વિષ્ણુપુરાણ (સમીક્ષિત આવૃત્તિ) · અધ્યાય 5.34

ચક્રે કર્મ મહચ્ છૌરિર્ બિભ્રાણો માનુષીં તનુમ્
જિગાય શક્રં શર્વં ચ સર્વાન્ દેવાંશ્ ચ લીલયા ॥

યચ્ ચાન્યદ્ અકરોત્ કર્મ દિવ્યચેષ્ટાવિધાનકૃત્
તત્ કથ્યતાં મહાભાગ પરં કૌતૂહલં હિ મે ॥

ગદતો મમ વિપ્રર્ષે શ્રૂયતામ્ ઇદમ્ આદરાત્
નરાવતારે કૃષ્ણેન દગ્ધા વારાણસી યથા ॥

પૌણ્ડ્રકો વાસુદેવસ્ તુ વાસુદેવો ઽભવદ્ ભુવિ
અવતીર્ણસ્ ત્વમ્ ઇત્ય્ ઉક્તો જનૈર્ અજ્ઞાનમોહિતૈઃ ॥

સ મેને વાસુદેવો ઽહમ્ અવતીર્ણો મહીતલે
નષ્ટસ્મૃતિસ્ તતઃ સર્વં વિષ્ણુચિહ્નમ્ અચીકરત્ ॥

દૂતં ચ પ્રેષયામ્ આસ કૃષ્ણાય સુમહાત્મને
ત્યક્ત્વા ચક્રાદિકં ચિહ્નં મદીયં નામ ચાત્મનઃ ॥

વાસુદેવાત્મકં મૂઢ મુક્ત્વા ગર્વં વિશેષતઃ
આત્મનો જીવિતાર્થાય તતો મે પ્રણતિં વ્રજ ॥

ઇત્ય્ ઉક્તઃ સંપ્રહસ્યૈનં દૂતં પ્રાહ જનાર્દનઃ
નિજચિહ્નમ્ અહં ચક્રં સમુત્સ્રક્ષ્યે ત્વયીતિ વૈ ॥

વાચ્યશ્ ચ પૌણ્ડ્રકો ગત્વા ત્વયા દૂત વચો મમ
જ્ઞાતસ્ ત્વદ્વાક્યસદ્ભાવો યત્ કાર્યં તદ્ વિધીયતામ્ ॥

ગૃહીતચિહ્ન એવાહમ્ આગમિષ્યામિ તે પુરમ્
સમુત્સ્રક્ષ્યામિ તે ચક્રં નિજચિહ્નમ્ અસંશયમ્ ॥

આજ્ઞાપૂર્વં ચ યદ્ ઇદમ્ આગચ્છેતિ ત્વયોદિતમ્
સંપાદયિષ્યે શ્વસ્ તુભ્યં તદ્ અપ્ય્ એષો ઽવિલમ્બિતમ્ ॥

શરણં તે સમભ્યેત્ય કર્તાસ્મિ નૃપતે તથા
યથા ત્વત્તો ભયં ભૂયો ન મે કિંચિદ્ ભવિષ્યતિ ॥

ઇત્ય્ ઉક્તે ઽપગતે દૂતે સંસ્મૃત્યાભ્યાગતં હરિઃ
ગરુત્મન્તમ્ અથારુહ્ય ત્વરિતં તત્પુરં યયૌ ॥

તસ્યાપિ કેશવોદ્યોગં શ્રુત્વા કાશિપતિસ્ તદા
સર્વસૈન્યપરીવારઃ પાર્ષ્ણિગ્રાહ ઉપાયયૌ ॥

તતો બલેન મહતા કાશિરાજબલેન ચ
પૌણ્ડ્રકો વાસુદેવો ઽસૌ કેશવાભિમુખં યયૌ ॥

તં દદર્શ હરિર્ દૂરાદ્ ઉદારસ્યન્દને સ્થિતમ્
ચક્રહસ્તં ગદાખડ્ગ બાહું પાણિગતામ્બુજમ્ ॥

સ્રગ્ધરં ધૃતશાર્ઙ્ગં ચ સુપર્ણરચિતધ્વજમ્
વક્ષઃસ્થલે કૃતં ચાસ્ય શ્રીવત્સં દદૃશે હરિઃ ॥

કિરીટકુણ્ડલધરં પીતવાસઃસમન્વિતમ્
દૃષ્ટ્વા તં ભાવગમ્ભીરં જહાસ ગરુડધ્વજઃ ॥

યુયુધે ચ બલેનાસ્ય હસ્ત્યશ્વબલિના દ્વિજ
નિસ્ત્રિંશર્ષ્ટિગદાશૂલ શક્તિકાર્મુકશાલિના ॥

ક્ષણેન શાર્ઙ્ગનિર્મુક્તૈઃ શરૈર્ અરિવિદારણૈઃ
ગદાચક્રનિપાતૈશ્ ચ સૂદયામ્ આસ તદ્બલમ્ ॥

કાશિરાજબલં ચૈવ ક્ષયં નીત્વા જનાર્દનઃ
ઉવાચ પૌણ્ડ્રકં મૂઢમ્ આત્મચિહ્નોપલક્ષણમ્ ॥

પૌણ્ડ્રકોક્તં ત્વયા યત્ તુ દૂતવક્ત્રેણ માં પ્રતિ
સમુત્સૃજેતિ ચિહ્નાનિ તત્ તે સંપાદયામ્ય્ અહમ્ ॥

ચક્રમ્ એતત્ સમુત્સૃષ્ટં ગદેયં તે વિસર્જિતા
ગરુત્માન્ એષ નિર્દિષ્ટઃ સમારોહતુ તે ધ્વજમ્ ॥

ઇત્ય્ ઉચ્ચાર્ય વિમુક્તેન ચક્રેણાસૌ વિદારિતઃ
પોથિતો ગદયા ભગ્નો ગરુત્માંશ્ ચ ગરુત્મતા ॥

તતો હાહાકૃતે લોકે કાશીનામ્ અધિપો બલી
યુયુધે વાસુદેવેન મિત્રસ્યાપચિતૌ સ્થિતઃ ॥

તતઃ શાર્ઙ્ગધનુર્મુક્તૈશ્ છિત્ત્વા તસ્ય શરૈઃ શિરઃ
કાશિપુર્યાં સ ચિક્ષેપ કુર્વંલ્ લોકસ્ય વિસ્મયમ્ ॥

હત્વા ચ પૌણ્ડ્રકં શૌરિઃ કાશિરાજં ચ સાનુગમ્
પુનર્ દ્વારવતીં પ્રાપ્તો રેમે સ્વર્ગગતો યથા ॥

તચ્છિરઃ પતિતં દૃષ્ટ્વા તત્ર કાશિપતેઃ પુરે
જનઃ કિમ્ એતદ્ ઇત્ય્ આહ કેનેત્ય્ અત્યન્તવિસ્મિતઃ ॥

જ્ઞાત્વા તં વાસુદેવેન હતં તસ્ય સુતસ્ તતઃ
પુરોહિતેન સહિતસ્ તોષયામ્ આસ શંકરમ્ ॥

અવિમુક્તે મહાક્ષેત્રે તોષિતસ્ તેન શંકરઃ
વરં વૃણીષ્વેતિ તદા તં પ્રોવાચ નૃપાત્મજમ્ ॥

સ વવ્રે ભગવન્ કૃત્યા પિતૃહન્તુર્ વધાય મે
સમુત્તિષ્ઠતુ કૃષ્ણસ્ય ત્વત્પ્રસાદાન્ મહેશ્વર ॥

એવં ભવિષ્યતીત્ય્ ઉક્તે દક્ષિણાગ્નેર્ અનન્તરમ્
મહાકૃત્યા સમુત્તસ્થૌ તસ્યૈવાગ્નિનિવેશનાત્ ॥

તતો જ્વાલાકરાલાસ્યા જ્વલત્કેશકલાપિકા
કૃષ્ણ કૃષ્ણેતિ કુપિતા કૃત્યા દ્વારવતીં યયૌ ॥

તામ્ અવેક્ષ્ય જનસ્ ત્રાસ વિચલલ્લોચનો મુને
યયૌ શરણ્યં જગતાં શરણં મધુસૂદનમ્ ॥

કાશિરાજસુતેનેયમ્ આરાધ્ય વૃષભધ્વજમ્
ઉત્પાદિતા મહાકૃત્યેત્ય્ અવગમ્યાથ ચક્રિણા ॥

જહિ કૃત્યામ્ ઇમામ્ ઉગ્રાં વહ્નિજ્વાલાજટાકુલામ્
ચક્રમ્ ઉત્સૃષ્ટમ્ અક્ષેષુ ક્રીડાસક્તેન લીલયા ॥

તદગ્નિમાલાજટિલ જ્વાલોદ્ગારાતિભીષણામ્
કૃત્યામ્ અનુજગામાશુ વિષ્ણુચક્રં સુદર્શનમ્ ॥

ચક્રપ્રતાપવિધ્વસ્તા કૃત્યા માહેશ્વરી તદા
નનાશ વેગિની વેગાત્ તદ્ અપ્ય્ અનુજગામ તામ્ ॥

કૃત્યા વારાણસીમ્ એવ પ્રવિવેશ ત્વરાન્વિતા
વિષ્ણુચક્રપ્રતિહત પ્રભાવા મુનિસત્તમ ॥

તતઃ કાશિબલં ભૂરિ પ્રમથાનાં તથા બલમ્
સમસ્તશસ્ત્રાસ્ત્રયુતં ચક્રસ્યાભિમુખં યયૌ ॥

શસ્ત્રાસ્ત્રમોક્ષચતુરં દગ્ધ્વા તદ્ બલમ્ ઓજસા
કૃત્યાગર્ભામ્ અશેષાં તાં તદા વારાણસીં પુરીમ્ ॥

સભૂભૃદ્ભૃત્યપૌરાં તુ સાશ્વમાતઙ્ગમાનવામ્
અશેષકોશકોષ્ઠાં તાં દુર્નિરીક્ષ્યાં સુરૈર્ અપિ ॥

જ્વાલાપરિષ્કૃતાશેષ ગૃહપ્રાકારચત્વરામ્
દદાહ તદ્ ધરેશ્ ચક્રં સકલામ્ એવ તાં પુરીમ્ ॥

અક્ષીણામર્ષમ્ અત્યલ્પ સાધ્યસાધનસસ્પૃહમ્
તચ્ ચક્રં પ્રસ્ફુરદ્દીપ્તિ વિષ્ણોર્ અભ્યાયયૌ કરમ્ ॥