હિરણ્યગર્ભો ઽપિ તતઃ પુંસઃ શક્ત્યુપલક્ષિતઃ ॥

એતાન્ય્ અશેષરૂપાણિ તસ્ય રૂપાણિ પાર્થિવ
યતસ્ તચ્છક્તિયોગેન યુક્તાનિ નભસા યથા ॥

દ્વિતીયં વિષ્ણુસંજ્ઞસ્ય યોગિધ્યેયં મહામતે
અમૂર્તં બ્રહ્મણો રૂપં યત્ સદ્ ઇત્ય્ ઉચ્યતે બુધૈઃ ॥

સમસ્તાઃ શક્તયશ્ ચૈતા નૃપ યત્ર પ્રતિષ્ઠિતાઃ
તદ્ વિશ્વરૂપરૂપં વૈ રૂપમ્ અન્યદ્ ધરેર્ મહત્ ॥

સમસ્તશક્તિરૂપાણિ તત્ કરોતિ જનેશ્વર
દેવતિર્યઙ્મનુષ્યાદિ ચેષ્ટાવન્તિ સ્વલીલયા ॥

જગતામ્ ઉપકારાય ન સા કર્મનિમિત્તજા
ચેષ્ટા તસ્યાપ્રમેયસ્ય વ્યાપિન્ય્ અવ્યાહતાત્મિકા ॥

તદ્ રૂપં વિશ્વરૂપસ્ય તસ્ય યોગયુજા નૃપ
ચિન્ત્યમ્ આત્મવિશુદ્ધ્યર્થં સર્વકિલ્બિષનાશનમ્ ॥

યથાગ્નિર્ ઉદ્ધતશિખઃ કક્ષં દહતિ સાનિલઃ
તથા ચિત્તસ્થિતો વિષ્ણુર્ યોગિનાં સર્વકિલ્બિષમ્ ॥

તસ્માત્ સમસ્તશક્તીનામ્ આધારે તત્ર ચેતસઃ
કુર્વીત સંસ્થિતિં સા તુ વિજ્ઞેયા શુદ્ધધારણા ॥

શુભાશ્રયઃ સ ચિત્તસ્ય સર્વગસ્ય તથાત્મનઃ
ત્રિભાવભાવનાતીતો મુક્તયે યોગિનાં નૃપ ॥

અન્યે તુ પુરુષવ્યાઘ્ર ચેતસો યે વ્યપાશ્રયાઃ
અશુદ્ધાસ્ તે સમસ્તાસ્ તુ દેવાદ્યાઃ કર્મયોનયઃ ॥

મૂર્તં ભગવતો રૂપં સર્વાપાશ્રયનિઃસ્પૃહમ્
એષા વૈ ધારણા પ્રોક્તા યચ્ ચિત્તં તત્ર ધાર્યતે ॥

તચ્ ચ મૂર્તં હરે રૂપં યાદૃક્ ચિન્ત્યં નરાધિપ
તચ્ છ્રૂયતામ્ અનાધારે ધારણા નોપપદ્યતે ॥

પ્રસન્નચારુવદનં પદ્મપત્ત્રોપમેક્ષણમ્
સુકપોલં સુવિસ્તીર્ણ લલાટફલકોજ્જ્વલમ્ ॥

સમકર્ણાન્તવિન્યસ્ત ચારુકર્ણવિભૂષણમ્
કમ્બુગ્રીવં સુવિસ્તીર્ણ શ્રીવત્સાઙ્કિતવક્ષસમ્ ॥

વલીત્રિભઙ્ગિના મગ્ન નાભિના ચોદરેણ વૈ
પ્રલમ્બાષ્ટભુજં વિષ્ણુમ્ અથવાપિ ચતુર્ભુજમ્ ॥

સમસ્થિતોરુજઙ્ઘં ચ સુસ્થિતાઙ્ઘ્રિકરામ્બુજમ્
ચિન્તયેદ્ બ્રહ્મભૂતં તં પીતનિર્મલવાસસમ્ ॥

કિરીટચારુકેયૂર કટકાદિવિભૂષિતમ્ ॥

શાર્ઙ્ગશઙ્ખગદાખડ્ગ ચક્રાક્ષવલયાન્વિતમ્ ॥

વરદાભયહસ્તં ચ મુદ્રિકાહસ્તભૂષિતમ્ ॥

ચિન્તયેત્ તન્મયો યોગી સમાધાયાત્મમાનસમ્ ॥

તાવદ્ યાવદ્ દૃઢીભૂતા તત્રૈવ નૃપ ધારણા
વ્રજતસ્ તિષ્ઠતો ઽન્યદ્ વા સ્વેચ્છયા કર્મ કુર્વતઃ
નાપયાતિ યદા ચિત્તાત્ સિદ્ધાં મન્યેત તાં તદા ॥

તતઃ શઙ્ખગદાચક્ર શાર્ઙ્ગાદિરહિતં બુધઃ
ચિન્તયેદ્ ભગવદ્રૂપં પ્રશાન્તં સાક્ષસૂત્રકમ્ ॥

સા યદા ધારણા તદ્વદ્ અવસ્થાનવતી તતઃ
કિરીટકેયૂરમુખૈર્ ભૂષણૈ રહિતં સ્મરેત્ ॥

તદ્ એકાવયવં દેવં ચેતસા હિ પુનર્ બુધઃ
કુર્યાત્ તતો ઽવયવિનિ પ્રણિધાનપરો ભવેત્ ॥

તદ્રૂપપ્રત્યયા ચૈકા સંતતિશ્ ચાન્યનિઃસ્પૃહા
તદ્ધ્યાનં પ્રથમૈર્ અઙ્ગૈઃ ષડ્ભિર્ નિષ્પાદ્યતે નૃપ ॥

તસ્યૈવ કલ્પનાહીનં સ્વરૂપગ્રહણં હિ યત્
મનસા ધ્યાનનિષ્પાદ્યં સમાધિઃ સો ઽભિધીયતે ॥

વિજ્ઞાનં પ્રાપકં પ્રાપ્યે પરે બ્રહ્મણિ પાર્થિવ
પ્રાપણીયસ્ તથૈવાત્મા પ્રક્ષીણાશેષભાવનઃ ॥

ક્ષેત્રજ્ઞઃ કરણી જ્ઞાનં કરણં તેન તસ્ય તત્
નિષ્પાદ્ય મુક્તિકાર્યં વૈ કૃતકૃત્યં નિવર્તતે ॥

તદ્ભાવભાવમ્ આપન્નસ્ તતો ઽસૌ પરમાત્મના
ભવત્ય્ અભેદી ભેદશ્ ચ તસ્યાજ્ઞાનકૃતો ભવેત્ ॥

વિભેદજનકે ઽજ્ઞાને નાશમ્ આત્યન્તિકં ગતે
આત્મનો બ્રહ્મણો ભેદમ્ અસન્તં કઃ કરિષ્યતિ ॥

ઇત્ય્ ઉક્તસ્ તે મયા યોગઃ ખાણ્ડિક્ય પરિપૃચ્છતઃ
સંક્ષેપવિસ્તરાભ્યાં તુ કિમ્ અન્યત્ ક્રિયતાં તવ ॥

કથિતે યોગસદ્ભાવે સર્વમ્ એવ કૃતં મમ
તવોપદેશેનાશેષો નષ્ટશ્ ચિત્તમલો યતઃ ॥

મમેતિ યન્ મયા ચોક્તમ્ અસદ્ એતન્ ન ચાન્યથા
નરેન્દ્ર ગદિતું શક્યમ્ અપિ વિજ્ઞેયવેદિભિઃ ॥

અહં મમેત્ય્ અવિદ્યેયં વ્યવહારસ્ તથાનયા
પરમાર્થસ્ ત્વ્ અસંલાપ્યો ગોચરે વચસાં ન સઃ ॥

તદ્ ગચ્છ શ્રેયસે સર્વં મમૈતદ્ ભવતા કૃતમ્
યદ્ વિમુક્તિપ્રદો યોગઃ પ્રોક્તઃ કેશિધ્વજાવ્યયઃ ॥

યથાર્હં પૂજયા તેન ખાણ્ડિક્યેન સ પૂજિતઃ
આજગામ પુરં બ્રહ્મંસ્ તતઃ કેશિધ્વજો નૃપઃ ॥

ખાણ્ડિક્યો ઽપિ સુતં કૃત્વા રાજાનં યોગસિદ્ધયે
વનં જગામ ગોવિન્દે વિનિવેશિતમાનસઃ ॥

તત્રૈકાન્તરતિર્ ભૂત્વા યમાદિગુણશોધિતઃ
વિષ્ણ્વાખ્યે નિર્મલે બ્રહ્મણ્ય્ અવાપ નૃપતિર્ લયમ્ ॥

કેશિધ્વજો ઽપિ મુક્ત્યર્થં સ્વકર્મક્ષપણોન્મુખઃ
બુભુજે વિષયાન્ કર્મ ચક્રે ચાનભિસંધિતમ્ ॥

અકલ્યાણોપભોગૈશ્ ચ ક્ષીણપાપો ઽમલસ્ તતઃ
અવાપ સિદ્ધિમ્ અત્યન્ત તાપક્ષયફલાં દ્વિજ ॥