વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 3.131.135

3.131
॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
ઇમાં તથાન્યાં વક્ષ્યામિ દ્વિતીયાં સર્વકામદામ્ ॥
યામુપોષ્ય નરઃ કામાન્સર્વાનાપ્નોત્યભીપ્સિતાન્

ચૈત્રદ્વિતીયાં સંપ્રાપ્ય શુક્લપક્ષસ્ય માનવઃ ॥
દિનાવસાને કુર્વીત સમ્યક્ સ્નાનં નદીજલે

.
બાલેન્દુમણ્ડલં કૃત્વા પૂજયેચ્છ્વેતવર્ણકૈઃ ॥
શ્વેતૈઃ પુષ્પૈઃ ફલૈશ્ચૈવ પરમાન્નેન ભૂરિણા

।
ઈક્ષુનેક્ષુવિકારૈર્વા ગુડેન લવણેન વા ॥
દિનાવસાને દેવેશં પૂજયિત્વા નિશાકરમ્

ઘૃતેન હવનં કૃત્વા નક્તં ભુઞ્જીત વાગ્યતઃ ॥
તતસ્તૈલેન હરિતં ભક્ષયેત્સકૃદેવ ચ

એતદ્વ્રતં નરઃ કૃત્વા સમ્યક્ સંવત્સરં શુચિઃ ॥
સૌભાગ્યં મહદાપ્નોતિ સ્વર્ગલોકં ચ ગચ્છતિ

એતત્પવિત્રં રિપુ નાશકારિ સૌભાગ્યદં રોગહરં ચ રાજન્॥
પ્રોક્તં વ્રતં યાદવવંશમુખ્ય કાર્યં પ્રયત્નેન તથા સ્ત્રિયાપિ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃતીયખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે બાલેન્દુદ્વિતીયાવ્રતવર્ણનો નામૈકત્રિંશદુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ

3.132
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
અશૂન્યશયનાં રાજન્દ્વિતીયાં શૃણ્વતો મમ ॥
યામુપોષ્ય ન વૈધવ્યં પ્રયાતિ સ્ત્રી કથઞ્ચન

પત્નીવિયોગં ચ નરો નાસાદયતિ કર્હિચિત્ ॥
કૃષ્ણપક્ષદ્વિતીયાયાં ગ્રાહ્યા સા શ્રવણે તિથિઃ

સ્વાસ્તીર્ણે શયને વિષ્ણું લક્ષ્મીં દેવીં તથૈવ ચ ॥
સંપૂજયેત્ફલૈઃ પુષ્પૈર્ગન્ધૈરર્ઘૈશ્ચ ભાર્ગવ

નૈવેદ્યં ચ તતો દદ્યાદ્દીપં ધૂપં ચ શક્તિતઃ ॥
તતઃ સંપૂજ્ય દેવેશં જપેન્મન્ત્રમિમં શુચિઃ

શ્રીવત્સધારિઞ્શ્રીકાન્ત શ્રીવાસ શ્રીપતેઽચ્યુત ॥
ગાર્હસ્થં મા પ્રણાશં મે યાતુ ધર્માર્થ કામદમ્

અગ્નયો મા પ્રણશ્યન્તુ મા પ્રણશ્યન્તુ દેવતાઃ ॥
પિતરો મા પ્રણશ્યન્તુ મત્તો દાંપત્યભેદતઃ

લક્ષ્મ્યા વિયુજ્યતે દેવ ન કદાચિદ્યથા ભવાન્ ॥
તથા કલત્રસંબન્ધો દેવ મા મે વિનશ્યતુ

લક્ષ્મ્યા ન શૂન્યં વરદ યથા તે શયનં સદા ॥
શય્યા મમાપ્યશૂન્યાસ્તુ તથૈવ મધુસૂદન

એવં પ્રસાદ્ય દેવેશં નક્તં ભુઞ્જીત વાગ્યતઃ ॥
બ્રાહ્મણાય દ્વિતીયેહ્નિ પ્રદદ્યાચ્ચૈવ દક્ષિણામ્

શયને ચ દ્વિજેન્દ્રાય ગતે માસ ચતુષ્ટયે॥
તસ્ય જન્મત્રયં રાજન્ગૃહભઙ્ગો ન જાયતે

અશૂન્યશયનશ્ચાસૌ ધર્મકર્માર્થસાધકઃ ॥
ભવત્યવ્યાહતૈશ્વર્યઃ પુરુષો નાત્ર સંશયઃ

વૈધવ્યહીના સુભગા વિરોગા પતિવ્રતા ધર્મપરા ચ સાધ્વી ॥
રૂપેણ યુક્તા ન ભયાન્વિતા ચ નારી ભવેત્સર્વગુણોપપન્ના

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધમોત્તરે તૃતીયખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે અશૂન્યશયનદ્વિતીયાવ્રતકથનો નામ દ્વાત્રિંશદુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ

3.133
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
શુક્લપક્ષ તૃતીયાયાં સોપવાસો જિતેન્દ્રિયઃ ॥
મણ્ડલત્રિતયં કુર્યાદ્વર્ણકેન પૃથક્પૃથક્

મણ્ડલં દક્ષિણે ભાગે શ્વેતં કુર્યાન્નરો ભવેત ॥
રક્તં મધ્યેઽપ્યધઃ કુર્યાદુદક્છ્વેતં ધ્રુવસ્ય તુ

વિષ્ણોઃ પદત્રયં તેષુ પૂજ્યં સ્યાન્મણ્ડલેષુ ચ ॥
ભૂમૌ ચ પ્રથમં પાદં દ્વિતીયં સૂર્યમણ્ડલે

તૃતીયં તુ ધ્રુવે દેવે પૂજયેત્પ્રયતઃ શુચિઃ ॥
યથા મણ્ડલવર્ણાઙ્કો ગન્ધમાલ્યાદિભિર્દ્વિજ

તદ્વિષ્ણોઃ પરમિત્યેવ હોમમન્ત્રો વિધીયતે ॥
ત્રિવિક્રમાયેતિ તથા સ્ત્રીશૂદ્રસ્ય દ્વિજોત્તમ

અક્ષતાનિ તિલાન્યાજ્યં હોમયેત્સંયુતં ત્રયમ્ ॥
તામ્રરૌપ્યસુવર્ણાનિ શક્ત્યા દદ્યાત્તુ દક્ષિણામ્

ભોજનં ચ ત્રિમધુરં ભોજયેદ્બ્રાહ્મણોત્તમમ્ ॥
પ્રાણયાત્રાં ચ કુર્વીત ત્રિગવ્યેન ચ તદ્દિનમ્

એવં વર્ષત્રયં કૃત્વા વ્રતાન્તે વૈ ત્રિહાયનમ્ ॥
બ્રાહ્મણાય તુ ગાં દત્ત્વા સર્વાન્કામાનવાપ્નુયાત્

ભૂમૌ તથાન્તરિક્ષે ચ દિવિ ચૈવ નરોત્તમ ॥
ગતિસ્તસ્યા પ્રતિહતા ભવત્યરિનિષૂદન

ત્રીણિ વર્ષસહસ્રાણિ સર્વગસ્યાવિચારિણઃ ॥
માનસં વાચિકં ચૈવ કાયિકં ચ વિમુઞ્ચતિ

સર્વપાપં મહાભાગ મનુષ્યો જાયતે તયા ॥
કુલે ધનાઢ્યો ભવતિ રૂપદ્રવિણસંયુતે ॥ ૧૧ ।
વિરોગઃ સર્વસિદ્ધાર્થસ્ત્રિવર્ગસ્ય ચ સાધકઃ ॥
કૃત્વા દ્વાદશવર્ષાણિ વિષ્ણુલોકે મહીયતે

તત્રાપિ નિત્યં વરદં વરેણ્યં લક્ષ્મીસહાયં પુરુષં પુરાણમ્ ॥
પશ્યત્યમોઘં વિભુમપ્રતર્ક્યં સનાતનં દુઃખવિનાશહેતુમ॥

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃતીયખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે ત્રિવિક્રમવ્રતવર્ણનો નામ ત્રયસ્ત્રિંશદુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
દ્વિતીયં તવ વક્ષ્યામિ શૃણુ ત્રૈવિક્રમં વ્રતમ્ ॥
ભૂમિસ્તુ પ્રથમઃ પાદો હ્યન્તરિક્ષં તથા પરમ્

તૃતીયશ્ચ દિવં જ્ઞેયો દેવદેવસ્ય ચક્રિણઃ ॥
ભુવઃ પતિઃ સ્મૃતો વહ્નિરન્તરિક્ષં તથા પરમ્

દિવઃ પતિસ્તથા સૂર્યસ્તચ્ચ વિષ્ણોઃ પદત્રયમ્ ॥
જ્યેષ્ઠશુક્લતૃતીયાયાં સોપવાસો જિતેન્દ્રિયઃ

કલ્યે કૂપજલસ્નાતો વહ્નિં સમ્પૂજયેન્નરઃ ॥
ગન્ધમાલ્યનમસ્કારધૂપદીપાન્નસંપદા

નદીજલે તત. સ્નાત્વા મધ્યં પ્રાપ્તે દિવાકરે ॥
વાયોઃ સંપૂજનં કૃત્વા સક્તૂન્દદ્યાદ્દ્વિજાતયે

સ્નાત્વા ચ સરસીતોયે સાયં સૂર્યં સમર્ચયેત્ ॥
તતશ્ચ નક્તં ચાશ્નીયાદ્ધવિષ્યં વાગ્યતઃ શુચિઃ

એવં સંવત્સરે રાજન્કૃત્વા વ્રતમતન્દ્રિતઃ ॥
સમાપયિત્વા વૈશાખે દદ્યાદ્વિપ્રેષુ દક્ષિણામ્

તામ્રં રૂપ્યં સુવર્ણં ચ ત્રીણિ લોહાનિ યાદવ ॥
વાસોયુગં ચ સોષ્ણીષં ત્રીણિ વાસાંસિ ચાપ્યથ

ઉપાનહો યુગં છત્રં ત્રીણિ ચેમાનિ ભક્તિતઃ ॥
એતત્સંવત્સરં કૃત્વા નરસ્ત્રૈવિક્રમં વ્રતમ્

સર્વકામસમૃદ્ધસ્ય યજ્ઞસ્ય ફલમશ્નુતે ॥
વિમાનેનાર્કવર્ણેન કિઙ્કિણીજાલમાલિના

દેવરાજગણાઢ્યેન વીણામુરજનાદિના ॥
અન્નમાયુઃ સુતાશ્ચૈવ પ્રસન્ને ગરુડધ્વજે

આક્રાન્તલોકત્રિતયસ્ય તસ્ય પદત્રયં ધર્મભૃતાં વરિષ્ઠ ॥
સંપૂજ્ય કામાન્મનુજા લભન્તે ગતિં યથેષ્ટાં પુરુષપ્રવીર

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃતીયખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે દ્વિતીયત્રૈવિક્રમવ્રતકથનો નામ ચતુસ્ત્રિંશદુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ

3.135
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
વ્યાખ્યાતં તે મહાભાગ તવ ત્રૈવિકમં વ્રતમ ॥
તૃતીયં નૃપશાર્દૂલ તન્મે નિગદતઃ શૃણુ

જ્યેષ્ઠ શુક્લતૃતીયાયાં નરઃ સમ્યગુપોષિતઃ ॥
ભુવસ્સંપૂજનં કુર્યાદ્ધૂપમાલ્યાનુલેપનૈઃ

દીપૈરન્નૈશ્ચ વિવિધૈર્દદ્યાદ્વિપ્રેષુ દક્ષિણામ્ ॥
બીજપૂર્ણાનિ પાત્રાણિ સહિરણ્યાનિ શક્તિતઃ

પૂજૈવમન્તરિક્ષસ્ય હ્યાષાઢેતિ વિધીયતે ॥
દક્ષિણા તત્ર દાતવ્યા વાસોયુગ્મં દ્વિજાતયે

દિવઃ પૂજા ચ કર્તવ્યા શ્રાવણે પ્રાગ્વદેવ તુ ॥
છત્રં ચોપાનહો યુગ્મં દક્ષિણાં તત્ર દાપયેત્

એવં માસત્રયેણેહ પારણં પ્રથમં ભવેત્ ॥
માસત્રયેણ ચાન્યત્તુ માસત્રય્યં પુનસ્તતઃ

તતો માસત્રયેણાન્યમેનમબ્દેન ચાનઘ ॥
વિજ્ઞેયં ધર્મનિત્યસ્ય પારણાનાં ચતુષ્ટયમ્

પ્રથમં પારણં કૃત્વા અગ્નિષ્ટોમફલં લભેત ॥
અતિરાત્રફલં રાજન્દ્વિતીયે પારણે તથા

તૃતીયે પારણે વિદ્વાન્વાજપેયફલં લભેત ॥
ચતુર્થે પારણે પ્રોક્તં રાજસૂયસ્ય યત્ફલમ્

વિમાનેનાર્કવર્ણેન કિઙ્કિણીજાલમાલિના ॥
હંસયુક્તેન દિવ્યેન વીણામુરજનાદિના

વરાપ્સરોગણાઢ્યેન કામુકેનાપિ ચારુણા ॥
યથેષ્ટગામી ભવતિ બહુકાલમસંશયમ્

માનુષ્યે જન્મ ચાસાદ્ય ત્રિશુક્લત્વમવાપ્નુયાત્ ॥
વિદ્યા જન્મ તથા કર્મ નાત્ર કાર્યા વિચારણા

ત્રિવિક્રમસ્યાપ્રતિમસ્ય તસ્ય ચરાચરેશસ્ય પદત્રયં ચ ॥
યઃ પૂજયેત્તસ્ય ભવન્તિ કામાઃ સર્વે સમૃદ્ધા ન હિ સંશયોઽત્ર

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃતીયખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે તૃતીયત્રૈવિક્રમવ્રતવર્ણનો નામ પઞ્ચત્રિંશદુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ