વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.42

॥ રાહુરુવાચ ॥ ॥
બભૂવ નારી કલ્યાણી સ દેવો મધુસૂદનઃ ॥
અનિર્દેશ્યવયોરૂપા સર્વલક્ષણપૂજિતા

સમાંગુલિતલૌ શ્લક્ષ્ણૌ રક્તતુંગનખા શુભૌ ॥
વિભૃતે ચરણૌ શુભ્રૌ ગૂઢગુલ્ફો મનોહરૌ ॥

જંઘે મનોહરે શુભ્રે સ્પષ્ટે લોમવિવર્જિતે ॥
ગૃહસંધ્યસ્થિકે શ્લક્ષ્ણે જાનુની ચ તથા શુભે

ઊરૂ કરિકરાકારૌ કદલીદલકોમલૌ ॥
ઘનમાભોગિ જઘનં મધ્યં કુલિશસન્નિભમ્

ત્રિવલીત્રિપથાધારિનાભીપુષ્કરમંડિતમ્ ॥
ગૂઢસ્ફિકે સમે પાર્શ્વે સમં પૃષ્ઠં મનોરમમ્

સમૌ સુસંહતૌ પીનૌ કોમલાવગ્રચૂચુકૌ ॥
આભોગિનૌ મણ્ડલિનૌ સ્તનૌ કનકસન્નિભૌ ॥

મૃણાલસદૃશૌ બાહૂ કરૌ કોમલકોમલૌ ॥
કમ્બુતુલ્યં શુભં કણ્ઠં ચોન્નતા ચ કૃકાટિકા

મુખં પૂર્ણેન્દુસંકાશં દ્વિજાઃ કુન્દસમપ્રભાઃ ॥
અધરૌ વિદ્રુમાકારૌ નાસા સ્પષ્ટમનોરમા

મધૂકપુષ્પસંકાશૌ કપોલૌ લલિતાવુભૌ ॥
ભ્રૂયુગ્મં કામચાપાન્તસદૃશં સુમનોહરમ્

નાતિપ્રલમ્બૌ શ્રવણૌ નાત્યચારૂ ચ કુણ્ડલૌ ॥
ચિબુકં ચ મનોહારિ લલાટં શશિસુપ્રભમ્

કૃષ્ણમધ્યે સુરક્તાન્તે નયને શ્વેતભૂમિકે ॥
નીલોત્પલદલાકારે દીર્ઘે ચાઽતિમનોરમે

કોકિલાઽલિકુલાકારં ભિન્નાઞ્જનચયપ્રભમ્ ॥
કેશપાશં તથા કિંચિદ્દધાર કુટિલં શુભમ્

ચન્દ્રરશ્મિપ્રકાશેન વસ્ત્રયુગ્મેન ભૂષિતા ॥ ૧૩
રૂપેણાપ્રતિમા રાજન્સર્વાલંકારભૂષિતા ॥
યત્રયત્ર પદન્યાસં કરોતિ ગજગામિની

તત્ર તત્રૈવ વસુધા સપદ્મેવોપલક્ષ્યતે ॥
યત્રયત્રાઽતિમધુરાં દૃષ્ટિં ક્ષિપતિ ભામિનિ

સિતાસિતોત્પલૈસ્તત્ર કિરતીવ વસુંધરામ્ ॥
યત્રયત્ર સ્થિતા ભાતિ દેશે કનકવર્ણિની

તત્ર તત્રૈવ સૌવર્ણં સા કરોતિ નભસ્તલમ્ ॥
તાં દૃષ્ટ્વા ચારુસર્વાંગી મન્મથાવિષ્ટચેતસઃ

પ્રહ્લાદરહિતાઃ સર્વે બભૂવુર્દાનવાસ્તદા ॥
પાદયોઃ પૃથિવીં તસ્યા ધૃતિં દેવીં ચ જઙ્ઘયોઃ

જાનુભ્યાં ચ તથા ક્ષાન્તિં કાન્તિમૂરુયુગે શુભે ॥
આયતિં નિયતિં લક્ષ્મીં વેલાં તુ જઘને તથા

મધ્યે વાહાં સતીં પૃષ્ઠે પાર્શ્વયોશ્ચ સુધાં મુખે ॥
રતિં પ્રીતિં કુચયુગે કણ્ઠે વાણીં તથૈવ ચ

જયાં ચ વિજયાં ચૈવ કરયોર્ભુજયોસ્તથા ॥
શોભાં પ્રભાં વક્ષસિ ચ શ્રિયં દેવીં મનોરમામ્

અરુન્ધતીં ચ ચિબુકે જિહ્વાયાં ચ સરસ્વતીમ્ ॥
જ્યોત્સ્નાં કપોલયોર્દેવીં નિદ્રાં નેત્રયુગે તથા

કેશપાશે તથા રાત્રિં દિશં શ્રોત્રયુગે તથા ॥
ભદ્રકાલીં લલાટે ચ નાસાયાં ચ તથા શચીમ્

સર્વાઙ્ગસન્ધિગા નદ્યો લોમસ્વથ વનસ્પતિમ્ ॥
પાર્શ્વયોઃ પર્વતાશ્ચૈવ દૈત્યેશઃ સર્વદેવતાઃ

દૃષ્ટવાન્સ્ત્રીતનું તત્ર પ્રહ્લાદોઽરિકુલાન્તકઃ ॥
વિશ્વરૂપધરાં દૃષ્ટ્વા પ્રહ્લાદસ્તાશ્ચ યોષિતમ્

વિષ્ણું મત્વા વિશાલાક્ષીં જ્ઞાત્વા ચૈવાઽમૃતાર્થિનીમ્ ॥
કામાર્ત્તદૈત્યાનુમતઃ પ્રહ્લાદો દૈત્યસત્તમ

પ્રદદાવમૃતં તસ્યૈ પ્રણિપત્ય પ્રસાદ્ય ચ ॥
સ્ત્રીરૂપમાસ્થિતૈદેવૈસ્ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્

સ્ત્રીચેષ્ટમભવત્સર્વં તસ્મિન્કાલ ઉપસ્થિતે ॥
ઉવાચ સા સ્ત્રી પ્રહ્રાદં દૈત્ય ત્વમમૃતં વિના

બ્રાહ્મમેકમહ સૌમ્ય જીવિતાન્ન વિમોક્ષ્યસે ॥
યોદ્ધુમભ્યુદિતા દૈત્યદેવૈર્દિતિજકારણાત્

ન પ્રબોધ્યાસ્તમોયુક્તાસ્ત્વયા દૈત્ય જનાર્દના ॥
ભક્તોસિ મે સદા વત્સ સદૈવ વિજિતેન્દ્રિયઃ

તેન તે દર્શિતા સૌમ્ય પ્રકૃતિર્યા પરા મમ ॥
ઇત્યેવમુક્ત્વા પ્રહ્લાદં સોમમાદાય સત્વરા

કામાર્ત્તાન્દિતિજાઁસ્ત્યક્ત્વા જગામ સુરમન્દિરમ્ ॥
સ્ત્રીરૂપં તત્ર સંત્યજ્ય દેવરૂપમુપાશ્રિતઃ

પાયયામાસ તત્સર્વં સુરાન્સર્વાન્સમાહિતાન્ ॥
મયાઽપિ મધ્યે દેવાનાં પીતં તત્સૂર્યરૂપિણા

આદિત્યરૂપે દૈત્યોઽયં જ્ઞાતોઽહં શશિભાસ્કરૈઃ ॥
નિવેદિતશ્ચ દેવાય તેનાઽપિ લઘુકારિણા

ચક્રેણ પાતિતં વત્સ સભુજં મસ્તકં મમ ॥
અમૃતપ્રાશનાત્પ્રાણૈર્ન વિયુક્તોઽસ્મિ દાનવ

ન મે કણ્ઠાદધોભાગમાગતં મમ ચક્રિણા ॥
શિરચ્છિન્નં મહારાજ તત્ર પ્રાણાસ્તતઃ સ્થિતાઃ

શિરસશ્છેદનાદ્દીનં માં દૃષ્ટ્વા મધુસૂદનઃ ॥
જાતાનુકમ્પો ભગવાનિદં વચનમબ્રવીત્

પીતામૃતસ્ય દૈત્યસ્ય મરણં નાઽસ્તિ કર્હિચિત્ ॥
મમ હસ્તવિનષ્ટાનાં ગતિર્ભવતિ શોભના

અમરત્વં ત્વમાસાદ્ય વરં વરય કાંક્ષિતમ્ ॥
તતો મયોક્તો ભગવાન્પ્રણમ્ય મધુસૂદનઃ ॥

લભેયાતાં હિ સોમાર્કૌ મત્તો દેવ પરાભવમ્ ॥
પૂજાઞ્ચ પ્રાર્થયે લોકાદ્ગ્રહત્વઞ્ચ જનાર્દન

એવમુક્તઃ સ ભગવાન્મામુવાચ તદા હરિઃ ॥
ગ્રહત્વં ભવિતા દૈત્ય પૂજાં ચૈવોપલપ્સ્યસે

પર્વકાલે ચ સંપ્રાપ્તે ચન્દ્રાર્કૌ છાદયિષ્યતિ

તમો મૂર્ત્તિરદૃશ્યશ્ચ વિપરીતં ચરિષ્યસિ॥
ભૂમિચ્છાયાગતશ્ચન્દ્રં ચન્દ્રગોઽર્કં ચ દાનવઃ

યસ્યોદયિષ્યસિ યદા તદા ભાગમવાપ્સ્યસિ ॥
સ્નાને જાપ્યે તથા હોમે દાને શ્રાદ્ધે સુરાર્ચને

પુણ્યઃ સ કાલો ભવિતા નિત્યમેવાઽસુરેશ્વર ॥
એવમુક્ત્વા સ ભગવાંસ્તત્રૈવાન્તરધીયત

પીત શેષમથાદાય સૌમં સુરગણેશ્વરઃ ॥
સુરલોકે સન્નિહિતં ચકાર બલવૃત્રહા

મચ્છીર્ષપાતાભિવિવૃદ્ધકોપા હૃતાઽમૃતા દૈત્યગણાઃ સમસ્તાઃ ॥
વ્યર્થભ્રમા દેવગણાન્નિહન્તું સન્નદ્ધસૈન્યાઃ પ્રયયુસ્તદાનીમ્

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદેઽમૃતવિભાગો નામ દ્વિચત્વારિંશત્તમો ઽધ્યાયઃ