વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.79

વજ્ર ઉવાચ ॥। ॥
કસ્ત્વસૌ બાલવેષેણ કલ્પાન્તેષુ પુનઃપુનઃ ॥
દૃષ્ટોઽપિ ન ત્વયા જ્ઞાતસ્તત્ર કૌતૂહલં મહત્

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
ભૂયોભૂયસ્ત્વસૌ દૃષ્ટો મયા દેવો જગત્પતિઃ ॥
કલ્પક્ષયે ન વિજ્ઞાતસ્તન્માયામોહિતેન વૈ

કલ્પક્ષયે વ્યતીતે તુ તં તુ દેવં પિતામહાત્ ॥
અનિરુદ્ધં વિજાનામિ પિતરં તે જગત્પતિમ્

વજ્ર ઉવાચ ॥
જ્ઞાતવાનસિ તં દેવં કથં દેવાત્પિતામહાત્ ॥
દુર્વિજ્ઞેયં જગદ્યોનિં સર્વભૂતભવોદ્ભવમ્

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
માયયા મોહિતસ્તસ્ય બાલસ્યામિતતેજસઃ ॥
દૃષ્ટ્વોદરે જગત્કૃત્સ્નં વિસ્મયાવિષ્ટચેતનઃ

ગત્વાહં બ્રહ્મસદનં પૃષ્ટવાઁસ્તં પિતામહમ્ ॥
એકાર્ણવે મયા લોકે દેવદેવે જગત્પતૌ

।
દૃષ્ટો બાલો મહાતેજાસ્તસ્યાહમવશસ્તતઃ ॥
પ્રવિષ્ટો જઠરે તસ્ય દેવ સર્વં ચરાચરમ્

મયા દૃષ્ટં જગત્સર્વં ન ચ જાનામિ બાલકમ્ ॥
ધ્રુવં તં ભગવાન્વેત્તિ સર્વજ્ઞત્વાજ્જગદ્ગુરુઃ

એવં પૃષ્ટો મયા બ્રહ્મા મામુવાચ જગદ્ગુરુઃ ॥
માર્કણ્ડેય વિજાનામિ હ્યનિરુદ્ધં જગદ્ગુરુમ્

ત્વં ચ તં વેત્થ તત્ત્વેન ન ચ કલ્પક્ષયે મુને ॥
ત્વયા દૃષ્ટં યથા તસ્ય જઠરે ભુવનં મુને

તથા દૃષ્ટં મયા તસ્ય જગદ્યોનેર્મહાત્મનઃ ॥
મદીયસ્ય દિનસ્યાન્તે કદાચિદ્ભૃગુનન્દન

એકાર્ણવે તદા લોકે નષ્ટે સ્થાવરજઙ્ગમે ॥
નાગપર્યઙ્કશયને પશ્યામિ પુરુષં તદા

તસ્મિન્કાલે ન જાનામિ તમહં તેન મોહિતઃ ॥
તતઃ પૃચ્છામિ તં દેવં કો ભવાનિતિ વિસ્મિતઃ ॥ ૧૩ ॥।
સ મામુવાચ પ્રહસન્મમેદં સકલં જગત્ ॥
ન તુ માં વેત્સિ તત્ત્વેન જગતામીશ્વરેશ્વરમ્

।
મયાપ્યુક્તઃ સ દેવેશો મમેદં સકલં જગત્ ॥ .
વૃથા પ્રલયમધ્યે તે મત્સમીપે વિશેષતઃ

॥
વિપ્રત્યયશ્ચ યદિ તે પ્રવિશ્ય જઠરં મમ ॥
ત્રૈલોક્યમખિલં પશ્ય સંહૃતં યન્મયા સ્વયમ્

એવમુક્તસ્સ તુ મયા તદા કેનાપિ હેતુના ॥
પ્રવિશ્ય જઠરં મે સ ક્ષણમાત્રાદ્વિનિર્ગતઃ

નિર્ગમ્ય મામબ્રવીચ્ચ દૃષ્ટં ત્રિભુવનં મયા॥
તવોદરે જગન્નાથ ત્વં ચ પશ્ય મમોદરે

એવમુક્ત્વા સ સુષ્વાપ ભોગિભોગાસને તદા॥
અહમપ્યવશસ્તસ્ય પ્રવિષ્ટો જઠરં તદા

પશ્યામિ જગતીં બ્રહ્મન્સશૈલવનકાનનામ્॥
સસમુદ્રસરિદ્દ્વીપલોકપાતાલભૂષિતામ્

દૃષ્ટ્વાહં પૃથિવીં તસ્ય તથા જઠરસંસ્થિતામ્ ॥
નિર્ગમિષ્યન્ન પશ્યામિ શરીરં તસ્ય ભાર્ગવ ॥૨૧ ॥।
અન્તરિક્ષં પ્રપશ્યામિ નિરાલમ્બં પરિભ્રમન્ ॥
પરિભ્રમણખિન્નોઽસ્મિ તમેવ શરણં ગતઃ

તતસ્તુ તસ્ય પશ્યામિ રન્ધ્રહીનં તુ વિગ્રહમ્ ॥।
તસ્ય દેહાદ્વિનિર્ગન્તું શક્તિનાસીત્તથા ચ મે

રન્ધ્રહીનાન્મહાભાગ તમેવ શરણં ગતઃ ॥
તતોઽહં ગતવાન્બ્રહ્મન્રંન્ધ્રં પ્રાપ્તં મયાનઘ

બાલાગ્રાદપિ સૂક્ષ્મં તત્તતોઽહં તેન નિર્ગતઃ ॥
પદ્મનાલેન નિષ્ક્રાન્તં પશ્યામ્યાત્માનમાત્મના

નાભિસરસિ તત્પદ્મં જાતં દેવસ્ય શાર્ઙ્ગિણઃ ॥
શેષરત્નાર્કશૈવાલિ વિકાસિતદલં મહત્

તતોઽહં પદ્મજન્મેતિ લોકે ખ્યાતિમુપાગતઃ ॥॥
નાભિજાતં ચ યત્પદ્મં તસ્ય દેવસ્ય ભાર્ગવ

તન્મહામણ્ડલં કૃત્સ્નં મેરુસ્તસ્ય ચ કર્ણિકા ॥
તત્રાહં તસ્ય સંભૂતો દેવદેવસ્ય ચક્રિણઃ

દેવસ્સ વિષ્ણુર્જગતામધીશઃ સર્વેશ્વરઃ સર્વજગત્પ્રધાનઃ ॥
ય૊ બાલરૂપી ભવતાન્તકાલે દૃષ્ટોઽસ્ય સર્વસ્ય ચરાચરસ્ય

એવં હિ તસ્યોદરસંસ્થિતેન મયોષિતં જાતકુતૂહલેન ॥
તસ્યૈવ માયાપરિમોહિતેન કલ્પાન્તકાલેષુ સદા નરેન્દ્ર

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે મા૦ સં૦ પદ્મનાભોપાખ્યાનો નામૈકોનાશીતિતમોઽધ્યાયઃ ॥ ૭૯ ॥।