વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 2.136.140

2.136
ગર્ગ ઉવાચ॥
અનગ્નિર્દીપ્યતે યત્ર રાષ્ટ્રે ભૃશસમન્વિતઃ ॥
ન દીપ્યતે ચેન્ધનં વા સરાષ્ટ્રઃ પીડ્યતે નૃપઃ

પ્રજલાદમ્બુનાશં ચ તથાર્દ્રં વાતિ કિઞ્ચન ॥
પ્રસાદસ્તોરણં દ્વારં નૃપવેશ્મ સુરાલયમ્

એતાનિ યત્ર દહ્યન્તે તત્ર રાજભયં ભવેત્ ॥
વિદ્યુતા વા પ્રદહ્યન્તે તથાપિ નૃપતેર્ભયમ્

અનૈશ્યાનિ તમાંસિ સ્યુર્દિશ પાંસુરજાંસિ ચ ॥
ધૂમશ્ચાનગ્નિજો યત્ર તત્ર વિદ્યાન્મહદ્ભયમ્ ॥ ૪
રાત્રાવનભ્રે ગગને ભયં સ્યાદૃક્ષવર્જિતે ॥
દિવા સતારે ગગને તથૈવ ભયમાદિશેત્

ગ્રહનક્ષત્રવૈકૃત્યે તારાવિકૃતદર્શને ॥
પુરવાહનયાનેષુ ચતુષ્પાન્મૃગપક્ષિષુ

આયુધેષુ ચ દીપ્તેષુ ધૂમાયત્સુ તથૈવ ચ ॥
નિર્યત્સુ કોશાશ્ચ તથા સંગ્રામસ્તુમુલો ભવેત્

વિનાગ્નિં વિસ્ફુલિઙ્ગાશ્ચ દૃશ્યન્તે યત્ર કર્હિચિત્ ॥
સ્વભાવાચ્ચાપિ પૂર્યન્તે ધનૂંષિ વિકૃતાનિ ચ

વિકારાશ્ચાયુધાનાં સ્યુસ્તત્ર સંગ્રામમાદિશેત્ ॥
ત્રિરાત્રોઽપોષિતસ્તત્ર પુરોધાઃ સુસમાહિતઃ

સમિદ્ભિઃ ક્ષીરવૃક્ષાણાં સર્ષપૈશ્ચ ઘૃતેન ચ ॥
અગ્નિલિઙ્ગૈશ્ચ જુહુયાદ્વહ્નિં શ્વેતામ્બરઃ શુચિઃ

દદ્યાત્સુવર્ણં ચ તથા દ્વિજેભ્યો ગાશ્ચૈવ વસ્ત્રાણિ તથા ભુવં ચ ॥
એવં કૃતે પાપમુપૈતિ નાશં યદ્વહ્નિવૈકૃત્યભવં દ્વિજેન્દ્ર

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે દ્વિતીયખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે રામં પ્રતિ પુષ્કરોપાખ્યાને ઔત્પાતિકાગ્નિવર્ણનો નામ ષટત્રિંશદુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ

2.137
ગર્ગ ઉવાચ ॥
પુરેષુ યેષુ દૃશ્યન્તે પાદપા દૈવચોદિતાઃ ॥
રુદન્તો વા હસન્તો વા સ્રવન્તો વા બહૂન્રસાન્

પુરોગવા વિના વાસં શાખાં મુઞ્ચન્ત્યસંશ્રમાત્ ॥
ફલપુષ્પં તથા બાલા દર્શયન્તિ ત્રિહાયના

સર્વાવસ્થાં દર્શયન્તિ ફલપુષ્પમથાભવમ્ ॥
ક્ષીરં સ્નેહં સુરાં રક્તં મધુ તોયં સ્રવન્તિ ચ

શુષ્યન્ત્યરોગાઃ સહસા શુષ્કા રોહન્તિ વા પુનઃ ॥
ઉત્તિષ્ઠન્તીહ પતિતાઃ પતન્તિ ચ તથોત્થિતાઃ

તત્ર વક્ષ્યામિ તે બ્રહ્મન્વિપાકે ફલમેવ ચ ॥
રોદને વ્યાધિમાખ્યાતિ હસને દેશવિપ્લવમ્

શાખાપ્રપતને કુર્યાત્સંગ્રામે યોઽધપાતનમ્ ॥
બાલાનાં મરણે કુર્યાદ્બાલાનાં ફલપુષ્પતા

સ્વરાષ્ટ્રભેદં કુરુતે ફલપુષ્પસનાતનમ ॥
ક્ષયં સર્વત્રગે ક્ષીરે સ્નેહે દુર્ભિક્ષલક્ષણમ્

વાહનાપચયં મધ્યે રક્તે સંગ્રામમાદિશેત્ ॥
મધુસ્રાવે ભવેદ્વ્યાધિર્જલસ્રાવેણ વર્ષતિ

અરોગશોષણાજ્જ્ઞેયં બ્રહ્મન્દુર્ભિક્ષલક્ષણમ્ ॥
શુષ્કેષુ સંપ્રરોહત્સુ વીર્યમન્નં ચ હીયતે

ઉત્થાને પતિતાનાં ચ ભયં ભેદકરં ભવેત્ ॥
સ્થાનાત્સ્થાનાત્તુરંગાણાં દેશભઙ્ગં તથાદિશેત્

જલ્પત્સ્વપિ ચ વૃક્ષેષુ રુદત્સ્વપિ ધનક્ષયમ્ ॥
એતત્પૂજિતવૃક્ષેષુ સર્વં રાજ્ઞો વિપચ્યતે

પુષ્પે ફલે વા વિકૃતે રાજ્ઞો મૃત્યું તદાદિશેત્ ॥
અન્યેષુ ચૈવં યુક્તેષુ વૃક્ષાત્પાતેષ્વતન્દ્રિતઃ

આચ્છાદયિત્વા તં વૃક્ષં ગન્ધમાલ્યૈર્વિભૂષયેત્ ॥
વૃક્ષોપરિ તથા છત્રં કુર્યાત્તાપપ્રશાન્તયે

શિવમભ્યર્ચયેદ્દેવં પશું ચાસ્મૈ નિવેદયેત્ ॥
મૂલેભ્ય ઇતિ ષણ્માષાન્હુત્વા રુદ્રીં જપેત્તથા

મધ્વાજ્યયુક્તેન તુ પાયસેન સંપૂજ્ય વિપ્રાંશ્ચ ભુવં ચ દદ્યાત્ ॥
ગીતેન નૃત્યેન તથાર્ચયેત દેવં ભવં પાપવિનાશહેતોઃ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે દ્વિતીયખણ્ડે મા૦સં૦રામં પ્રતિ પુષ્કરોપાખ્યાને ઔત્પાતિકે વૃક્ષવૈકૃત્યવર્ણનો નામ સપ્તત્રિંશદુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ

2.138
॥ ગર્ગ ઉવાચ ॥
અતિવૃષ્ટિરનાવૃષ્ટિર્દુર્ભિક્ષાયોભયં મતમ્ ॥
અનૃતે ભદિને રિક્તા વૃષ્ટિર્જ્ઞેયા ભયાવહા

અનભ્રે વિકૃતા ચૈવ વિજ્ઞેયા રાજમૃત્યવે ॥
શીતોષ્ણતાવિપર્યાસે જન્તૂનાં રિપુજં ભયમ્

શોણિતં વર્ષતે યત્ર તત્ર શસ્ત્રભયં ભવેત્ ॥
અઙ્ગારપાંસુવર્ષેણ નગરં તદ્વિનશ્યતિ

મજ્જાસ્થિસ્નેહમાંસાનાં જનમારભયં ભવેત્ ॥
ફલપુષ્પે તથા ધાન્યં હિરણ્યાદિ ભયાય તુ

પાંસુજન્તૂપલાનાં તુ વર્ષણે રોગજં ભયમ્ ॥
છિદ્રાણાં તુ પ્રવર્ષે ચ સસ્યાનામીતિવર્ધનમ્

વિરજસ્કે રવૌ વ્યભ્રે યદા છાયા ન દૃશ્યતે ॥
દૃશ્યતે તુ પ્રતીપા વા તત્ર દેશભયં ભવેત્

નિરભ્રે ચાથ રાત્રૌ વા શ્વેતં યામ્યોત્તરેણ તુ ॥
ઇન્દ્રાયુધં તદા દૃષ્ટ્વા ઉલ્કાપાતાંસ્તથૈવ ચ

દિગ્દાહપરિવેષૌ વા ગન્ધર્વનગરં તથા ॥
પરચક્રભયં બ્રૂયાદ્દેશોપદ્રવમેવ વા

સૂર્યેન્દુપર્જન્યસમીરણાનાં યાગસ્તુ કાર્યો વિધિવદ્દ્વિજેન્દ્ર ॥
ધાન્યાન્નગોકાઞ્ચનદક્ષિણાશ્ચ દેયા દ્વિજાનાં ભયનાશહેતોઃ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે દ્વિતીયખણ્ડે મા૦ સં૦ રામં પ્રતિ પુપ્કરોપાખ્યાને ઔત્પાતિકેષુ વૃષ્ટિવૈકૃત્યવર્ણનો નામાષ્ટત્રિંશદુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ

2.139
ગર્ગ ઉવાચ ॥
નગરાદપસર્પન્તિ સમીપમુપયાન્તિ વા ॥
અશોષ્યા અપિ શુષ્યન્તિ સમીપં પ્રવહન્તિ વા

નદ્યો હ્રદપ્રસ્રવણા વિસરાશ્ચ ભવન્તિ ચેત્ ॥
વિવર્ણં કલુષં તપ્તં ફેનવજ્રં તુ સંકુલમ્

ક્ષીરં સ્નેહં સુરાં રક્તં વહન્તે વા કુલોદકાઃ ॥
ષણ્માસાભ્યન્તરં તત્ર પરચક્રભયં ભવેત્

જલાશયા નદન્તે વા પ્રજલ્પન્તિ ક્વથન્તિ વા ॥
વિમુઞ્ચતેઽથ વા બ્રહ્મઞ્જલાન્ધૂમરજાંસિ ચ

અખાતે વા જલોત્પત્તિઃ સસત્ત્વા વા જલાશયાઃ ॥
સંગીતશબ્દા દૃશ્યન્તે જનમારભયં વદેત્

જલાશયાનાં વૈકૃત્યે સંયતસ્તુ જલાશયે ॥
સ્થાલીપાકેન પશુના વરુણં પૂજયેદ્દ્વિજ

દિવ્યમમ્ભઃ પયઃ સર્પિર્મધુ ચાત્રાવસેચનમ્ ॥
જપ્તવ્યા વારુણા મન્ત્રાસ્તૈશ્ચ હોમો જલે ભવેત્

મધ્વાજ્યયુક્તં પરમાન્નમત્ર દેયં દ્વિજાનાં દ્વિજ ભોજનાર્થે ॥
ગાવશ્ચ દેયા દ્વિજ વસ્ત્રયુક્તાસ્તથોદકુમ્ભાઃ સકલાઙ્ગશાન્ત્યૈ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે દ્વિતીયખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે રામં પ્રતિ પુષ્કરોપાખ્યાને જલવૈકૃત્યવર્ણનો નામૈકોનચત્વારિંશદુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ

2.140
॥ ગર્ગ ઉવાચ ॥ ॥
કાલપ્રસવના નાર્યઃ કાલાતીતાઃ પ્રજાસ્તથા ॥
વિકૃતપ્રસવાશ્ચૈવ યુગ્મપ્રસવિકાસ્તથા

અમાનુષા અરુણ્ડાશ્ચ સઞ્જાતવ્યસનાસ્તથા ॥
હીનાઙ્ગા અધિકાઙ્ગાશ્ચ જાયન્તે યદિ વા સ્ત્રિયઃ ॥

પશવઃ પક્ષિણશ્ચૈવ તથા ચૈવ સરીસૃપાઃ ॥
વિનાશં તસ્ય દેશસ્ય કુલસ્યાપિ વિનિર્દિશેત્

વિવાસયેત્તાન્નૃપતિઃ સ્વરાષ્ટ્રાત્પ્રિયં ચ પૂજ્યાશ્ચ તતો દ્વિજેન્દ્રાઃ ॥
કિમિચ્છકૈર્બ્રાહ્મણતર્પણં ચ કાર્યં તતઃ શાન્તિમુપૈતિ પાપમ્

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધમોત્તરે દ્વિતીયખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્ર સંવાદે રામં પ્રતિ પુષ્કરોપાખ્યાને સ્ત્રીપ્રસવવૈકૃત્યવર્ણનો નામ ચત્વારિંશદુત્તરશતતમોઽધ્યાયઃ