વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.78

॥ વજ્ર ઉવાચ ॥
સપ્તમસ્તે મહાભાગ જાતસ્ય દિવસસ્ત્વયમ્ ॥
વર્તતે બ્રહ્મણો બ્રહ્મઁસ્તત્ર મન્વન્તરક્ષયે

કથં કાલસ્ત્વયા નીતઃ પુરા કલ્પક્ષયે તદા ॥
એતન્મે સંશયં છિન્ધિ ત્વં સમઃ પરમેષ્ઠિનઃ

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
નૌગતેન મયા નીતઃ કાલો મન્વન્તરક્ષયે ॥
ભૂયોભૂયો મહાભાગ દેવદેવપ્રસાદતઃ

કલ્પક્ષયનુપ્રાપ્ય દાહકાલ ઉપસ્થિતે ॥
જનલોકગતેનાથ કાલો નીતસ્સ વૈ મયા

દાહકાલે તદા વૃત્તે પ્રલયામ્ભોધિસંપ્લવે ॥
જનલોકાદહં ભ્રષ્ટઃ પતિતો ધરણીતલે

નૂનં તસ્યૈવ દેવસ્ય સા માયા ભીમવિક્રમા ॥
એકાર્ણવે ભૂમિતલે પતિતસ્યાપિ મે નૃપ

જીવિતં ન પરિભ્રષ્ટં નૂનં તસ્ય પ્રસાદતઃ ॥
તદાહં નષ્ટવિજ્ઞાનઃ પતિતોંઽભસિ દારુણે

ઊહ્યમાનોમ્બુકલ્લોલૈરિતશ્ચેતશ્ચ યાદવ ॥
અપશ્યમાનો જગતીં સશૈલવનકાનનામ્

નિર્વેદં જીવિતે દીર્ઘે તદા ભૂતોસ્મિ શત્રુહન્ ॥
સોઽહમાર્તોઽથ નિર્વિણ્ણસ્તસ્મિંસ્તૂદકસંપ્લવે

પશ્યામિ જલમધ્યસ્થં વિપુલં વટપાદપમ્ ॥
મહાશાખં ઘનચ્છાયં સ્નિગ્ધપલ્લવશોભિતમ્ ॥ 1.78.૧ ૦ ॥
તમહં બાહુભિર્ગત્વા તસ્મિન્ન્યગ્રોધપાદપે ॥
(શાખાસક્તં તુ પશ્યામિ સવિતારં તથોજ્જ્વલમ્

દિવ્યં પશ્યામિ પર્યઙ્કં સર્વરત્નોપશોભિતમ્ ॥)
પર્યઙ્કે તત્ર પશ્યામિ બાલં કમલલોચનમ્

અતસીપુષ્પસંકાશં પીતવાસસમચ્યુતમ્ ॥
પદ્મપત્રાભચરણં તદાકારકરં તથા

અલઙ્કૃતં ચાભરણૈઃ શિખણ્ડૈકવિભૂષિતમ્ ॥
એકં સાહસ્રમધ્યસ્થં ભ્રાજમાનમિવ શ્રિયા

સ માં દૃષ્ટ્વા તદા બાલઃ સ્મિતપૂર્વમુવાચ હ ॥
યદિ શ્રાન્તોઽસિ ધર્મજ્ઞ વિગ્રહં વદનેન મે

પ્રવિશ્ય વિશ્રમસ્વાદ્ય યાવદ્વા રુચિતં તવ ॥
એવમુક્તસ્ય સઞ્જાતા વ્રીડા યદુકુલોદ્વહ

તતોઽહમવશસ્તસ્ય પ્રવિષ્ટો નૃપ વિગ્રહમ્ ॥
જગતીં તત્ર પશ્યામિ સશૈલવનકાનનામ્

યથાપૂર્વં મહાભાગ નગરાકારશાલિનીમ્ ॥
દેવદૈત્યોરગાકીર્ણાં સમુદ્રવરભૂષણામ્

નૃપરાષ્ટ્રસમાકીર્ણાં વણિગ્ભિરુપશોભિતામ્ ॥
દ્વિજાધ્યયનસંઘુષ્ટાં વર્ણાશ્રમસમાકુલામ્

સરિત્પર્વતવૃક્ષાઢ્યાં યજ્ઞોત્સવસમાકુલામ્ ॥
તાં દૃષ્ટ્વા કૌતુકં જાતં તસ્ય બાલસ્ય કર્મણા

દ્રષ્ટુમિચ્છામિ તસ્યાન્તં ભ્રમમાણસ્તતસ્તતઃ ॥
યદા નાસાદયામ્યત્ર તસ્ય બાલસ્ય ચેષ્ટિતમ્

પૂર્ણે યુગસહસ્રેઽપિ તમેવાહં તદા શિશુમ્ ॥
સંપ્રાપ્તઃ શરણં રાજન્નહં ભાવ્યર્થેન ચોદિતઃ

તતોઽહં વદનાત્તસ્ય નિર્ગતશ્શશિસન્નિભાત્ ॥
યદા તસ્યોદરેઽપશ્યં ત્રૈલોસ્ય સચરાચરમ્

તથા પશ્યામિ સકલં બહિર્ભૂમિપસત્તમ ॥
તતોઽહં પતિતસ્તસ્ય પાદયોસ્સુમહાત્મનઃ

તતસ્સોઽન્તર્હિતો બાલસ્સહ તેનૈવ શાખિના॥
એવં મયા તસ્ય નિશા નરેન્દ્ર સંપ્રાપ્ય પુણ્યં જઠરે હિ નીતા।
મહાશરીરસ્ય મહાનુભાવ મહાપ્રમેયસ્ય પિતામહસ્ય

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોંતરે પ્રથમખણ્ડે મા૦ સં૦ બાલપ્રભાવકથનો નામાષ્ટસપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ