વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.93

વજ્ર ઉવાચ ॥
વિસ્તરાચ્છ્રોતુમિચ્છામિ ગ્રહનક્ષત્રપૂજનમ્ ॥
ત્વત્તોઽહં ભાર્ગવશ્રેષ્ઠ તન્મમાચક્ષ્વ પૃચ્છતઃ

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
કલ્પિતે મણ્ડલે સ્નાતઃ પ્રાક્તન્ત્રે ચ તથા કૃતે ॥
મણ્ડલસ્ય તુ શૌચાર્થં પઞ્ચગવ્યં પ્રકલ્પયેત્

પયઃ કાઞ્ચનવર્ણાયા નીલાયાશ્ચ તથા ઘૃતમ્ ॥
દધિ વૈ કૃષ્ણવર્ણાયાઃ શ્વેતાયાશ્ચૈવ ગોમયમ્

ગોમૂત્રં તામ્રવર્ણાયાઃ પઞ્ચગવ્યં પ્રકલ્પયેત્ ॥
અથૈતાનિ સમસ્તાનિ કપિલાયાસ્સમાહરેત્

ગાયત્ર્યા ગૃહ્ય ગોમૂત્રં રથે અક્ષેતિ ગોમયમ્ ॥
આપ્યાયસ્વેતિ ચ ક્ષીરં દધિક્રાવ્ણેતિ વૈ દધિ

તેજોસિ શુક્રમિત્યાજ્યં સાવિત્રેણ કુશોદકમ્ ॥
અઘમર્ષણમન્ત્રેણ સંયોજ્ય પ્રણવેન તુ

મણ્ડલાભ્યુક્ષણં કાર્યં સાવિત્ર્યા તદનન્તરમ્ ॥
પૂર્ણં ક્ષીરાક્ષતોપેતં સર્ષપાતણ્ડુલૈર્યુતમ્

શઙ્ખે રજતે તામ્રે વા કુર્યાદર્ઘ્યં વિચક્ષણઃ ॥
રથે અક્ષેતિ મન્ત્રેણ દ્રવિણેન તથૈવ ચ

પાદ્યસ્ય કલ્પના કાર્યા દ્રુપદાયાસ્તથૈવ ચ ॥
હિરણ્યવર્ણેત્યારભ્ય ઋક્ત્રયેણ તથૈવ ચ

આપો હિષ્ઠેતિ તિસૃભિઃ શન્નોદેવીતિ પાર્થિવ ॥
જીવદાનં તતો દેયં મણ્ડલે નૃપપુઙ્ગવ

અર્ઘ્યોદકં પવિત્રેણ તત્ર મન્ત્રઃ પ્રકીર્તિતઃ ॥
અગ્નેરાયુરસીત્યેવમનુવાકં નરાધિપ

જીવસ્યાવાહનં કાર્યં તં ચ વક્ષ્યામ્યતઃ પરમ્ ॥
ઓમ્-આવાહયામ્યહં દેવં જીવં સર્વગતં વિભુમ્

પઞ્ચધાવસ્થિતં દેહં પઞ્ચધાવસ્થિતં પુનઃ ॥
પઞ્ચાધાવસ્થિતં ભૂયઃ પઞ્ચધાવસ્થિતં તતઃ

વાયવ્યેન તુ ભાવેન પઞ્ચધાવસ્થિતસ્સદા ॥
આગ્નેયેન તુ ભાવેન પઞ્ચધાવસ્થિતસ્તથા

ભૂતાત્મકેન તુ તથા પઞ્ચધાવસ્થિતં પ્રભુમ્ ॥
વારુણેન ચ ભાવેન પઞ્ચધાવસ્થિતં સદા ॥

મણ્ડલેઽસ્મિન્નદૃશ્યસ્ત્વં પ્રવિશાદ્ય નમોસ્તુ તે ॥
જીવસ્યાવાહનં કૃત્વા યથાવત્પાર્થિવોત્તમ

વક્ષ્યામ્યાવાહનાધ્યાયાન્પૂજ્યસ્યાવાહનં ભવેત્ ॥
તદ્વિષ્ણોઃ પરમિત્યેવમર્ઘ્યં દેયં નરાધિપ

ધુવા દ્યૌરિતિ મન્ત્રેણ હ્યાસનં વિનિવેદયેત્ ॥
આપોહિષ્ઠેતિ તિસૃભિઃ પાદ્યં ચ વિનિવેદયેત્

અર્ઘ્યોદકાદાચમનં ગાયત્ર્યા વિનિવેદયેત્ ॥
દધિ ક્ષૌદ્રં ઘૃતં ચૈવ મધુપર્કં નિવેદયેત્

તત્ર મંત્રત્રયં જ્ઞેયં દધિ ક્રાવ્ણેતિ પાર્થિવ ॥
તેજોસિ શુક્રમિત્યેવ મધુવાતા ઋતાયતે

મધુપર્કિકમશ્વત્થં તતો માત્રાં નિવેદયેત્ ॥
સહિરણ્યં બીજપાત્રં દ્રવિણેન સદૈવ તુ

પશુઃ કલૌ ન કર્તવ્ય ઇત્યાહ ભગવાન્ભૃગુઃ ॥
રથે અક્ષેતિ મન્ત્રેણ દાતવ્યમનુલેપનમ્

વિભૂષણં ચ તેનૈવ તતઃ પરતરં નૃપ ॥
યજ્ઞોપવીતં તુ નવં તથા પ્રતિસરં શુભમ્

વસ્ત્રં પતાકાં ચ તથા સાવિત્રેણ નિવેદયેત્ ॥
પુષ્પં પુષ્પવતીત્યેવ ધૂપં ધૂરસિ ચાપ્યથ

ધૂપમન્ત્રમિદં ચાન્યં નિબોધ ગદતો મમ ॥
વનસ્પતિરસો દિવ્યો ગન્ધાઢ્યો ગન્ધ ઉત્તમઃ

આહ્વાનં સર્વદેવાનાં ધૂપોઽયં પ્રતિગૃહ્યતામ્ ॥
તેજોસિ શુક્રમિત્યેવ દીપં દદ્યાન્મહીપતે

હિરણ્યગર્ભેત્યષ્ટર્ચં દેયં સર્વં નિવેદયેત્ ॥
નિબોધ ગદતો મન્ત્રમન્નપાનનિવેદને

તુષ્ટિપુષ્ટિકરં હૃદ્યમાહારં સર્વદેહિનામ્ ॥
ગૃહાણ વરદાચિન્ત્ય પાનં ભક્ત્યા મયોદિતમ્

પાનેનાનેન પરમા તૃપ્તિરસ્તુ તવાનઘ ॥
તૃપ્તસ્તર્પય કામૈસ્તુ યજમાનં નમોઽસ્તુ તે

અનુક્તમંત્રં શ્રુત્વાઽથ ગ્રહેભ્યો યઃ પ્રયચ્છતિ ॥
સાવિત્રં તસ્ય નિર્દિષ્ટં મન્ત્રં પાર્થિવસત્તમ

તતોઽગ્નિહવનં કૃત્વા દત્ત્વા રાજેન્દ્ર દક્ષિણામ્ ॥
સાવિત્રેણ તુ મન્ત્રેણ તતઃ કાર્યં વિસર્જનમ્

ઇમાં પૂજાં સમાદાય મયા ભક્ત્યા નિવેદિતામ્ ॥
પુનરાગમનાયેહ વ્રજધ્વં નાકમુત્તમમ્

આધયો વ્યાધયશ્ચૈવ પ્રશમં યાન્તુ સર્વશઃ ॥
રક્ષા ચાઽસ્તુ શિવં ચાસ્તુ યજમાનસ્ય સર્વતઃ

ગવાં શિવં ચાસ્તુ તથા દ્વિજાનાં રાજ્ઞાં શિવં ચાસ્તુ તથા પ્રજાનામ્ ॥
આતઙ્કહીનં જગદસ્તુ સર્વં દોષાઃ પ્રણાશં સકલાઃ પ્રયાન્તુ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે મા૦ સં૦ ગ્રહપૂજાવિધાનં નામ ત્રિનવતિતમોઽધ્યાયઃ