વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 2.96.100

2.96
રામ ઉવાચ ॥
કર્માણિ શ્રોતુમિચ્છામિ કામ્યાનિ ગૃહિણામહમ્ ॥
ત્વત્તઃ સમસ્તધર્મજ્ઞ યાદોગણ નૃપાત્મજ

પુષ્કર ઉવાચ ॥
કૃતોપવાસો યામ્યર્ક્ષે સોપવાસસ્ય ભાર્ગવ ॥
પુરોધાઃ સ્નપનં કુર્યાત્કૃત્તિકાસુ યથાવિધિ

અકાલમૂલૈઃ કલશૈર્મૃન્મયૈરથ કાઞ્ચનૈઃ ॥
ઉજ્વલૈર્લક્ષણૈઃ પૂર્ણૈસ્તથા તીર્થોદકૈઃ શુભૈઃ

અગ્નિમન્થશિરીષાણાં ન્યગ્રોધાશ્વત્થયોરપિ ॥
પત્રપૂર્ણૈસ્તથાયુક્તૈસ્તિલૈઃ કૃષ્ણૈર્દ્વિજોત્તમ

વહ્નિં કુમારં શશિનં ખઙ્ગં વરુણમેવ ચ ॥
પૂજયેત્કૃત્તિકાશ્ચૈવ ગન્ધમાલ્યાન્નસમ્પદા

પીતરક્તૈસ્તથા વર્ણૈર્ઘૃતદીપૈસ્તથૈવ ચ ॥
દધ્ના ગવ્યેન લાજાભિરગ્નિમન્થેન ચાપ્યથ

કૃસરોલ્લોપિકાભિશ્ચ અપૂપૈશ્ચ પૃથગ્વિધૈઃ ॥
દેવતાનાં યથોક્તાનાં પ્રિયઙ્ગું જુહુયાત્તતઃ

ચન્દનઞ્ચ મયૂરાણાં લોમાનિ મનુજોત્તમ ॥
અગ્નિમન્થગૃહાદ્ધૂમં કૃત્વા રુક્માઙ્ગદં મણિમ્

ધારયેદ્દક્ષિણાં દદ્યાચ્છક્ત્યા કનકમેવ ચ ॥
શ્વેતવાસાસ્તતઃ પશ્ચાત્પૂજયેન્મધુસૂદનમ્

કર્મૈતત્સતતં કૃત્વા વહ્ન્યાધાનમથાપ્નુયાત્ ॥ ।
કર્મૈતદુક્તં રિપુનાશકારિ સર્વાગ્નિકર્મપ્રસમૃદ્ધિદં ચ ॥
ધન્યં યશસ્યં ચ તથૈવ કામ્યં નિત્યં કૃતં ધર્મવિદાં વરિષ્ઠ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે દ્વિતીયકાણ્ડે મા૦ સં૦ રામં પ્રતિ પુષ્કરોપાખ્યાને કૃત્તિકાસ્નાનવર્ણનન્નામ ષષ્ણવતિતમોઽધ્યાયઃ

2.97
રામ ઉવાચ ॥ ॥
અગ્ન્યાધાનમથાપ્નોતિ શત્રુનાશમથાપિ વા ॥
સ્વેચ્છયા કર્મણા કેન સદા યાદોનૃપાત્મજ

શત્રુનાશકરં કર્મ કથયસ્વ તતઃ પરમ્ ॥
તદહં શ્રોતુમિચ્છામિ તત્ર શ્રદ્ધા સદા મમ

પુષ્કર ઉવાચ ॥
કૃતોપવાસો યામ્યર્ક્ષે કૃત્તિકાસુ સદૈવ તુ ॥
પૂજયેદ્વાસુદેવં તુ કુઙ્કુમેન સુગ ન્ધિના

રક્તૈશ્ચ કુસુમૈર્હૃદ્યૈર્ધૂપં દદ્યાચ્ચ ગુગ્ગુલમ્ ॥
ઘૃતેન દીપં દદ્યાચ્ચ રક્તવર્ણં તથૈવ ચ

નિવેદનીયં દેવાય તથા સર્વં નિવેદયેત્ ॥
હોતવ્યં સુસમિદ્ધેઽગ્નૌ તથૈવાત્ર શુભં હવિઃ ॥
આયુધાનિ ચ દેયાનિ બ્રાહ્મણેભ્યશ્ચ દક્ષિણા

કર્મૈતદુક્તં રિપુનાશકારિ ધાર્યં સદા શત્રુગણપ્રમાથિ ॥
કૃત્વૈતદગ્ર્યં રિપુનાશમાશુ પ્રાપ્નોતિ મર્ત્યો ન હિ સંશયોઽત્ર

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે દ્વિતીયખણ્ડે મા૦સ૦ રામં પ્રતિ પુષ્કરોપાખ્યાને શત્રુનાશકર્મવર્ણનન્નામ સપ્તનવતિતમોઽધ્યાયઃ

2.98
રામ ઉવાચ ॥
કામ્યાનિ ત્વં સમાચક્ષ્વ સ્નાનાન્યન્યાનિ દેવજ ॥
કેન સ્નાનેન ધર્મજ્ઞ કં કં કામમવાપ્નુયાત્

પુષ્કર ઉવાચ ॥
પુરોધાઃ સોપવાસસ્તુ સર્વસ્નાનાનિ કારયેત્ ॥
સોપવાસસ્ય ધર્મજ્ઞ તથા સર્વત્ર માનવઃ

અકાલમૂલાઃ કલશાઃ કાર્યાઃ સર્વેષુ ભાર્ગવ ॥
પૂજા ચન્દ્રમસઃ કાર્યા વરુણસ્ય તથૈવ ચ

નક્ષત્રદેવતાનાં ચ નક્ષત્રસ્ય તથૈવ ચ ॥
સર્વગસ્યાપ્રમેયસ્ય વાસુદેવસ્ય ચાપ્યથા

યેષાં ચ પૂજા કર્તવ્યા તેષાં ચ જુહુયાદ્ધવિઃ ॥
કામ્યં સ્નાનં સદા કુર્યાન્નક્ષત્રં તુ ન લંઘયેત્॥
મન્ત્રયેત્સ્નાનકલશં મન્ત્રેણાનેન ભાર્ગવ

મન્ત્રઃ-
આપઃ સોમાદ્યાઃ સંબભૂવુઃ પવિત્રાગ્નિઃ પાવનઃ સોમસૂર્યસંસ્થિતા વાયુના નષ્ટદોષાશ્ચ યો નિત્ય મચ્છ્રેયસે સત્કૃત્યાપ્સુ સ્યુઃ સ્વાહા શાન્તિઃ શ્રીર્નવપુષ્ટિર્મહ્યં ભૂયાસં સર્વશિરઃ ॥
સાધુસ્વાહેતિ સૂર્યઃ સંસ્થિતા વાયુનામાષ્ટદોષા ॥ઽ
કર્મૈતદુક્તં રિપુનાશકારિ સાધારણં સ્નાનમિદં પવિત્રમ્ ॥
અતઃ પરં તે કથયામિ રામ સ્નાનાનિ કામ્યાનિ સુખપ્રદાનિ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે દ્વિતીયખણ્ડે મા૦સ૦ રામં પ્રતિ પુષ્કરોપાખ્યાને સાધારણસ્નાનવર્ણનન્નામાષ્ટનવતિતમોઽધ્યાયઃ

2.99
પુષ્કર ઉવાચ ॥
કૃત્તિકાસ્નાનમુક્તં તે વહ્નિકર્મપ્રસાધનમ્ ॥
તથારિનાશનં મુખ્યં વહ્ન્યાધ્યેયપ્રદં તથા

રોહિણીષુ તથા સ્નાનં પ્રોક્તં પુત્રપ્રદં પુત્રપ્રદં તવ ॥
બ્રહ્મવર્ચસકામસ્ય સ્નાનં સૌમ્યમિદં શૃણુ

પૂર્ણમૌદુમ્બરૈઃ પત્રૈઃ કૃત્વા રામ ઘટત્રયમ્ ॥
પૂર્ણચન્દ્રાઙ્કિતૈઃ શુક્લૈઃ સૂત્રમાલ્યૈરલંકૃતમ્

તેન સંસ્નાપિતઃ પશ્ચાત્ક્ષૌમવાસા યથાવિધિ ॥
દેવતાપૂજનં કૃત્વા ઘૃતં હુત્વા હુતાશને

ઓઙ્કારપૂતં સોમાય ક્ષીરં હુત્વા તથા જલે ॥
નિવેદનીયં સોમાય તથા પૃષ્ઠમૃગત્રયમ્

મૃગશૃઙ્ગેણ ધૂપં ચ તથા દદ્યાદનન્તરમ્ ॥
સોમેન ચ મણિર્ધાર્યો જાતરૂપપરિષ્કૃતઃ

દક્ષિણા ચાત્ર દાતવ્યા શુભધેનુઃ પયસ્વિની ॥
કૃત્વા તન્નિત્યમાપ્નોતિ બ્રહ્મવર્ચસમુત્તમમ્

ઘૃતામ્રમધુપૂર્ણેન સ્નાતઃ કુમ્ભેન માનવઃ ॥
પટ્ટિશાલંકૃતેનાથ રક્તચન્દનવારિણા

।
રુદ્રાય માંસં રુધિરં તથા ચ મધુ પાયસમ્ ॥
કૃષ્ણાનિ વાસાંસિ તથા ધૂપં ગુગ્ગુલમેવ ચ

દદ્યાદ્ઘૃતેન ચ તથા હોમો મન્ત્રૈર્વિધીયતે ॥
કૃષ્ણાનિ વાસાંસિ તથા દાતવ્યા દક્ષિણા ભવેત્

મેષાશ્વનરલોમાનિ ગર્દભસ્ય વિશેષતઃ ॥
આયસી તુ મણૌ કૃત્વા દ્વારિ શત્રોર્નિધાપયેત્

આર્દ્રાસ્નાનમિદં રામ સર્વશત્રુવિનાશનમ્ ॥
સર્વગન્ધૈઃ ફલૈર્બીજૈઃ પૂર્ણં કૃત્વા ઘટત્રયમ્

સ્નાપનં તેન કર્તવ્યમાદિત્યૈસ્તદનન્તરમ્ ॥
નવનીતં ચ કુલ્માષં મત્સ્યાંશ્ચૈવ સ્વરાંસ્તથા

નિવેદયેચ્ચૈવ તથા મત્સ્યાનિ સુરભીણિ ચ ॥
ઘૃતાક્ષતાભ્યાં ધૂપેન હોમશ્ચૈવ વિધીયતે

તદ્દિને તુ નદી યત્ર યોગે ગચ્છતુ તાં મુદા ॥
સુવર્ણરૂપ્યગન્ધશ્ચ ધારણીયસ્તથા મણિઃ

દક્ષિણા ચાત્ર દાતવ્યા રામ ધેનુઃ પયસ્વિની ॥
સ્નાતઃ પુનર્વસાવેવ જાતિશ્રૈષ્ઠ્યમવાપ્નુયાત્

પુત્રાન્વા સુમહાભાગ યદીચ્છતિ તદાપ્નુયાત્ ॥
ગૌરસર્ષપકલ્કેન રામોત્સાદિતવિગ્રહઃ

ગવ્યાજ્યપૂર્ણકુમ્ભેન સ્નાતઃ સ્નાતસ્તથૌષધૈઃ ॥
અહતામ્બરસંવીતઃ પાયસં વિનિવેદયેત્

શુક્લાનિ ચૈવ માલ્યાનિ વાસાંસ્યપહતાનિ ચ ॥
હોમશ્ચ પાયસેનાત્ર ધૂપં ગન્ધૈશ્ચ દાપયેત્

મણિઃ શિરસિ ધાર્યશ્ચ દણ્ડાગ્રે બ્રહ્મચારિણઃ ॥
સુવર્ણગર્ભં પુષ્પેણ સ્નાનં પુષ્ટિકરં ભવેત્

।
દક્ષિણા ચાત્ર દાતવ્યા ઘૃતં કનકસંયુતમ્ ॥
ષડ્ધ્વજાં નીલસૂત્રેણ નીલપુષ્પૈશ્ચ વેષ્ટિતામ્

સર્ષપાન્વેષ્ટયેદ્રામ નાગપુષ્પેણ ભૂરિણા ॥
વલ્મીકાનાં સહસ્તસ્ય તથૈવાગ્રમૃદા દ્વિજ

તૈ સ્નાતઃ સર્વનાગેભ્યો મધુલાજાં નિવેદયેત્॥
ગન્ધોદકં તથા ધાનાઃ ષટ્કૃત્વાથ પુનઃપુનઃ

।
ક્ષીરેણ હોમઃ કર્તવ્યો ધૂપઃ સર્વત્વચા તથા ॥
સર્પત્વઙ્ નાગપુષ્પં ચ સુવર્ણં ચ મણિર્ભવેત્

દક્ષિણા ચાત્ર દાતવ્યા શયનીયં મનોહરમ્ ॥
સ્નાનં સાર્પેણ તે પ્રોક્તં ભોગ્યં સિદ્ધિકરં ભવેત્

શ્રીપ્રદં વા મહાભાગ કથિતં કામતસ્તવ ॥
પ્લક્ષપત્રૈસ્તિલૈઃ કૃષ્ણૈર્ઘટષટ્કં તુ પૂરયેત્

વેષ્ટયેત્કૃષ્ણમાલ્યૈશ્ચ તેન સ્નાતોઽહતામ્બરઃ ॥
દક્ષિણાગ્રેષુ દર્ભેષુ સપ્તપિણ્ડાનુપાહરેત્

સુભાસ્વરો બર્હિષદો હ્યગ્નિષ્વાત્તાસ્તથૈવ ચ ॥
ક્રવ્યાદશ્ચોપહૂતાશ્ચ આજ્યપાશ્ચ સુકાલિનઃ

પિતરઃ કથિતાસ્તેષાં પિણ્ડં દદ્યાત્ક્રમેણ ચ ॥
ધૂપં વ્રીહિયવૈર્દદ્યાત્તિલૈર્હોમં તુ કારયેત્

।
દાતવ્યા દક્ષિણા ચાત્ર તિલાન્રજતમેવ ચ ॥
વચા ચ કોરકં ચૈવ ત્રિવૃતં ધારયેન્મણિમ્

પિતૃપ્રસાદં પ્રાપ્નોતિ કર્મસિદ્ધિમથાપિ ચ ॥
મઘાસ્નાનમિદં કૃત્વા નિત્યમેવ સમાહિતઃ

માક્ષિકં ચ મધૂકં ચ તથૈવ મધુયષ્ટિકામ્ ॥
કૃત્વા કુમ્ભદ્વયં પૂર્ણં ભગ્નાઙ્ગઃ સ્નાપયેન્નરમ્

શાલિપિષ્ટં તતઃ સ્નાતો ઘૃતેન મધુના યુતમ્ ॥
ગન્ધમાલ્યં બહુવિધં બહુકૃત્વા ભગાય તુ

નિવેદયિત્વા દેયાનિ ચિત્રમાંસાનિ ચાપ્યથ ॥
ઘૃતેન ધૂપો દાતવ્યો હોમઃ કાર્યઃ પ્રિયઙ્ગુના

દક્ષિણા ચાત્ર દાતવ્યા ચિત્રવાસાંસિ ચાપ્યથ ॥
પારાવતસ્ય પક્ષાણિ ચક્રવાકસ્ય માનદ

ત્રિવૃતાનિ તથા કૃત્વા મણિં શિરસિ ધારયેત્ ॥
સૌભાગ્યં મહદાપ્નોતિ સ્નાત્વૈવ ભગદૈવતે

તિલમાક્ષિકપૂર્ણેન સ્નાતઃ કુમ્ભદ્વયેન તુ ॥
આર્યક્ષે પાયસં દદ્યાત્પીતરક્તે ચ વાસસી

ધૂપે શતાવરી દેયા હોમઃ કાર્યસ્તથાક્ષતૈઃ ॥
તેજોવન્તી પ્રિયઙ્ગુશ્ચ ત્રિવૃતં ધારયેન્મણિમ્

દક્ષિણા ચાત્ર દાતવ્યા તથા રક્તે ચ વાસસી ॥
ઉત્તરાફલ્ગુનીસ્નાનં સર્વારમ્ભપ્રસિદ્ધિદમ્

વીર્યસ્ય વર્ધનં ચાપિ કર્તવ્યમનુસૂનુના ॥
ગજકામસ્ય તે સ્નાનં હસ્તે પૂર્વં મયોદિતમ્

પરસૈન્યજયાર્થાય સ્નાનં તદપિ શસ્યતે ॥
મંજિષ્ઠાં ચ સમઙ્ગાં ચ મિસિકાન્તાં ચ ભાર્ગવ

કનકં રજતં ચૈવ પૂર્ણકુમ્ભે વિનિક્ષિપેત્ ॥
તેનાભિષિક્તશ્ચિત્રાણિ માલ્યવાસાંસ્યનન્તરમ્

ત્વાષ્ટ્રે નિવેદયેદ્ભક્ત્યા હોમં ક્ષીરેણ કારયેત્ ॥
દક્ષિણા ચાત્ર દાતવ્યા ચિત્રવસ્ત્રાણિ માનદ

સર્વગન્ધૈસ્તથા ધૂપં બલિં ચિત્રં તથૈવ ચ ॥
પૃથક્સ્રુતિપ્રસૂતાનાં પુષ્પાનાં કનકૈર્વૃતમ્

અષ્ટાદશાનાં ચ તથા મણિં શિરસિ ધારયેત્ ॥
એવં સ્નાતસ્તુ ચિત્રાસુ સૌભાગ્યં મહદશ્નુતે

સર્વભૂતેષુ ચાધિક્યં યદિચ્છતિ તદાપ્નુયાત્ ॥
રુક્મમશ્વવત્થપત્રં ચ ખડ્ગશૃઙ્ગં તથૈવ ચ

પૂર્ણકુમ્ભે વિનિક્ષિપ્ય સ્નાતઃ શીધુસુરાસવમ્ ॥
વાયવ્યે પ્રયતો દદ્યાત્ક્ષીરં સપલલં દધિ

ગન્ધં ધૂપં તથા દદ્યાદ્ધોમે કાર્યં તથા ઘૃતમ્ ॥ ।
દક્ષિણા ચાત્ર દાતવ્યા વાસાંસિ વિવિધાનિ ચ

દ્વષ્ટાશ્વશ્યામહારીતહંસપક્ષૈઃ પયોઽન્વિતમ્ ॥
ધારયેચ્ચ મણિં વિદ્વાન્સ્વાતાવેવં સમાચરેત્ ॥

વાણિજ્યે સમ્યગાપ્નોતિ સિદ્ધિં ચ મહતીં નરઃ ॥
વિશાખાસુ તથા સ્નાનં કાર્યં કુમ્ભદ્વયેન તુ

કૃત્તિકાસુ મહાભાગ તતઃ શાકં નિવેદયેત્ ॥
ઇન્દ્રાગ્નિભ્યાં ચ વાસાંસિ પીતરક્તાનિ ચાપ્યથ

માલ્યાનિ ચ મહાભાગ ધૂપં ચ ઘૃતગુગ્ગુલમ્ ॥
હોમાર્થે ચ ઘૃતં કુર્યાદ્દક્ષિણા કનકં તથા

ગણાધિપત્યમાપ્નોતિ કૃત્વૈવં નાત્ર સંશયઃ ॥
સહસ્રવીર્યં ચાનન્તાં મધૂકં ચ તથા મિસિમ્

પૂર્ણકુમ્ભત્રયે કૃત્વા કૃતસ્વસ્તિકલક્ષણે ॥
અહતામ્બરસંવીતઃ સર્વગન્ધફલાક્ષતૈઃ

મધુના ચ બલિં દદ્યાન્મિત્રાય ચ મહાત્મને ॥
વૃશ્ચિકેન તથા ધૂપં યવૈર્હોમં ચ માનદ

પુરદ્વારં કટાહાશ્ચ ચૂડાકાષ્ઠં સકાઞ્ચનમ્ ॥
ધારયેદ્દક્ષિણાં દદ્યાત્તથા ચ કનકં દ્વિજ

એવં મૈત્રે સદા સ્નાતઃ સર્વભૂતૈઃ સમાપ્નુયાત્ ॥
મૈત્રીં મનુજશાર્દૂલ પુરં વા કુરુતે વશે

તડાગપદ્મિનીકૂલનદીનદસમુદ્ભવૈઃ ॥
તોયૈઃ પૂર્ણ ઘટાન્કૃત્વા સર્વબીજસમન્વિતાન્

સર્વરત્નૌષધીપૂર્ણાન્સ્ત્રીસ્નાનં તૈઃ સમાચરેત્ ॥
ક્ષૌમવાસાસ્તુ રત્નાનિ માલ્યાનિ ચ ફલાનિ ચ ॥

રત્નાનિ દદ્યાચ્છક્રાય પ્રાઙ્મુખઃ સુસમાહિતઃ ॥
ધૂપં દદ્યાચ્ચ શીર્ષેણ વિશાખાવન્મણિર્ભવેત્

છત્રં ચ દક્ષિણા દેયા જ્યેષ્ઠાયાં ભૃગુનન્દન ॥
સ્નાનમેવ સદા કૃત્વા રાજ્યમાપ્નોત્યકણ્ટકમ્

કૃષિકામસ્ય મૂલેન સ્નાનમુક્તં મયા પુરા ॥
તથા વાણિજ્યકામસ્ય પ્રાગષાઢાસુ ભાર્ગવ

અથોત્તરાસુ ષાઢાસુ કુર્યાદ્ઘટચતુષ્ટયમ્ ॥
પુષ્પબીજફલોપેતં તેન સ્નાતસ્તુ માનવઃ

ક્ષૌમવાસાઃ સુરાં ચૈવ પાયસં ચ નિવેદયેત્ ॥
મુદ્ગમિશ્રં ચ ધર્મજ્ઞ માલ્યવાસાંસિ ચેચ્છયા

હોમે ચ પાયસં કુર્યાદ્ધૂપે ગોશૃઙ્ગમેવ ચ ॥
ધાત્રીપુષ્પશમીબિલ્વૈર્મણિર્ધાર્યઃ સકાઞ્ચનૈઃ

દક્ષિણા ચાત્ર દાતવ્યા સુવર્ણં રૌપ્યમેવ ચ ॥
રાજશ્રેષ્ઠત્વમાપ્નોતિ વિવાદેષુ જયં તથા

બિલ્વં ચ તગરં ચૈવ ચન્દનં મધુયષ્ટિકામ્ ॥
પ્રિયઙ્ગું ચ મધૂકં ચ ત્રિષુ કુમ્ભેષુ નિક્ષિપેત્

સંગમાદાહૃતં તોયં તન્મૃદં ચ ભૃગૂત્તમ ॥
તેન સ્નાતસ્તતઃ સ્નાનં કુર્યાત્સર્વૌષધૈર્દ્વિજ

કુલત્થાઽન્નં સશાલ્યન્નં મુખ્યાનિ ચ ફલાનિ ચ ॥
બલિં ચ વિષ્ણવે દદ્યાન્મુદ્ગૈર્ધૂપં તથૈવ ચ

રાજચ્છત્રસ્ય દણ્ડાગ્રાત્કાષ્ઠં શક્રધ્વજાત્તથા ॥
સિંહદંષ્ટ્રામણિશ્ચાત્ર સરુક્મઃ શિરસિ સ્મૃતઃ

દક્ષિણા ચાત્ર દાતવ્યા ધેનુઃ કાંસ્યોપદોહિની॥
એવં તુ શ્રવણસ્નાયી રાજ્યમાપ્નોત્યકણ્ટકમ્

અન્યદેશાધિપત્યં વા રાજ્યમાપ્નોતિ ભાર્ગવ ॥
અતિમુક્તકપત્રાણિ બિલ્વસ્ય ચ તથા ક્ષિપેત્

કુમ્ભેષુ પઞ્ચસુ તતઃ સ્નાનં તૈસ્તુ સમાચરેત્ ॥
વાસ્તુભ્યસ્તુ બલિં દદ્યાત્સુવર્ણં માક્ષિકે તતઃ

ધૂપં વાયસપક્ષૈસ્તુ હોમઃ કાર્યો ઘૃતેન તુ ॥
બ્રહ્મચારિશિલાલોપકાકપક્ષં તથૈવ ચ

કાકમાચીં રુક્મયુતાં મણિં શિરસિ ધારયેત્ ॥
દક્ષિણા ચાત્ર દાતવ્યા ધેનુ કાંસ્યોપદોહિની

ધનં પ્રાપ્નોતિ સુમહદ્વિવાહે વાપિ કન્યકામ્ ॥
એવં સ્નાતો ધનિષ્ઠાસુ નિત્યમેવ ભૃગૂત્તમ

આરોગ્યકારકં સ્નાનં પૂર્વમુક્તં તુ વારુણમ્ ॥
રત્નોદકેન સ્નાતસ્તુ નરઃ કુમ્ભદ્વયેન તુ

અજૈકપાદાય બલિં છાગં દદ્યાત્તુ પાયસમ્ ॥
શુક્લાનિ ચૈવ માલ્યાનિ ફલાનિ વિવિધાનિ ચ

ખટ્વાઙ્ગઞ્ચ તથા ધૂપં હોમં ચ પયસા તથા ॥
વ્યાઘ્રદંષ્ટ્રા તથા લોમનખં કનકમેવ ચ

મણિર્ધાર્યો ભવેદ્રામ છાગો દેયા ચ દક્ષિણા ॥
અજૈકપાદે સ્નાતસ્તુ નિત્યમેવ સમાહિતઃ

ઉદ્ધરેત્તુ નિધિં રામ શત્રૂન્વા વિજયેદ્ધ્રુવમ્ ॥
આહિર્બુધ્ન્યં તથા સ્નાનં ગોદમુક્તં પુરા તવ

ચન્દનં ચ હરિદ્રા ચ દર્ભમૂલં તથૈવ ચ॥
કૃત્વા કુમ્ભે નરઃ સ્નાયાત્કૃત્વા પિષ્ટેન કન્યકામ્॥

સ્નાનાલઙ્કારવસ્ત્રાદ્યાન્પૂષ્ણે દદ્યાદ્બલિં તતઃ ॥
મધુલાજાસ્તથૈવાત્ર ધૂપં દદ્યાદ્ઘૃતેન ચ

હોમં ઘૃતેન કર્તવ્યં દક્ષિણા કનકં ભવેત્ ॥
બ્રાહ્મીં સુવર્ચલાં હોમં હોમગર્ભો મણિર્ભવેત્

એવં પૌષ્ણે સદા સ્નાતો યઃ સદા યુજ્યતે નરઃ ॥
આશ્વિને સુપ્રદં સ્નાનં પૂર્વમુક્તં મયા તવ ॥

વૈજયન્તીં બલાં ચૈવ સમઙ્ગાં ચ ભૃગૂત્તમ ॥
ઇન્દ્રહસ્તાં મધૂકં ચ કુર્યાદ્રામ ઘટત્રયે

તેન સ્નાતો યમાયાથ પ્રપદ્યાત્તિલતણ્ડુલમ્ ॥
માલ્યાનિ ચૈવ ચિત્રાણિ પીતાનિ વસનાનિ ચ

ઉરભ્રશૃઙ્ગં ધૂપાર્થે હોમાર્થે ચ તથા તિલમ્ ॥
દક્ષિણા ચાત્ર દાતવ્યા તિલં કનકમેવ ચ

દર્ભમૂલૈર્મણિઃ કાર્યઃ કનકેન ચ વેષ્ટિતઃ ॥
એવં સ્નાતો નરો યામ્યે દીર્ઘં જીવિતમાપ્નુયાત્

સ્નાનાનિ મુખ્યાનિ તવોદિતાનિ કામ્યાનિ પાપપ્રશમાય રામ ॥
એતાનિ કાર્યાણિ સદા દ્વિજેન્દ્ર ધરાન્વિતેનાથ વિચક્ષણેન

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે દ્વિતીયખણ્ડે મા૦સં૦ રામં પ્રતિ પુષ્કરોપાખ્યાને નક્ષત્રસ્નાનકથનન્નામ નવનવતિતમોઽધ્યાયઃ

2.100
પુષ્કર ઉવાચ ॥
ઉપોષ્ય ચોત્તરાષાઢાં બ્રહ્મસ્નાનં વિધીયતે ॥
સૂર્યે મધ્યમનુપ્રાપ્તે નરેન્દ્રો - - - ॥
સર્વૈર્બીજૈસ્તથા રત્નૈઃ ફલૈઃ પુષ્પૈસ્તથૌષધૈઃ ॥
સ્નાતશ્ચ સોદકૈઃ કુર્યાત્તતઃ પૂજાં સ્વયંભુવઃ

ધૂપં ચ દદ્યાદ્ધર્મજ્ઞ કુશમૂલઘૃતાક્ષતૈઃ ॥
હોમં ઘૃતાક્ષતૈઃ કુર્યાદ્દદ્યાત્કનકમેવ ચ

ક્રિયમાણે સ્રુવે ચૂર્ણં તથા ચૈવ રણો દ્વિજઃ ॥
સોમં ચૂર્ણં ચ ત્રિવૃતં મણિં શિરસિ ધારયેત્

સ્નાનં તુ રાજ્યકામસ્ય પ્રોક્તમેતન્મયા તવ ॥
બ્રહ્મવર્ચસકામસ્ય સ્વેચ્છયા ચ યથોદિતમ્

બ્રાહ્મં તવ સ્નાનમિદં પ્રદિષ્ટં સર્વાધિનાશાય ભૃગુપ્રધાન ॥
કાર્યં સદા વા દિનમધ્યયાતે દિવાકરે કામકરં પ્રશસ્તમ્

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે દ્વિતીયખણ્ડે મા૦ સં૦ રામં પ્રતિ પુષ્કરોપાખ્યાને અભિજિત્સ્નાનવર્ણનન્નામ શતતમોઽધ્યાયઃ