વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 3.261.265

3.261
॥ હંસ ઉવાચ ॥ ॥
યશસા સંયુતો જન્તુઃ શ્રેયસો ભાજનં ભવેત્ ॥
યશસા સંયુતો જન્તુસ્ત્રિદિવં પ્રતિપદ્યતે

યશસા સંયુતો જન્તુઃ સમ્પદામેતિ પાત્રતામ્ ॥
યશસા સંયુતો જન્તુઃ સર્વકામાનુપાશ્નુતે

સ એકઃ પુરુષો લોકે યશસા યો હિ સંયુતઃ ॥
યેષાં સાધુ સમાવાપં ગીયતે સુમહદ્યશઃ

તેષાં યશસ્તથા પુણ્યં નાકપૃષ્ઠેઽપિ ગીયતે ॥
દેવતા યં વિજાનંતિ તસ્ય નાકે ગતિર્ધ્રુવા

કીર્ત્યમાનં તથા સદ્ભિર્યઃ શૃણોતિ યશઃ સ્વકમ્ ॥
સુખમાપ્નોતિ ધર્મજ્ઞાઃ સ્વર્ગાદપિ પરં નરઃ

યશઃ શોભા મનુષ્યસ્ય પરમં તસ્ય મણ્ડનમ્ ॥
યશસા વર્જિતસ્યેહ મણ્ડનં લાઞ્છનં પરમ્

યશઃ પ્રધાનં પુરુષસ્ય લોકે યશઃપ્રધાનાસ્ત્રિદિવં પ્રયાન્તિ ॥
લોકદ્વયે ચાપિ યશોઽન્વિતાનાં ભવન્તિ કામા મનસા ત્વભીષ્ટાઃ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃ૦ ખ૦ માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે મુનીન્પ્રતિ હંસગીતાસુ યશઃપ્રશંસાવણર્નો નામૈકષષ્ટ્યુત્તરદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ

3.262
હંસ ઉવાચ ॥
યજ્ઞેન દેવા જીવન્તિ યજ્ઞેન પિતરસ્તથા ॥
દેવાધીનાઃ પ્રજા સર્વા યજ્ઞાધીનાશ્ચ દેવતાઃ

યજ્ઞો હિ ભગવાન્વિષ્ણુર્યત્ર સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્ ॥
યજ્ઞાર્થં પશવઃ સૃષ્ટા દેવાસ્ત્વૌષધયસ્તથા

યજ્ઞાર્થં પુરુષાઃ સૃષ્ટાઃ સ્વયમેવ સ્વયંભુવા ॥
યજ્ઞશ્ચ ભૂત્યૈ સર્વસ્ય તસ્માદ્યજ્ઞપરો ભવેત્

યજ્ઞશિષ્ટાશિનઃ સન્તો મુચ્યન્તે સર્વકિલ્બિષૈઃ ॥
ધનં યદ્યજ્ઞશીલાનાં દેવસ્વં તં વિદુર્બુધાઃ

ઓષધીનાં પશૂનાઞ્ચ યજ્ઞ એવ પરાયણમ્ ॥
સયૂથ્યશ્ચ સકુલ્યશ્ચ નાકપૃષ્ઠે મહીયતે

પશુસ્તુ પ્રોક્ષિતો યજ્ઞે તથેવૌષધયો દ્વિજાઃ ॥
યજ્ઞોપયુક્તા મોદન્તે ત્રિદિવે નાત્ર સંશયઃ

યજ્ઞેન સમ્યક્પુરુષસ્તુ નાકે સમૃજ્યમાનસ્ત્રિદશૈર્મહાત્મા ॥
પ્રાપ્નોતિ સૌખ્યાનિ મહાનુભાવાસ્તસ્માત્પ્રયત્નેન યજેત યજ્ઞૈઃ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃ૦ ખ૦ માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે મુનીન્પ્રતિ હંસગીતાસુ યજ્ઞપ્રશંસાવર્ણનો નામ દ્વિષષ્ટ્યધિકદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ

2.263
હંસ ઉવાચ ॥
શીલં પ્રધાનં લોકેઽસ્મિંસ્તસ્મિન્સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્ ॥
શીલેન સર્વમાપ્નોતિ યત્કિઞ્ચિન્મનસેચ્છતિ

ક્રિયાઃ શીલવિહીનસ્ય ભવન્તિ વિફલાઃ કૃતાઃ ॥
તસ્માચ્છીલવતા ભાવ્યં પુરુષેણ વિજાનતા

શીલેન દેવરાટ્છક્રઃ સુરૈશ્વર્યમવાપ્તવાન્ ॥
શીલેન ધર્મરાજોઽપિ ધર્મરાજત્વમાપ્તવાન્

શીલેન વરુણો દેવો રાજરાજત્વમાપ્તવાન્ ॥
શીલેન ચ કુબેરોઽપિ ધનાધ્યક્ષત્વમાપ્તવાન્

શીલેન સુખમાપ્નોતિ સ્વર્ગં ચ મનુજોત્તમાઃ ॥
શીલેન તદવાપ્નોતિ યત્ર ગત્વા ન શોચતિ

શીલં સમાસાદ્ય સમસ્તકામાન્પ્રાપ્નોતિ મુખ્યાન્પુરુષઃ પ્રધાનઃ ॥
તસ્માત્પ્રયત્નેન નરેણ શીલં સમર્જનીયં સુખદં સદૈવ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃ૦ ખ૦ માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે મુનીન્પ્રતિ હંસગીતાસુ શીલપ્રશંસાવર્ણનો નામ ત્રિષષ્ટ્યુત્તરદ્વિશતતમો ઽધ્યાયઃ

3.264
હંસ ઉવાચ ॥
દમેન યુક્તઃ પુરુષઃ સર્વાન્કામાનવાપ્નુયાત્ ॥
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન દમઃ કાર્યો વિજાનતા

ઇન્દ્રિયાણાં જયો લોકે દમ ઇત્યભિધીયતે ॥
નાદાન્તસ્ય ક્રિયાઃ કાશ્ચિદ્ભવન્તીહ દ્વિજોત્તમાઃ

નાદાન્તઃ સિદ્ધિમાપ્નોતિ નાદાન્તો ગતિમીપ્સિતામ્ ॥
નાદાન્તઃ શ્રિયમાપ્નોતિ નાદાન્તઃ કિઞ્ચિદેવ તુ

પઞ્ચેન્દ્રિયસ્ય મર્ત્યસ્ય યદ્યેકં છિદ્રમિન્દ્રિયમ્ ॥
તતોઽસ્ય ક્ષરતિ પ્રજ્ઞા દૃતેઃ પાત્રાદિવોદકમ્

પુરુષાર્થં પરિત્યજ્ય સ્વાર્થે ચ સતતોત્થિતઃ ॥
ઇન્દ્રિયાણાં બુધસ્તેષાઙ્કઃ સ્વાર્થે પ્રયતેન્નરઃ

ઇન્દ્રિયાણાં પ્રસઙ્ગેન ગતિં ગચ્છતિ દારુણામ્ ॥
વિજિત્ય તાન્યેવ નરઃ સર્વાન્કામાનવાપ્નુયાત્

દાન્તઃ પુમાન્નાકમનુપ્રયાતિ દાન્તઃ પુમાન્મોક્ષપથં પ્રયાતિ ॥
દાન્તસ્ય દુઃખં ન હિ કિઞ્ચિદસ્તિ દાન્તઃ સમાપ્નોત્યખિલાન્હિ કામાન્

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃતીયખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે મુનીન્પ્રતિ હંસગીતાસુ દમપ્રશંસાવર્ણનો નામ ચતુઃષષ્ટ્યુત્તરદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ

હંસ ઉવાચ ॥ ॥
સત્યમેવ પરં બ્રહ્મ સત્યમેવ પરં તપઃ ॥
સત્યમેવ પરો યજ્ઞઃ સત્યમેવ પરં શ્રુતમ્

સત્યં વેદેષુ જાગર્તિ મુક્તિઃ સત્યતરોઃ ફલમ્ ॥
તપો યશશ્ચ પુણ્યશ્ચ પિતૃદેવર્ષિપૂજનમ્

આદ્યો વિધિશ્ચ વિદ્યા ચ સર્વં સત્યે પ્રતિષ્ઠિતમ્॥
સત્યં યજ્ઞાસ્તથા વેદા મન્ત્રા દેવી સરસ્વતી

વ્રતચર્યા તથા સત્યમોઙ્કારઃ સત્યમેવ ચ ॥
સત્યેન વાયુરભ્યેતિ સત્યેનાભાસતે રવિઃ

સત્યેન ચાગ્નિર્દહતિ સ્વર્ગં સત્યેન ગચ્છતિ ॥
સત્યેન ચાપઃ ક્ષિપતિ પર્જન્યઃ પૃથિવીતલે

પારણં સર્વવેદાનાં સર્વતીર્થાવગાહનમ્ ॥
સત્યં ચ વદતે લોકે સમં સ્યાતાં ન વા સમમ્

અશ્વમેધસહસ્રં તુ સત્યં ચ તુલયા ધૃતમ્ ॥
અશ્વમેધસહસ્રાદ્ધિ સત્યમેવ વિશિષ્યતે

સત્યેન દેવાઃ પ્રીયન્તે પિતરો બ્રાહ્મણાસ્તથા ॥
સત્યમાહુઃ પરં ધર્મં તસ્માત્સત્યં ન લોપયેત્

મુનયઃ સત્યનિરતાઃ સત્યસ્થાસ્ત્રિદશોત્તમાઃ ॥
સ્વર્ગે સત્યપરા નિત્યં મોદન્તે દેવતા ઇવ

અપ્સરોગણસંકીર્ણૈર્વિમાનૈરુપયાન્તિ ચ ॥
વક્તવ્યં હિ સદા સત્યં ન સત્યાદ્વિદ્યતે પરમ્

અગાધે વિમલે શુદ્ધે સત્યતોયે શુચિહ્રદે ॥
સ્નાતવ્યં માનસે તીર્થે સ્નાનં તત્પરમં સ્મૃતમ્

આત્માર્થે વા પરાર્થે વા પુત્રાર્થે વા રિપોઃ કૃતે ॥
યેનૃતં નાભિભાષન્તે તે નરાઃ સ્વર્ગગામિનઃ

યદ્ભૂતહિતમત્યન્તં તત્સત્યમિતિ ધારણા ॥
હિતં સ્યાદ્યેન ભૂતાનાં તત્તદ્વાચ્યં વિજાનતા

આદિત્યચન્દ્રાવનિલાનલૌ ચ દ્યૌર્ભૂમિરાપો હૃદયં યમશ્ચ ॥
અહશ્ચ રાત્રિશ્ચ શુભે ચ સન્ધ્યે ધર્મશ્ચ જાનાતિ નરસ્ય વૃત્તમ્

ન સા સભા યત્ર ન સન્તિ વૃદ્ધા વૃદ્ધા ન તે યે ન વદન્તિ ધર્મમ્ ॥
નાસૌ ધર્મો યત્ર નો સત્યમસ્તિ ન તત્સત્યં યચ્છલેનાનુવિદ્ધમ્

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃતીયખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે મુનીન્પ્રતિ હંસગીતાસુ સત્યપ્રશંસાવર્ણનો નામ પઞ્ચષષ્ટ્યુત્તરદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ