વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 3.121.125

3.121
વજ્ર ઉવાચ ॥
કસ્મિન્દેશે મહાભાગ પ્રાદુર્ભાવં કમર્ચયેત ॥
એતન્મે સંશયં છિન્ધિ ત્વં હિ સર્વં વિજાનસે

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
બ્રહ્માણં પુષ્કરે દેવં પ્રયાગે યોગશાયિનમ । ।
કાલંજરે મહાદેવં શક્રતીર્થે શતક્રતુમ

સિન્ધુકૂલે વરાહં ચ શાલિગ્રામે ત્રિવિક્રમમ્ । ।
કાશ્મીરેષુ તથા મત્સ્યં સાગરે વડવાનલમ્ । । ૩ । ।
અયોધ્યાયાં તથા રામં નૈમિષે ધર્મમેવ ચ ॥
કર્ણાટે ચાશ્વશિરસં મદ્રદેશે નૃકેસરિમ્

શત્રુઘ્નં મથુરાયાં ચ દણ્ડકેષુ ચ લક્ષ્મણમ્ ॥
ભરતં કેકયેષ્વેવ યમુનાયાં તથા બલિમ્

પ્રાગ્જ્યોતિષેઽનિરુદ્ધં ચ પ્રદ્યુમ્નં દક્ષિણાપથે ॥
તથા ભાર્ગવરામં ચ મલયે યદુનન્દનમ્

પાઞ્ચાલવિષયે રાજન્પૃથું વૈન્યં ચ પૂજયેત ॥
તમસાતીરમાસાદ્ય વાલ્મીકિં પૂજયેન્નરઃ

વારાણસ્યાં પરે પારે વ્યાસં યદુકુલોદ્વહ ॥
ગઙ્ગાકૂલે મહારાજ વાસુદેવં ચ પૂજયેત્

ગજેન્દ્રમોક્ષણં દેવમઙ્ગેષુ યદુનન્દન ॥
દ્વારવત્યાં તથા કૃષ્ણં નરનારાયણાવુભૌ

બદર્યાશ્રમમાસાદ્ય પૂજયેત્તુ વિચક્ષણઃ ॥
કુરુક્ષેત્રેપિ ધર્મજ્ઞ રામં ભૃગુકુલોદ્વહમ

અથ વા યાદવશ્રેષ્ઠ રથસ્થૌ કૃષ્ણફાલ્ગુનૌ ॥
હંસપ્રપતને હંસં મત્સ્યં મત્સ્યેષુ યાદવ

ગયાશીર્ષે વરાહં તુ મૂલસ્થાને દિવાકરમ્ ॥
પ્રભાસે ચ તથા સોમં હિમવત્યલકાધિપમ

ઐરાવત્યાં ભોગમયં સરય્વાં રામમેવ ચ ॥
ભોગિભોગાસનાસીનં સરયૂતટસંસ્થિતમ

સર્વમૂર્તિધરં દેવં સર્વત્રાપ્યથ વાર્ચયેત ॥
સર્વત્ર સર્વ શક્તિર્હિ સર્વાત્મા સ નિગદ્યત

સર્વત્ર દેવઃ સ તુ સર્વશક્તિઃ સર્વેશ્વરઃ સર્વશરીરસંસ્થઃ ॥
પૂજ્યઃ સદા સર્વફલપ્રદાતા લોકે સકામાન્વિદધાતિ રાજન્

ઇતિ શ્રીવિપ્ણુધર્મૌત્તરે તૃ૦ ખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે શ્રીવિષ્ણુદેશાધિદેશપ્રાદુર્ભાવપૂજાવર્ણનો નામૈકવિંશત્યુત્તશતતમોઽધ્યાયઃ । ૧૨૧ ॥
3.122
વજ્ર ઉવાચ ॥
કેન કાર્યેણ દેવસ્ય કિંકિં નામ પ્રકીર્તયેત્ ॥
એતન્મે સંશયં છિન્ધિ ભૃગુવંશવિવર્ધન

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
વાસુદેવાચ્યુતાનન્તસત્યાજપુરુષોત્તમ ॥
પરમાત્મેશ્વરાદ્યૈશ્ચ તતો મોક્ષં પ્રયચ્છતિ

ધર્મવિદ્ધર્મકૃદ્ધર્મી વિશ્વાત્મા વિશ્વકૃચ્છુચિઃ ॥
શુચિમદ્વિષ્ણુરબ્જાખ્યો પુષ્કરાખ્યો હ્યધોક્ષજઃ

શુચિઃશ્રવા શિપિવિષ્ટો યજ્ઞેશો યજ્ઞભાવનઃ ॥
નામ્નામિત્યેવમાદીનાં સમુચ્ચારણતો નરઃ

ધર્મં મહાન્તમાપ્નોતિ પાપબન્ધક્ષયં તથા ॥
શ્રીદઃ શ્રીશઃ શ્રીનિવાસઃ શ્રીધરઃ શ્રીનિકેતનઃ

શ્રિયઃ પતિઃ શ્રીપરમઃ શ્રીમાઞ્છ્રીવત્સલાચ્છનઃ ॥
નૃસિંહો દુષ્ટદમનો જયો વિષ્ણુસ્ત્રિવિક્રમઃ

સ્તુતઃ પ્રયચ્છતે ચાથ અણિમાદિભિરચ્યુતઃ ॥
કામ્યઃ કામપ્રદઃ કાન્તઃ કામયાત્મા તથા હરિઃ

આનન્દો માધવશ્ચૈવ કામસંવૃદ્ધયે જપેત્ ॥
રામઃ પરશુરામશ્ચ નૃસિંહો વિષ્ણુરેવ ચ

વિક્રમશ્ચૈવમાદીનિ જપ્યાન્યરિજિગીષુભિઃ ॥
દામોદરાનિરુદ્ધૌ ચ જ્ઞેયૌ બન્ધનમોક્ષદૌ

જપ્તવ્યોભ્યસતા વિદ્યાં મહાપુરુષ ઇત્યપિ ॥
વિદ્યાર્થિના વા જપ્તવ્યં તથાશ્વશિરસેતિ ચ

બલાર્થી બલભદ્રેતિ સૌખ્યાર્થી સુખદેતિ ચ ॥
અશ્વાર્થી ચાશ્વશિરસં ગજાર્થી નાગમોક્ષણમ્

ગોભિરર્થી જપેન્નામ વાસુદેવેતિ કીર્તિતમ્ ॥
યજ્ઞાર્થી યજ્ઞપુરુષં કીર્તયેત્પ્રયતો નરઃ

નારાયણેતિ ચ તથા વિષ્ણવેતિ યદૂદ્વહ॥
યદ્વાભિરોચતો રામં સર્વાર્થેષુ હ્યુદીરયેત્ ॥
સર્વાણ્યેતાનિ નામાનિ પરસ્ય બ્રહ્મણો યતઃ

સર્વાણિ નામાનિ હિ તસ્ય રાજન્ ભવન્તિ કામાખિલદાયકાનિ ॥
યદેવ સંકીર્તયતે સ શક્ત્યા તસ્માદવાપ્નોતિ હિ કામસિદ્ધિમ્

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃ૦ ખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે કામપ્રાપ્તિવર્ણનો નામ દ્વાવિંશત્યુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ

3.123
વજ્ર ઉવાચ ॥
કાર્યારમ્ભે તથા કસ્મિન્કો નામ દ્દ્વિજ કીર્તયેત્ ॥
એતન્મે સંશયં છિન્ધિ ત્વં હિ સર્વં વિજાનસે

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
ચક્રિણં હલિનં ચૈવ શાર્ઙ્ગિણં ખડ્ગિનં તથા ॥
ક્ષેમાર્થી પ્રવસન્રાજન્દિક્ષુ પ્રાચ્યાદિષુ સ્મરેત્

અર્ચિતં ચાધિકં ચૈવ સર્વં સર્વેશ્વરં પ્રભુમ્ ॥
સંસ્મરેત્પુરુષં ભક્ત્યા વ્યવહારેષુ સર્વદા

કૂર્મં વરાહં મત્સ્યં ચ જલપ્રતરણે સ્મરેત્ ॥
ભ્રાજિષ્ણુમગ્નિજનને જપેદ્રામમતન્દ્રિતઃ

સઙ્ગ્રામાભિમુખે ગચ્છન્સંસ્મરેદપરાજિતમ્ ॥
કેશવં પુણ્ડરીકાક્ષં પુષ્કરાર્થં તથા જપેત્

નેત્રબાધાસુ સર્વાસુ હૃષીકેશં તથૈવ ચ ॥
અચ્યુતં ચામૃતં ચૈવ જપેદૌષધકર્મણિ

ગરુડધ્વજાનુસ્મરણાદાપદો મુચ્યતે નરઃ ॥
જ્વરદુષ્ટ શિરોરોગવિષવીર્યં પ્રશામ્યતિ

ગ્રહનક્ષત્રપીડાસુ દેવબાધાટવીષુ ચ ॥
દસ્યુવૈરિનિરોધેષુ વ્યાઘ્રસિંહાદિસંકટે

અન્ધકારે તથા તીવ્રે નરસિંહેતિ કીર્તયેત્ ॥
વિત્તસ્થાપનકાલે ચ ધાન્યસંસ્થાપને તથા

કુર્વીત તન્મના ભૂત્વા અનન્તાચ્યુતકીર્તનમ્ ॥
નારાયણં શાર્ઙ્ગધરં શ્રીધરં ગજમોક્ષણમ્

વામનં ખઙ્ગિનં ચૈવ દુઃસ્વપ્નેષુ તુ સંસ્મરેત્ ॥
અગ્નિદાહે સમુત્પન્ને સંસ્મરેજ્જલશાયિનમ્

બલભદ્રં સમૃદ્ધાર્થે કૃષ્યારંભે હલાયુધમ્ ॥
ઉત્તારણં વણિજ્યાર્થી શ્રીશમભ્યુદયે નૃપ

મઙ્ગલ્યં મઙ્ગલે વિષ્ણુમમઙ્ગલ્યેષુ કીર્તયેત્ ॥
અરિષ્ટાન્તેષુ શેષેષુ વિશોકેષુ તથા જપેત્

ઉત્તિષ્ઠન્ કીર્તયેદ્વિષ્ણું પ્રસુપ્તો માધવં નરઃ ॥
ભોજને ચૈવ ગોવિન્દં સર્વત્ર મધુસૂદનમ્

નારાયણં સર્વકાલે ક્ષુતપ્રસ્ખલ નાદિષુ ॥
સ્નાને દેવાર્ચને હોમે પ્રણિપાતે પ્રદક્ષિણે

કીર્તયેદ્વાસુદેવેતિ અનુક્તેષ્વપિ યાદવ ॥
કાર્યારમ્ભેઽથ વા રાજન્યથેષ્ટં નામ કીર્તયેત ॥

સર્વાણિ નામાનિ હિ તસ્ય રાજન્સર્વાર્થસિદ્ધાનિ ભવન્તિ પુંસઃ ॥
તસ્માદ્યથેષ્ટં ખલુ દેવનામ સર્વેષુ કાર્યેષુ જપેત્તુ ભક્ત્યા

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃતીયખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે તત્તત્કાર્યપ્રાપ્તિતત્તન્નામકીર્તનવર્ણનો નામ ત્રયોવિંશત્યુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ

3.124
વજ્ર ઉવાચ ॥
કસ્મિન્કાલે તુ દેવસ્ય કિંકિં નામ પ્રકીર્તયેત્ ॥
એતન્મે સંશયં છિન્ધિ ત્વં હિ સર્વં વિજાનસે

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
પુરુષં વામદેવં ચ તથા સઙ્કર્ષણં પ્રભુમ્ ॥
પ્રદ્યુમ્નમનિરુદ્ધં ચ ક્રમાચ્છબ્દેષુ વર્જયેત્

વિષ્ણું મધુનિહન્તારં તથા દેવં ત્રિવિક્રમમ્ ॥
વામનં શ્રીધરં ચૈવ હૃષીકેશં તથૈવ ચ

દામોદરં પદ્મનાભં કેશવં ચ યદૂત્તમ॥
નારાયણં માધવં ચ ગોવિન્દં ચ તથા ક્રમાત્

ચૈત્રાદિષુ તુ માસેષુ દેવદેવમનુસ્મરેત્ ॥
પ્રદ્યુમ્નમનિરુદ્ધં ચ પક્ષયોઃ શુક્લકૃષ્ણયોઃ

સર્વઃ શર્વઃ શિવઃ સ્થાણુર્ભૂતાનાં નિધિરવ્યયઃ॥
આદિત્યાદિષુ વારેષુ ક્રમાદેવમનુસ્મરેત્

વિશ્વં વિષ્ણુર્વષટ્કારો ભૂતભવ્યભવઃ પ્રભુઃ॥
ભૂતકૃત્ ભૂતભૃદ્ભાવો ભૂતાત્મા ભૂતભાવનઃ

અવ્યક્તઃ પુંડરીકાક્ષો વિશ્વકર્મા શુચિશ્રવાઃ ॥
સમ્ભવો ભાવનો ભર્તા પ્રભવઃ પ્રભુરીશ્વરઃ

અપ્રમેયો હૃષીકેશઃ પદ્મનાભઃ પરઃ પ્રભુઃ ॥
અગ્રાહ્યઃ શાશ્વતો ધાતા કૃષ્ણશ્ચૈતાન્યનુસ્મરેત્

દેવદેવસ્ય નામાનિ કૃત્તિકાદિષુ યાદવ ॥
બ્રહ્માણં શ્રીપતિં વિષ્ણું કપિલં શ્રીધરં પ્રભુમ્

દામોદરં હૃષીકેશં ગોવિન્દં મધુસૂદનમ્ ॥
ભૂધરં ગદિનં ચૈવ શિખિનં પદ્મિનં તથા

ચક્રિણં ચ મહારાજ પ્રથમાદિષુ સંસ્મરેત્ ॥
સર્વં વા સર્વદા રામ દેવદેવસ્ય યાદવ

નામાનિ સર્વાણિ જનાર્દનસ્ય કાલશ્ચ સર્વઃ પુરુષપ્રવીર ॥
તસ્માત્સદા સર્વગતસ્ય નામ ગ્રાહ્યં યથેષ્ટં વરદસ્ય રાજન્

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃતીયખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે કાલનામાખ્યાનો નામ ચતુર્વિંશત્યુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ

3.125
વજ્ર ઉવાચ ॥
કસ્મિન્ક્ષેત્રે તુ દેવસ્ય કિંકિં નામ પ્રકીર્તયેત્ ॥
એતન્મે સંશયં છિન્ધિ ભૃગુવંશવિવર્ધન

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
અત્રાપ્યુદાહરન્તીમમિતિહાસં પુરાતનમ્॥
વાસુદેવસ્ય સંવાદમર્જુનસ્ય ચ યાદવ

વૃત્તે ભારતસંગ્રામે રાજ્યં પ્રાપ્તે યુધિષ્ઠિરે।
અસ્મિન્નેવ સભોદ્દેશે વિજહ્રાતે યથાસુખમ્

વાસુદેવાર્જુનૌ વીરૌ લક્ષીકૃતવસુન્ધરૌ ॥
તતઃ કથાન્તે કસ્મિંશ્ચિત્કૃષ્ણં પપ્રચ્છ ફાલ્ગુનઃ

અર્જુન ઉવાચ ॥
ક્ષેત્રેષુ યેષુયેષુ ત્વં કીર્તનીયો મયાચ્યુત ॥
ચેતસા પ્રણિધાનાર્થં ત્વં મમાખ્યાતુમર્હસિ

શ્રીભગવાનુવાચ ॥
સર્વગઃ સર્વભૂતોઽહં ન હિ કિઞ્ચિન્મયા વિના ॥
ચરાચરે જગત્યસ્મિન્વિદ્યતે કુરુસત્તમ

તથાપિ યેષુ સ્થાનેષુ ચિન્તનીયોહમર્જુન ॥
સ્તોતવ્યો નામભિર્યૈશ્ચ શૃણુ ત્વં તદ્વદામિ તે

પુષ્કરે પુણ્ડરીકાક્ષં ગયાયાં ચ ગદાધરમ્ ॥
લોહદણ્ડે તથા વિષ્ણું સ્તુવંસ્તરતિ દુષ્કૃતમ્

રાઘવં ચિત્રકૂટે તુ પ્રભાસે દૈત્યસૂદનમ્ ॥
વૃન્દાવને ચ ગોવિન્દં માં સ્તુવન્પુણ્યભાગ્ભવેત્

જયં જયન્ત્યાં સ્તુન્વંશ્ચ જયન્તં હસ્તિનાપુરે ॥
વરાહં કન્દમાલે ચ કશ્મીરેષુ ચ ચક્રિણમ્

જનાર્દનસ્તુ કુબ્જામ્રે મથુરાયાં ચ કેશવમ્ ॥
શ્રીકુબ્જે શ્રીધરં તદ્વદ્ગઙ્ગાદ્વારે સુરોત્તમમ્

શાલિગ્રામે મહાયોગ્યં હરિં ગોવર્ધનાચલે ॥
પિણ્ડારકે ચતુર્બાહું શંખદ્વારે ચ શંખિનમ્

વામનં તુ કુરુક્ષેત્રે યમુનાયાં ત્રિવિક્રમમ્ ॥
વિશ્વેશ્વરં તથા શોણે કપિલં પૂર્વસાગરે

શ્વેતદ્વીપપતિં ચાપિ ગઙ્ગાસાગરસંગમે ॥
ભૂધરં દેવિકાતીરે પ્રયાગે યોગશાયિનમ્

નરનારણાયાખ્યૌ ચ તથા બદરિકાશ્રમે ॥
સમુદ્રે દક્ષિણે નામ પદ્મનાભેતિ ફાલ્ગુન

દ્વારકાયાં તથા કૃષ્ણં સ્તુવંસ્તરતિ દુર્ગતિમ્ ॥
એવં રામં મહેન્દ્રાદ્રૌ હૃષીકેશં તથા બુધ

અશ્વતીર્થે હયગ્રીવં વિશ્વરૂપં હિમાચલે ॥
નૃસિંહં કૃતશૌચે તુ વિપાશાયાં દ્વિજપ્રિયમ્

નૈમિષે યજ્ઞપુરુષં જમ્બુમાલે તથાચ્યુતમ્ ॥
અનન્તં સૈન્ધવારણ્યે દણ્ડકે શાર્ઙ્ગધારિણમ્

ઉત્પલાવર્તકે શૌરિં નર્મદાયાં શ્રિયઃ પતિમ્ ॥
દામોદરં રૈવતકે નન્દાયાં જલશાયિનમ્

સર્વયોગેશ્વરં ચૈવ સિન્ધુસાગરસંગમે ॥
સહ્યાદ્રૌ દેવદેવેશં વૈકુણ્ઠં માધવે વને

સર્વપાપહરં વિંધ્યે ચોડ્રેષુ પુરુષોત્તમમ્ ॥
હ્રદયે ચાપિ કૌન્તેય પરમાત્મા સનાતનઃ

વટેવટે વૈશ્રવણં ચત્વરેચત્વરે શિવમ્ ॥
પર્વતેપર્વતે રામં સર્વત્ર મધુસૂદનમ્

નરં ભૂમૌ તથા વ્યોમ્નિ કૌન્તેય ગરુડધ્વજમ્ ॥
વાસુદેવં ચ સર્વત્ર સંસ્મરેજ્જ્યોતિષાં પતિમ્

અર્ચયન્પ્રણમન્સ્તુન્વન્સંસ્મરેશ્ચ ધનઞ્જય ॥
એતેષ્વેતાનિ નામાનિ નરઃ પાપાત્પ્રમુચ્યતે

સ્થાનેષ્વેતેષુ મન્નામ્નામેતેષાં પ્રીણયેન્નરઃ ॥
દ્વિજાનાં પ્રીણનં કૃત્વા સ્વર્ગલોકે મહીયતે

નામાન્યેતાનિ કૌન્તેય સ્થાનાન્યેતાનિ ચાત્મવાન્ ॥
જપન્વૈ પઞ્ચ પઞ્ચાશત્ત્રિસન્ધ્યં મત્પરાયણાઃ

ત્રીણિ જન્માનિ યત્પાપં ચાવસ્થાત્રિતયે કૃતમ્ ॥
તત્ક્ષાલયત્યસન્દિગ્ધં જાયતે ચ સતાં કુલે

દ્વિકાલં વા જપન્વૈતદ્દિવારાત્રૌ ચ યત્કૃતમ્ ॥
તસ્માદ્વિમુચ્યતે પાપાત્સંસ્તુવન્પરમો નરઃ

જપ્તાન્યેતાનિ કૌન્તેય સકૃચ્છ્રદ્ધાસમન્વિતમ્ ॥
મોચયન્તિ નરં પાપાદ્યત્તત્રૈવ દિને કૃતમ્

ધન્યો યશસ્યઃ શત્રુઘ્નો જયઃ કુરુકુલોદ્વહ ॥
ગ્રહાનુકૂલતાં ચૈવ કરોત્યાશુ ન સંશયઃ

ઉપોષિતાશ્ચ મનસઃ સ્થાનેષ્વેતેષુ માનવઃ ॥
કૃતાયતનવાસશ્ચ પ્રાપ્નોત્યભિમતં ફલમ્

ઉત્ક્રાન્તિરપ્યશેષેષુ સ્થાનેષ્વેતેષુ શસ્યતે ॥
અન્યસ્થાનાચ્છતગુણમેતેષ્વનશનાદિકમ્

॥
યસ્તુ મત્પરમઃ કાલં કરોત્યેતેષુ માનવઃ॥
દેવાનામપિ પૂજ્યોઽસૌ મમ લોકે મહીયતે

સ્થાનેષ્વથૈતેષુ ચ યે વસન્તિ સંપૂજયન્તે મમ સર્વકાલમ્ ॥
તદેહ ચાન્તે ત્રિદિવં પ્રયાન્તિ નાકં ચ લોકં સમવાપ્નુવન્તિ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે તૃતીયખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે અર્જુનં પ્રતિ કૃષ્ણોપદેશે સ્થાનવિશેષકીર્તનમાહાત્મ્યવર્ણનો નામ પઞ્ચવિંશત્યુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ