વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.61

રામ ઉવાચ ॥
તસ્ય માયાશરીરસ્ય વિષ્ણોરમિતતેજસઃ ॥
પ્રાપ્નુવન્તિ કથં સ્થાનં નિત્યમક્ષય્યમવ્યયમ્

શઙ્કર ઉવાચ ॥
અખણ્ડકારિણો રામ વિષ્ણોરમિતતેજસઃ ॥
પ્રાપ્નુવન્તિ પરં સ્થાનં નિત્યમક્ષય્યમવ્યયમ્

રામ ઉવાચ ॥
અખણ્ડકારી ભગવન્કથં ભવતિ શઙ્કર ॥
એતન્મે સંશયં બ્રૂહિ દેવદેવ વૃષધ્વજ

શઙ્કર ઉવાચ ॥
પઞ્ચકાલવિધાનજ્ઞસ્તત્કર્મકરણે રતઃ ॥
અખણ્ડકારી ભવતિ રામ દાનવનાશન

રામ ઉવાચ ॥
ભગવન્પઞ્ચ કે કાલાઃ કથં તેષાં તથા વિધિઃ ॥
એતન્મે દેવદેવેશ કૌતૂહલમપાનુદ

શઙ્કર ઉવાચ ॥
રામાભિગમનં પૂર્વમુપાદાનમતઃ પરમ્ ॥
ઇજ્યાસ્વાધ્યાયકાલૌ ચ યોગકાલસ્તથૈવ ચ

તેષાં પ્રત્યેકશો વક્ષ્યે વિધિં તે ભૃગુનન્દન ॥
તન્નિબોધ મહાભાગ પ્રયતેનાન્તરાત્મના

રામ કલ્યે સમુત્થાય દન્તધાવનપૂર્વકમ્ ॥
સ્નાનં કૃત્વા યથાશાસ્ત્રં સ્વાચાન્તઃ સુસમાહિતઃ

યશ્ચેહ ભગવન્મન્ત્રં પઠન્દેવગૃહં વિશેત્ ॥
પ્રવિન્દ્યાદ્રામ જાનુભ્યાં પાણિભ્યાં શિરસા તથા

ૐકારં સનમસ્કારં પ્રયુજ્ય સુસમાહિતઃ ॥
યોગકાલં તુ સન્દધ્યાદુપાદધ્યાદનન્તરમ્

રામાભિગમકાલં તુ તત્ર મન્ત્રં તથાર્પયેત્॥
ભગવતો બલેનેતિ વીર્યેણૈતેન તેજસા

સુપ્રકીર્તિતતોયેન વેદિં પ્રક્ષાલયેદ્બુધઃ ॥
સૌવર્ણીં રાજતીં તામ્રીં મૃન્મયીમાયસીં તથા

શિલાં ચન્દનજાં વાપિ દેવદારુભવામથા।
શિંશપાક્ષોટસરલકદમ્બાર્જુનજામથા।

સાલ્વાશ્વકર્ણજાં રામ ત્વાયામેન તથૈવ ચ ॥
વામપ્રવાણાં પ્રક્ષાલ્ય પૂર્ણકુમ્ભાન્નવાંસ્તતઃ

કલ્પનીયાસ્તુ કલશાશ્ચત્વારો ભૃગુનન્દન॥
સૌવર્ણા રાજતાસ્તામ્રા અથવાપિ હ રીતિજાઃ

પાદ્યમાચમનીયં ચ ત્વર્ઘ્યં સ્નાનીયમેવ ચ ॥
પાદ્યાત્પાદ્યં તુ દાતવ્યં સ્નાનીયાત્સ્નાનમેવ ચ

તથાપ્યાચમનીયાખ્યાદ્દેયમાચમનં ભવેત્ ॥
દાનં પ્રણયનં પ્રીતિર્વિસર્ગં વિસ્તરં તથા

તર્પણં ચાર્હણં ચૈવ ત્વર્ઘ્યાદેતાનિ કારયેત્ ॥
દ્વાદશાક્ષરકં મન્ત્રં તતો જપ્ત્વા સમાહિતઃ

તતઃ પવિત્રમન્ત્રેણ વેદિમભ્યુક્ષયેદ્દ્વિજ ॥
આત્માનં ચ તથા ભોગાન્કુર્યાન્માર્ગત્રયં તતઃ

વિદ્યા જ્ઞાનં તતઃ કર્મ બ્રહ્મચક્રં તથૈવ ચ ॥
માર્ગત્રયઞ્ચ કર્તવ્યં નામાર્ઘ્યકલશાન્સદા

પાણિમાર્ગં કૂર્ચમાર્ગં મધુમાર્ગં તથૈવ ચ ॥
ઉશીરમૂલજં કૂર્ચં જીવ ન્નોપાલસમ્ભવમ્

જીવશ્ચ મરણં ચાપિ કર્તવ્યં ભૃગુનન્દન ॥
પ્રતિસ્નાનં તતઃ કાર્યં સમાનાનાં ક્રમાદ્ભવેત્

તથૈવ પાદપીઠાનાં પ્રભાવેન મહાભુજઃ ॥
આસનાન્યથ કાર્યાણિ રત્નચિત્રાણિ ભાર્ગવ

સૌવર્ણાન્યથ રૌપ્યાણિ તામ્રશૈલમયાનિ ચ ॥
તતસ્ત્વાવાહનં કાર્યં તતોઽભિ ગમનં તતઃ

નમસ્કારસ્તતઃ કાર્યઃ પ્રણીતેન તતઃ પુનઃ ॥
બ્રહ્મશ્વક્રામનૌ મન્ત્રં પ્રભવેનાપિ યેન ચ

તતો જપ્ત્વા મહાભાગ પ્રણવેન નિવેદયેત્ ॥
આસનૈરર્ચયેદ્દેવં તતઃ પ્રયતમાનસઃ ॥ ૨૬ ॥।
અર્ઘ્યાભિરદ્ભિશ્ચ તતો ભોગૈઃ સર્વૈરનન્તરમ્ ॥
પાદ્યપ્રતિગ્રહેણાથ પાદ્યાભિશ્ચાપ્યનન્તરમ્ ॥

પાદુકાભિસ્તતો રામ દેવદેવં સમર્ચયેત્ ॥
તતસ્ત્વાચમનીયાર્થં દેવદેવપ્રતિગ્રહમ્

દેવમાચમનીયઞ્ચ પાદપીઠાંસ્તથૈવ ચ ॥
દન્તકાષ્ઠં તતો દદ્યાજ્જિહ્વાનિર્લેખનં તતઃ

ગણ્ડૂષણં તતો દદ્યાન્મુખપ્રક્ષાલનં તથા ॥
ભૂયસ્ત્વાચમનં દેયં તર્પણં ચાપ્યન્ન્તરમ્

પુષ્પં દીપમલઙ્કારં ધૂપપ્રકરમેવ ચ ।
નિવેદ્ય વિધિવત્સર્વં તતઃ પશ્ચાન્નિવેદયેત્

સેવ્યાનિ રામ બીજાનિ ત્વર્હણીયં તતઃ પુનઃ ॥
મધુપર્કં તતો દદ્યાદ્દધિ સર્પિસ્તથા મધુ ॥ ૩૨ ॥।
દધ્યલાભે પયઃ કાર્યં મધ્વલાભે તથા ગુડમ્ ॥
ઘૃતપ્રતિનિધિર્નાસ્તિ તત્ર યત્નાત્સમર્ચયેત્

એકાંગો વા સમસ્તો વા મધુપર્કો વિધીયતે ॥
વ્યંગં વર્જ્યં પ્રયત્નેન નિત્યમેવ વિજાનતા

દર્પણં તુ તતો દદ્યાત્તતો નિર્ભર્ત્સનં બુધઃ ॥
તતસ્ત્વાચમનીયં ચ વિધિવત્સુસમાહિતઃ

હસ્તનિષ્પુંસનાર્થાય તતો દદ્યાત્તુ ગંધકમ્ ॥
તતઃ પશું બુધઃ કુર્ય્યાદ્યથાવન્માધુપાર્કિકમ્

માધુપાર્કિકમશ્વત્થપત્રં વા વિનિવેદયેત્ ॥
ઘૃતાવદ્યં તતો દદ્યાત્તામ્બૂલઞ્ચાપ્યનન્તરમ્

માત્રાઞ્ચ દક્ષિણાર્થાય બ્રાહ્મણાય નિવેદયેત્ ॥
મંગલાનિ યથાશક્ત્યા તતો દેવે નિવેદયેત્

તતોઽભિગમકાલન્તુ સંદદ્યાત્પુરુષોત્તમે॥
ઉપાદાનમથો દદ્યાત્કુર્યાચ્ચૈવ વિસર્જનમ્

તતોઽગ્નિશરણં ગત્વા વહ્નિં સંતર્પદેદ્બુધઃ ॥
બ્રાહ્મણાનાં યથાશક્તિ દાનં દદ્યાદનન્તરમ્

એતન્મયા તે કથિતં સમગ્રં યથાનુપૂર્વ્યાભિગમસ્ય કાલમ્ ॥ ગચ્છેદુપાદાનકૃતપ્રયત્નસ્તતો યથાવદ્ભૃગુવંશચન્દ્ર

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે શઙ્કરગીતાસ્વભિગમકાલો નામૈકષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ