વિષ્ણુધર્મોત્તરપુરાણમ્ · અધ્યાય 1.30

॥ માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
સ દદર્શ તતો ગત્વા વિપુલં સૂર્યમણ્ડલમ્ ॥
ચન્દ્રમણ્ડલમાનેન માનં યસ્ય ચ સંસ્કૃતમ્

યત્તત્પ્રજ્વલિતં પિણ્ડં પિણ્ડિતસ્ય વિભાવસોઃ ॥
દેવદેવસ્ય યદ્ધામ વાસુદેવસ્ય ધીમતઃ

તસ્ય ધર્મઃ પરં પિણ્ડં બ્રહ્માણ્ડાન્તરદીપનમ્ ॥
આગારં સર્વભૂતાનાં જઠરસ્થં હુતાશનમ્

પઞ્ચધાઽવસ્થિતં દેહે સર્વેષાં પ્રાણિનાં સ્મૃતઃ ॥
આલોચકઃ પાચકશ્ચ રોચકો ગઞ્જકસ્તથા

ભ્રાજકશ્ચ તથા દેવઃ સર્વેષાં પ્રાણિનાં તથા ॥
યન્મયં દેહિનાં ચક્ષુર્યશ્ચક્ષુર્દક્ષિણસ્તથા

સ વૈ દેવાતિદેવસ્ય વાસુદેવસ્ય કીર્તિતઃ ॥
અગ્નૌ પ્રાસ્તાહુતિઃ સમ્યઙ્નિત્યં યત્રોપતિષ્ઠતે

યસ્ય દત્તં સદા તેજઃ સર્વેષામેવ તેજસા ॥
યસ્માદમ્બુધરોત્પત્તિર્યસ્માદ્વર્ષણસમ્ભવઃ

યસ્માત્પ્રવર્તતે સર્વં કાલચક્રં તથૈવ ચ ॥
ઔષધીનાં પરઃ પાકઃ પરં યસ્માન્ન વિદ્યતે

તન્મણ્ડલમથાસાદ્ય કૃત્વા રૂપં તુ તૈજસમ્ ॥
વિવેશ મણ્ડલં ભિત્ત્વા તન્મધ્યં શઙ્કરસ્તદા

સોઽઙ્ગુષ્ઠમાત્રં પુરુષં દૃક્શક્તિમિવ વેષ્ટિતમ્ ॥
તૈજસં દૃષ્ટવાન્ રુદ્રઃ તુષ્ટાવ ચ મહાદ્યુતિઃ

રુદ્ર ઉવાચ ॥
ત્વાં નમસ્યામિ દેવેશ તેજસાં તુ પરં નિધિમ્ ॥
આરાધ્યસ્ત્વં વરેણ્યસ્ત્વં સર્વભૂતભવોદ્ભવઃ

સ્વર્ગદ્વારં પ્રજાદ્વારં મોક્ષદ્વારં તથા ભવાન્॥
અનન્તશ્ચાપ્રમેયસ્ત્વં સૂક્ષ્માત્સૂક્ષ્મતરસ્તથા

મયા સમર્પિતં તેજઃ સકલં ત્વયિ ભાસ્કર ॥
મત્તસ્ત્વં ન હિ ભિન્નોઽસિ ન ચ દેવાજ્જનાર્દનાત્

અહં વિષ્ણુર્ભવાન્ વિષ્ણુર્બ્રહ્મા વિષ્ણુઃ પ્રભાકર ॥
અસ્માકં સકલં ધામ ત્વયિ તિષ્ઠતિ ભાસ્કર

ધામકાર્યં હિ ક્રિયતે યેનાસ્ય જગતઃ સદા ॥
પ્રજાનાં તુ પ્રસવનાત્સવિતેતિ નિગદ્યસે

રસાનાઞ્ચ તથા દાનાદ્રવિરિત્યભિધીયસે ॥
આદિત્યસ્ત્વં તથા દાનાન્મિત્રસ્ત્વં મૈત્રભાવતઃ

પુષ્ણાસિ સકલાઁલ્લોકાંસ્તેન પૂષા નિગદ્યસે ॥
ધારણાચ્ચ તથા ધાતા યમનાદર્યમા તથા

અંશુસ્ત્વમંશુધારિત્વાદ્વિસર્ગાદ્વરુણસ્તથા ॥
ભવઃ સૌભાગ્યવાચ્યત્વાત્ત્વષ્ટા સર્વક્રિયાકૃતેઃ

સર્વજન્તુસમત્વાચ્ચ વિવસ્વાનભિધીયતે ॥
ક્રમણાચ્ચ તથા વિષ્ણુરીશત્વાદિન્દ્ર ઉચ્યતે

તસ્માત્ત્વયા પ્રજાકાર્યં કર્તવ્યમવિચારિતમ્ ॥
સ્થાવરૈર્જંગમસ્થૈર્વા ભૂમિર્ભારાભિપીડિતા

કદાચિજઙ્ગમૈર્ભૂમિઃ સૂર્યભારેણપીડિતા ॥
કદાચિત્સ્થાવરૈરદ્ય ભારદ્વિતયપીડિતા

અર્જુને નૃપતૌ વૃદ્ધિઃ પરા ભાસ્કર શાખિનામ્ ॥
દૈત્યાઃ ક્ષત્ત્રિયતાં પ્રાપ્ય પીડયન્તિ ચ મેદિનીમ્

સૂર્ય ઉવાચ ॥
તવ દર્શનકામેન પ્રાગેવ ન કૃતા મયા ॥
સ્થાવરૈર્જઙ્ગમૈઃ સર્વાં પ્રકૃતિસ્થાં વસુન્ધરામ્

યથા પૂર્વં તથાઽદ્યાહં કરિષ્યામિ મહેશ્વર ॥
સામ્પ્રતં બ્રાહ્મણો ભૂત્વા ચાર્જુનેનેવ પાદપાન્

સર્વાન્વિનાશયિષ્યામિ શાસનેન તથાર્જુનમ્ ॥
વસિષ્ઠાદ્યોજયિષ્યામિ તતોંશેન વસુન્ધરામ્

ભૃગુવંશે કરિષ્યામિ તતો નિઃક્ષત્ત્રિયાં પ્રજામ્ ॥
માર્કણ્ડેય ઉવાચ ॥
ઇત્યેવમુક્તસ્ત્રિપુરાન્તકારી સૂર્યેણ સદ્રશ્મિવિરાજિતેન ॥
જગામ ધામ સ્વમસૌ બિભેતિ યત્સર્વલોકાઞ્જગતાં પ્રધાનઃ

ઇતિ શ્રીવિષ્ણુધર્મોત્તરે પ્રથમખણ્ડે માર્કણ્ડેયવજ્રસંવાદે આદિત્યદર્શનં નામ ત્રિંશત્તમોઽધ્યાયઃ