વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.43

॥ રાહુરુવાચ ॥
બલિબાણમહાકૂર્મ શમ્બરાવર્તભીષણમ્ ॥
અનુહ્રાદમહાગ્રાહં કાલકેયમહાજલમ્

હિરણ્યાક્ષમહારત્નં પ્રહ્રાદાચલનિશ્ચલમ્ ॥
તથા નમુચિકલ્લોલં હ્રાદસંહ્રાદશબ્દવત્

હિરણ્યકશિપૂદ્યોતં કાલનેમિબલાહકમ્ ॥
અમૃતાહરણક્ષુબ્ધં તદા દૈત્યમહાર્ણવમ્ ૩ ॥
ક્ષુબ્ધં દૈત્યાર્ણવં શ્રુત્વા નિર્ગતં સમરાય ચ ॥
નિર્યયુસ્ત્રિદશાઃ સર્વે સન્નદ્ધા યુદ્ધકાઙ્ક્ષિણઃ

તતઃ પ્રવર્તતે યુદ્ધં ઘોરં ભીરુભયંકરમ્ ॥
દેવાનાં દાનવાનાં ચ પરસ્પરવધૈષિણામ્

પાત્યમાનેષુ શસ્ત્રેષુ કવચેષુ મહાત્મનામ્॥
દેવાનાં દાનવાનાઞ્ચ હ્યુત્પેતુર્જ્વલનાર્ચિષઃ

ગજવાજિખુરક્ષુણ્ણમુત્તસ્થૌ સુમહદ્રજઃ ॥
યુગાન્તાનલધૂમાભં ત્રૈલોકસ્યેવ દહ્યતઃ

તસ્મિન્પ્રવૃત્તે રજસિ ઘોરે ભીરુભયંકરે ॥
નિર્મર્યાદમભૂદ્યુદ્ધં દેવાનાં દાનવૈઃ સહ

તતો દૈત્યસમુત્થેન તથા દેવોદ્ભવેન ચ ॥
રુધિરેણ મહી વ્યાપ્તા પ્રશાન્તઞ્ચ રજઃ ક્ષણાત્

ધ્વજે ચ્છત્રે રથે નાગે ચામરે વ્યજને હયે॥
સર્વત્ર દૃશ્યતે દૈત્યરક્તં લાક્ષારસપ્રભમ્

તસ્મિન્યુદ્ધે મહારૌદ્રે દૈત્યદાનવનાશને ॥
બભ્રમુઃ કુઞ્જરા મત્તા મહામાત્રપ્રચોદિતાઃ

હતૈર્વીરૈસ્તથૈ વાઽન્યૈઃ કુઞ્જરાઃ પર્વતોપમાઃ ॥
કુર્વન્તઃ સ્વાન્યનીકાનિ દૃશ્યન્તે શતશો રણે

છિન્નદન્તા ભિન્નધ્વજા વિહસ્તચરણાસ્તથા ॥
શૈલાભાપતિતાસ્તત્ર શોભયન્તો રણાજિરમ્

બભ્રમુઃ સાદિભિર્હીના હયાઃ સૂર્યહયોપમાઃ ॥
મૃતાશ્ચ શતશસ્તત્ર દૃશ્યન્તે વિકૃતાનનાઃ

આગુલ્ફમવસીદન્તિ દૈત્યાઃ શોણિતકર્દમે ॥
રથિભિર્નિહતા નાગા નાગૈશ્ચ નિહતા રથાઃ

હયાશ્ચ વિદ્ધા નાગૈસ્તુ સાદિભિઃ કુઞ્જરા હતાઃ ॥
રથસાદિગજારોહૈર્નિહતાશ્ચ પદાતયઃ

પત્તિના મહતા સાદી કુઞ્જરો રથ એવ ચ ॥
તતઃ પ્રાવર્તત નદી રુધિરૌઘતરઙ્ગિણી

અસ્ત્રગ્રાહા ધનુર્મીના ચક્રકૂર્મા મહાસ્વરા ॥
છત્રહંસા નાગવતી કેશશૈવલશાદ્વલા

દૈત્યશીર્ષોપલા રૌદ્રા તથા ભીરુભયાવહા ॥
બાહુસર્પા મહાવર્તા શરાણાં હર્ષવર્દ્ધિની

અપારગમ્યા પત્તીનાં ફેનપુઞ્જસમાકુલા ॥
તસ્મિન્યુદ્ધે મહાઘોરે તુમુલે લોમહર્ષણે

આકીર્ણા વસુધા ભાતિ વદનૈઃ કમલોપમૈઃ ॥
વિવૃત્તૈશ્ચ મહાદંષ્ટૈર્દાનવાનાં મહાત્મનામ્

બાહુભિશ્ચાઙ્ગદૈશ્ચૈવ રક્તચન્દનરૂષિતૈઃ ॥
હસ્તિહસ્તૈર્મહાપ્રાસૈરસિભિશ્ચ મહાધનૈઃ

તાલવૃન્તૈસ્તથા છત્રૈશ્ચામરૈર્યષ્ટિભિસ્તથા॥
મુકુટૈઃ કુણ્ડલૈશ્ચૈવ શુશુભે ભૂર્વિભૂષિતા

તતસ્તે દાનવાઃ ક્રુદ્ધાઃ સ્વયુદ્ધેન દિએવેપ્સવઃ ॥
અભિદ્રવન્તિ દેવેશં સહસ્રાક્ષં પુરંદરમ્

દૈત્યાનાં પતતાં દૃષ્ટ્વા પ્રહ્રાદં દેવસૂદનમ્॥
પ્રત્યુદ્યયૌ ગજેના ઽઽજૌ દેવરાજો મહાબલઃ

હુતાશનોઽપિ નમુચિમનુહ્રાદં તથા શશી॥
વરુણશ્ચ તથા બાણં યમો દેવસ્તથા બલિમ્

હિરણ્યકશિપું રુદ્રો વાયુર્વૃત્રાસુરં રણે ॥
વિરૂપાક્ષં તથા શંભુર્હિરણ્યાક્ષં ધનેશ્વરઃ

અન્યે ચ દૈત્યાઃ શતશઃ સંયુક્તા દેવતાગણૈઃ ॥
દ્વન્દ્વયુદ્ધસહસ્રેષુ તેષ્વવર્તત દાનવૈઃ

પ્રાયશો વિજિતા દેવા યયુર્ભગ્ના દિશો દશ ॥
દાનવાશ્ચ જયં લબ્ધ્વા દેવાનનુયયુર્બલાત્

તે ભગ્નાસ્ત્રિદશાઃ સર્વે દાનવૈશ્ચાપ્યભિદ્રુતા ॥
ત્રાણાર્થમથ સંપ્રાપ્તા નરનારાયણાશ્રમમ્

દેવાનામભયં દત્ત્વા નરનારાયણૌ તદા ॥
શંખચક્રાયુધધરૌ યુદ્ધાય સમવસ્થિતૌ

નરનારાયણૌ દૃષ્ટ્વા તત્ક્ષુબ્ધં દૈત્યસાગરમ્ ॥
સર્વાયુધવિસર્ગેણ તયોર્યુદ્ધં વ્યવસ્થિતમ્

ગજાભ્રજાલસંછન્નં શરધારૌઘવર્ષણમ્ ॥
ચલન્ખડ્ગલતાવિદ્યુદ્દૈત્યદુર્દિનમાબભૌ

તતઃ શરૈ રુક્મવિભૂષિતાગ્રૈઃ સુનેત્રપુંખૈર્જ્વલનાર્કવર્ણૈઃ ॥
બિભેદ ગાત્રાણિ નરો રિપૂણાં જહાર શીર્ષાણિ સકુણ્ડલાનિ

નારાયણોપ્યુત્તમવીર્યતેજાશ્ચક્રેણ ચક્રે દિતિનન્દનાનામ્ ॥
વિદારયામાસ મહાનુભાવસ્તસ્મિન્રણે ઘોરતરે તદાનીમ્

વીર્યં તયોરપ્રતિમં નિરીક્ષ્ય તે દાનવા ભગ્નનિકૃત્તયોધાઃ ॥
હતામૃતા જીવિતમાત્રશેષા વેગેન યાતા વરુણાધિવાસમ્

લબ્ધ્વા જયં દેવપતિર્મહાત્મા પ્રહ્રાદમાજૌ ચ તથા વિજિત્ય ॥
સંપૂજયામાસ મહાનુભાવૌ ધર્માત્મજૌ તાપસસંઘમુખ્યૌ

સંપૂજ્ય તૌ ધર્મસુતૌ જિતારિર્દેવૈઃ પ્રહૃષ્ટૈરનુયાસ્યમાનઃ ॥
જગામ નાકં ત્રિદશપ્રધાનઃ સુખી બભૂવાથ ગતજ્વરશ્ચ

એવં પ્રભાવો ભગવાન્સ વિષ્ણુર્વૈરં ન મે રોચતિ તેન નિત્યમ્ ॥
સન્ધિં કુરુષ્વાઽઽત્મહિતાય રાજઞ્છક્રેણ તેનારિનિષૂદનેન

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્ક ણ્ડેયવજ્રસંવાદે રાહુવાક્યેન દેવદાનવયુદ્ધવર્ણનો નામ ત્રિચત્વારિંશત્તમોઽધ્યાયઃ