વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.48

માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
સિંહિકાપુત્રસૈન્યેન હન્યમાનસ્તદા રણે ॥
ગોચરાભ્યાગતાન્સર્વાન્રામો નિન્યે યમક્ષયમ

તેન કૃત્તાઃ પરશુના યથા પરશુના મૃગાઃ ॥
આલિઙ્ગ્ય શેરતે ક્ષોણીં દાનવાસ્તે મદોદ્ધતાઃ

તીક્ષ્ણધારાગ્રદુષ્પ્રેક્ષ્યકુઠારચ્છિન્નમસ્તકૈઃ ॥
આતતાર તદા ભૂમિં કુશૈર્વેદિમિવાધ્વરે

પરશ્વધાગ્રસંભિન્નદૈત્યદેહસમુદ્ભવમ્ ॥
પ્રસુસ્રાવ તદા રક્તં યેનાઽઽસીત્કર્દમં મહત્

તે હન્યમાના રામેણ રામમેવાઽભિદુદ્રુવુઃ ॥
પરિપૂર્ણે યથા કાલે શલભા જાતવેદસમ્

રામસ્ય પ્રમુખે દૈત્યાસ્તદા તિષ્ઠન્તિ યે નૃપ ॥
નિમેષાન્તરમાત્રેણ તે પ્રયાન્તિ યમક્ષયમ્

કુઞ્જરસ્તુરગઃ પત્તિર્નાજૌ યાદવ દૃશ્યતે ॥
દ્વિતીયં પ્રદદૌ યસ્ય પ્રહારં ભૃગુનન્દનઃ

એકપ્રહારાભિગતાન્દાનવાન્પર્વતોપમાન્॥
અપશ્યામ રણે તત્ર બ્રહ્મણા સહિતા વયમ્

રામેણ હન્યમાનાનાં દાનવાનાં મુહુર્મુહુઃ ॥
આરાવઃ શ્રૂયતે ઘોરો વનાનામિવ દહ્યતામ્

આક્રમ્ય પદ્ભ્યાં તરસા રથસ્થાનામથાહરત્ ॥
શીર્ષાણિ તેન તીક્ષ્ણેન તથા પરશુના રણે

રામેણાઽઽક્રમ્યમાણેષુ રથેષુ રથયૂથપાઃ ॥
ભૂમૌ નિવિષ્ટમૂર્દ્ધાનસ્તત્યજુર્જીવિતં હયાઃ

નિષ્પિપેષ રથસ્થાનાં દારયન્કુઞ્જરાન્રણે ॥
બભ્રમે તત્ર તત્રૈકઃ કાલોત્સૃષ્ટ ઇવાન્તકઃ

વિચ્છિન્દન્યોધશીર્ષાણિ રણે રામો રથાદ્રથમ્ ॥
વ્રજન્ભાતિ વિશાલાક્ષો વૃક્ષાદવૃક્ષમિવાઽણ્ડજ

સ શરાઞ્ચિતસર્વાઙ્ગઃ શોણિતેન સમુક્ષિતઃ ॥
રરાજ રામઃ સમરે રશ્મિમાનિવ ભાસ્કરઃ

દૈત્યબાહુવિનિર્મુક્તાનાયુધાઞ્છતશસ્તથા ॥
પરશ્વધાગ્રેણ રણે ચિચ્છેદ રણકર્કશઃ

તેષાં સંછિદ્યમાનાનાં પ્રાદુરાસીદ્ધુતાશનઃ ॥
યેન તાનેવ તરસા ક્ષિતૌ ચક્રે સ ભસ્મસાત્

બહુત્વાદ્દૈત્યયોધાનાં રામસ્સંછાદિતો રણે ॥
હેતિપુઞ્જેન મહતા શૈલાભેન ન દૃશ્યતે

હેતિપુઞ્જં વિધૂયોગ્રમભ્રપુઞ્જં યથા રવિઃ ॥
પુનર્દર્શનમાયાતિ સંહર્ત્તા દૈત્યતેજસામ્

બ્રહ્મા સુરગણૈઃ સાર્દ્ધમૃષિભિશ્ચ મહાત્મભિઃ ॥
પૂજયામાસ તદ્યુદ્ધં સાધુવાદેન યાદવ

દૃષ્ટવન્તશ્ચ ધનુષા યુદ્ધાનિ ચ મુહુર્મુહુઃ ॥
તથૈવાઽઽશ્ચર્યભૂતાનિ લોકાનાં ખડ્ગચર્મણા

અપૂર્વ એષ સંગ્રામો રામસ્ય બહુભિઃ સહ ॥
પરશ્વધાયુધસ્યોગ્ર ઇતિ દેવાસ્તથાઽબ્રુવન્

પૂજ્યમાનઃ સ રામોઽપિ દેવપુષ્પોત્કરૈસ્તદા ॥
ચિચ્છેદ યુધિ દૈત્યાનાં શિરાંસિ શતશો રણે

દૈત્યશોણિતદિગ્ધાઙ્ગં ભાર્ગવં લઘુવિક્રમમ્ ॥
અલાતચક્રપ્રતિમં તદા પશ્યતિ યાદવ

ભ્રમતાઽનેન રૌદ્રેણ રણે કાલાગ્નિવર્ચ્ચસા ॥
કૃતાઃ સમરશૌણ્ડેન ભીમા રુધિરનિમ્નગાઃ

પરશ્વધાગ્રવિક્ષેપગતજીવિતકુઞ્જરૈઃ ॥
પાદોપલૈશ્ચ સમરે પ્રતસ્તાર સ ભાર્ગવઃ

દન્તિદન્તપદન્યાસપ્રાપ્તં કુઞ્જરમસ્તકમ્ ॥
વિનિઘ્નન્સ ગજારોહાચ્છ્યેનવદ્વિચરન્ લઘુ

આરુહ્ય કુંજરઞ્ચૈકં કુઞ્જરાત્કુઞ્જરાન્તરમ્ ॥
અપશ્યામ રણે રામં વિચરન્તં યથાસુખમ્

ભૂયો ભૂમિગતો રામઃ કુઞ્જરાણાં પરશ્વધા ॥
ચકાર કદનં ઘોરં પ્રલયાગ્નિરિવોત્થિતઃ

છિન્નાગ્રહસ્તાન્વિરદાન્દ્વિરદાઞ્છોણિતોક્ષિતાન્ ॥
ક્ષિતૌ ગતા ન પશ્યામઃ શ્યામીકૃતદિગન્તરાન્

એવં હિ યુધ્યતા તેન રણે કાલાગ્નિવર્ચસા ॥
હતાનિ દાનવેન્દ્રાણાં પ્રયુતાન્યર્બુદાનિ ચ

યેષાં પ્રહારં સંસોઢું નેયં શક્તા વસુન્ધરા ॥
તેષાં પ્રહારભિન્નાઙ્ગો નૈવ રામો વ્યકમ્પત

દૃષ્ટ્વા પ્રહારવૈક્લવ્યં નિહતાંશ્ચ મહાસુરાન્ ॥
પ્રદુદ્રુવુર્દૈત્યગણાઃ સાલ્વં શરણમાહવે

અલ્પાવશિષ્ટાન્દિતિજાન્પ્રનષ્ટાન્સંવીક્ષ્ય સાલ્વઃ સ્વહિતે નિવિષ્ટાન્ ॥
રામં યયૌ તેન ગજેન યુદ્ધે રામાદ્રણે યુદ્ધમભીપ્સમાનઃ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે મા૦સં૦ સાલ્વસૈન્યવધો નામાઽષ્ટચત્વારિંશત્તમોઽધ્યાયઃ