વિષ્ણુપુરાણ (સમીક્ષિત આવૃત્તિ) · અધ્યાય 1.21

સંહ્લાદપુત્ર આયુષ્માઞ્ શિબિર્ બાષ્કલ એવ ચ
વિરોચનસ્ તુ પ્રાહ્લાદિર્ બલિર્ જજ્ઞે વિરોચનાત્ ॥

બલેઃ પુત્રશતં ત્વ્ આસીદ્ બાણજ્યેષ્ઠં મહામુને
હિરણ્યાક્ષસુતાશ્ ચાસન્ સર્વ એવ મહાબલાઃ ॥

ઝર્ઝરઃ શકુનિશ્ ચૈવ ભૂતસંતાપનસ્ તથા
મહાનાભો મહાબાહુઃ કાલનાભસ્ તથાપરઃ ॥

અભવન્ દનુપુત્રાશ્ ચ દ્વિમૂર્ધા શંકરસ્ તથા
અયોમુખઃ શઙ્કુશિરાઃ કપિલઃ શમ્બરસ્ તથા ॥

એકચક્રો મહાબાહુસ્ તારકશ્ ચ મહાબલઃ
સ્વર્ભાનુર્ વૃષપર્વા ચ પુલોમા ચ મહાબલઃ ॥

એતે દનોઃ સુતાઃ ખ્યાતા વિપ્રચિત્તિશ્ ચ વીર્યવાન્ ॥

સ્વર્ભાનોસ્ તુ પ્રભા કન્યા શર્મિષ્ઠા વાર્ષપર્વણી
ઉપદાનવી હયશિરાઃ પ્રખ્યાતા વરકન્યકાઃ ॥

વૈશ્વાનરસુતે ચોભે પુલોમા કાલકા તથા
ઉભે તે તુ મહાભાગે મારીચેસ્ તુ પરિગ્રહઃ ॥

તાભ્યાં પુત્રસહસ્રાણિ ષષ્ટિર્ દાનવસત્તમાઃ
પૌલોમાઃ કાલકેયાશ્ ચ મારીચતનયાઃ સ્મૃતાઃ ॥

તતો ઽપરે મહાવીર્યા દારુણાસ્ ત્વ્ અતિનિર્ઘૃણાઃ
સિંહિકાયામ્ અથોત્પન્ના વિપ્રચિત્તેઃ સુતાસ્ તથા ॥

ત્ર્યંશઃ શલ્યશ્ ચ બલવાન્ નભશ્ ચૈવ મહાબલઃ
વાતાપિર્ નમુચિશ્ ચૈવ ઇલ્વલઃ ખસૃમસ્ તથા ॥

અન્ધકો નરકશ્ ચૈવ કાલનાભસ્ તથૈવ ચ
સ્વર્ભાનુશ્ ચ મહાવીર્યો વક્ત્રયોધી મહાસુરઃ ॥

એતે વૈ દાનવશ્રેષ્ઠા દનુવંશવિવર્ધનાઃ
એતેષાં પુત્રપૌત્રાશ્ ચ શતશો ઽથ સહસ્રશઃ ॥

પ્રહ્લાદસ્ય તુ દૈત્યસ્ય નિવાતકવચાઃ કુલે
સમુત્પન્નાઃ સુમહતા તપસા ભાવિતાત્મનઃ ॥

ષટ્ સુતાઃ સુમહાસત્ત્વાસ્ તામ્રાયાઃ પરિકીર્તિતાઃ
શુકી શ્યેની ચ ભાસી ચ સુગ્રીવી શુચિગૃધ્રિકા ॥

શુકી શુકાન્ અજનયદ્ ઉલૂકી પ્રત્યુલૂકકાન્
શ્યેની શ્યેનાંસ્ તથા ભાસી ભાસાન્ ગૃદ્ધ્રાંશ્ ચ ગૃદ્ધ્ર્ય્ અપિ ॥

શુચ્ય્ ઔદકાન્ પક્ષિગણાન્ સુગ્રીવી તુ વ્યજાયત
અશ્વાન્ ઉષ્ટ્રાન્ ગર્દભાંશ્ ચ તામ્રાવંશાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ॥

વિનતાયાસ્ તુ દ્વૌ પુત્રૌ વિખ્યાતૌ ગરુડારુણૌ
સુપર્ણઃ પતતાં શ્રેષ્ઠો દારુણઃ પન્નગાશનઃ ॥

સુરસાયાઃ સહસ્રં તુ સર્પાણામ્ અમિતૌજસામ્
અનેકશિરસાં બ્રહ્મન્ ખેચરાણાં મહાત્મનામ્ ॥

કાદ્રવેયાસ્ તુ બલિનઃ સહસ્રમ્ અમિતૌજસઃ
સુપર્ણવશગા બ્રહ્મઞ્ જજ્ઞિરે નૈકમસ્તકાઃ ॥

તેષાં પ્રધાનભૂતાસ્ તે શેષવાસુકિતક્ષકાઃ
શઙ્ખશ્વેતો મહાપદ્મઃ કમ્બલાશ્વતરાવ્ ઉભૌ ॥

એલાપુત્રસ્ તથા નાગઃ કર્કોટકધનંજયૌ
એતે ચાન્યે ચ બહવો દન્દશૂકા વિષોલ્બણાઃ ॥

ગણં ક્રોધવશં વિદ્ધિ તે ચ સર્વે ચ દંષ્ટ્રિણઃ
સ્થલજાઃ પક્ષિણો ઽબ્જાશ્ ચ દારુણાઃ પિશિતાશનાઃ ॥

ક્રોધાત્ તુ જનયામ્ આસ પિશાચાંશ્ ચ મહાબલાન્ ॥

ગાસ્ તુ વૈ જનયામ્ આસ સુરભિર્ મહિષીસ્ તથા
ઇરાવૃક્ષલતાવલ્લીસ્ તૃણજાતીશ્ ચ સર્વશઃ ॥

ખષા તુ યક્ષરક્ષાંસિ મુનિર્ અપ્સરસસ્ તથા
અરિષ્ટા તુ મહાસત્ત્વાન્ ગન્ધર્વાન્ સમજીજનત્ ॥

એતે કશ્યપદાયાદાઃ કીર્તિતાઃ સ્થાણુજઙ્ગમાઃ
તેષાં પુત્રાશ્ ચ પૌત્રાશ્ ચ શતશો ઽથ સહસ્રશઃ ॥

એષ મન્વન્તરે સર્ગો બ્રહ્મન્ સ્વારોચિષે સ્મૃતઃ
વૈવસ્વતે ચ મહતિ વારુણે વિતતે ક્રતૌ ॥

જુહ્વાનસ્ય બ્રહ્મણો વૈ પ્રજાસર્ગ ઇહોચ્યતે
પૂર્વં યત્ર તુ સપ્તર્ષીન્ ઉત્પન્નાન્ સપ્ત માનસાન્ ॥

પુત્રત્વે કલ્પયામ્ આસ સ્વયમ્ એવ પિતામહઃ
ગન્ધર્વભોગિદેવાનાં દાનવાનાં ચ સત્તમ ॥

દિતિર્ વિનષ્ટપુત્રા વૈ તોષયામ્ આસ કશ્યપમ્
તયા ચારાધિતઃ સમ્યક્ કશ્યપસ્ તપતાં વરઃ ॥

વરેણ છન્દયામ્ આસ સા ચ વવ્રે તતો વરમ્
પુત્રમ્ ઇન્દ્રવધાર્થાય સમર્થમ્ અમિતૌજસમ્ ॥

સ ચ તસ્યૈ વરં પ્રાદાદ્ ભાર્યાયૈ મુનિસત્તમઃ
દત્ત્વા ચ વરમ્ અવ્યગ્રઃ કશ્યપસ્ તામ્ ઉવાચ હ ॥

શક્રં પુત્રો નિહન્તા તે યદિ ગર્ભં શરચ્છતમ્ ॥

સંધ્યાયાં નૈવ ભોક્તવ્યં ગર્ભિણ્યા વરવર્ણિનિ ॥

ન સ્થાતવ્યં ન ભોક્તવ્યં વૃક્ષમૂલેષુ સર્વદા ॥

સમાહિતાતિપ્રયતા શુચિની ધારયિષ્યસિ ॥

ઇત્ય્ એવમ્ ઉક્ત્વા તાં દેવીં સ ગતઃ કશ્યપો મુનિઃ
દધાર સા ચ તં ગર્ભં સમ્યક્ છૌચસમન્વિતા ॥

ગર્ભમ્ આત્મવધાર્થાય જ્ઞાત્વા તં મઘવાન્ અપિ
શુશ્રૂષુસ્ તામ્ અથાગચ્છદ્ વિનયાદ્ અમરાધિપઃ ॥

તસ્યાશ્ ચૈવાન્તરપ્રેપ્સુર્ અતિષ્ઠત્ પાકશાસનઃ
ઊને વર્ષશતે ચાસ્યા દદર્શાન્તરમ્ આત્મવાન્ ॥

અકૃત્વા પાદયોઃ શૌચં દિતિઃ શયનમ્ આવિશત્
નિદ્રામ્ આહારયામ્ આસ તસ્યાઃ કુક્ષિં પ્રવિશ્ય સઃ ॥

વજ્રપાણિર્ મહાગર્ભં તં ચિચ્છેદાથ સપ્તધા
સ પાટ્યમાનો વજ્રેણ પ્રરુરોદાતિદારુણમ્ ॥

મા રોદીર્ ઇતિ તં શક્રઃ પુનઃ પુનર્ અભાષત
સો ઽભવત્ સપ્તધા ગર્ભસ્ તમ્ ઇન્દ્રઃ કુપિતઃ પુનઃ ॥

એકૈકં સપ્તધા ચક્રે વજ્રેણારિવિદારિણા
મરુતો નામ દેવાસ્ તે બભૂવુર્ અતિવેગિનઃ ॥

યદ્ ઉક્તં વૈ મઘવતા તેનૈવ મરુતો ઽભવન્
દેવા એકોનપઞ્ચાશત્ સહાયા વજ્રપાણિનઃ ॥