વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 3.246.250

3.246
હંસ ઉવાચ ॥
ક્રોધ એકઃ પરઃ શત્રુઃ ક્રોધ એકો વિનાશકૃત્ ॥
ક્રોધાભિભૂતઃ પુરુષસ્ત્વાત્માનમપિ ઘાતયેત્

અર્થાનર્થૌ ન જાનાતિ કાર્યાકાર્યૌ તથૈવ ચ ॥
નરઃ ક્રોધસમાવિષ્ટો નાન્યં મિત્રમપિ દ્વિજાન્

ગુરૂનાક્ષિપતિ ક્રોધાન્નૈનં હિ નમતે જનઃ ॥
અનર્થૈઃ સહ સંસર્ગસ્તસ્માત્ક્રોધં વિવર્જયેત્

ક્રોધં મૂલમનર્થાનાં દ્વારં હિ નરકસ્ય ચ ॥
આપદામાસ્પદં ઘોરન્તં પ્રયત્નેન વર્જયેત્

ક્રોધેન વિજિતો યસ્તુ કથમન્યં સ જેષ્યતિ॥
ક્રોધે જિતે જિતં વિદ્ધિ ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્

અનર્થકારિણં ક્રોધં યદા તેજસ્વિતા મતા ॥
ક્રોધે દોષમતઃ કૃત્વા જિતઃ ક્રોધો મહાત્મભિઃ

યજ્ઞશ્ચ દાનાનિ તપઃ પવિત્રં તીર્થોપસેવા ચ તથૈવ વેદાઃ ॥
ક્રોધાભિભૂતસ્ય ભવન્તિ મિથ્યા નરસ્ય તસ્માત્પરિવર્જયેત્તમ્

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃતીય ખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે મુનીન્પ્રતિ હંસગીતાસુ ક્રોધદોષવર્ણનો નામ ષટ્ચત્વારિંશદુત્તરદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ

3.247
॥ હંસ ઉવાચ ॥ ॥
સર્વેષામેવ પાપાનાં નાસ્તિક્યં પાતકં પરમ્ ॥
નાસ્તિક્યાદ્ધિ પરં નાસ્તિ કિઞ્ચિન્પાપં દ્વિજોત્તમાઃ

અકાર્યમિતિ કાર્યાણિ કૃત્વા કાર્યવશાન્નરઃ ॥
પશ્ચાત્તાપેન સંયુક્તઃ ક્ષિપ્રં પાપં વ્યપોહતિ

કાર્યબુદ્ધ્યા ત્વકાર્યાણિ યઃ કરોતિ નરાધમઃ ॥
કથં નિવર્તનં તેભ્યો જાયતે તસ્ય વૈ દ્વિજાઃ

નાસ્તિક્યસ્ય તથા મૂલં ત્વસચ્છાસ્ત્રાવગાહનમ્ ॥
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન તદ્વિવર્જ્યં વિજાનતા

સર્વો હિ માનવો લોકે પરલોકનિબન્ધનઃ ॥
તત્રાપિ નિરપેક્ષસ્ય કિન્નુ લોકે નિબન્ધનમ્

યે તુ વૈ નાસ્તિકા લોકે નરા લોકં પ્રતિ દ્વિજાઃ ॥
નરકે તે હિ પચ્યન્તે બહુકાલં ન સંશયઃ

નાસ્તિક્યમેકં પુરુષસ્ય લોકે વિનાશનં વિપ્રવરાઃ પ્રદિષ્ટમ્ ॥
તસ્માત્પ્રયત્નેન વિવર્જનીયો નાસ્તિક્યભાવઃ સુખમીપ્સમાનૈઃ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃ૦ ખ૦ માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે મુનીન્પ્રતિ હંસગીતાસુ નાસ્તિક્યદોષવર્ણનો નામ સપ્તચત્વારિંશદુત્તરદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ

3.248
હંસ ઉવાચ ॥
અહઙ્કારાત્પરં નાસ્તિ લોકે કિઞ્ચિદ્વિનાશનમ્ ॥
અહઙ્કારેણ ભૂપાલાઃ શતશો નિધનઙ્ગતાઃ

અહંકૃતાસ્તથા નષ્ટા બ્રાહ્મણાશ્ચ સહસ્રશઃ ॥
માન્યામાન્યન્ન જાનન્તિ કાર્યાકાર્યં ત્વહંકૃતાઃ

અહંકૃતસ્તથા લોકે ન વિદ્યામધિગચ્છતિ ॥
વિપન્નકાર્યશ્ચ તથા ન પ્રાજ્ઞાન્પરિપૃચ્છતિ

ન શૃણોતિ તથાન્યેષાં દર્પપૂર્ણો વિચક્ષણઃ ॥
પાતાદન્યન્નભૈષજ્યં દર્પાન્નાસ્ત્યેહ કીર્તનમ્

બલાધિકૈસ્તથા વીરૈર્ગુરુભિશ્ચ તથૈવ ચ ॥
મરણે સંનિકૃષ્ટેપિ મરણસ્ય વિચક્ષણઃ

હેતુભૂતાનિ કર્માણિ નિન્દિતાનિ નિષેવતે ॥
સ્થિતે સ્થિતાંસ્તથા પ્રાજ્ઞાન્ભાષમાણાન્વિનિન્દતિ

અહંકૃતાનાં નરકે પ્રદિષ્ટા ગતિર્ધ્રુવં લોકવિનિન્દિતાનામ્ ॥
પ્રાજ્ઞેન તસ્માત્પરિવર્જનીયો દર્પો વિનાશૈકકરઃ સદૈવ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃ૦ ખ૦ માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે હંસગીતાસ્વહંકારદોષવર્ણનો નામાષ્ટચત્વારિંશદુત્તરદ્વિશતમોઽધ્યાયઃ

3.249
હંસ ઉવાચ ॥
દત્તં યચ્છૌચહીનેન ન તદ્ગૃહ્ણન્તિ દેવતાઃ ॥
બુભુત્સવશ્ચ ધર્મજ્ઞાઃ શુચિકામાશ્ચ દેવતાઃ

યક્ષૈશ્ચ રાક્ષસૈશ્ચૈવ પિશાચૈશ્ચ નિશાચરૈઃ ॥
ડાકિનીભિશ્ચ ધર્મજ્ઞાઃ શૌચહીનોઽભિભૂયતે

શૌચહીનમથાભ્યેતિ સ્વયં નિન્દતિ કં દ્વિજાઃ ॥
વ્યાધિહીનો હ્યશૌચશ્ચ સર્વૈરેવાભિભૂયતે

વર્ધતે ચ તથાનર્થાઃ સમર્થાશ્ચ વ્રજન્તિ ચ ॥
શૌચહીનસ્ય રિપવો યાન્તિ વૃદ્ધિં પરાં દ્વિજાઃ

સ્ત્રીશૌચમર્થશૌચં ચ વાક્છૌચમપિ ચ દ્વિજાઃ ॥
એતાનિ યસ્ય શૌચાનિ સ શુચિઃ પરિકીર્તિતઃ

યોર્થે શુચિઃ સ હિ શુચિર્ન મૃદ્વારિશુચિઃ શુચિઃ ॥
તતશ્ચાપ્યધિકં શૌચમહિંસા પરિકીર્તિતા

શૌચેન હીના નરકં વ્રજન્તિ શૌચેન હીના વિભજન્ત્યનર્થાન્ ॥
શૌચેન હીનાશ્ચ ભવન્તિ નિન્દ્યાસ્તસ્માદશૌચં પરિવર્જનીયમ્

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃ૦ ખ૦ માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે મુનીન્પ્રતિ હંસગીતાસુ શૌચવર્ણનો નામૈકોનપઞ્ચાશદુત્તરદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ

3.250
હંસ ઉવાચ ॥
આચારહીનાઃ પુરુષા ભવન્ત્યલ્પાયુષો દ્વિજાઃ ॥
આચારહીનશ્ચ તથા રાક્ષસૈરભિભૂયતે

યક્ષૈઃ પિશાચૈર્ગન્ધર્વૈસ્તથા ચાન્યૈર્નિશાચરૈઃ ॥
ડાકિનીભિઃ સુરાણાં ચ તથા પાર્ષગણાઃ પૃથક

દત્તમાચારહીનેન ન પ્રતીચ્છન્તિ દેવતાઃ ॥
પિતરશ્ચ મહાભાગ ઋષયશ્ચ તપોધનાઃ

સર્વલક્ષણયુક્તોઽપિ નરસ્ત્વાચારવર્જિતઃ ॥
ન પ્રાપ્નોતિ તથા વિદ્યાં ન ચ કિઞ્ચિદભીપ્સિતમ્ ॥
આચારહીનઃ પુરુષો નરકં પ્રતિપદ્યતે

આચારહીનં ન પુનન્તિ વેદા યદ્યપ્યધીતાઃ સહ ષડ્ભિરઙ્ગૈઃ ॥
આચારહીનેન તુ ધર્મકાર્યં કૃતં હિ સર્વં ભવતીહ મિથ્યા

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃ૦ ખ૦ મા ર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે મુનીન્પ્રતિ હંસગીતાસ્વનાચારદોષવર્ણનો નામ પઞ્ચાશદુત્તરદ્વિશતતમોઽધ્યાયઃ