વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 3.56.60

અનુસારેણ અગ્નેઃ સ્વરૂપમ્]]
3.56
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
રક્તં જટાધરં વહ્નિં કુર્યાદ્વૈ ધ્રૂમ્રવાસસમ્ ॥
જ્વાલામાલાકુલં સૌમ્યં ત્રિનેત્રં શ્મશ્રુધારિણમ્

ચતુર્બાહું ચતુર્દંષ્ટ્રં દેવેશં વાતસારથિમ્ ॥
ચતુર્ભિશ્ચ શુકૈર્યુક્તં ધૂમચિહ્નરથે સ્થિતમ્

વામોત્સઙ્ગગતા સ્વાહા શક્રસ્યેવ શચી ભવેત્ ॥
રત્નપાત્રકરા દેવી વહ્નેર્દક્ષિણહસ્તયોઃ

જ્વાલાત્રિશૂલૌ કર્તવ્યૌ ચાક્ષમાલા તુ વામકે ॥
રક્તં હિ તેજસો રૂપં રક્તવર્ણં તતઃ સ્મૃતમ્

વાતસારથિતા તસ્ય પ્રત્યક્ષં ધૂમ્રક્ષેત્રતા ॥
પ્રત્યક્ષા ચ તથા પ્રોક્તા યાગધૂમ્રાભવસ્ત્રતા

અક્ષમાલાં ત્રિશૂલં ચ જટાજૂટત્રિનેત્રતા ॥
સર્વાભરણધારિત્વં વ્યાખ્યાતં તસ્ય શમ્ભુના

જ્વાલાકારં પરં ધામ હુતં તેન પ્રતીચ્છતિ ॥
ગૃહીત્વા સર્વદેવેભ્યો તતો નયતિ શત્રુહન્

વાગ્દણ્ડમથ ધિગ્દણ્ડં ધનદણ્ડં તથૈવ ચ ॥
ચતુર્થં વધદણ્ડં ચ દંષ્ટ્રાસ્તસ્ય પ્રકીર્તિતાઃ

શ્મશ્રુ તસ્ય વિનિર્દિષ્ટં દર્ભાઃ પરમપાવનમ્ ॥
યે વેદાસ્તે શુકાસ્તસ્ય રથયુક્તા મહાત્મનઃ

આગ્નેયમેતત્તવ રૂપમુક્તં પાપાપહં સિદ્ધિકરં નરાણામ્ ॥
ધ્યેયં તવૈતન્નૃપ હોમકાલે સર્વાગ્નિકર્મણ્યપરાજિતેન

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃતીયખણ્ડે મા૦ વ૦ સં૦ અગ્નિરૂપનિર્માણો નામ ષટ્પઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ

3.57
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
વિરૂપાક્ષો વિવૃત્તાક્ષઃ પ્રાંશુદણ્ડોજ્જ્વલાનનઃ ॥
ઊર્ધ્વકેશો હરિશ્છમશ્રુર્દ્વિબાહુર્ભીષણાનનઃ

વર્ણેન રક્તકૃષ્ણાઙ્ગઃ કૃષ્ણામ્બરધરસ્તથા ॥
સર્વાભરણધારી ચ દણ્ડરશ્મિકરસ્તથા

ભાર્યા ચ તસ્ય કર્તવ્યા દેવી નિનૃતિતસ્તથા ॥
કૃષ્ણાઙ્ગી કૃષ્ણવદના પાશહસ્તા તુ વામતઃ ॥ ૩ ।
કાલઃ પ્રોક્તો વિરૂપાક્ષો મૃત્યુર્હિ નિનૃતિસ્તથા ॥
બિભર્તિ તામસં રૂપં વાસાંસિ ચ તતો નૃપ

મારણં તત્કરે દણ્ડં બન્ધનં ચોષ્ટ્રરશ્મયઃ ॥
મહામોહસ્તથૈવોષ્ટ્રઃ કથિતસ્તસ્ય વામતઃ

વપુર્વિરૂપાક્ષમિદં પ્રદિષ્ટં રક્ષોધિપસ્યાપ્રતિમસ્ય તસ્ય ।
અતઃ પરં વચ્મિ તવાદ્ય રાજન્વાયોસ્તુરૂપં પરમસ્ય ધામ્નઃ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃતીયખણ્ડે મા૦ વ૦ સં૦ વિરૂપાક્ષરૂપનિર્માણો નામ સપ્તપઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ

3.58
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
વાયુરમ્બરવર્ણસ્તુ તદાકારોમ્બરો ભવેત્ ॥
વાય્વાપૂરિતવસ્ત્રશ્ચ દ્વિભુજો રૂપસંયુતઃ

ગમનેચ્છા શિવા ભાર્યા તસ્ય કાર્યા ચ વામતઃ ॥
કાર્યો ગૃહીત વસ્ત્રાન્તઃ કરાભ્યાં પવનો દ્વિજ

તથૈવ દેવી કર્તવ્યા શિવા પરમસુન્દરી ॥
વ્યાધિતાસ્યસ્તથા કાર્યો દેવો વ્યાકુલમૂર્ધજઃ

વાયુરાશ્રયતો ધત્તે ગન્ધવર્ણાદિકં યતઃ ॥
તસ્માદઞ્જનવર્ણસ્તુ ગમનસ્ય સમાશ્રયાત્

તદેવ વસનં તસ્ય ગગનં પરિકીર્તિતમ્ ॥
યા ગતિઃ સા શિવા દેવી યોઽનિરુદ્ધશ્ચ સોઽનિલઃ

એતદ્ધિ રૂપં પવનસ્ય રાજઁસ્તવોદિતં સ વૈ જગન્મયસ્ય ॥।
દેવ્યાઃ શિવાયાશ્ચ મહાનુભાવ પરં પવિત્રં વિદિતં દ્વિજાનામ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃતીયખણ્ડે મા૦ વ૦ સં૦ વાયુરૂપનિર્માણોનામાષ્ટપઞ્ચાશત્તમોઽધ્યાયઃ

3.59
માર્કણ્ડેય ઉવાચ
અથાતો રૂપનિર્માણં વચ્મ્યહં ભૈરવસ્ય તે ॥
લમ્બોદરં તથા કુર્યાદ્વૃત્તપિઙ્ગલલોચનમ્

દંષ્ટ્રાકરાલવદનં ફુલ્લનાસાપુટં તથા ॥
કપાલમાલિનં રૌદ્રં સર્વતઃ સર્પભૂષણમ્

વ્યાલેન ત્રાસયન્તં ચ દેવીં પર્વતનન્દિનીમ્ ॥
સજલામ્બુદસંકાશં ગજચર્મોત્તરચ્છદમ્

બાહુભિર્બહુભિવ્યાપ્તં સર્વાયુધવિભૂષણૈઃ ॥
બૃહત્સાલપ્રતીકાશૈસ્તથા તીક્ષ્ણનખૈઃ શુભૈઃ

સાચીકૃતમિદં રૂપં ભૈરવસ્ય પ્રકીર્તિતમ્ ॥
મહાકાલસ્ય કથિતમેતદેવ ચ સન્મુખમ્

દેવી તુ વામતઃ કાર્યા કરે કાર્યસ્તુ પન્નગઃ ।
ન ચાસ્ય પુરતઃ કાર્યા દેવી પર્વતનન્દિની

શુક્લા ન કાર્યા ન તથાસ્ય રક્તા સમીપતો માતૃગણપ્રધાને ॥
કાર્યસ્ત્વથાન્યઃ પરિબર્હમસ્ય ગણાશ્ચ કાર્યા બહુરૂપરૂપાઃ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃતીયખણ્ડે માર્કણ્ડયવજ્રસંવાદે ભૈરવરૂપનિર્માણો નામૈકોનષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ

3.60
॥વજ્ર ઉવાચ॥
વિષ્ણુભૂમ્યમ્બરાણાં ત્વં બ્રહ્મણશ્ચ તથા વિભો ॥
રૂપનિર્માણમાચક્ષ્વ ભૃગુવંશવિવર્ધન

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
એકવક્ત્રો દ્વિબાહુશ્ચ ગદાચક્રધરઃ પ્રભુઃ ॥
દેહવિન્યાસમપરં પ્રાગુક્તં કીર્તિતં હરેઃ

ગાન્ધારી તુ સ્મૃતા માયી જગદ્બન્ધાય વૈષ્ણવી ॥
ગદા દેવકરે નિત્યં સર્વભૂતવશઙ્કરી

સૈવ લક્ષ્મીર્ધૃતિઃ કીર્તિઃ પુષ્ટિઃ શ્રદ્ધા સરસ્વતી ॥
ગાયત્રી વેદજનની કાલરાત્રિસ્તથૈવ સા

સંસારભ્રમણં ચક્રં ચક્રં વિષ્ણુકરે સ્થિતમ્ ॥
ધર્મચક્રં કાલચક્રં ભચકં ચ મહાભુજ

ધ્રુવો હિ વિપ્ણુર્ભગવાન્પ્રદિષ્ટચક્રં સદા ભ્રામયતે સ વીરઃ ॥
એતેન કાર્યેણ જગત્પ્રધાનઃ સ ચક્રહસ્તો ભગવાન્પ્રદિષ્ટઃ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃતીયખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે વિષ્ણુરૂપનિર્માણો નામ ષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ