વિષ્ણુપુરાણ (સમીક્ષિત આવૃત્તિ) · અધ્યાય 5.21

તૌ સમુત્પન્નવિજ્ઞાનૌ ભગવત્કર્મદર્શનાત્
દેવકીવસુદેવૌ તુ દૃષ્ટ્વા માયાં પુનર્ હરિઃ
મોહાય યદુચક્રસ્ય વિતતાન સ વૈષ્ણવીમ્ ॥

ઉવાચ ચામ્બ ભોસ્ તાત ચિરાદ્ ઉત્કણ્ઠિતેન મે
ભવન્તૌ કંસભીતેન દૃષ્ટૌ સંકર્ષણેન ચ ॥

કુર્વતાં યાતિ યઃ કાલો માતાપિત્રોર્ અપૂજનમ્
તત્ ખણ્ડમ્ આયુષો વ્યર્થં સાધૂનામ્ ઉપજાયતે ॥

ગુરુદેવદ્વિજાતીનાં માતાપિત્રોશ્ ચ પૂજનમ્
કુર્વતાં સફલં જન્મ દેહિનાં તાત જાયતે ॥

તત્ ક્ષન્તવ્યમ્ ઇદં સર્વમ્ અતિક્રમકૃતં પિતઃ
કંસપ્રતાપવીર્યાભ્યામ્ આવયોઃ પરવશ્યયોઃ ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વાથ પ્રણમ્યોભૌ યદુવૃદ્ધાન્ અનુક્રમાત્
યથાવદ્ અભિપૂજ્યાથ ચક્રતુઃ પૌરમાનનમ્ ॥

કંસપત્ન્યસ્ તતઃ કંસં પરિવાર્ય હતં ભુવિ
વિલેપુર્ માતરશ્ ચાસ્ય દુઃખશોકપરિપ્લુતાઃ ॥

બહુપ્રકારમ્ અત્યર્થં પશ્ચાત્તાપાતુરો હરિઃ
તાઃ સમાશ્વાસયામ્ આસ સ્વયમ્ અસ્રાવિલેક્ષણઃ ॥

ઉગ્રસેનં તતો બન્ધાન્ મુમોચ મધુસૂદનઃ
અભ્યષિઞ્ચત્ તથૈવૈનં નિજરાજ્યે હતાત્મજમ્ ॥

રાજ્યે ઽભિષિક્તઃ કૃષ્ણેન યદુસિંહઃ સુતસ્ય સઃ
ચકાર પ્રેતકાર્યાણિ યે ચાન્યે તત્ર ઘાતિતાઃ ॥

કૃતૌર્ધ્વદૈહિકં ચૈનં સિંહાસનગતં હરિઃ
ઉવાચાજ્ઞાપય વિભો યત્ કાર્યમ્ અવિશઙ્કિતઃ ॥

યયાતિશાપાદ્ વંશો ઽયમ્ અરાજ્યાર્હો ઽપિ સામ્પ્રતમ્
મયિ ભૃત્યે સ્થિતે દેવાન્ આજ્ઞાપયતુ કિં નૃપૈઃ ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા સો ઽસ્મરદ્ વાયુમ્ આજગામ ચ તત્ક્ષણાત્
ઉવાચ ચૈનં ભગવાન્ કેશવઃ કાર્યમાનુષઃ ॥

ગચ્છેન્દ્રં બ્રૂહિ વાયો ત્વમ્ અલં ગર્વેણ વાસવ
દીયતામ્ ઉગ્રસેનાય સુધર્મા ભવતા સભા ॥

કૃષ્ણો બ્રવીતિ રાજાર્હમ્ એતદ્ રત્નમ્ અનુત્તમમ્
સુધર્માખ્યા સભા યુક્તમ્ અસ્યાં યદુભિર્ આસિતુમ્ ॥

ઇત્ય્ ઉક્તઃ પવનો ગત્વા સર્વમ્ આહ શચીપતિમ્
દદૌ સો ઽપિ સુધર્માખ્યાં સભાં વાયોઃ પુરંદરઃ ॥

વાયુના ચાહૃતાં દિવ્યાં સભાં તે યદુપુંગવાઃ
બુભુજુઃ સર્વરત્નાઢ્યાં ગોવિન્દભુજસંશ્રયાત્ ॥

વિદિતાખિલવિજ્ઞાનૌ સર્વજ્ઞાનમયાવ્ અપિ
શિષ્યાચાર્યક્રમં વીરૌ ખ્યાપયન્તૌ યદૂત્તમૌ ॥

તતઃ સાન્દીપનિં કાશ્યમ્ અવન્તીપુરવાસિનમ્
અસ્ત્રાર્થં જગ્મતુર્ વીરૌ બલદેવજનાર્દનૌ ॥

.... .... કૃતોપનયનક્રમૌ ॥

વેદાભ્યાસકૃતપ્રીતી .... .... ॥

તસ્ય શિષ્યત્વમ્ અભ્યેત્ય ગુરુવૃત્તિપરૌ હિ તૌ
દર્શયાં ચક્રતુર્ વીરાવ્ આચારમ્ અખિલે જને ॥

સરહસ્યં ધનુર્વેદં સસંગ્રહમ્ અધીયતામ્
અહોરાત્રૈશ્ ચતુઃષષ્ટ્યા તદ્ અદ્ભુતમ્ અભૂદ્ દ્વિજ ॥

સાંદીપનિર્ અસંભાવ્યં તયોઃ કર્માતિમાનુષમ્
વિચિન્ત્ય તૌ તદા મેને પ્રાપ્તૌ ચન્દ્રદિવાકરૌ ॥

સાઙ્ગાંશ્ ચ ચતુરો વેદાન્ સર્વશાસ્ત્રાણિ ચૈવ હિ ॥

અસ્ત્રગ્રામમ્ અશેષં ચ પ્રોક્તમાત્રમ્ અવાપ્ય તૌ
ઊચતુર્ વ્રિયતાં યા તે દાતવ્યા ગુરુદક્ષિણા ॥

સો ઽપ્ય્ અતીન્દ્રિયમ્ આલોક્ય તયોઃ કર્મ મહામતિઃ
અયાચત મૃતં પુત્રં પ્રભાસે લવણાર્ણવે ॥

તથેતિ ચોક્ત્વા પ્રયયૌ રામેણ સહિતોદધિમ્ ॥

ગૃહીતાસ્ત્રૌ તતસ્ તૌ તુ સાર્ઘપાત્રો મહોદધિઃ
ઉવાચ ન મયા પુત્રો હૃતઃ સાંદીપનેર્ ઇતિ ॥

.... .... રથેનાગત્ય ચાર્ણવમ્ ॥

દીયતાં સાગર ક્ષિપ્રં પુત્રં સાંદીપનેર્ ઇતિ ॥

તતઃ સ વ્યથિતસ્ તૂર્ણં .... .... ॥

દૈત્યઃ પઞ્ચજનો નામ શઙ્ખરૂપઃ સ બાલકમ્
જગ્રાહ સો ઽસ્તિ સલિલે મમૈવાસુરસૂદન ॥

ઇત્ય્ ઉક્તો ઽન્તર્ જલં ગત્વા હત્વા પઞ્ચજનં ચ તમ્
કૃષ્ણો જગ્રાહ તસ્યાસ્થિ પ્રભવં શઙ્ખમ્ ઉત્તમમ્ ॥

યસ્ય નાદેન દૈત્યાનાં બલહાનિર્ અજાયત
દેવાનાં વવૃધે તેજો યાત્ય્ અધર્મશ્ ચ સંક્ષયમ્ ॥

તં પાઞ્ચજન્યમ્ આપૂર્ય ગત્વા યમપુરીં હરિઃ
બલદેવશ્ ચ બલવાઞ્ જિત્વા વૈવસ્વતં યમમ્ ॥

તં બાલં યાતનાસંસ્થં યથાપૂર્વશરીરિણમ્
પિત્રે પ્રદત્તવાન્ કૃષ્ણો બલશ્ ચ બલિનાં વરઃ ॥

મથુરાં ચ પુનઃ પ્રાપ્તાવ્ ઉગ્રસેનેન પાલિતામ્
પ્રહૃષ્ટપુરુષસ્ત્રીકાવ્ ઉભૌ રામજનાર્દનૌ ॥