विष्णुधर्मोत्तरपुराणम् · अध्याय 1.43

॥ राहुरुवाच ॥
बलिबाणमहाकूर्म शम्बरावर्तभीषणम् ॥
अनुह्रादमहाग्राहं कालकेयमहाजलम्

हिरण्याक्षमहारत्नं प्रह्रादाचलनिश्चलम् ॥
तथा नमुचिकल्लोलं ह्रादसंह्रादशब्दवत्

हिरण्यकशिपूद्योतं कालनेमिबलाहकम् ॥
अमृताहरणक्षुब्धं तदा दैत्यमहार्णवम् ३ ॥
क्षुब्धं दैत्यार्णवं श्रुत्वा निर्गतं समराय च ॥
निर्ययुस्त्रिदशाः सर्वे सन्नद्धा युद्धकाङ्क्षिणः

ततः प्रवर्तते युद्धं घोरं भीरुभयंकरम् ॥
देवानां दानवानां च परस्परवधैषिणाम्

पात्यमानेषु शस्त्रेषु कवचेषु महात्मनाम्॥
देवानां दानवानाञ्च ह्युत्पेतुर्ज्वलनार्चिषः

गजवाजिखुरक्षुण्णमुत्तस्थौ सुमहद्रजः ॥
युगान्तानलधूमाभं त्रैलोकस्येव दह्यतः

तस्मिन्प्रवृत्ते रजसि घोरे भीरुभयंकरे ॥
निर्मर्यादमभूद्युद्धं देवानां दानवैः सह

ततो दैत्यसमुत्थेन तथा देवोद्भवेन च ॥
रुधिरेण मही व्याप्ता प्रशान्तञ्च रजः क्षणात्

ध्वजे च्छत्रे रथे नागे चामरे व्यजने हये॥
सर्वत्र दृश्यते दैत्यरक्तं लाक्षारसप्रभम्

तस्मिन्युद्धे महारौद्रे दैत्यदानवनाशने ॥
बभ्रमुः कुञ्जरा मत्ता महामात्रप्रचोदिताः

हतैर्वीरैस्तथै वाऽन्यैः कुञ्जराः पर्वतोपमाः ॥
कुर्वन्तः स्वान्यनीकानि दृश्यन्ते शतशो रणे

छिन्नदन्ता भिन्नध्वजा विहस्तचरणास्तथा ॥
शैलाभापतितास्तत्र शोभयन्तो रणाजिरम्

बभ्रमुः सादिभिर्हीना हयाः सूर्यहयोपमाः ॥
मृताश्च शतशस्तत्र दृश्यन्ते विकृताननाः

आगुल्फमवसीदन्ति दैत्याः शोणितकर्दमे ॥
रथिभिर्निहता नागा नागैश्च निहता रथाः

हयाश्च विद्धा नागैस्तु सादिभिः कुञ्जरा हताः ॥
रथसादिगजारोहैर्निहताश्च पदातयः

पत्तिना महता सादी कुञ्जरो रथ एव च ॥
ततः प्रावर्तत नदी रुधिरौघतरङ्गिणी

अस्त्रग्राहा धनुर्मीना चक्रकूर्मा महास्वरा ॥
छत्रहंसा नागवती केशशैवलशाद्वला

दैत्यशीर्षोपला रौद्रा तथा भीरुभयावहा ॥
बाहुसर्पा महावर्ता शराणां हर्षवर्द्धिनी

अपारगम्या पत्तीनां फेनपुञ्जसमाकुला ॥
तस्मिन्युद्धे महाघोरे तुमुले लोमहर्षणे

आकीर्णा वसुधा भाति वदनैः कमलोपमैः ॥
विवृत्तैश्च महादंष्टैर्दानवानां महात्मनाम्

बाहुभिश्चाङ्गदैश्चैव रक्तचन्दनरूषितैः ॥
हस्तिहस्तैर्महाप्रासैरसिभिश्च महाधनैः

तालवृन्तैस्तथा छत्रैश्चामरैर्यष्टिभिस्तथा॥
मुकुटैः कुण्डलैश्चैव शुशुभे भूर्विभूषिता

ततस्ते दानवाः क्रुद्धाः स्वयुद्धेन दिएवेप्सवः ॥
अभिद्रवन्ति देवेशं सहस्राक्षं पुरंदरम्

दैत्यानां पततां दृष्ट्वा प्रह्रादं देवसूदनम्॥
प्रत्युद्ययौ गजेना ऽऽजौ देवराजो महाबलः

हुताशनोऽपि नमुचिमनुह्रादं तथा शशी॥
वरुणश्च तथा बाणं यमो देवस्तथा बलिम्

हिरण्यकशिपुं रुद्रो वायुर्वृत्रासुरं रणे ॥
विरूपाक्षं तथा शंभुर्हिरण्याक्षं धनेश्वरः

अन्ये च दैत्याः शतशः संयुक्ता देवतागणैः ॥
द्वन्द्वयुद्धसहस्रेषु तेष्ववर्तत दानवैः

प्रायशो विजिता देवा ययुर्भग्ना दिशो दश ॥
दानवाश्च जयं लब्ध्वा देवाननुययुर्बलात्

ते भग्नास्त्रिदशाः सर्वे दानवैश्चाप्यभिद्रुता ॥
त्राणार्थमथ संप्राप्ता नरनारायणाश्रमम्

देवानामभयं दत्त्वा नरनारायणौ तदा ॥
शंखचक्रायुधधरौ युद्धाय समवस्थितौ

नरनारायणौ दृष्ट्वा तत्क्षुब्धं दैत्यसागरम् ॥
सर्वायुधविसर्गेण तयोर्युद्धं व्यवस्थितम्

गजाभ्रजालसंछन्नं शरधारौघवर्षणम् ॥
चलन्खड्गलताविद्युद्दैत्यदुर्दिनमाबभौ

ततः शरै रुक्मविभूषिताग्रैः सुनेत्रपुंखैर्ज्वलनार्कवर्णैः ॥
बिभेद गात्राणि नरो रिपूणां जहार शीर्षाणि सकुण्डलानि

नारायणोप्युत्तमवीर्यतेजाश्चक्रेण चक्रे दितिनन्दनानाम् ॥
विदारयामास महानुभावस्तस्मिन्रणे घोरतरे तदानीम्

वीर्यं तयोरप्रतिमं निरीक्ष्य ते दानवा भग्ननिकृत्तयोधाः ॥
हतामृता जीवितमात्रशेषा वेगेन याता वरुणाधिवासम्

लब्ध्वा जयं देवपतिर्महात्मा प्रह्रादमाजौ च तथा विजित्य ॥
संपूजयामास महानुभावौ धर्मात्मजौ तापससंघमुख्यौ

संपूज्य तौ धर्मसुतौ जितारिर्देवैः प्रहृष्टैरनुयास्यमानः ॥
जगाम नाकं त्रिदशप्रधानः सुखी बभूवाथ गतज्वरश्च

एवं प्रभावो भगवान्स विष्णुर्वैरं न मे रोचति तेन नित्यम् ॥
सन्धिं कुरुष्वाऽऽत्महिताय राजञ्छक्रेण तेनारिनिषूदनेन

इति श्रीविष्णुधर्मोत्तरे प्रथमखण्डे मार्क ण्डेयवज्रसंवादे राहुवाक्येन देवदानवयुद्धवर्णनो नाम त्रिचत्वारिंशत्तमोऽध्यायः