વિષ્ણુપુરાણ (સમીક્ષિત આવૃત્તિ) · અધ્યાય 1.12

નિશમ્યૈતદ્ અશેષેણ મૈત્રેય નૃપતેઃ સુતઃ
નિર્જગામ વનાત્ તસ્માત્ પ્રણિપત્ય સ તાન્ ઋષીન્ ॥

કૃતકૃત્યમ્ ઇવાત્માનં મન્યમાનસ્ તતો દ્વિજ
મધુસંજ્ઞં મહાપુણ્યં જગામ યમુનાતટમ્ ॥

પુનશ્ ચ મધુસંજ્ઞેન દૈત્યેનાધિષ્ઠિતં યતઃ
તતો મધુવનં નામ્ના ખ્યાતમ્ અત્ર મહીતલે ॥

હત્વા ચ લવણં રક્ષો મધુપુત્રં મહાબલમ્
શત્રુઘ્નો મધુરાં નામ પુરીં યત્ર ચકાર વૈ ॥

યત્ર વૈ દેવદેવસ્ય સાંનિધ્યં હરિમેધસઃ
સર્વપાપહરે તસ્મિંસ્ તપસ્ તીર્થે ચકાર સઃ ॥

મરીચિમિશ્રૈર્ મુનિભિર્ યથોદ્દિષ્ટમ્ અભૂત્ તથા
આત્મન્ય્ અશેષદેવેશં સ્થિતં વિષ્ણુમ્ અમન્યત ॥

અનન્યચેતસસ્ તસ્ય ધ્યાયતો ભગવાન્ હરિઃ
સર્વભૂતગતો વિપ્ર સર્વભાવગતો ઽભવત્ ॥

મનસ્ય્ અવસ્થિતે તસ્ય વિષ્ણૌ મૈત્રેય યોગિનઃ
ન શશાક ધરા ભારમ્ ઉદ્વોઢું ભૂતધારિણી ॥

વામપાદસ્થિતે તસ્મિન્ નનામાર્ધેન મેદિની
દ્વિતીયં ચ નનામાર્ધં ક્ષિતેર્ દક્ષિણતઃ સ્થિતે ॥

પાદાઙ્ગુષ્ઠેન સંપીડ્ય યદા સ વસુધાં સ્થિતઃ
તદા સા વસુધા વિપ્ર ચચાલ સહ પર્વતૈઃ ॥

નદ્યો નદાઃ સમુદ્રાશ્ ચ સંક્ષોભં પરમં યયુઃ
તત્ક્ષોભાદ્ અમરાઃ ક્ષોભં પરં જગ્મુર્ મહામુને ॥

યામા નામ તદા દેવા મૈત્રેય પરમાકુલાઃ
ઇન્દ્રેણ સહ સંમન્ત્ર્ય ધ્યાનભઙ્ગં પ્રચક્રમુઃ ॥

કૂષ્માણ્ડા વિવિધૈ રૂપૈર્ મહેન્દ્રેણ મહામુને
સમાધિભઙ્ગમ્ અત્યન્તમ્ આરબ્ધાઃ કર્તુમ્ આતુરાઃ ॥

સુનીતિર્ નામ તન્માતા સાસ્રા તત્પુરતઃ સ્થિતા
પુત્રેતિ કરુણાં વાચમ્ આહ માયામયી તદા ॥

પુત્રકાસ્માન્ નિવર્તસ્વ શરીરવ્યયદારુણાત્
નિર્બન્ધતો મયા લબ્ધો બહુભિસ્ ત્વં મનોરથૈઃ ॥

દીનામ્ એકાં પરિત્યક્તુમ્ અનાથાં ન ત્વમ્ અર્હસિ
સપત્નીવચનાદ્ વત્સ અગતેસ્ ત્વં ગતિર્ મમ ॥

ક્વ ચ ત્વં પઞ્ચવર્ષીયઃ ક્વ ચૈતદ્ દારુણં તપઃ
નિવર્ત્યતાં મનઃ કષ્ટાન્ નિર્બન્ધાત્ ફલવર્જિતાત્ ॥

કાલઃ ક્રીડનકાનાં તે તદન્તે ઽધ્યયનસ્ય ચ
તતઃ સમસ્તભોગાનાં તદન્તે ચેષ્યતે તપઃ ॥

કાલઃ ક્રીડનકાનાં યસ્ તવ બાલસ્ય પુત્રક
તસ્મિંસ્ ત્વમ્ ઇત્થં તપસિ કિં નાશાયાત્મનો રતઃ ॥

મત્પ્રીતિઃ પરમો ધર્મો વયોવસ્થાક્રિયાક્રમમ્
અનુવર્તસ્વ મા મોહં નિવર્તાસ્માદ્ અધર્મતઃ ॥

પરિત્યજતિ વત્સાદ્ય યદ્ય્ એતન્ ન ભવાંસ્ તપઃ
ત્યક્ષ્યામ્ય્ અહમ્ અપિ પ્રાણાંસ્ તતો વૈ પશ્યતસ્ તવ ॥

સ તાં વિલપતીમ્ એવં બાષ્પવ્યાકુલલોચનામ્
સમાહિતમના વિષ્ણૌ પશ્યન્ન્ અપિ ન દૃષ્ટવાન્ ॥

વત્સ વત્સ સુઘોરાણિ રક્ષાંસ્ય્ એતાનિ ભીષણે
વને ઽભ્યુદ્યતશસ્ત્રાણિ સમાયાન્ત્ય્ અપગમ્યતામ્ ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા પ્રયયૌ સાથ રક્ષાંસ્ય્ આવિર્બભુસ્ તતઃ
અભ્યુદ્યતોગ્રશસ્ત્રાણિ જ્વાલામાલાકુલૈર્ મુખૈઃ ॥

તતો નાદાન્ અતીવોગ્રાન્ રાજપુત્રસ્ય તે પુરઃ
મુમુચુર્ દીપ્તશસ્ત્રાણિ ભ્રામયન્તો નિશાચરાઃ ॥

શિવાશ્ ચ શતશો નેદુઃ સજ્વાલકવલૈર્ મુખૈઃ
ત્રાસાય તસ્ય બાલસ્ય યોગયુક્તસ્ય સર્વતઃ ॥

હન્યતાં હન્યતામ્ એષ છિદ્યતાં છિદ્યતામ્ અયમ્
ભક્ષ્યતાં ભક્ષ્યતાં ચાયમ્ ઇત્ય્ ઊચુસ્ તે નિશાચરાઃ ॥

તતો નાનાવિધાન્ નાદાન્ સિંહોષ્ટ્રમકરાનનાઃ
ત્રાસાય રાજપુત્રસ્ય નેદુસ્ તે રજનીચરાઃ ॥

રક્ષાંસિ તાનિ તે નાદાઃ શિવાસ્ તાન્ય્ આયુધાનિ ચ
ગોવિન્દાસક્તચિત્તસ્ય યયુર્ નેન્દ્રિયગોચરમ્ ॥

એકાગ્રચેતાઃ સતતં વિષ્ણુમ્ એવાત્મસંશ્રયમ્
દૃષ્ટવાન્ પૃથિવીનાથ પુત્રો નાન્યત્ કથંચન ॥

તતઃ સર્વાસુ માયાસુ વિલીનાસુ પુનઃ સુરાઃ
સંક્ષોભં પરમં જગ્મુસ્ તત્પરાભવશઙ્કિતાઃ ॥

તે સમેત્ય જગદ્યોનિમ્ અનાદિનિધનં હરિમ્
શરણ્યં શરણં યાતાસ્ તપસા તસ્ય તાપિતાઃ ॥

દેવદેવ જગન્નાથ પરેશ પુરુષોત્તમ
ધ્રુવસ્ય તપસા તપ્તાસ્ ત્વાં વયં શરણં ગતાઃ ॥

દિને દિને કલાશેષૈઃ શશાઙ્કઃ પૂર્યતે યથા
તથાયં તપસા દેવ પ્રયાત્ય્ ઋદ્ધિમ્ અહર્નિશમ્ ॥

ઔત્તાનપાદિતપસા વયમ્ ઇત્થં જનાર્દન
ભીતાસ્ ત્વાં શરણં યાતાસ્ તપસસ્ તં નિવર્તય ॥

ન વિદ્મઃ કિં સ શક્રત્વં કિં સૂર્યત્વમ્ અભીપ્સતિ
વિત્તપામ્બુપસોમાનાં સાભિલાષઃ પદેષુ કિમ્ ॥

તદ્ અસ્માકં પ્રસીદેશ હૃદયાચ્ છલ્યમ્ ઉદ્ધર
ઉત્તાનપાદતનયં તપસઃ સંનિવર્તય ॥

નેન્દ્રત્વં ન ચ સૂર્યત્વં નૈવામ્બુપધનેશતામ્
પ્રાર્થયત્ય્ એષ યં કામં તં કરોમ્ય્ અખિલં સુરાઃ ॥

યાત દેવા યથાકામં સ્વસ્થાનં વિગતજ્વરાઃ
નિવર્તયામ્ય્ અહં બાલં તપસ્ય્ આસક્તમાનસમ્ ॥

ઇત્ય્ ઉક્તા દેવદેવેન પ્રણમ્ય ત્રિદશાસ્ તતઃ
પ્રયયુઃ સ્વાનિ ધિષ્ણ્યાનિ શતક્રતુપુરોગમાઃ ॥

ભગવાન્ અપિ સર્વાત્મા તન્મયત્વેન તોષિતઃ
ગત્વા ધ્રુવમ્ ઉવાચેદં ચતુર્ભુજવપુર્ હરિઃ ॥

ઔત્તાનપાદે ભદ્રં તે તપસા પરિતોષિતઃ
વરદો ઽહમ્ અનુપ્રાપ્તો વરં વરય સુવ્રત ॥

બાહ્યાર્થનિરપેક્ષં તે મયિ ચિત્તં યદ્ આહિતમ્
તુષ્ટો ઽહં ભવતસ્ તેન તદ્ વૃણીષ્વ વરં પરમ્ ॥

શ્રુત્વેત્થં ગદિતં તસ્ય દેવદેવસ્ય બાલકઃ
ઉન્મીલિતાક્ષો દદૃશે ધ્યાનદૃષ્ટં હરિં પુરઃ ॥

શઙ્ખચક્રગદાશાર્ઙ્ગ વરાસિધરમ્ અચ્યુતમ્
કિરીટિનં સમાલોક્ય જગામ શિરસા મહીમ્ ॥

રોમાઞ્ચિતાઙ્ગઃ સહસા સાધ્વસં પરમં ગતઃ
સ્તવાય દેવદેવસ્ય સ ચક્રે માનસં ધ્રુવઃ ॥

કિં વદામિ સ્તુતાવ્ અસ્ય કેનોક્તેનાસ્ય સંસ્તુતિઃ
ઇત્ય્ આકુલમતિર્ દેવં તમ્ એવ શરણં યયૌ ॥

ભગવન્ યદિ મે તોષં તપસા પરમં ગતઃ
સ્તોતું તદ્ અહમ્ ઇચ્છામિ વરમ્ એનં પ્રયચ્છ મે ॥

બ્રહ્માદ્યૈર્ વેદવેદજ્ઞૈર્ જ્ઞાયતે યસ્ય નો ગતિઃ
તં ત્વાં કથમ્ અહં દેવ સ્તોતું શક્ષ્યામિ બાલકઃ ॥

ત્વદ્ભક્તિપ્રવણં હ્ય્ એતત્ પરમેશ્વર મે મનઃ
સ્તોતું પ્રવૃત્તં ત્વત્પાદૌ તત્ર પ્રજ્ઞાં પ્રયચ્છ મે ॥

શઙ્ખપ્રાન્તેન ગોવિન્દસ્ તં પસ્પર્શ કૃતાઞ્જલિમ્
ઉત્તાનપાદતનયં દ્વિજવર્ય જગત્પતિઃ ॥

અથ પ્રસન્નવદનઃ તત્ક્ષણાન્ નૃપનન્દનઃ
તુષ્ટાવ પ્રણતો ભૂત્વા ભૂતધાતારમ્ અચ્યુતમ્ ॥

ભૂમિર્ આપો ઽનલો વાયુઃ ખં મનો બુદ્ધિર્ એવ ચ
ભૂતાદિર્ આદિપ્રકૃતિર્ યસ્ય રૂપં નતો ઽસ્મિ તમ્ ॥

શુદ્ધઃ સૂક્ષ્મો ઽખિલવ્યાપી પ્રધાનાત્ પરતઃ પુમાન્
યસ્ય રૂપં નમસ્ તસ્મૈ પુરુષાય ગુણાત્મને ॥

ભૂરાદીનાં સમસ્તાનાં ગન્ધાદીનાં ચ શાશ્વતઃ
બુદ્ધ્યાદીનાં પ્રધાનસ્ય પુરુષસ્ય ચ યઃ પરઃ ॥

તં બ્રહ્મભૂતમ્ આત્માનમ્ અશેષજગતઃ પતિમ્
પ્રપદ્યે શરણં શુદ્ધં ત્વદ્રૂપં પરમેશ્વર ॥

બૃહત્ત્વાદ્ બૃંહણત્વાચ્ ચ યદ્ રૂપં બ્રહ્મસંજ્ઞિતમ્
તસ્મૈ નમસ્ તે સર્વાત્મન્ યોગિચિન્ત્યાવિકારવત્ ॥

સહસ્રશીર્ષા પુરુષઃ સહસ્રાક્ષઃ સહસ્રપાત્
સર્વવ્યાપી ભુવઃ સ્પર્શાદ્ અત્યતિષ્ઠદ્ દશાઙ્ગુલમ્ ॥

યદ્ ભૂતં યચ્ ચ વૈ ભવ્યં પુરુષોત્તમ તદ્ ભવાન્
ત્વત્તો વિરાટ્ સ્વરાટ્ સમ્રાટ્ ત્વત્તશ્ ચાપ્ય્ અધિપૂરુષઃ ॥

અત્યરિચ્યત સો ઽધશ્ ચ તિર્યગ્ ઊર્ધ્વં ચ વૈ ભુવઃ
ત્વત્તો વિશ્વમ્ ઇદં જાતં ત્વત્તો ભૂતભવિષ્યતી ॥

ત્વદ્રૂપધારિણશ્ ચાન્તઃ સર્વભૂતમ્ ઇદં જગત્
ત્વત્તો યજ્ઞઃ સર્વહુતઃ પૃષદાજ્યં પશુર્ દ્વિધા ॥

ત્વત્ત ઋચો ઽથ સામાનિ ત્વત્તશ્ છન્દાંસિ જજ્ઞિરે
ત્વત્તો યજૂંષ્ય્ અજાયન્ત ત્વત્તો ઽશ્વાશ્ ચૈકતોદતઃ ॥

ગાવસ્ ત્વત્તઃ સમુદ્ભૂતાસ્ ત્વત્તો ઽજા અવયો મૃગાઃ
ત્વન્મુખાદ્ બ્રાહ્મણા બાહ્વોસ્ ત્વત્તઃ ક્ષત્રમ્ અજાયત ॥

વૈશ્યાસ્ તવોરુજાઃ શૂદ્રાસ્ તવ પદ્ભ્યાં સમુદ્ગતાઃ
અક્ષ્ણોઃ સૂર્યો ઽનિલઃ પ્રાણાચ્ ચન્દ્રમા મનસસ્ તવ ॥

પ્રાણો ઽન્તઃસુષિરાજ્ જાતો મુખાદ્ અગ્નિર્ અજાયત
નાભિતો ગગનં દ્યૌશ્ ચ શિરસઃ સમવર્તત
દિશઃ શ્રોત્રાત્ ક્ષિતિઃ પદ્ભ્યાં ત્વત્તઃ સર્વમ્ અભૂદ્ ઇદમ્ ॥

ન્યગ્રોધઃ સુમહાન્ અલ્પે યથા બીજે વ્યવસ્થિતઃ
સંયમે વિશ્વમ્ અખિલં બીજભૂતે તથા ત્વયિ ॥

બીજાદ્ અઙ્કુરસંભૂતો ન્યગ્રોધઃ સ સમુચ્છ્રિતઃ
વિસ્તારં ચ યથા યાતિ ત્વત્તઃ સૃષ્ટૌ તથા જગત્ ॥

યથા હિ કદલી નાન્યા ત્વક્પત્રાન્ નાથ દૃશ્યતે
એવં વિશ્વસ્ય નાન્યસ્ ત્વં ત્વત્સ્થાયીશ્વર દૃશ્યતે ॥

હ્લાદિની સંધિની સંવિત્ ત્વય્ય્ એકા સર્વસંસ્થિતૌ
હ્લાદતાપકરી મિશ્રા ત્વયિ નો ગુણવર્જિતે ॥

પૃથગ્ભૂતૈકભૂતાય ભૂતભૂતાય તે નમઃ
પ્રભૂતભૂતભૂતાય તુભ્યં ભૂતાત્મને નમઃ ॥

વ્યક્તપ્રધાનપુરુષ વિરાટ્ સંરાટ્ સ્વરાટ્ તથા
વિભાવ્યતે ઽન્તઃકરણે પુરુષેષ્વ્ અક્ષયો ભવાન્ ॥

સર્વસ્મિન્ સર્વભૂતસ્ ત્વં સર્વઃ સર્વસ્વરૂપધૃક્
સર્વં ત્વત્તસ્ તતશ્ ચ ત્વં નમઃ સર્વાત્મને ઽસ્તુ તે ॥

સર્વાત્મકો ઽસિ સર્વેશ સર્વભૂતસ્થિતો યતઃ
કથયામિ તતઃ કિં તે સર્વં વેત્સિ હૃદિ સ્થિતમ્ ॥

સર્વાત્મન્ સર્વભૂતેશ સર્વસત્ત્વસમુદ્ભવ
સર્વભૂતો ભવાન્ વેત્તિ સર્વસત્ત્વમનોરથમ્ ॥

યો મે મનોરથો નાથ સફલઃ સ ત્વયા કૃતઃ
તપશ્ ચ તપ્તં સફલં યદ્ દૃષ્ટો ઽસિ જગત્પતે ॥

તપસસ્ તત્ ફલં પ્રાપ્તં યદ્ દૃષ્ટો ઽહં ત્વયા ધ્રુવ
મદ્દર્શનં હિ વિફલં રાજપુત્ર ન જાયતે ॥

વરં વરય તસ્માત્ ત્વં યથાભિમતમ્ આત્મનઃ
સર્વં સંપદ્યતે પુંસાં મયિ દૃષ્ટિપથં ગતે ॥

ભગવન્ સર્વભૂતેશ સર્વસ્યાસ્તે ભવાન્ હૃદિ
કિમ્ અજ્ઞાતં તવ સ્વામિન્ મનસા યન્ મયેપ્સિતમ્ ॥

તથાપિ તુભ્યં દેવેશ કથયિષ્યામિ યન્ મયા
પ્રાર્થ્યતે દુર્વિનીતેન હૃદયેનાતિદુર્લભમ્ ॥

કિં વા સર્વજગત્સ્રષ્ટઃ પ્રસન્ને ત્વયિ દુર્લભમ્
ત્વત્પ્રસાદફલં ભુઙ્ક્તે ત્રૈલોક્યં મઘવાન્ અપિ ॥

નૈતદ્ રાજાસનં યોગ્યમ્ અજાતસ્ય મમોદરાત્
ઇતિ ગર્વાદ્ અવોચન્ માં સપત્ની માતુર્ ઉચ્ચકૈઃ ॥

આધારભૂતં જગતઃ સર્વેષામ્ ઉત્તમોત્તમમ્
પ્રાર્થયામિ પ્રભો સ્થાનં ત્વત્પ્રસાદાદ્ અતો ઽવ્યયમ્ ॥

યત્ ત્વયા પ્રાર્થિતં સ્થાનમ્ એતત્ પ્રાપ્સ્યતિ વૈ ભવાન્
ત્વયાહં તોષિતઃ પૂર્વમ્ અન્યજન્મનિ બાલક ॥

ત્વમ્ આસીર્ બ્રાહ્મણઃ પૂર્વં મય્ય્ એકાગ્રમતિઃ સદા
માતાપિત્રોશ્ ચ શુશ્રૂષુર્ નિજધર્માનુપાલકઃ ॥

કાલેન ગચ્છતા મિત્રં રાજપુત્રસ્ તવાભવત્
યૌવને ઽખિલભોગાઢ્યો દર્શનીયોજ્જ્વલાકૃતિઃ ॥

તત્સઙ્ગાત્ તસ્ય તામ્ ઋદ્ધિમ્ અવલોક્યાતિદુર્લભામ્
ભવેયં રાજપુત્રો ઽહમ્ ઇતિ વાઞ્છા ત્વયા કૃતા ॥

તતો યથાભિલષિતા પ્રાપ્તા તે રાજપુત્રતા
ઉત્તાનપાદસ્ય ગૃહે જાતો ઽસિ ધ્રુવ દુર્લભે ॥

અન્યેષાં તદ્ વરં સ્થાનં કુલે સ્વાયમ્ભુવસ્ય યત્ ॥

તસ્યૈતદ્ અપરં બાલ યેનાહં પરિતોષિતઃ
મામ્ આરાધ્ય નરો મુક્તિમ્ અવાપ્નોત્ય્ અવિલમ્બિતમ્ ॥

મય્ય્ અર્પિતમના બાલ કિમ્ ઉ સ્વર્ગાદિકં પદમ્
ત્રૈલોક્યાદ્ અધિકે સ્થાને સર્વતારાગ્રહાશ્રયઃ
ભવિષ્યતિ ન સંદેહો મત્પ્રસાદાદ્ ભવાન્ ધ્રુવ ॥

સૂર્યાત્ સોમાત્ તથા ભૌમાત્ સોમપુત્રાદ્ બૃહસ્પતેઃ
સિતાર્કતનયાદીનાં સર્વર્ક્ષાણાં તથા ધ્રુવ ॥

સપ્તર્ષીણામ્ અશેષાણાં યે ચ વૈમાનિકાઃ સુરાઃ
સર્વેષામ્ ઉપરિ સ્થાનં તવ દત્તં મયા ધ્રુવ ॥

કેચિચ્ ચતુર્યુગં યાવત્ કેચિન્ મન્વન્તરં સુરાઃ
તિષ્ઠન્તિ ભવતો દત્તા મયા વૈ કલ્પસંસ્થિતિઃ ॥

સુનીતિર્ અપિ તે માતા ત્વદાસન્નાતિનિર્મલા
વિમાને તારકા ભૂત્વા તાવત્કાલં નિવત્સ્યતિ ॥

યે ચ ત્વાં માનવાઃ પ્રાતઃ સાયં ચ સુસમાહિતાઃ
કીર્તયિષ્યન્તિ તેષાં ચ મહત્ પુણ્યં ભવિષ્યતિ ॥

.... .... ...તર્દધે હરિઃ ॥

ધ્રુવો ઽપિ તં નમસ્કૃત્ય જગામ સ્વપિતુર્ ગૃહમ્ ॥

આકર્ણ્યાત્મજમ્ આયાન્તં સંપરેતં યથાગતમ્ ॥

રાજાનં શ્રદ્દધે ચન્દ્ર સ ચન્દ્રસ્ય સુતો મમ ॥

સત્યં દેવર્ષિણા ઉક્તમ્ આકર્ણ્ય મુદિતો ભવત્ ॥

વાર્તા હર્તુર્ અપિ પ્રીત્યાં હીનપ્રાદ્રાન્ મહાધનમ્ ॥

શઙ્ખતૂર્યનિનાદેન બ્રહ્મઘોષેણ ભૂયસા ॥

નિશ્ચક્રામ પુરા તૂર્ણં સદશ્વરથમ્ આસ્થિતઃ ॥

તં દૃષ્ટ્વા પવનાભ્યાસે આયાન્તં તરસા રથાત્ ॥

અવરુહ્ય નૃપxx દોર્ભ્યાં x પરિરેભિરે ॥

અથાભિનન્દિતઃ સર્વૈર્ બન્ધુવર્ગૈર્ દ્વિજોત્તમ ॥

તેનાભિવાદિતાઃ સર્વે પ્રવિવેશુઃ સહર્ચિx ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા ભગવાન્ ઈશઃ તત્રૈવાન્તરધીયત ॥

એવં પૂર્વં જગન્નાથાદ્ દેવદેવાજ્ જનાર્દનાત્
વરં પ્રાપ્ય ધ્રુવં સ્થાનમ્ અધ્યાસ્તે સ મહામતિઃ ॥

સ્વયં શુશ્રૂષણાદ્ ધર્મ્યાન્ માતાપિત્રોશ્ ચ વૈ તથા ॥

દ્વાદશાક્ષરમાહાત્મ્યાત્ તપસશ્ ચ પ્રભાવતઃ ॥

તસ્યાભિમાનમ્ ઋદ્ધિં ચ મહિમાનં નિરીક્ષ્ય ચ
દેવાસુરાણામ્ આચાર્યઃ શ્લોકમ્ અત્રોશના જગૌ ॥

અહો ઽસ્ય તપસો વીર્યમ્ અહો ઽસ્ય તપસઃ ફલમ્
યદ્ એનં પુરતઃ કૃત્વા ધ્રુવં સપ્તર્ષયઃ સ્થિતાઃ ॥

ધ્રુવસ્ય જનની ચેયં સુનીતિર્ નામ સૂનૃતા
અસ્યાશ્ ચ મહિમાનં કઃ શક્તો વર્ણયિતું ભુવિ ॥

ત્રૈલોક્યાશ્રયતાં પ્રાપ્તં પરં સ્થાનં સ્થિરાયતિ
સ્થાનં પ્રાપ્તા પરં કૃત્વા યા કુક્ષિવિવરે ધ્રુવમ્ ॥

યશ્ ચૈતત્ કીર્તયેન્ નિત્યં ધ્રુવસ્યારોહણં દિવિ
સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ સ્વર્ગલોકે મહીયતે ॥

સ્થાનભ્રંશં ન ચાપ્નોતિ દિવિ વા યદિ વા ભુવિ
સર્વકલ્યાણસંયુક્તો દીર્ઘકાલં ચ જીવતિ ॥