વિષ્ણુપુરાણ (સમીક્ષિત આવૃત્તિ) · અધ્યાય 5.20
રાજમાર્ગે તતઃ કૃષ્ણઃ સાનુલેપનભાજનામ્
દદર્શ કુબ્જામ્ આયાન્તીં નવયૌવનગોચરામ્ ॥
તામ્ આહ લલિતં કૃષ્ણઃ કસ્યેદમ્ અનુલેપનમ્
ભવત્યા નીયતે સત્યં વદેન્દીવરલોચને ॥
સકામેનૈવ સા પ્રોક્તા સાનુરાગા હરિં પ્રતિ
પ્રાહ સા લલિતં કુબ્જા તદ્દર્શનબલાત્કૃતા ॥
કાન્ત કસ્માન્ ન જાનાસિ કંસેનાભિનિયોજિતામ્
નૈકવક્રેતિ વિખ્યાતામ્ અનુલેપનકર્મણિ ॥
નાન્યપિષ્ટં હિ કંસસ્ય પ્રીતયે હ્ય્ અનુલેપનમ્
ભવત્ય્ અહમ્ અતીવાસ્ય પ્રસાદધનભાજનમ્ ॥
સુગન્ધમ્ એતદ્ રાજાર્હં રુચિરં રુચિરાનને
આવયોર્ ગાત્રસદૃશં દીયતામ્ અનુલેપનમ્ ॥
શ્રુત્વૈતદ્ આહ સા કુબ્જા ગૃહ્યતામ્ ઇતિ સાદરમ્
અનુલેપનં ચ દદૌ ગાત્રયોગ્યમ્ અથોભયોઃ ॥
ભક્તિચ્છેદાનુલિપ્તાઙ્ગૌ તતસ્ તૌ પુરુષર્ષભૌ
સેન્દ્રચાપૌ વિરાજેતાં સિતકૃષ્ણાવ્ ઇવામ્બુદૌ ॥
તતસ્ તાં ચિબુકે શૌરિર્ ઉલ્લાપનવિધાનવિત્
ઉત્પાટ્ય તોલયામ્ આસ દ્વ્યઙ્ગુલેનાગ્રપાણિના ॥
ચકર્ષ પદ્ભ્યાં ચ તદા ઋજુત્વં કેશવો ઽનયત્
તતઃ સા ઋજુતાં પ્રાપ્તા યોષિતામ્ અભવદ્ વરા ॥
વિલાસલલિતં પ્રાહ પ્રેમગર્ભભરાલસમ્
વસ્ત્રે પ્રગૃહ્ય ગોવિન્દં વ્રજ ગેહં મમેતિ વૈ ॥
એવમ્ ઉક્તસ્ તયા શૌરી રામસ્યાલોક્ય ચાનનમ્ ॥
પ્રહસ્ય કુબ્જાં તામ્ આહ નૈકવક્રામ્ અનિન્દિતામ્ ॥
ઇત્ય્ ઉક્તવન્તીમ્ આલોક્ય પ્રહસન્ હરિર્ અબ્રવીત્ ॥
આયાસ્યે ભવતીગેહમ્ ઇતિ તાં પ્રહસન્ હરિઃ
વિસસર્જ જહાસોચ્ચૈ રામસ્યાલોક્ય ચાનનમ્ ॥
ભક્તિચ્છેદાનુલિપ્તાઙ્ગૌ નીલપીતામ્બરૌ ચ તૌ
ધનુઃશાલાં તતો યાતૌ ચિત્રમાલ્યોપશોભિતૌ ॥
આયોગવં ધનૂરત્નં તાભ્યાં પૃષ્ટૈસ્ તુ રક્ષિભિઃ
આખ્યાતે સહસા કૃષ્ણો ગૃહીત્વાપૂરયદ્ ધનુઃ ॥
તતઃ પૂરયતા તેન ભજ્યમાનં બલાદ્ ધનુઃ
ચકાર સુમહાશબ્દં મથુરા યેન પૂરિતા ॥
અનુયુક્તૌ તતસ્ તૌ તુ ભગ્ને ધનુષિ રક્ષિભિઃ
રક્ષિસૈન્યં નિકૃત્યોભૌ નિષ્ક્રાન્તૌ કાર્મુકાલયાત્ ॥
અક્રૂરાગમવૃત્તાન્તમ્ ઉપલભ્ય તથા ધનુઃ
ભગ્નં શ્રુત્વાથ કંસો ઽપિ પ્રાહ ચાણૂરમુષ્ટિકૌ ॥
ગોપાલદારકૌ પ્રાપ્તૌ ભવદ્ભ્યાં તૌ મમાગ્રતઃ
મલ્લયુદ્ધે નિહન્તવ્યૌ મમ પ્રાણહરૌ હિ તૌ ॥
નિયુદ્ધે તદ્વિનાશેન ભવદ્ભ્યાં તોષિતો હ્ય્ અહમ્
દાસ્યામ્ય્ અભિમતાન્ કામાન્ નાન્યથૈતન્ મહાબલૌ ॥
ન્યાયતો ઽન્યાયતો વાપિ ભવદ્ભ્યાં તૌ મમાહિતૌ
હન્તવ્યૌ તદ્વધાદ્ રાજ્યં સામાન્યં વો ભવિષ્યતિ ॥
ઇત્ય્ આદિશ્ય સ તૌ મલ્લૌ તતશ્ ચાહૂય હસ્તિપમ્
પ્રોવાચોચ્ચૈસ્ ત્વયા મલ્લ સમાજદ્વારિ કુઞ્જરઃ ॥
સ્થાપ્યઃ કુવલયાપીડસ્ તેન તૌ ગોપદારકૌ
ઘાતનીયૌ નિયુદ્ધાય રઙ્ગદ્વારમ્ ઉપાગતૌ ॥
તમ્ અપ્ય્ આજ્ઞાપ્ય દૃષ્ટ્વા ચ મઞ્ચાન્ સર્વાન્ ઉપાકૃતાન્
આસન્નમરણઃ કંસઃ સૂર્યોદયમ્ ઉદૈક્ષત ॥
તતઃ સમસ્તમઞ્ચેષુ નાગરઃ સ તદા જનઃ
રાજમઞ્ચેષુ ચારૂઢાઃ સહ ભૃત્યૈર્ મહીભૃતઃ ॥
મલ્લપ્રાશ્નિકવર્ગશ્ ચ રઙ્ગમધ્યસમીપતઃ
કૃતઃ કંસેન કંસો ઽપિ તુઙ્ગમઞ્ચે વ્યવસ્થિતઃ ॥
અન્તઃપુરાણાં મઞ્ચાશ્ ચ તથાન્યે પરિકલ્પિતાઃ
અન્યે ચ વારમુખ્યાનામ્ અન્યે નાગરયોષિતામ્ ॥
નન્દગોપાદયો ગોપા મઞ્ચેષ્વ્ અન્યેષ્વ્ અવસ્થિતાઃ
અક્રૂરવસુદેવૌ ચ મઞ્ચપ્રાન્તે વ્યવસ્થિતૌ ॥
નાગરીયોષિતાં મધ્યે દેવકી પુત્રગૃદ્ધિની
અન્તકાલે ઽપિ પુત્રસ્ય દ્રક્ષ્યામિ રુચિરં મુખમ્ ॥
વાદ્યમાનેષુ તૂર્યેષુ ચાણૂરે ચાતિવલ્ગતિ
હાહાકારપરે લોકે આસ્ફોટયતિ મુષ્ટિકે ॥
દૃષ્ટ્વા કુવલયાપીડં ઘોરદન્તં સુદારુણમ્ ॥
ક્રીડિત્વા સુચિરં કૃષ્ણઃ કરિદન્તપદાન્તરે ॥
દન્તદ્વયં તુ જગ્રાહ કરાભ્યાં કરિણસ્ તદા ॥
જઘાન વામપાદેન મસ્તકે હસ્તિનસ્ તતઃ ॥
ઉત્પાટ્ય વામદન્તં તુ દક્ષિણેનૈવ પાણિના ॥
તાડયામ્ આસ યન્તારં તસ્યાસીચ્ છતધા શિરઃ ॥
દક્ષિણં દન્તમ્ ઉત્પાટ્ય બલભદ્રો ઽપિ તત્ક્ષણાત્ ॥
સરોષસ્ તેન પાર્શ્વસ્થાન્ ગજપાલાન્ અપોથયત્ ॥
સ પપાત હતસ્ તેન બલભદ્રેણ લીલયા ॥
સહસ્રાક્ષેણ વજ્રેણ તાડિતઃ પર્વતો યથા ॥
તતસ્ તૂત્પ્લુત્ય વેગેન રૌહિણેયો મહાબલઃ ॥
ઈષદ્ ધસન્તૌ તૌ વીરૌ બલભદ્રજનાર્દનૌ ॥
ગોપવેષધરૌ બાલૌ રઙ્ગદ્વારમ્ ઉપાગતૌ ॥
તતઃ કુવલયાપીડો મહામાત્રપ્રચોદિતઃ ॥
અભ્યધાવત વેગેન હન્તું ગોપકુમારકૌ ॥
હાહાકારો મહાઞ્ જજ્ઞે રઙ્ગમધ્યે દ્વિજોત્તમ ॥
બલદેવો ઽપિ તં દૃષ્ટ્વા વચનં ચેદમ્ અબ્રવીત્ ॥
હન્તવ્યો હિ મહાભાગ નાગો ઽયં શત્રુચોદિતઃ ॥
ઇત્ય્ ઉક્તઃ સો ઽગ્રજેનાથ બલદેવેન વૈ દ્વિજ ॥
સિંહનાદં તતશ્ ચક્રે માધવઃ પરવીરહા ॥
કરેણ કરમ્ આકૃષ્ય કેશવઃ કેશિસૂદનઃ ॥
દન્તમ્ એકં સમુત્પાટ્ય તાડયામ્ આસ કુઞ્જરઃ ॥
ઉત્પાટ્ય વામદન્તં તુ દક્ષિણેનૈવ પાણિના ॥
સ પપાત મહીપૃષ્ઠે મેરુશૃઙ્ગમ્ ઇવાપરમ્ ॥
ઈશો ઽપિ સર્વજગતાં બાલલીલાનુસારતઃ ॥
ભ્રામયામ્ આસ તં શૌરિર્ ઐરાવતસમં બલે ॥
હત્વા કુવલયાપીડં હસ્ત્યારોહપ્રચોદિતમ્
મદાસૃગનુલિપ્તાઙ્ગૌ ગજદન્તવરાયુધૌ ॥
મૃગમધ્યે યથા સિમ્હૌ ગર્વલીલાવલોકિનૌ
પ્રવિષ્ટૌ સુમહારઙ્ગં બલભદ્રજનાર્દનૌ ॥
હાહાકારો મહાઞ્ જજ્ઞે સર્વમઞ્ચેષ્વ્ અનન્તરમ્
કૃષ્ણો ઽયં બલભદ્રો ઽયમ્ ઇતિ લોકસ્ય વિસ્મયાત્ ॥
સો ઽયં યેન હતા ઘોરા પૂતના સા નિશાચરી
ક્ષિપ્તં તુ શકટં યેન ભગ્નૌ ચ યમલાર્જુનૌ ॥
સો ઽયં યઃ કાલિયં નાગં નનર્તારુહ્ય બાલકઃ
ધૃતો ગોવર્ધનો યેન સપ્તરાત્રં મહાગિરિઃ ॥
અરિષ્ટો ધેનુકઃ કેશી લીલયૈવ મહાત્મના
નિહતા યેન દુર્વૃત્તા દૃશ્યતાં સો ઽયમ્ અચ્યુતઃ ॥
અયં ચાસ્ય મહાબાહુર્ બલભદ્રો ઽગ્રજો ઽગ્રતઃ
પ્રયાતિ લીલયા યોષિન્ મનોનયનનન્દનઃ ॥
અયં સ કથ્યતે પ્રાજ્ઞૈઃ પુરાણાર્થાવલોકિભિઃ
ગોપાલો યાદવં વંશં મગ્નમ્ અભ્યુદ્ધરિષ્યતિ ॥
અયં સ સર્વભૂતસ્ય વિષ્ણોર્ અખિલજન્મનઃ
અવતીર્ણો મહીમ્ અંશો નૂનં ભારહરો ભુવઃ ॥
ઇત્ય્ એવં વર્ણિતે પૌરૈ રામે કૃષ્ણે ચ તત્ક્ષણાત્ ॥
પ્રવિષ્ટે નગરમ્ અભ્યેતૌ વિશ્વલોકાવલોકિતૌ ॥
ઉરસ્ તતાપ દેવક્યાઃ સ્નેહસ્નુતપયોધરમ્ ॥
મહોત્સવમ્ ઇવાસાદ્ય પુત્રાનનવિલોકનમ્
યુવેવ વસુદેવો ઽભૂદ્ વિહાયાભ્યાગતાં જરામ્ ॥
વિસ્તારિતાક્ષિયુગલો રાજાન્તઃપુરયોષિતઃ
નાગરસ્ત્રીસમૂહશ્ ચ દ્રષ્ટું ન વિરરામ તમ્ ॥
એવં તા રાજકન્યાશ્ ચ મહિષ્યઃ પુરયોષિતઃ ॥
અગ્રણ્યગણિકાશ્ ચૈવ કન્યા નાગરિકાઃ સ્ત્રિયઃ ॥
કંસારિહૃદયાસક્ત ચેતનાસ્ તા વરસ્ત્રિયઃ ॥
ગર્હયન્ત્યો ઽથ રાજાનમ્ ભ્રમન્ત્યસ્ તદ્દિદૃક્ષયા ॥
ઇચ્છન્ત્યો મનસસ્ તસ્ય જયેત્ય્ ઊચુર્ જયં તતઃ ॥
સખ્યઃ પશ્યત કૃષ્ણસ્ય મુખમ્ અત્યરુણેક્ષણમ્
ગજયુદ્ધકૃતાયાસ સ્વેદામ્બુકણિકાચિતમ્ ॥
વિકાસિશરદમ્ભોજમ્ અવશ્યાયજલોક્ષિતમ્
પરિભૂય સ્થિતં જન્મ સફલં ક્રિયતાં દૃશઃ ॥
શ્રીવત્સાઙ્કં મહદ્ધામ બાલસ્યૈતદ્ વિલોક્યતામ્
વિપક્ષક્ષપણં વક્ષો ભુજયુગ્મં ચ ભામિનિ ॥
કિં ન પશ્યસિ કુન્દેન્દુ મૃણાલધવલાનનમ્
બલભદ્રમ્ ઇમં નીલ પરિધાનમ્ ઉપાગતમ્ ॥
વલ્ગતા મુષ્ટિકેનૈતચ્ ચાણૂરેણ તથા સખિ
ક્રિયતે બલભદ્રસ્ય હાસ્યમ્ એતદ્ વિલોક્યતામ્ ॥
સખ્યઃ પશ્યત ચાણૂરં નિયુદ્ધાર્થમ્ અયં હરિઃ
સમુપૈતિ ન સન્ત્ય્ અત્ર કિં વૃદ્ધા યુક્તકારિણઃ ॥
ન કિંચિદ્ અપિ જાનાતિ યુક્તાયુક્તં મહીપતિઃ ॥
બલાબલમ્ અવિજ્ઞાતુમ્ અનેનાત્ર ન શક્યતે ॥
કિમર્થં મન્ત્રિણશ્ ચૈતે મન્ત્રિણો રાજકર્મણિ ॥
ક્વ યૌવનોન્મુખીભૂત સુકુમારતનુર્ હરિઃ
ક્વ વજ્રકઠિનાભોગ શરીરો ઽયં મહાસુરઃ ॥
ઇમૌ સુલલિતૌ રઙ્ગે વર્તેતે નવયૌવનૌ
દૈતેયમલ્લાશ્ ચાણૂર પ્રમુખાસ્ ત્વ્ અતિદારુણાઃ ॥
નિયુદ્ધપ્રાશ્નિકાનાં તુ મહાન્ એષ વ્યતિક્રમઃ
યદ્ બાલબલિનોર્ યુદ્ધં મધ્યસ્થૈઃ સમુપેક્ષ્યતે ॥
ઇત્થં પુરસ્ત્રીલોકસ્ય વદતશ્ ચાલયન્ ભુવમ્ ॥
નિરુદ્ધં પ્રાષ્ણિકૈર્ યુક્તં શ્રુત્વા તૌ રામકેશવૌ ॥
વવલ્ગ બદ્ધકક્ષ્યો ઽન્તર્ જનસ્ય ભગવાન્ હરિઃ ॥
બલભદ્રો ઽપિ ચાસ્ફોટ્ય વવલ્ગ લલિતં યદા
પદે પદે તદા ભૂમિર્ યન્ ન શીર્ણા તદ્ અદ્ભુતમ્ ॥
ચાણૂરેણ તતઃ કૃષ્ણો યુયુધે ઽમિતવિક્રમઃ
નિયુદ્ધકુશલો દૈત્યો બલભદ્રેણ મુષ્ટિકઃ ॥
સંનિપાતાવધૂતૈસ્ તુ ચાણૂરેણ સમં હરિઃ
ક્ષેપણૈર્ મુષ્ટિભિશ્ ચૈવ કીલવજ્રનિપાતનૈઃ ॥
જાનુભિશ્ ચાન્યનિર્ઘાતૈસ્ તથા બાહુવિઘટ્ટિતૈઃ ॥
જાનુભિશ્ ચાશ્મભિર્ ઘાતૈઃ શિરોભિર્ અવઘટ્ટિતૈઃ ॥
પાદોદ્ધૂતૈઃ પ્રમૃષ્ટૈશ્ ચ તયોર્ યુદ્ધમ્ અભૂન્ મહત્ ॥
અશસ્ત્રમ્ અતિઘોરં તત્ તયોર્ યુદ્ધં સુદારુણમ્
બલપ્રાણવિનિષ્પાદ્યં સમાજોત્સવસંનિધૌ ॥
યાવદ્ યાવચ્ ચ ચાણૂરો યુયુધે હરિણા સહ
પ્રાણહાનિમ્ અવાપાગ્ર્યાં તાવત્ તાવલ્ લવાલ્ લવમ્ ॥
કૃષ્ણો ઽપિ યુયુધે તેન લીલયૈવ જગન્મયઃ
ખેદાચ્ ચાલયતા કોપાન્ નિજશેખરકેસરમ્ ॥
બલક્ષયં વિવૃદ્ધિં ચ દૃષ્ટ્વા ચાણૂરકૃષ્ણયોઃ
વારયામ્ આસ તૂર્યાણિ કંસઃ કોપપરાયણઃ ॥
મૃદઙ્ગાદિષુ તૂર્યેષુ પ્રતિષિદ્ધેષુ તત્ક્ષણાત્
ખે સંગતાન્ય્ અવાદ્યન્ત દેવતૂર્યાણ્ય્ અનેકશઃ ॥
જય ગોવિન્દ ચાણૂરં જહિ કેશવ દાનવમ્
ઇત્ય્ અન્તર્ધાનગા દેવાસ્ તદોચુર્ અતિહર્ષિતાઃ ॥
ચાણૂરેણ ચિરં કાલં ક્રીડિત્વા મધુસૂદનઃ
ઉત્પાટ્ય ભ્રામયામ્ આસ તદ્વધાય કૃતોદ્યમઃ ॥
ભ્રામયિત્વા શતગુણં દૈત્યમલ્લમ્ અમિત્રજિત્
ભૂમાવ્ આસ્ફોટયામ્ આસ ગગને ગતજીવિતમ્ ॥
ભૂમાવ્ આસ્ફોટિતસ્ તેન ચાણૂરઃ શતધાવ્રજત્
રક્તસ્રાવમહાપઙ્કાં ચકાર સ તદા ભુવમ્ ॥
બલદેવો ઽપિ તત્કાલં મુષ્ટિકેન મહાબલઃ
યુયુધે દૈત્યમલ્લેન ચાણૂરેણ યથા હરિઃ ॥
સો ઽપ્ય્ એનં મુષ્ટિના મૂર્ધ્નિ વક્ષસ્ય્ આહત્ય જાનુના
પાતયિત્વા ધરાપૃષ્ઠે નિષ્પિપેષ ગતાયુષમ્ ॥
કૃષ્ણસ્ તોશલકં ભૂયો મલ્લરાજં મહાબલમ્
વામમુષ્ટિપ્રહારેણ પાતયામ્ આસ ભૂતલે ॥
ચાણૂરે નિહતે મલ્લે મુષ્ટિકે વિનિપાતિતે
નીતે ક્ષયં તોશલકે સર્વે મલ્લાઃ પ્રદુદ્રુવુઃ ॥
વવલ્ગતુસ્ તદા રઙ્ગે કૃષ્ણસંકર્ષણાવ્ ઉભૌ
સમાનવયસો ગોપાન્ બલાદ્ આકૃષ્ય હર્ષિતૌ ॥
કંસો ઽપિ કોપરક્તાક્ષઃ પ્રાહોચ્ચૈર્ વ્યાપૃતાન્ નરાન્
ગોપાવ્ એતૌ સમાજૌઘાન્ નિષ્ક્રામ્યેતાં બલાદ્ ઇતઃ ॥
નન્દો ઽપિ ગૃહ્યતાં પાપો નિગડૈર્ આયસૈર્ ઇહ
અવૃદ્ધાર્હેણ દણ્ડેન વસુદેવો ઽપિ હન્યતામ્ ॥
વલ્ગન્તિ ગોપાઃ કૃષ્ણેન યે ચેમે સહિતાઃ પુરઃ
ગાવો હ્રિયન્તામ્ એતેષાં યચ્ ચાસ્તિ વસુ કિંચન ॥
એવમ્ આજ્ઞાપયાનં તુ પ્રહસ્ય મધુસૂદનઃ
ઉત્પ્લુત્યારુહ્ય તં મઞ્ચં કંસં જગ્રાહ વેગતઃ ॥
કેશેષ્વ્ આકૃષ્ય વિગલત્ કિરીટમ્ અવનીતલે
કંસં સ પાતયામ્ આસ તસ્યોપરિ પપાત ચ ॥
નિઃશેષજગદાધાર ગુરુણા પતતોપરિ
કૃષ્ણેન ત્યાજિતઃ પ્રાણાન્ ઉગ્રસેનાત્મજો નૃપઃ ॥
મૃતસ્ય કેશેષુ તદા ગૃહીત્વા મધુસૂદનઃ
ચકર્ષ દેહં કંસસ્ય રઙ્ગમધ્યે મહાબલઃ ॥
ગૌરવેણાતિમહતા પરિખા તેન કૃષ્યતા
કૃતા કંસસ્ય દેહેન વેગેનેવ મહામ્ભસઃ ॥
કંસે ગૃહીતે કૃષ્ણેન તદ્ભ્રાતાભ્યાગતો રુષા
સુનામા બલભદ્રેણ લીલયૈવ નિપાતિતઃ ॥
તતો હાહાકૃતં સર્વમ્ આસીત્ તદ્ રઙ્ગમણ્ડલમ્
અવજ્ઞયા હતં દૃષ્ટ્વા કૃષ્ણેન મથુરેશ્વરમ્ ॥
કૃષ્ણો ઽપિ વસુદેવસ્ય પાદૌ જગ્રાહ સત્વરઃ
દેવક્યાશ્ ચ મહાબાહુર્ બલદેવસહાયવાન્ ॥
ઉત્થાપ્ય વસુદેવસ્ તં દેવકી ચ જનાર્દનમ્
સ્મૃતજન્મોક્તવચનૌ તાવ્ એવ પ્રણતૌ સ્થિતૌ ॥
પ્રસીદ સીદતાં દેવ દેવાનાં વરદ પ્રભો
તથાવયોઃ પ્રસાદેન કૃતોદ્ધારશ્ ચ કેશવ ॥
આરાધિતો યદ્ ભગવાન્ અવતીર્ણો ગૃહે મમ
દુર્વૃત્તનિધનાર્થાય તેન નઃ પાવિતં કુલમ્ ॥
ત્વમ્ અન્તઃ સર્વભૂતાનાં સર્વભૂતેષ્વ્ અવસ્થિતઃ
પ્રવર્તેતે સમસ્તાત્મંસ્ ત્વત્તો ભૂતભવિષ્યતી ॥
યજ્ઞૈસ્ ત્વમ્ ઇજ્યસે નિત્યં સર્વદેવમયાચ્યુત
ત્વમ્ એવ યજ્ઞો યષ્ટા ચ યજ્ઞાનાં પરમેશ્વરઃ ॥
સમુદ્ભવઃ સમસ્તસ્ય જગતસ્ ત્વં જનાર્દન ॥
સાપહ્નવં મમ મનો યદ્ એતત્ ત્વયિ જાયતે
દેવક્યાશ્ ચાત્મજપ્રીત્યા તદ્ અત્યન્તવિડમ્બના ॥
ક્વ કર્તા સર્વભૂતાનામ્ અનાદિનિધનો ભવાન્
ક્વ મે મનુષ્યકસ્યૈષા જિહ્વા પુત્રેતિ વક્ષ્યતિ ॥
જગદ્ એતજ્ જગન્નાથ સંભૂતમ્ અખિલં યતઃ
કયા યુક્ત્યા વિના માયાં સો ઽસ્મત્તઃ સંભવિષ્યતિ ॥
યસ્મિન્ પ્રતિષ્ઠિતં સર્વં જગત્ સ્થાવરજઙ્ગમમ્
સ કોષ્ઠોત્સઙ્ગશયનો મનુષ્યાજ્ જાયતે કથમ્ ॥
સ ત્વં પ્રસીદ પરમેશ્વર પાહિ વિશ્વમ્ અંશાવતારકરણૈર્ ન મમાસિ પુત્રઃ
આબ્રહ્મપાદપમ્ અયં જગદ્ એતદ્ ઈશ ત્વત્તો વિમોહયસિ કિં પરમેશ્વરાત્મન્ ॥
માયાવિમોહિતદૃશા તનયો મમેતિ કંસાદ્ ભયં કૃતમ્ અપાસ્તભયાતિતીવ્રમ્
નીતો ઽસિ ગોકુલમ્ ઇતો ઽતિભયાકુલસ્ય વૃદ્ધિં ગતો ઽસિ મમ નાસ્તિ મમત્વમ્ ઈશ ॥
કર્માણિ રુદ્રમરુદશ્વિશતક્રતૂનાં સાધ્યાનિ યાનિ ન ભવન્તિ નિરીક્ષિતાનિ
ત્વં વિષ્ણુર્ ઈશ જગતામ્ ઉપકારહેતોઃ પ્રાપ્તો ઽસિ નઃ પરિગતં વિગતો હિ મોહઃ ॥
મૂળ પાઠ: Viṣṇupurāṇa · Edition: The Critical Edition of the Viṣṇupurāṇam, critically edited by M. M. Pathak. Vadodara : Oriental Institute 1997-1999 · Data entry Peter Schreiner · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0